Soru

Zorluk: ZorGelişmekte Olan Ülkelerin (KOBÜ) Ekonomik ve Mali Yapısı

Uluslararası bir finans kuruluşunun yayımladığı Küresel Mali Görünüm Raporu'nda, gelişmekte olan X ülkesindeki maliye politikası uygulamaları incelenmiş ve şu tespitlere yer verilmiştir:

"X ülkesinde yaşanan ekonomik daralma (resesyon) süreçlerinde, vergi sisteminin beklenen otomatik istikrar sağlayıcı işlevi neredeyse hiç çalışmamaktadır. Aksine, kamu gelirlerindeki ani ve sert düşüşler, devleti zorunlu olarak kamu harcamalarını kısmaya itmekte; bu durum resesyonu daha da derinleştiren ve konjonktürle aynı yönde hareket eden (pro-siklik) bir maliye politikası açmazına neden olmaktadır."

Buna göre, X ülkesinin tipik bir Gelişmekte Olan Ülke (KOBÜ) mali yapısına sahip olduğu göz önüne alındığında, raporda bahsedilen pro-siklik politika zorunluluğunun ve otomatik istikrarsızlığın temel yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

  1. Vergi gelirlerinin ağırlıklı olarak tüketim harcamaları üzerinden alınan dolaylı vergilere dayanması ve ülkenin kriz anlarında borçlanma kapasitesinin son derece kısıtlı olmasıCevap
  2. B
    Artan oranlı gelir vergisi tarifesinin çok geniş bir tabana yayılması nedeniyle, ekonomik daralma evresinde vergi hasılatının milli gelirden daha yavaş bir hızda düşmesi
  3. C
    Resesyon dönemlerinde mali sürüklenme olgusunun güçlü bir şekilde çalışarak, genişletici kamu harcamalarının yaratacağı çarpan etkisini bütünüyle nötralize etmesi
  4. D
    Derin ve tam rekabetçi finansal piyasalara sahip olunmasına rağmen, kamu kesiminin özel sektör yatırımlarını dışlamamak (crowding-out) adına iradi olarak daraltıcı politikaları tercih etmesi
  5. E
    Mali idarenin teknik kapasite yetersizliği nedeniyle, konjonktür karşıtı bir otomatik istikrar sağlayıcı olan formül esnekliği araçlarının yasal bütçe süreçlerine entegre edilememesi

Cevap

Doğru yanıt, vergi sisteminin büyük oranda tüketim tabanlı dolaylı vergilere dayanması ve kriz dönemlerinde devletin finansman (borçlanma) imkânlarının yetersiz kalması neticesinde bütçe kısıtına takılarak harcamalarını kısmak zorunda kalmasını ifade eden seçenektir.
Gelişmekte olan ülkelerde (KOBÜ) kayıt dışı ekonominin büyüklüğü ve idari yetersizlikler, devleti tahsili daha kolay olan dolaylı vergilere (tüketim vergilerine) bağımlı hale getirir. Bir ekonomik daralma (resesyon) yaşandığında, tüketim hızla düştüğü için devletin vergi gelirleri aniden çöker. Gelişmiş ülkelerin aksine, KOBÜ'lerin derin iç finansman piyasaları ve dış borçlanma kredibiliteleri yetersizdir. Devlet, vergi gelirlerindeki bu ani açığı borçlanarak kapatamaz (bütçe kısıtı) ve zorunlu olarak kamu harcamalarında (özellikle yatırımlarda) kesintiye gider. Harcamaların kriz anında kısılması, toplam talebi daha da daraltarak resesyonu derinleştirir; yani maliye politikası konjonktür karşıtı (anti-siklik) değil, konjonktürle uyumlu (pro-siklik) çalışır.

Adım Adım Çözüm

1
Rapordaki 'pro-siklik maliye politikası' ve 'otomatik istikrar sağlayıcıların çalışmaması' vurgusunun analiz edilmesi.
Gelişmekte olan ülkelerde resesyon anında devletin neden genişletici politika (harcama artışı) yapamadığının ve bütçeyi kısmak zorunda kaldığının tespiti hedeflenmektedir.
Gelişmiş ülkelerde daralma anında artan oranlı doğrudan vergiler devreye girer, gelir düşüşünü yumuşatır ve devlet borçlanarak harcamaları artırır. Ancak KOBÜ'lerde bu mekanizma işlemez.
2
KOBÜ'lerin temel mali yapısının değerlendirilmesi.
Bu ülkelerde kayıt dışı ekonominin yaygınlığı nedeniyle doğrudan vergilerin (gelir/kurumlar) payı düşük; tahsili kolay olan dolaylı vergilerin (KDV, ÖTV vb.) payı çok yüksektir.
Dolaylı vergiler doğrudan tüketim harcamaları üzerinden alınır ve gelir esneklikleri düşüktür.
3
Dolaylı vergilerin ekonomik daralma evresindeki davranışının incelenmesi.
Resesyon anında hanehalkı tüketimi hızla daraldığı için, devletin dolaylı vergilere dayalı kamu gelirleri aniden ve sert biçimde çöker.
Gelir kaynakları çeşitlendirilmediği için vergi sistemi makroekonomik şoklara karşı aşırı kırılgandır.
4
Kamu gelirlerindeki çöküşün bütçe kısıtı ve harcamalara etkisinin sentezlenmesi.
Sığ finansal piyasalar ve kısıtlı dış kredibilite nedeniyle devlet artan bütçe açığını borçlanarak finanse edemez. Zorunlu olarak kamu harcamalarını keser ve bu durum krizi daha da derinleştirerek pro-siklik (konjonktürü besleyen) bir etki yaratır.
Gelir yetersizliği ve finansman (borçlanma) kısıtı birleştiğinde anti-siklik maliye politikası uygulanamaz.

Anahtar Kavram

Gelişmekte Olan Ülkelerde (KOBÜ) Vergi Yapısı ve Pro-Siklik Maliye Politikası
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla