Examkin

Soru

Zorluk: ZorVergi Politikası

Makroekonomik istikrarı sağlamakla görevli bir ekonomi yönetimi, marjinal tasarruf eğiliminin (ss) 0,200,20 olduğu dışa kapalı bir ekonomide iki farklı vergi sistemi senaryosunu analiz etmektedir:

* Senaryo I: Sistemde sadece otonom (maktu) vergiler bulunmaktadır ve oransal gelir vergisi yoktur (t=0t=0).
* Senaryo II: Sistemde otonom vergilere ek olarak, gelire bağlı alınan %25\%25 oranında (t=0,25t=0,25) bir gelir vergisi mevcuttur.

Bu senaryolar altında iradi (ihtiyari) vergi politikası, otomatik istikrar sağlayıcılar ve Haavelmo teoremi (denk bütçe çarpanı) bağlamında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Her iki senaryoda da kamu harcamaları ve otonom vergiler eş anlı ve eşit miktarda artırıldığında, Haavelmo teoremine göre milli gelir sadece harcama artışı kadar genişler ve denk bütçe çarpanı daima 11 olur.
  2. B
    Senaryo II'de enflasyonist açığı kapatmak için otonom vergilerin iradi olarak 100100 birim artırılması, milli geliri daraltıcı yönde 250250 birim etkiler.
  3. Senaryo II'deki oransal gelir vergisi otomatik istikrar sağlayıcı olarak işlev görerek otonom vergi çarpanının mutlak değerini 44'ten 22'ye düşürür; Senaryo I'de ise Haavelmo teoremine dayalı denk bütçe çarpanı tam olarak 11'dir.Cevap
  4. D
    Otonom vergilerin yasal düzenleme ile değiştirilmesi Senaryo I'de iradi vergi politikası iken, Senaryo II'de sistemde oransal vergi bulunduğu için otomatik istikrar sağlayıcı bir politika mekanizmasına dönüşür.
  5. E
    Senaryo I'den Senaryo II'ye geçilmesiyle sisteme dâhil edilen oransal gelir vergisi, ekonomideki büyüme dönemlerinde vergi hasılatını kendiliğinden artırarak mali sürüklenme (fiscal drag) riskini tamamen ortadan kaldırır.

Cevap

Senaryo II'deki oransal gelir vergisinin otomatik istikrar sağlayıcı olarak çarpanın mutlak değerini düşürdüğünü ve Senaryo I'de denk bütçe çarpanının 1 olduğunu ifade eden değerlendirme kesinlikle doğrudur.
Verilen iki senaryo incelendiğinde; marjinal tüketim eğilimi c=0,80c=0,80'dir. Oransal verginin olmadığı Senaryo I'de otonom vergi çarpanı −c/(1−c)=−0,80/0,20=−4-c/(1-c) = -0,80/0,20 = -4'tür. Ayrıca bu senaryoda harcama çarpanı 55 olduğundan, denk bütçe çarpanı 5−4=15-4=1 çıkar (Haavelmo Teoremi). Senaryo II'de %25\%25 oransal vergi devreye girdiğinde otonom vergi çarpanı −c/[1−c(1−t)]=−0,80/[1−0,80(0,75)]=−0,80/0,40=−2-c/[1-c(1-t)] = -0,80/[1-0,80(0,75)] = -0,80/0,40 = -2 olur. Böylece oransal verginin, otonom vergi çarpanının mutlak değerini 44'ten 22'ye düşürerek dışsal şokların etkisini kendiliğinden yumuşattığı (otomatik istikrar sağladığı) kanıtlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal tüketim eğilimini (cc) hesaplayın.
c=1−s=1−0,20=0,80c = 1 - s = 1 - 0,20 = 0,80 bulunur.
Çarpan formüllerinde marjinal tasarruf eğilimi yerine marjinal tüketim eğilimi (cc) kullanılır.
2
Senaryo I (t=0t=0) için otonom vergi, harcama ve denk bütçe çarpanlarını hesaplayın.
Harcama Çarpanı: 1/(1−0,80)=51 / (1 - 0,80) = 5. Otonom Vergi Çarpanı: −0,80/0,20=−4-0,80 / 0,20 = -4. Denk Bütçe Çarpanı: 5+(−4)=15 + (-4) = 1.
Oransal verginin olmadığı durumda Haavelmo teoreminin geçerli olup olmadığını ve vergi çarpanının baz değerini görmek için bu hesaplama gereklidir.
3
Senaryo II (t=0,25t=0,25) için otonom vergi ve harcama çarpanlarını hesaplayın.
Harcama Çarpanı: 1/(1−0,80(1−0,25))=1/0,40=2,51 / (1 - 0,80(1 - 0,25)) = 1 / 0,40 = 2,5. Otonom Vergi Çarpanı: −0,80/0,40=−2-0,80 / 0,40 = -2.
Oransal verginin sistemde yarattığı otomatik istikrar sağlayıcı etkiyi sayısal olarak doğrulamak için gereklidir.
4
Bulguları kavramsal bilgilerle sentezleyin.
Oransal vergi, otonom vergi çarpanının mutlak değerini 44'ten 22'ye düşürerek şokların etkisini zayıflatmış (otomatik istikrar sağlamış) ve Haavelmo teoreminin sadece t=0t=0 durumunda (11'e eşit olarak) çalıştığı doğrulanmıştır.
Seçeneklerdeki hem matematiksel hem de teorik ifadelerin doğruluğunu teyit etmek için sayısal sonuçların yorumlanması şarttır.

Anahtar Kavram

İradi Vergi Politikası Çarpanları, Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Haavelmo Teoremi Sentezi
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Politikası

Bu konudan daha fazla soru