Examkin

Soru

Zorluk: ZorMaliyet-Fayda Analizinin Temel Çerçevesi ve Refah Kriterleri

Bir kamu otoritesi, çevresel kirliliği azaltmak amacıyla yeni bir katı atık bertaraf tesisi projesini hayata geçirmeyi planlamaktadır. Projenin inşasıyla birlikte bölge halkının sağlığında ve çevresel kalitede artış (sosyal fayda) beklenirken, tesisin yakınında arazisi bulunan bazı çiftçilerin tarımsal veriminde düşüş (özel maliyet) öngörülmektedir. Yapılan analizlerde, projeden kazançlı çıkacak olanların elde edeceği faydanın, zarar gören çiftçilerin kaybından daha büyük olduğu saptanmıştır.

Bu projenin maliyet-fayda analizi ve refah kriterleri çerçevesinde değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Tesisin yaratacağı sosyal faydanın çiftçilerin yükleneceği özel maliyetten büyük olması hâlinde, zararlar fiilen tazmin edilmese bile potansiyel olarak karşılanabileceği için projenin refahı artırdığını savunan yaklaşım Kaldor-Hicks kriteridir.Cevap
  2. B
    Kaldor-Hicks kriterinin yetersizliğini gidermek için öne sürülen Scitovsky çift yönlü kriteri, Pareto optimumuna ulaşmak için projeden zarar görenlerin fiilen tazmin edilmesini ve hiçbir bireyin durumunun eskisinden kötü olmamasını zorunlu kılar.
  3. C
    Çiftçilerin mağduriyetini gidermeye yönelik yapılacak telafi edici transfer harcamaları, ancak alıcı konumundaki çiftçilerin devlete doğrudan bir mal veya hizmet sunması (quid pro quo) durumunda geçerli bir refah artışı sağlar.
  4. D
    Projenin etkinliğini değerlendirirken, toplumun elde edeceği çevresel iyileşme gibi soyut sosyal faydalardan ziyade, kamu otoritesinin elde edeceği ticari kâr maksimizasyonu temel refah kriteri olarak kabul edilmelidir.

Cevap

Projenin uygulanması sonucunda kazançlı çıkanların faydasının kaybedenlerin maliyetinden büyük olması durumunda, fiili tazminat olmadan da refah artışını kabul eden kriterin Kaldor-Hicks olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Verilen senaryoda, kazançların kayıpları aşması durumunda fiili bir ödeme yapılmasa dahi (sadece potansiyel olarak karşılanabilme imkânı üzerinden) toplumun net olarak daha iyi bir duruma geldiğini savunan yaklaşım, Kaldor-Hicks tazmin kriterinin temel tanımıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki durumu ve değişkenleri analiz et.
Projede sosyal faydanın özel maliyetten yüksek olduğu ancak zarara uğrayan çiftçilere fiili bir tazminat ödenmesinin öngörülmediği tespit edilmiştir.
Değerlendirmede kullanılacak doğru refah kriterinin sınırlarını belirlemek için senaryonun doğru anlaşılması şarttır.
2
Maliyet-Fayda analizindeki temel refah kriterlerinin (Pareto, Kaldor-Hicks, Scitovsky) özelliklerini karşılaştır.
Pareto fiili tazminat ararken, Kaldor-Hicks potansiyel tazminatı yeterli bulur. Scitovsky ise çift yönlü test (eski duruma dönülememesi) uygular.
Seçeneklerde kasıtlı olarak birbiriyle değiştirilmiş olan kriterleri ayırt edebilmek için.
3
Seçenekleri kamu ekonomisi ilkeleri (transfer harcamaları ve kamu faydası güdüsü) ışığında ele.
Diğer seçeneklerde sırasıyla; Pareto ile Scitovsky kriterlerinin karıştırıldığı, transfer harcamalarının karşılıklı olduğunun iddia edildiği ve kamusal hedefin özel sektör kâr güdüsüyle eş tutulduğu görülmüştür.
Doğru sonuca ulaşmak adına çeldiricilerdeki kavramsal yanılgıları ortaya çıkarmak için.

Anahtar Kavram

Maliyet-Fayda Analizinde Refah Kriterleri (Kaldor-Hicks, Pareto ve Scitovsky)
Bu soruyu puanla

Konular

Maliyet-Fayda Analizinin Temel Çerçevesi ve Refah Kriterleri

Bu konudan daha fazla soru