Soru

Zorluk: OrtaMaliyet-Fayda Analizinin Temel Çerçevesi ve Refah Kriterleri

Çevre ve Şehircilikten sorumlu bir üst kurul, büyük bir nehir havzasını korumak amacıyla havza etrafındaki ağır sanayi tesislerine katı atık ve filtreleme standartları getiren yeni bir düzenleme planlamaktadır.

Yapılan maliyet-fayda analizine göre;
- Bu düzenlemenin sanayi tesislerine yükleyeceği ilave donanım ve işletme maliyetlerinin toplamı 500500 milyon TL'dir.
- Nehir suyunun temiz kalması sayesinde aşağı havzadaki tarım üreticilerinin elde edeceği verim artışı ile bölge halkının sağlık harcamalarındaki düşüşün toplam parasal değeri (gölge fiyatlar kullanılarak hesaplandığında) 800800 milyon TL'dir.
- Düzenleme hayata geçirildikten sonra sanayi tesislerinin eski serbest duruma dönmek için tarım üreticilerine ve halka teklif edebilecekleri en yüksek rüşvet (ikna bedeli), halkın eski kirliliğe katlanmak için talep edeceği en düşük tazminatın altında kalmaktadır.

Hükümet, bu düzenlemeyi uygulamaya koymuş ancak kazançlı çıkan kesimlerden herhangi bir vergi alarak sanayi tesislerinin maliyetini finanse etme yoluna (fiili telafi) gitmemiştir.

Buna göre, söz konusu kamu politikası kararının refah ekonomisi kriterleri açısından değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Düzenleme Kaldor-Hicks telafi prensibini ve Scitovsky çift taraflı refah kriterini sağlamaktadır; ancak kaybedenlere fiili bir tazminat ödenmediği için Pareto iyileşmesi niteliği taşımaz.Cevap
  2. B
    Düzenleme neticesinde sağlanan toplam sosyal fayda, katlanılan özel maliyetleri aştığı için doğrudan Pareto optimumuna ulaşılmıştır; fiili telafi ödemesi sadece Kaldor-Hicks kriterinde zorunlu tutulur.
  3. C
    Düzenleme Kaldor-Hicks prensibini sağlasa da, kaybedenlerin kazananları eski duruma dönmeye ikna edememesi Scitovsky paradoksuna yol açtığı için kesin bir refah artışından söz edilemez.
  4. D
    Kazanan kesimden kaybeden sanayicilere doğru fiili bir transfer mekanizması işletilmediğinden, bu politika değişikliği hiçbir refah ekonomisi kriteri bağlamında etkin kabul edilmez.

Cevap

Doğru değerlendirme, politikanın Kaldor-Hicks ve Scitovsky kriterlerini sağladığı ancak fiili bir telafi olmadığı için Pareto iyileşmesi yaratmadığı yönündeki ifadedir.
Verilen senaryoda toplam fayda (800800 milyon TL) toplam maliyetten (500500 milyon TL) büyüktür. Bu durum, kazananların kaybedenleri potansiyel olarak telafi edebileceğini gösterir ve Kaldor-Hicks kriteri sağlanır. Senaryoda belirtildiği üzere, kaybedenlerin eski duruma dönmek için teklif edebilecekleri tutarın, kazananların talep edeceği tutardan düşük olması, ilk duruma dönmenin etkin olmadığını gösterir ki bu da Scitovsky kriterinin (paradoksun aşılması) karşılandığını kanıtlar. Ancak ortada fiili bir tazminat ödemesi olmadığından ve sanayi tesisleri zarara uğradığından Pareto iyileşmesi gerçekleşmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Politikanın kaybedenleri (sanayi tesisleri) olup olmadığını ve fiili telafi yapılıp yapılmadığını belirle.
Sanayi tesisleri 500500 milyon TL zarardadır ve fiili telafi ödenmemiştir. Dolayısıyla bu durum bir Pareto iyileşmesi değildir.
Pareto kriteri, en az bir kişinin refahı artarken hiç kimsenin refahının azalmamasını veya azalanların zararının fiilen karşılanmasını gerektirir.
2
Kaldor-Hicks kriterinin sağlanıp sağlanmadığını test et.
Kazananların elde ettiği 800800 milyon TL'lik fayda, kaybedenlerin 500500 milyon TL'lik maliyetinden büyüktür. Bu sebeple potansiyel telafi mümkündür ve Kaldor-Hicks kriteri sağlanmıştır.
Kaldor-Hicks kriteri, fiili bir ödeme olmasa dahi kazananların kaybedenleri telafi edebilecek potansiyele sahip olmasını yeterli görür.
3
Scitovsky çift taraflı refah kriterinin (paradoksun aşılması) şartlarını kontrol et.
Kaybedenlerin eski duruma dönmek için teklif edebilecekleri rüşvet, kazananların talep edeceği tazminattan düşüktür. Geri dönüş Kaldor-Hicks etkin değildir, dolayısıyla Scitovsky kriteri de sağlanmıştır.
Scitovsky kriteri, sadece yeni duruma geçişin değil, yeni durumdan eski duruma dönüşün Kaldor-Hicks açısından reddedilmesini (paradoksun olmamasını) gerektirir.

Anahtar Kavram

Maliyet-Fayda Analizinin Temel Çerçevesi ve Refah Kriterleri
Bu soruyu puanla