Soru

Zorluk: Ortaİç Borçlanma ile Finansman

Bütçe açıklarının finansmanında para basımı (monetizasyon) yöntemi yerine piyasadan Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ihracı yoluyla fon toplanması tercih edilebilmektedir. Bu bağlamda, kamu kesiminin piyasadan borçlanması sonucunda ortaya çıkan 'dışlama etkisi' (crowding out) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Kamu kesiminin ödünç verilebilir fon talebinin artması, piyasa faiz oranlarını yükselterek özel sektör yatırım harcamalarının azalmasına neden olur.Cevap
  2. B
    İç borçlanma, piyasaya doğrudan yeni likidite enjekte ettiği için Merkez Bankası'nın para basması ile aynı genişletici parasal etkiyi yaratır.
  3. C
    Devletin iç borçlanma yoluyla elde ettiği gelirler 'senyoraj' geliri olarak tanımlandığı için toplum üzerinde doğrudan bir enflasyon vergisi yükü oluşturur.
  4. D
    Dışlama etkisi, sadece konjonktürel bütçe açıklarının finansmanında ortaya çıkan ve ekonomiyi otomatik olarak tam istihdam dengesine getiren bir mekanizmadır.
  5. E
    İç borçlanma yoluyla sağlanan finansman tutarı, bütçe dengesi hesaplamalarında doğrudan 'birincil açık' miktarından düşülerek operasyonel dengeye ulaşılmasını sağlar.

Cevap

Kamu kesiminin ödünç verilebilir fon talebinin artması sonucunda faiz oranlarının yükselmesi ve özel sektör yatırımlarının azalması
İç borçlanma yöntemi kullanıldığında, devlet piyasada fon talep eden güçlü bir aktör haline gelir. Bu durum ödünç verilebilir fon piyasasında denge faiz oranlarını yukarı çeker. Faizlerdeki bu artış, kredi kullanarak yatırım yapacak olan özel sektörün maliyetlerini artırdığı için özel yatırımların azalmasına yol açar. Bu mekanizma 'dışlama etkisi' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Finansman yönteminin niteliğini belirlemek
İç borçlanma, devletin piyasadaki mevcut fonları DİBS ihraç ederek talep etmesidir.
Bu yöntemin piyasa dengeleri üzerindeki etkisini anlamak için başlangıç noktasıdır.
2
Ödünç verilebilir fonlar piyasasındaki değişimi analiz etmek
Kamu kesimi fon talep eden tarafa katıldığı için toplam fon talebi artar.
Arzı sabit olan fonlara olan talebin artması fiyatı (faizi) etkiler.
3
Faiz ve yatırım ilişkisini kurmak
Artan fon talebi faiz oranlarını yukarı çeker, bu da özel sektörün yatırım maliyetini artırır.
Yüksek faiz oranları, kârlılığı azalan özel sektör projelerinin iptal edilmesine veya ertelenmesine yol açar.
4
Dışlama etkisini tanımlamak
Kamu harcamalarının finansmanı için yapılan borçlanmanın özel yatırımları daraltması (dışlaması) sonucuna ulaşılır.
Bu durum literatürde 'Crowding Out' veya 'Dışlama Etkisi' olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding Out)

Daha Fazla Pratik

Dışlama etkisinin tam (full) veya kısmi (partial) olma durumlarını ve likidite tuzağı senaryosundaki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla