Bir merkezi yönetim kuruluşu, ülkenin uluslararası ticaret kapasitesini artırmak amacıyla kıyı şeridinde yeni bir derin su limanı ve entegre lojistik merkezi inşasına yönelik maliyet-fayda analizi yürütmektedir. Analiz raporuna göre, projeden doğrudan yararlanacak olan ihracatçı firmaların taşıma ve gümrükleme maliyetlerindeki düşüş ile bunun bölge ekonomisinde yaratacağı pozitif dışsallıkların toplamından oluşan sosyal fayda oldukça yüksektir. Buna karşılık, liman inşası nedeniyle kıyı ekosisteminin bozulması ve bölgedeki geleneksel balıkçılık faaliyetlerinin sekteye uğraması, balıkçılar açısından ciddi bir özel maliyet ve çevresel tahribat kaynaklı negatif dışsallık (sosyal maliyet) doğurmaktadır.
Değerlendirme sonucunda, liman projesinin sağlayacağı toplam sosyal faydanın, balıkçıların uğradığı refah kaybı dâhil tüm sosyal maliyetleri aştığı saptanmıştır. Ancak mevcut mali ve hukuki yapı kapsamında, kazanç elde eden ihracatçı firmalardan zarar gören balıkçılara yönelik fiili bir tazminat veya gelir aktarımı öngörülmemektedir. Ayrıca, projenin iptal edilerek kıyı şeridinin eski doğal haline döndürülmesi senaryosunda, zarara uğrayan balıkçıların projeden vazgeçmeleri için ihracatçı firmaları ikna edebilecek yeterli ekonomik ödeme gücüne sahip olmadığı tespit edilmiştir.
Maliyet-fayda analizi ve refah iktisadı prensipleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu liman yatırımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AProje sonucunda toplumdaki bazı kesimlerin refahında azalma meydana gelse de, net sosyal faydanın pozitif olması ve özel kâr güdüsüyle hareket edilmemesi nedeniyle yatırım Pareto optimalitesi şartını eksiksiz olarak yerine getirmektedir.
- BKaldor-Hicks prensibine göre bu projenin toplumsal açıdan etkin kabul edilebilmesi için, devletin bir transfer harcaması mekanizması kurarak kaybedenlerin zararını fiilen ve doğrudan telafi etmesi zorunludur.
- Yatırım, ortaya çıkan toplam sosyal faydanın toplam sosyal maliyeti aşması ve zarar gören kesimin eski duruma dönülmesini sağlayacak ödeme gücüne sahip olmaması sebebiyle Scitovsky çift kriterini sağlamaktadır.Cevap
- DZarar görenlerin başlangıç durumuna dönmek için yeterli kaynağa sahip olmaması, yatırımın Kaldor-Hicks kriterini ihlal ettiğini ve değerlendirmede yalnızca gölge fiyatlar üzerinden hesaplanan ölçülebilir faydaların dikkate alındığını gösterir.