Soru

Zorluk: Ortaİç Borçlanma ile Finansman

Hükümetin bütçe açığını finanse etmek amacıyla sermaye piyasalarına yönelerek yoğun bir şekilde Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ihraç etmesi, makroekonomik dengeler üzerinde çeşitli etkilere yol açmaktadır. Bu finansman yönteminin ödünç verilebilir fon arz ve talebi ile faiz oranları üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

  1. A
    Merkez Bankası kaynaklarına başvurulması nedeniyle emisyon hacminin genişlemesi ve para arzının doğrudan artması
  2. Kamu kesimi fon talebinin artmasıyla ödünç verilebilir fonlar piyasasında faiz oranlarının yükselmesi ve özel sektör yatırımlarının azalmasıCevap
  3. C
    Piyasadaki likidite bolluğu sonucunda nominal faiz oranlarının düşmesi ve toplam özel tüketim harcamalarının hızla genişlemesi
  4. D
    Bütçe açığının vergi gelirlerindeki artışla dengelenmesi sonucunda harcanabilir gelirin doğrudan daralması
  5. E
    Dış borçlanmaya gidilmesi sonucu döviz rezervlerinin artması ve ulusal paranın yabancı paralar karşısında değer kazanması

Cevap

Kamu kesimi fon talebinin artmasıyla ödünç verilebilir fonlar piyasasında faiz oranlarının yükselmesi ve özel sektör yatırımlarının azalması
Hükümet bütçe açığını finanse etmek için iç piyasadan borçlandığında, sınırlı olan ödünç verilebilir fonlara olan talep artar. Arzı kısa dönemde esnek olmayan bu fonlara yönelik kamu talebi, faiz oranlarını yukarı çeker. Faizlerdeki bu artış, özel sektörün borçlanma maliyetini yükselterek yatırımların azalmasına yol açar. Bu süreç literatürde 'dışlama etkisi' (crowding out) olarak tanımlanır ve iç borçlanmanın en temel makroekonomik sonuçlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Fon talebi analizi
Hükümetin bütçe açığını kapatmak için DİBS (tahvil ve bono) ihraç etmesi, ödünç verilebilir fonlar piyasasında kamu kesimi kaynaklı talep artışına yol açar.
Devlet, özel sektörün kullandığı fon havuzuna ortak olarak ek bir talep yaratır.
2
Faiz oranı tespiti
Fon talebi eğrisinin sağa kayması neticesinde denge faiz oranları yükselir.
Piyasadaki fon arzı sabitken talebin artması, fonun fiyatı olan faizi yukarı çeker.
3
Yatırım etkisi analizi
Yükselen faiz oranları, özel sektörün yatırım maliyetlerini artırarak özel yatırımların daralmasına (dışlama etkisi) neden olur.
Yüksek faizler, yatırım projelerinin kârlılığını düşürür ve sermayeyi kamu kağıtlarına yönlendirir.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding Out Effect)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla