Bir ülkenin vergi sistemi ve kamu finansmanı üzerine yapılan incelemelerde; harcamalar üzerinden alınan vergilerin toplam vergi hasılatı içindeki payının oldukça yüksek olduğu, kişisel gelir ile kurum kazançları üzerinden alınan vergilerin ise dar bir mükellef grubunda sıkıştığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda, gayrisafi yurt içi hasıladaki artışların vergi gelirlerine yansıma katsayısının zayıf kaldığı görülmüştür.
Bu tespitlere dayanarak, söz konusu ekonominin mali yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Vergi sisteminin gelir esnekliği düşük olup, kayıt dışı ekonominin yaygınlığı nedeniyle kamu finansmanı ağırlıklı olarak dolaylı vergilere dayanmaktadır.Cevap
- BArtan oranlı gelir vergisinin yaygınlığı sayesinde otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmalar etkin bir şekilde işlemektedir.
- CEkonomik büyüme dönemlerinde mali sürüklenme mekanizması hızla devreye girerek enflasyonist eğilimleri kendiliğinden sınırlar.
- DVergi tabanının geniş ve homojen olması, kamu harcamalarının finansmanında borçlanma ihtiyacını asgari düzeye indirmektedir.
- EKamu gelirleri içinde dolaysız vergilerin ağırlıkta olması, gelir dağılımını düzeltici politikaların başarısını artırmaktadır.
Cevap
Söz konusu ekonomide vergi sisteminin gelir esnekliği düşük olup, mali yapı kayıt dışı ekonominin yaygınlığı sebebiyle büyük ölçüde dolaylı vergilere bağımlıdır.
Verilen senaryo, tipik bir gelişmekte olan ülkenin mali yapısını tasvir etmektedir. Gayrisafi yurt içi hasıla artışının vergi hasılatına yansımaması, vergi sisteminin milli gelire karşı 'esnekliğinin düşük' olduğunu gösterir. Harcamalar üzerinden alınan dolaylı vergilerin payının yüksek olması ve doğrudan vergilerin dar bir kitlede toplanması ise büyük ölçüde kayıt dışı ekonominin yaygınlığından ve vergi idaresinin kapasite yetersizliğinden kaynaklanmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Gelişmekte Olan Ülkelerde Mali Yapı ve Vergi Esnekliği