Soru

Zorluk: OrtaKamu Giderlerinin Hukuki ve İdari Unsurları

Vatandaşlara sunulan altyapı hizmetlerini geliştirmekle görevli bir kamu idaresindeki harcama yetkilisi, kurumun tahsisli arazisi üzerine yeni bir hizmet binası yapılması için yüklenici firmayla sözleşme imzalamıştır. Yapılan ön fizibilite çalışmalarında, bu yatırımın yüksek düzeyde toplumsal fayda (kamu yararı) sağlayacağı belirlenmiştir. Buna karşın, cari yıl bütçe kanununda söz konusu proje için herhangi bir ödenek tahsis edilmediği tespit edilmiştir.

Planlanan bu harcama süreciyle ilgili olarak, kamu giderlerinin teorik unsurları bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Kamu idarelerinin eylemleri özel sektörden farklı olarak kâr maksimizasyonuna dayanmadığı için, kamu yararının gözetilmesi yasama organının bütçe yetkisi şartını ortadan kaldırır.
  2. B
    Yatırımın ortaya çıkaracağı toplumsal fayda, harcamanın hukuki altyapısını doğrudan tesis ettiğinden; bütçe kanununda yer almasa dahi harcamanın tüm unsurları tamamlanmış sayılır.
  3. C
    Bütçede ödenek öngörülmeden ihaleye çıkılması hukuki unsurun değil; tamamen kamu idarelerinin bütçe dışı fonları kullanma konusundaki yasal muafiyetlerinin yanlış yorumlanmasının bir sonucudur.
  4. Toplumsal fayda taşıması nedeniyle iktisadi unsuru, yetkili amirin onayı nedeniyle idari unsuru bulunmasına rağmen; bütçe kanunuyla verilmiş bir ödeneği olmadığından hukuki unsuru eksiktir.Cevap
  5. E
    Kurum yöneticisinin yüklenici ile sözleşme bağı kurması işlemin hukuki unsurunu da yerine getirdiğinden, ödenek eksikliği sadece harcamanın dar anlamdaki kapsamı ile ilgilidir.

Cevap

Toplumsal fayda taşıması nedeniyle iktisadi unsuru, yetkili amirin onayı nedeniyle idari unsuru bulunmasına rağmen; bütçe kanunuyla verilmiş bir ödeneği olmadığından hukuki unsuru eksiktir.
Kamu giderlerinin üç temel unsuru vardır: Hukuki unsur (harcamanın bütçe kanununda ödeneğinin bulunması ve yasalara uygun olması), idari unsur (harcamanın yetkili kamu personeli olan harcama yetkilisi tarafından yapılması) ve iktisadi unsur (harcamanın kamu yararı sağlaması). Olayda sözleşme imzalandığı için idari unsur, kamu yararı tespit edildiği için iktisadi unsur gerçekleşmiştir. Ancak bütçede ödenek olmadığından hukuki unsur eksik kalmıştır. Doğru seçenek bu ayrımı en net ve doğru biçimde yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki idari işlemleri ve amacı analiz etmek.
Harcama yetkilisi tarafından imzalanan bir sözleşme (idari yetki kullanımı) ve amaçlanan yüksek düzeyde kamu yararı (toplumsal fayda) tespit edilmiştir.
Bir harcamanın kamu gideri sayılabilmesi için idari ve iktisadi unsurlarının varlığını doğrulamak.
2
Senaryodaki bütçe ve ödenek durumunu değerlendirmek.
Cari yıl bütçe kanununda söz konusu proje için herhangi bir ödenek tahsis edilmediği görülmüştür.
Harcamanın yasama organı tarafından verilen bütçe iznine (hukuki unsur) sahip olup olmadığını kontrol etmek.
3
Tespit edilen durumları teorik unsurlarla eşleştirmek.
Kamu yararı bulunduğundan iktisadi unsur vardır; harcama yetkilisinin işlemi nedeniyle idari unsur mevcuttur; ancak bütçe kanunu ile verilmiş ödenek bulunmadığından hukuki unsur eksiktir.
Seçenekler arasında olayın tüm unsurlarını doğru ve eksiksiz biçimde sınıflandıran ifadeyi bulmak.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinin Unsurları (Hukuki, İdari ve İktisadi Unsur)
Bu soruyu puanla