Soru

Zorluk: OrtaFaydalanma (Hizmet Karşılığı) İlkesi

Kamu ekonomisi literatüründe vergilemenin temel dayanaklarından biri olan "faydalanma (hizmet karşılığı) ilkesinin" tam kamusal malların finansmanında etkin bir şekilde uygulanmasını zorlaştıran temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Tam kamusal mallarda tüketimden mahrum bırakılamama (dışlanamama) özelliğinin bulunması nedeniyle bireylerin hizmetten sağladıkları marjinal faydayı gizleme eğiliminde olmalarıCevap
  2. B
    Bireylerin sahip olduğu ödeme gücü göstergelerinin (gelir, servet ve harcama) kamu hizmetinden yararlanma düzeyi ile her zaman doğru orantılı bir ilişki içinde olmaması
  3. C
    Vergilemede dikey adaletin sağlanabilmesi amacıyla yüksek gelirli grupların düşük gelirli gruplara göre daha yüksek oranda vergilendirilmesi zorunluluğu
  4. D
    Kamu hizmetlerinin sunumu sırasında ortaya çıkan pozitif dışsallıkların toplam sosyal faydayı, bireysel marjinal faydanın altına düşürmesi
  5. E
    Devletin vergi toplama yetkisinin sadece egemenlik gücüne dayanması ve vergilerin karşılıksız, cebri ödemeler olması niteliğiyle çelişki yaratması

Cevap

Tam kamusal mallarda tüketimden mahrum bırakılamama (dışlanamama) özelliğinin bulunması nedeniyle bireylerin hizmetten sağladıkları marjinal faydayı gizleme eğiliminde olmaları
Faydalanma ilkesi, kamu hizmetlerini bir piyasa mekanizması gibi fiyatlandırmayı amaçlar. Ancak tam kamusal mallarda (örneğin ulusal savunma), hizmetten yararlananları bu hizmetten mahrum bırakmak mümkün değildir. Bu teknik özellik, bireylerin hizmetin maliyetine katlanmamak için sağladıkları faydayı olduğundan az göstermelerine veya hiç açıklamamalarına (tercihlerin gizlenmesi) neden olur. Literatürde 'bedavacılık sorunu' olarak adlandırılan bu durum, faydalanma ilkesinin tam kamusal mallarda uygulanmasının önündeki en temel engeldir.

Adım Adım Çözüm

1
Faydalanma ilkesinin işleyiş mekanizmasını belirlemek
Bu ilke, bireylerin aldıkları kamu hizmeti karşılığında, o hizmetten sağladıkları marjinal fayda oranında vergi ödemelerini öngörür.
İlkenin uygulanabilmesi için her bir bireyin hizmetten ne kadar fayda sağladığının (tercihinin) bilinmesi gerekir.
2
Tam kamusal malların teknik özelliklerini analiz etmek
Tam kamusal mallar tüketimde rekabetin olmadığı ve en önemlisi 'tüketimden mahrum bırakılamama' (dışlanamama) özelliğine sahip mallardır.
Bir kişi bedelini ödemese bile hizmetten yararlanmaya devam edebiliyorsa, bu durum 'bedavacılık' (free-rider) problemine yol açar.
3
İlke ile mal özelliği arasındaki çelişkiyi tespit etmek
Bireyler hizmetten dışlanamayacaklarını bildikleri için, daha az vergi ödemek amacıyla hizmetten sağladıkları gerçek faydayı gizlerler (tercihlerin açıklanmaması).
Gerçek tercihler açıklanmadığında, fayda düzeyine göre bir vergi yükü dağıtımı yapmak teknik olarak imkansız hale gelir.

Anahtar Kavram

Faydalanma İlkesi ve Bedavacılık Sorunu

Daha Fazla Pratik

Faydalanma ilkesinin harçlar ve şerefiyeler gibi yarı kamusal veya özel faydası ağır basan gelir türlerinde neden daha başarılı uygulandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla