Examkin

Soru

Zorluk: ZorVergi Politikası

Dışa kapalı bir ekonomide başlangıçta marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80'dir ve sistemde yalnızca otonom (maktu) vergiler bulunmaktadır. Hükümet, ekonomide otomatik istikrar sağlayıcıların devrede olmamasından kaynaklı konjonktürel dalgalanmaları hafifletmek amacıyla sisteme t=0,25t = 0,25 oranında bir gelir vergisini entegre etmiştir. Yeni sistemin yürürlüğe girmesinin ardından hükümet, iradi (ihtiyari) bir maliye politikası kararıyla kamu harcamalarını ve otonom vergileri aynı anda 100100 milyar TL artırmıştır (ΔG=ΔT0=100\Delta G = \Delta T_0 = 100).

Buna göre, gelir vergisinin sisteme dahil edilmesinin doğurduğu teorik sonuçlar ve uygulanan iradi denk bütçe politikasının milli gelir üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Sistemin otomatik istikrar gücü artarken otonom vergi çarpanının mutlak değeri küçülmüş ve iradi denk bütçe politikasının milli gelir üzerindeki net genişletici etkisi 5050 milyar TL'ye düşmüştür.Cevap
  2. B
    Oransal vergi sistemi mali sürüklenme riskini tamamen ortadan kaldırmış ve Haavelmo teoremi gereği iradi denk bütçe çarpanının değerini 11 olarak korumasını sağlamıştır.
  3. C
    Otomatik istikrar sağlayıcıların devreye girmesi iradi maliye politikasının çarpan etkisini güçlendirmiş ve denk bütçe çarpanını 22'ye yükselterek milli geliri 200200 milyar TL artırmıştır.
  4. D
    Gelir vergisinin sisteme dahil edilmesi arz yönlü bir teşvik yarattığından otonom vergi çarpanını büyütmüş ve denk bütçe uygulaması milli gelirde 250250 milyar TL'lik genişletici etki yaratmıştır.
  5. E
    Sisteme gelir vergisi eklenmesiyle harcama ve vergi çarpanlarının mutlak değerleri eşitlenerek denk bütçe çarpanı sıfır olmuş; artan vergiler harcamaların etkisini tamamen nötralize etmiştir.

Cevap

Sistemin otomatik istikrar gücü artarken otonom vergi çarpanının mutlak değeri küçülmüş ve iradi denk bütçe politikasının milli gelir üzerindeki net genişletici etkisi 5050 milyar TL'ye düşmüştür.
Sisteme oransal gelir vergisinin (t=0,25t = 0,25) dahil edilmesi, otonom vergi çarpanının paydasını (1−c)(1-c)'den [1−c(1−t)][1-c(1-t)]'ye yükselterek küçültür (mutlak değer olarak ∣−4∣|-4|'ten ∣−2∣|-2|'ye düşürür). Bu durum ekonomideki sızıntıları artırdığı için sistemin otomatik istikrar gücünü yükseltir. Aynı zamanda, harcama çarpanı da 55'ten 2,52,5'a geriler. İradi bir denk bütçe uygulaması (ΔG=ΔT0\Delta G = \Delta T_0) yapıldığında yeni çarpan etkisi (2,5−2=0,5)(2,5 - 2 = 0,5) olur. Sonuç olarak 100100 milyar TL'lik eşanlı artış, milli geliri 100×0,5=50100 \times 0,5 = 50 milyar TL artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç durumundaki (t=0t = 0) çarpan katsayılarını hesaplayın.
Harcama çarpanı kG=11−c=10,20=5k_G = \frac{1}{1-c} = \frac{1}{0,20} = 5. Vergi çarpanı kT=−c1−c=−0,800,20=−4k_T = \frac{-c}{1-c} = \frac{-0,80}{0,20} = -4. Denk bütçe çarpanı =5+(−4)=1= 5 + (-4) = 1.
Sistemde sadece otonom vergi varken Haavelmo teoremi geçerlidir ve denk bütçe çarpanı bire eşittir.
2
Başlangıç durumunda 100100 birimlik eşanlı artışın etkisini bulun.
ΔY=100×1=100\Delta Y = 100 \times 1 = 100 milyar TL artış yaşanırdı.
Eski sistemde politika uygulansaydı yaratacağı etkiyi referans olarak belirlemek gereklidir.
3
Yeni durumdaki (t=0,25t = 0,25) çarpan katsayılarını hesaplayın.
Yeni payda: 1−c(1−t)=1−0,80(1−0,25)=1−0,80(0,75)=1−0,60=0,401 - c(1-t) = 1 - 0,80(1-0,25) = 1 - 0,80(0,75) = 1 - 0,60 = 0,40. Harcama çarpanı kG′=10,40=2,5k_G' = \frac{1}{0,40} = 2,5. Vergi çarpanı kT′=−0,800,40=−2k_T' = \frac{-0,80}{0,40} = -2.
Gelir vergisi eklendiğinde sistemin sızıntıları artar ve çarpanların mutlak değerleri küçülür. Vergi çarpanının mutlak değeri 44'ten 22'ye düşmüştür.
4
Yeni sistemde uygulanan eşanlı politikanın net etkisini hesaplayın.
Yeni denk bütçe çarpanı =2,5+(−2)=0,5= 2,5 + (-2) = 0,5. Milli gelirdeki değişim: ΔY=100×0,5=50\Delta Y = 100 \times 0,5 = 50 milyar TL.
Gelir vergisi devreye girdiğinde Haavelmo'nun 1'e eşit denk bütçe çarpanı kuralı bozulur ve çarpan değeri küçülür.

Anahtar Kavram

İradi Maliye Politikası, Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Haavelmo Teoremi İlişkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Politikası

Bu konudan daha fazla soru