Soru

Zorluk: ZorKalkınmanın İç Finansmanı ve Tasarruf Yaratma

Kalkınma ekonomisi literatüründe, piyasa mekanizmasının yetersiz kaldığı durumlarda devletin cebri gücüyle oluşturduğu fonlar 'zorunlu tasarruf' olarak nitelendirilir. Maliye politikası çerçevesinde vergi oranlarının artırılması bu fonları oluşturmanın klasik bir yoludur.

Ancak, uygulanan vergi politikasının ülkedeki toplam ulusal tasarruf hacmini (kamu ve özel kesim toplamı) net olarak artırabilmesi ve yatırımlara kaynak oluşturabilmesi kesin bir kural değildir.

Bu teorik çerçeveye göre, vergi artışlarının başarılı bir iç finansman kaynağına dönüşebilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi teorik olarak zorunludur?

  1. Vergi yükünün özel kesimin tasarruflarından çok tüketimini daraltması ve sağlanan kamu gelirlerinin cari harcamalar yerine yatırımlara tahsis edilmesiCevap
  2. B
    Yaratılan ilave fonların öncelikle dış borç anapara ve faiz ödemelerinde kullanılarak ülkenin uluslararası kredi piyasalarındaki risk priminin düşürülmesi
  3. C
    Vergi artışlarının marjinal tasarruf eğilimi yüksek olan sermayedar kesime odaklanarak gelir dağılımında mutlak eşitliğin hedeflenmesi
  4. D
    Vergi sisteminin yarattığı mali sürüklenme etkisinin ekonomideki otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaları güçlendirmesi
  5. E
    Vergi uygulamasının regresif bir yapıya kavuşturularak fonksiyonel gelir dağılımının hanehalkı lehine düzeltilmesi

Cevap

Vergi politikasının başarılı bir zorunlu tasarruf aracı olabilmesi için, uygulanan vergilerin özel kesimin tasarruflarını değil tüketim harcamalarını kısması ve elde edilen kamu fonlarının cari harcamalar yerine yatırımlara (sermaye teşkili) yönlendirilmesi gerekir.
Toplam ulusal tasarruf, özel kesim ve kamu kesimi tasarruflarının toplamından oluşur. Devletin vergi yoluyla net bir zorunlu tasarruf yaratabilmesi için, topladığı vergilerin özel kesimin mevcut yatırım fonlarını (tasarruflarını) tüketmemesi, aksine tüketimi kısarak ödenmesi gerekir. Eş zamanlı olarak, devletin elde ettiği bu zorunlu fonları kendi tüketimi olan cari harcamalara değil, üretken kamu yatırımlarına (altyapı, teknoloji vb.) tahsis etmesi şarttır. Aksi takdirde, ekonominin toplam tasarruf ve yatırım hacminde net bir büyüme elde edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Kalkınmanın iç finansmanında 'zorunlu tasarruf' kavramının amacının belirlenmesi
Temel amacın ülkedeki toplam tasarruf hacmini (özel sektör + kamu sektörü) net olarak artırarak fiziki yatırımlara kaynak yaratmak olduğu tespit edilir.
Uygulanan politikanın başarısı, toplam ulusal tasarruf denklemine olan net etkisine bağlıdır.
2
Vergi politikalarının özel kesim üzerindeki etkisinin analiz edilmesi
Vergiler özel kesimin harcanabilir gelirini azaltır. Eğer vergiler tasarruflardan ödenirse toplam tasarruf değişmez (sadece el değiştirir); ancak tüketimden kesilerek ödenirse potansiyel tasarruf hacmi artar.
Özel kesimin tüketiminden kısılmayan bir vergi, ekonomide yeni bir fon yaratmış sayılmaz.
3
Elde edilen kamu gelirlerinin kullanım yerinin değerlendirilmesi
Devletin vergiyle topladığı fonları cari harcamalar (kamu tüketimi) yerine altyapı ve sermaye teşkili gibi üretken yatırımlara yönlendirmesi gerektiği sonucuna varılır.
Kamu tüketimi artarsa, özel kesimden kısılan kaynaklar yine tüketime gitmiş olur ve net sermaye birikimi gerçekleşemez.

Anahtar Kavram

Zorunlu Tasarruf ve Sermaye Birikimi
Bu soruyu puanla