Merkezi yönetim kapsamındaki bir kamu idaresi, yoğun nüfuslu bir yerleşim bölgesinde ileri teknolojiye sahip bir eğitim ve araştırma hastanesi inşa etmeyi planlamaktadır. Gerçekleştirilen maliyet-fayda analizinde, piyasa mekanizmasının aksadığı durumlar için gölge fiyatlar (shadow prices) hesaplanmış ve uygun bir sosyal iskonto oranı kullanılmıştır. Analiz bulgularına göre, hastanenin tıp literatürüne yapacağı katkılar ve sunacağı üst düzey sağlık hizmetlerinin yarattığı toplam sosyal fayda, bölge sakinlerinin katlanmak zorunda kalacağı yoğun trafik, gürültü kirliliği ve yaşam kalitesindeki düşüş gibi sosyal maliyetleri net bir şekilde aşmaktadır. Bununla birlikte, projeden olumlu etkilenen hastaların ve araştırmacıların, yaşam alanı daralan bölge halkına yasal olarak herhangi bir bedel ödemesini sağlayacak bir düzenleme mevcut değildir.
Bu kamu yatırımının refah iktisadı prensipleri bağlamında değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Hastanenin inşasıyla elde edilecek toplam kazancın, bölge sakinlerinin katlandığı zararı giderebilecek potansiyelde olması yeterli görüldüğünden, fiili bir ödeme gerçekleşmese dahi bu yatırım Kaldor-Hicks kriterine göre etkin bir refah artışı olarak nitelendirilir.Cevap
- BPareto optimumu anlayışına göre, toplumun genel sağlık seviyesindeki iyileşme bölge halkının katlandığı maliyetten büyük olduğu için, bölge sakinlerinin zararları fiilen karşılanmasa da projenin toplumsal refahı artırdığı kesin olarak kabul edilir.
- CScitovsky çift kriterinin sağlanabilmesi için, kamu idaresinin tıpkı özel hastaneler gibi salt finansal kâr amacı gütmesi ve bölge sakinlerinin maruz kaldığı gürültü veya trafik gibi dışsal maliyetleri analiz dışında tutması gereklidir.
- DProjeden olumsuz etkilenen bölge halkının tepkisini dindirmek amacıyla devlete ait bütçeden kendilerine nakdi bir telafi ödemesi yapılması planlanırsa, bu ödemenin kamu gideri sayılabilmesi için vatandaşların devlete doğrudan bir mal veya hizmet (quid pro quo) sunması zorunludur.