Examkin

Soru

Zorluk: ZorFaydalanma (Hizmet Karşılığı) İlkesi

Kamu ekonomisinde vergilemenin temel dayanaklarından biri olan faydalanma (hizmet karşılığı) ilkesi, Lindahl ve Wicksell gibi iktisatçıların 'gönüllü değişim' yaklaşımıyla teorik bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu yaklaşıma göre vergi, bireylerin kamu hizmetlerinden elde ettikleri marjinal faydanın bir karşılığıdır. Ancak bu ilkenin tam kamusal mallara uygulanmasında karşılaşılan en büyük engel, bireylerin bu mallardan yararlanırken gerçek tercihlerini açıklamamalarıdır.

Buna göre; tam kamusal mallarda ortaya çıkan 'bedavacılık' (free-rider) sorununun, faydalanma ilkesinin uygulanabilirliği açısından yarattığı temel teknik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Verginin, piyasa fiyatına benzer bir sinyal işlevi görerek kaynak tahsisinde etkinliği sağlama özelliğinin kaybolmasıCevap
  2. B
    Verginin sadece objektif şahsi yükümlülükler üzerinden alınmasına neden olarak dikey adaleti bozması
  3. C
    Kamu hizmetlerinin üretiminde marjinal maliyetin marjinal faydaya eşitlenmesi zorunluluğunun ortadan kalkması
  4. D
    Vergilemede genellik ilkesinin ihlal edilerek belirli sosyal gruplara ayrıcalık tanınması
  5. E
    Kamu gelirlerinin tamamının cebri nitelik kazanarak iradi gelirlerin bütçedeki payının azalması

Cevap

Tam kamusal mallarda bedavacılık sorunu, verginin piyasa fiyatına benzer bir sinyal işlevi görerek kaynak tahsisinde etkinliği sağlama özelliğini ortadan kaldırır.
Faydalanma ilkesi, verginin piyasa ekonomisindeki fiyat mekanizmasına benzer şekilde çalışmasını hedefler. Ancak tam kamusal malların 'tüketimden dışlanamama' özelliği, bireylerin ödeme yapmaktan kaçınarak hizmetten bedava yararlanma isteğini (bedavacılık) tetikler. Bu durum, bireylerin kamu hizmetine duydukları gerçek ihtiyacı gizlemelerine neden olur. Sonuç olarak, vergi bir 'fiyat sinyali' üretemez ve kaynakların hangi hizmete ne kadar ayrılacağı konusunda etkinlik sağlanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Faydalanma ilkesinin teorik varsayımını analiz et.
İlke, verginin kamu hizmetinin bir 'fiyatı' olarak görülmesi gerektiğini savunur.
Lindahl modelinde vergi payları, bireylerin kamu hizmetine olan taleplerine (marjinal faydalarına) göre belirlenir.
2
Tam kamusal malların özelliklerini değerlendir.
Tüketimde dışlanamama özelliği tespit edilir.
Tam kamusal mallarda bir kişi hizmetten yararlanırken diğerlerini engellemek mümkün değildir.
3
Bedavacılık (Free-rider) sorununu sisteme dahil et.
Bireylerin gerçek tercihlerini (ödeme istekliliklerini) gizledikleri görülür.
Dışlanamama nedeniyle bireyler, vergi ödemeden de hizmetten yararlanabileceklerini bildikleri için taleplerini düşük gösterirler.
4
Sonucu belirle.
Fiyat mekanizması çöker ve kaynak tahsisinde etkinlik sağlanamaz.
Talep sinyalleri yanlış olduğu için devlet, toplumun gerçek ihtiyacını belirleyemez ve vergi-fiyat dengesini kuramaz.

Anahtar Kavram

Lindahl Dengesi ve Bedavacılık Sorunu

Daha Fazla Pratik

Lindahl dengesinin sağlanamadığı durumlarda başvurulan 'Piyasa Dışı Karar Alma' (Oylama) yöntemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Faydalanma (Hizmet Karşılığı) İlkesi

Bu konudan daha fazla soru