Ekonomik büyüme sürecini tam olarak gerçekleştirememiş, istihdamın önemli bir kısmının tarım veya kayıt dışı hizmet sektörlerinde yoğunlaştığı bir ülkede, vergi sistemi ve mali yapı bağlamında aşağıdakilerden hangisinin ortaya çıkması beklenir?
- AMilli gelirdeki artışlara hızlı tepki verebilen, yüksek vergi esnekliği ve vergi kaldıracı katsayılarına sahip bir gelir yapısının bulunması
- BGenişletilmiş bir vergi tabanı ve artan oranlı kişisel gelir vergileri sayesinde otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların konjonktürel dalgalanmaları etkili biçimde yumuşatması
- Vergi tabanının dar olması ve idari denetim yetersizlikleri sebebiyle, bütçe gelirlerinin ağırlıklı olarak mal ve hizmetler üzerinden alınan dolaylı vergilerden oluşmasıCevap
- DDolaysız vergilerin mali sistemdeki ağırlığı sayesinde, tüketim üzerinden alınan vergilerin yarattığı regresif (tersine artan oranlı) etkinin tamamen ortadan kalkması
- EVergi idaresinin gelişmiş denetim teknikleri ve tam otomasyonu sayesinde, kayıt dışı ekonominin marjinal seviyelere inerek vergi kayıp ve kaçaklarının asgari düzeye düşmesi
Cevap
Vergi tabanının dar olması ve idari denetim yetersizlikleri sebebiyle, bütçe gelirlerinin ağırlıklı olarak mal ve hizmetler üzerinden alınan dolaylı vergilerden oluşması
Gelişmekte olan ülkelerde (KOBÜ) kişi başına düşen gelirin düşük olması, kayıt dışı ekonominin yaygınlığı, tarım sektörünün büyüklüğü ve vergi idaresinin kapasite eksiklikleri nedeniyle doğrudan gelir ve servet üzerinden vergi toplamak oldukça güçtür. Bu idari ve yapısal zorluklar, devletleri tahsilatı daha kolay olan, harcamalar üzerinden alınan dolaylı vergilere (KDV, ÖTV vb.) yöneltmektedir. Dolayısıyla, bu ekonomilerde dolaylı vergilerin toplam vergi hasılatı içindeki payı, dolaysız vergilere kıyasla çok daha yüksektir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
KOBÜ'lerde Vergi Yapısı ve Dolaylı Vergilerin Ağırlığı