Kalkınma ekonomisi literatüründe, piyasa mekanizmasının yetersiz kaldığı durumlarda devletin cebri gücüyle oluşturduğu fonlar 'zorunlu tasarruf' olarak nitelendirilir. Maliye politikası çerçevesinde vergi oranlarının artırılması bu fonları oluşturmanın klasik bir yoludur.
Ancak, uygulanan vergi politikasının ülkedeki toplam ulusal tasarruf hacmini (kamu ve özel kesim toplamı) net olarak artırabilmesi ve yatırımlara kaynak oluşturabilmesi kesin bir kural değildir.
Bu teorik çerçeveye göre, vergi artışlarının başarılı bir iç finansman kaynağına dönüşebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi teorik olarak zorunludur?
- Vergi yükünün özel kesimin tasarruflarından çok tüketimini daraltması ve sağlanan kamu gelirlerinin cari harcamalar yerine yatırımlara tahsis edilmesiCevap
- BYaratılan ilave fonların öncelikle dış borç anapara ve faiz ödemelerinde kullanılarak ülkenin uluslararası kredi piyasalarındaki risk priminin düşürülmesi
- CVergi artışlarının marjinal tasarruf eğilimi yüksek olan sermayedar kesime odaklanarak gelir dağılımında mutlak eşitliğin hedeflenmesi
- DVergi sisteminin yarattığı mali sürüklenme etkisinin ekonomideki otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaları güçlendirmesi
- EVergi uygulamasının regresif bir yapıya kavuşturularak fonksiyonel gelir dağılımının hanehalkı lehine düzeltilmesi
Cevap
Vergi politikasının başarılı bir zorunlu tasarruf aracı olabilmesi için, uygulanan vergilerin özel kesimin tasarruflarını değil tüketim harcamalarını kısması ve elde edilen kamu fonlarının cari harcamalar yerine yatırımlara (sermaye teşkili) yönlendirilmesi gerekir.
Toplam ulusal tasarruf, özel kesim ve kamu kesimi tasarruflarının toplamından oluşur. Devletin vergi yoluyla net bir zorunlu tasarruf yaratabilmesi için, topladığı vergilerin özel kesimin mevcut yatırım fonlarını (tasarruflarını) tüketmemesi, aksine tüketimi kısarak ödenmesi gerekir. Eş zamanlı olarak, devletin elde ettiği bu zorunlu fonları kendi tüketimi olan cari harcamalara değil, üretken kamu yatırımlarına (altyapı, teknoloji vb.) tahsis etmesi şarttır. Aksi takdirde, ekonominin toplam tasarruf ve yatırım hacminde net bir büyüme elde edilemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Zorunlu Tasarruf ve Sermaye Birikimi