Soru

Zorluk: ZorKamu Giderlerinin Hukuki ve İdari Unsurları

Bir devlet kurumunun yürüttüğü hizmetler sırasında ortaya çıkan yeni bir ihtiyacı karşılamak üzere piyasadan mal tedarik etmesi planlanmaktadır. Bu tedarik sürecinin piyasada talep artışı yaratacağı ve kamu faydası sağlayacağı tespit edilmiştir. Ancak 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu sistematiğine göre, bir kamu kaynağının kullanılabilmesi ve yapılan işlemin nizami bir 'kamu gideri' olarak nitelendirilebilmesi için ekonomik ve sosyal unsurların ötesinde, hukuki ve idari kuralların işletilmesi zorunludur.

Bu bağlamda, söz konusu tedarik işleminin hukuki ve idari unsurlar açısından tamamlanmış bir kamu gideri sayılabilmesi için yerine getirilmesi gereken asıl koşul aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Harcamanın doğrudan reel bir kaynak kullanımını gerektirerek makroekonomik düzeyde toplam talebi etkileyecek boyutta olması
  2. B
    Tedarik işleminin piyasa aktörleri gibi kâr elde etme amacı güdülmeksizin, salt sosyal refahı artırma saikiyle gerçekleştirilmesi
  3. İlgili harcama için bütçe kanunu ile ödenek tahsis edilmiş olması ve sürecin mevzuatta tanımlı harcama yetkilisinin talimatıyla yürütülmesiCevap
  4. D
    Kurumun genel bütçe kısıtlarını aşabilmek adına, harcamanın finansmanını geniş anlamda kamu idaresi sayılan yerel yönetimler üzerinden sağlaması
  5. E
    İşlemin maliyetinin 5018 sayılı Kanun denetimine girmemesi için, mülkiyeti tamamen özelleştirilmiş şirketler aracılığıyla finanse edilmesi

Cevap

İlgili harcama için bütçe kanunu ile ödenek tahsis edilmiş olması ve sürecin mevzuatta tanımlı harcama yetkilisinin talimatıyla yürütülmesi
Bir harcamanın 'kamu gideri' olabilmesinin hukuki unsuru, söz konusu harcamanın yasama organı tarafından kabul edilen Bütçe Kanunu'nda yer alan bir ödeneğe dayanmasıdır. İdari unsuru ise, bu harcamanın mevzuatta yetkilendirilmiş bir kamu görevlisi (harcama yetkilisi) tarafından verilen harcama talimatı ile usulüne uygun olarak gerçekleştirilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel kısıtlamayı belirlemek.
Sorunun genel olarak kamu giderlerinin özelliklerini değil, spesifik olarak 'hukuki ve idari unsurlarını' sorduğu tespit edilir.
Kamu giderlerinin iktisadi, sosyal, hukuki ve idari olmak üzere farklı unsurları vardır ve doğru cevaba ulaşmak için bu ayrımın net yapılması gerekir.
2
Hukuki ve idari unsurların tanımlarını hatırlamak.
Hukuki unsurun 'harcamanın yasama organınca bütçe kanunu ile yetkilendirilmesi (ödenek)', idari unsurun ise 'harcamanın idari bir işlemle yetkili makamlarca (harcama yetkilisi) başlatılması' olduğu hatırlanır.
5018 sayılı Kanun sistematiğinde kamu kaynağının kullanılabilmesi için ödenek tahsisi ve harcama talimatı ön şarttır.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri unsurlarına göre sınıflandırmak.
Reel kaynak kullanımı (iktisadi unsur), kâr amacı gütmeme (sosyal/amaç unsuru) gibi çeldiriciler elenir.
Bu çeldiriciler kamu giderlerinin doğru özelliklerini yansıtmakla birlikte soruda istenen hukuki ve idari şartları karşılamaz.
4
Doğru seçeneği eşleştirmek.
Bütçe kanunu ile ödenek tahsisi ve harcama yetkilisinin talimatı ifadelerini içeren seçeneğin doğru olduğu sonucuna varılır.
Hukuki meşruiyet bütçe kanunu ile, idari işlem süreci ise harcama yetkilisinin talimatı ile sağlanır.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinin Hukuki ve İdari Unsurları
Bu soruyu puanla