Bir nakdi çıkışın ilgili mevzuat kapsamında teknik olarak 'kamu gideri' sayılması için, harcamayı yapan kurumun devlet mülkiyetinde olması veya hizmetin toplumsal fayda amacı gütmesi tek başına yeterli değildir. 5018 sayılı Kanun, bu kavramı yalnızca genel yönetim kapsamına dahil olan kamu idarelerinin bütçelerinden yapılan ödemelerle sınırlandırarak kurumsal ve biçimsel bir çerçeve çizmiştir.
Buna göre, makroekonomik analizlerde geniş anlamda kamu ekonomisinin bir parçası olarak kabul edilmesine rağmen, aşağıdaki harcama kalemlerinden hangisi 5018 sayılı Kanun'un kurumsal kapsamı gereği tanımladığı biçimsel 'kamu gideri' statüsünde değerlendirilmez?
- Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve piyasa koşullarında ticari esaslara göre faaliyet gösteren anonim şirket statüsündeki bir kuruluşun kapasite artırımı için yaptığı makine alımlarıCevap
- Bİdari ve mali özerkliğe sahip olmakla birlikte, piyasaları regüle etmek üzere özel kanunla kurulan bir üst kurulun hizmet binası kira ödemeleri
- CKarar organları yerel seçmenlerce belirlenen ve belde halkının müşterek ihtiyaçlarını karşılayan bir ilçe belediyesinin itfaiye ve kurtarma aracı alım giderleri
- Dİşçi ve işverenlerden toplanan primlerle oluşturulan kendi aktüeryal bütçesine sahip bir sosyal güvenlik kurumunun yatarak tedavi gören hastalar için hastanelere yaptığı ödemeler
- EKamu tüzel kişiliğine haiz ve genel bütçe dışında kendine ait özel bütçesi bulunan bir devlet üniversitesinin akademik araştırma projeleri kapsamında gerçekleştirdiği cihaz alımları
Cevap
Sermayesinin tamamı devlete ait olan ve piyasa koşullarında ticari esaslara göre faaliyet gösteren anonim şirket statüsündeki bir kuruluşun kapasite artırımı için yaptığı makine alımları
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu gideri kavramını yalnızca 'Genel Yönetim' kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinden yapılan ödemelerle sınırlamıştır. Genel yönetim; merkezi yönetim (I, II ve III sayılı cetveller), sosyal güvenlik kurumları (IV sayılı cetvel) ve mahalli idarelerden oluşur. Sermayesinin tamamı devlete ait olsa dahi ticari esaslara göre faaliyet gösteren Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT'ler) ve kamu bankaları gibi anonim şirket statüsündeki kuruluşlar, bu kanunun kurumsal kapsamı (genel yönetim bütçesi) dışındadır. Bu nedenle, geniş anlamda kamu ekonomisinin bir parçası olmalarına rağmen, bu kurumların yaptıkları ticari veya yatırımsal harcamalar 5018 sayılı Kanun'un tanımladığı biçimsel ve yasal anlamdaki 'kamu gideri' sayılmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Genel Yönetim Kapsamı ve Kamu Giderinin Dar (Hukuki) Tanımı