Examkin

Bütçe Sistemleri

148 soru

Soru 121Soru →

Bir kamu mali reformu kapsamında hazırlanan bütçe rehberinde; ödeneklerin kurumsal hiyerarşiden ziyade 'trafik güvenliğinin artırılması' veya 'temiz enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması' gibi belirli çıktı hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik hizmet paketleri altında gruplandırılması istenmektedir. Harcamaların 'ne satın alındığına' (personel, yakıt, kira vb.) değil, 'hangi toplumsal amaca hizmet ettiğine' odaklanan bu bütçeleme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program bütçe sistemi, harcamaların nesnesinden (girdi) ziyade harcamanın amacına (çıktı/program) odaklanan yaklaşımdır.
Program bütçe sistemi, bütçe ödeneklerinin kurumsal yapılar veya satın alınan nesneler (girdiler) yerine, devletin yürüttüğü temel fonksiyonlar ve ulaşılmak istenen hedeflere (programlar/çıktılar) göre sınıflandırıldığı sistemdir. Soruda belirtilen 'trafik güvenliğinin artırılması' gibi ifadeler, bu sistemdeki 'amaç/çıktı' odaklılığı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Odak noktasını belirle
Harcamanın 'personel, yakıt' gibi girdiler yerine 'trafik güvenliği, temiz enerji' gibi çıktılara odaklandığı görüldü.
Bütçe sistemlerini birbirinden ayıran temel kriter, kaynak tahsisinde neyin referans alındığıdır.
2
Hizmet paketlerini analiz et
Belirli bir toplumsal amacı gerçekleştirmeye yönelik bütüncül hizmet grupları 'program' olarak tanımlanır.
Program bütçede ödenekler, fonksiyonel bir yaklaşımla belirli amaçlar etrafında toplanır.
3
Sistem eşleştirmesini yap
Çıktı odaklılık ve amaç temelli sınıflandırma Program Bütçe Sistemi'nin karakteristik özelliğidir.
Bu sistem, bütçeyi bir yönetim aracı olarak kullanarak kaynakların hangi toplumsal faydalar için harcandığını açıkça gösterir.

Anahtar Kavram

Program bütçe sistemi, girdi odaklı geleneksel bütçeden farklı olarak, kaynakların 'hangi amaçlar için' harcandığını ön plana çıkaran çıktı odaklı bir modeldir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 122Soru →

Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi'nde, bütçe ödeneklerinin 'nesne esasına' (line-item) göre çok detaylı bir şekilde sınıflandırılarak yasama organı tarafından onaylanması, kamu harcamalarının denetim güvencesini artırmayı amaçlamaktadır. Ancak bu yapı, bütçe uygulama aşamasında kamu yöneticileri açısından belirli sınırlamaları da beraberinde getirir.

Buna göre, Geleneksel Bütçe Sistemi'nin söz konusu yapısal özelliği nedeniyle ortaya çıkan temel yönetsel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürütme organının harcama sürecindeki takdir yetkisinin ve esnekliğinin azalması

Cevap

Yürütme organının harcama sürecindeki takdir yetkisinin ve esnekliğinin azalması
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi'nde kullanılan 'nesne esası' (line-item), bütçenin personel, kırtasiye, yolluk gibi çok alt kırılımlarda yasalaşmasını sağlar. Bu durum yasama organının yürütme üzerindeki mali denetimini güçlendirirken; harcama birimlerinin ödenekleri esnek bir şekilde kullanmasını, ihtiyaç duyulan kalemler arasında aktarma yapmasını veya değişen koşullara hızlı uyum sağlamasını engeller. Dolayısıyla temel yönetsel sonuç, takdir yetkisinin ve esnekliğin kısıtlanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sistem Yapısını Analiz Etme
Geleneksel bütçenin 'nesne esasına' (girdi odaklılık) dayandığı belirlenir.
Soruda vurgulanan detaylı sınıflandırmanın ne anlama geldiğini anlamak için gereklidir.
2
Denetim-Esneklik İlişkisini Kurma
Detaylı sınıflandırma arttıkça yasama denetiminin arttığı, buna karşılık yönetsel esnekliğin azaldığı sonucuna varılır.
Nesne esası, ödeneklerin kullanım yerini kesin çizgilerle belirleyerek yöneticinin hareket alanını kısıtlar.

Anahtar Kavram

Geleneksel Bütçe ve Yönetsel Katılık
Soru 123Soru →

Türkiye'de kamu malî yönetiminde 20212021 yılından itibaren tam kapsamlı olarak uygulanan Performans Esaslı Program Bütçe (PEPB) sisteminin mimarisi; program, alt program ve faaliyet hiyerarşisinden oluşmaktadır.

Buna göre, PEPB sisteminde "alt program" düzeyi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performans hedeflerinin belirlendiği, performans göstergelerinin izlendiği ve kaynak tahsisinin hizmet sunumuyla ilişkilendirildiği temel düzeydir.

Cevap

Performans Esaslı Program Bütçe (PEPB) sisteminde alt programlar, performans hedeflerinin ve göstergelerinin belirlendiği temel bütçeleme düzeyidir.
Türkiye'de uygulanan PEPB mimarisinde 'alt programlar', kamu hizmetlerinin hedeflerle ilişkilendirildiği, performans göstergelerinin tanımlandığı ve bütçe ödeneklerinin performansla bağının kurulduğu temel operasyonel düzeydir. Programlar daha geniş politika alanlarını temsil ederken, alt programlar bu politikaların somut hizmet alanlarına bölünmüş halidir.

Adım Adım Çözüm

1
PEPB hiyerarşisini analiz et.
Sistem; Program (en üst), Alt Program (orta/temel) ve Faaliyet (en alt) katmanlarından oluşur.
Türkiye'deki yeni bütçe mimarisini anlamak için hiyerarşik yapıyı bilmek gerekir.
2
Alt programın fonksiyonunu belirle.
Alt programlar, performans hedeflerinin tanımlandığı ve bu hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının göstergelerle ölçüldüğü temel seviyedir.
Kaynak tahsisinin verimlilik ve etkililik esaslı yapılabilmesi için ölçümün bu düzeyde yapılması planlanmıştır.

Anahtar Kavram

PEPB Hiyerarşisi ve Alt Program Düzeyi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 124Soru →

Kamu kaynaklarının kullanımında yönetsel verimliliği ölçmek amacıyla birim maliyet analizlerine, maliyet-fayda dengesine ve performans ölçümüne odaklanan, kamu hizmetlerini girdi kalemleri yerine yürütülen faaliyetler ve işlevler üzerinden ele alan ve ilk kez 19491949 yılında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Hoover Komisyonu Raporu ile önerilen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performans Bütçe Sistemi

Cevap

Performans Bütçe Sistemi
Performans bütçe sistemi, 19491949 tarihli Hoover Komisyonu Raporu ile literatüre girmiştir. Bu sistemin temel amacı, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde girdiler (maaş, kırtasiye vb.) yerine, bu girdilerle yapılan işlerin (faaliyetlerin) maliyetlerine odaklanarak yönetsel verimliliği artırmaktır. Birim maliyet analizi ve performans ölçümü sistemin en ayırt edici araçlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel kökenin tespiti
Hoover Komisyonu (19491949)
Sistemin literatüre giriş noktasını belirlemek için gereklidir.
2
Bütçeleme odağının analizi
Girdiler yerine faaliyetler ve işlevler
Geleneksel bütçeden ayrılan temel yapısal farkı tanımlar.
3
Kullanılan temel araçların belirlenmesi
Birim maliyet analizleri, verimlilik ölçümü ve maliyet-fayda analizi
Sistemin teknik karakteristiklerini doğrular.
4
Elde edilen verilerin bütçe sistemiyle eşleştirilmesi
Performans Bütçe Sistemi
Tüm özellikler bu sistemi işaret etmektedir.

Anahtar Kavram

Performans Bütçe Sistemi'nin temel özellikleri ve Hoover Komisyonu ilişkisi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 125Soru →

Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi'nde bütçe ödeneklerinin "nesne esasına" (line-item) göre çok ayrıntılı bir biçimde sınıflandırılması ve ödenekler arası aktarma (münakale) yapma imkânlarının kısıtlı tutulması ile aşağıdakilerden hangisi doğrudan hedeflenmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama organının yürütme üzerindeki siyasi ve mali denetim gücünü ve bütçe hakkını korumak

Cevap

Yasama organının yürütme üzerindeki siyasi ve mali denetim gücünü ve bütçe hakkını korumak
Geleneksel (Klasik) Bütçe Sistemi, liberal devlet anlayışının egemen olduğu bir dönemde, yasama organının yürütme üzerindeki otoritesini pekiştirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ödeneklerin nesne esasına göre çok detaylı bölünmesi (personel, yolluk, kırtasiye gibi kalemlere ayrılması), yürütme organının bu ödenekleri meclisin onayı dışında başka bir amaçla kullanmasını zorlaştırır. Bu durum, yürütmenin takdir yetkisini sınırlandırarak siyasi denetimin en üst düzeyde gerçekleşmesini ve bütçe hakkının korunmasını hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Geleneksel bütçe sisteminin temel özelliklerini analiz etme
Sistemin girdi odaklı (input-oriented) olduğu ve harcama kalemlerinin (personel, kırtasiye vb.) detaylı listelendiği saptandı.
Bu sistemde bütçe, devletin ne yapacağından ziyade, paranın hangi nesneye (line-item) harcandığını takip eder.
2
Ayrıntılı sınıflandırmanın ve aktarma kısıtlarının yürütme üzerindeki etkisini değerlendirme
Bu yapının yürütme organının harcama yaparken sahip olduğu hareket alanını (takdir yetkisini) daralttığı belirlendi.
Yürütme, yasama organının bütçe kanunuyla belirlediği kalemlerin dışına çıkamaz veya bunlar arasında keyfi aktarma yapamaz.
3
Bu kısıtlamaların temel felsefesi ile ilişkilendirme
Temel amacın bütçe hakkı çerçevesinde halkın temsilcileri olan meclisin, kamu kaynakları üzerindeki mutlak denetimini sağlamak olduğu sonucuna varıldı.
Liberal devlet anlayışında yürütmenin keyfiyetinden duyulan endişe, sıkı bir siyasi ve mali denetim mekanizmasını zorunlu kılmıştır.

Anahtar Kavram

Geleneksel Bütçede Denetim Odaklılık

Daha Fazla Pratik

Klasik bütçe sisteminin 'yönetsel katılık' yaratmasının, harcama birimlerinin esnekliğini nasıl etkilediği üzerine bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 126Soru →

Modern bütçeleme yaklaşımlarında, kamu harcamalarının ve gelirlerinin makroekonomik büyüklükler üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla bütçe verilerinin GSMH, toplam yatırım ve toplam tasarruf gibi değişkenlerle bir bütün olarak ele alınması öngörülür. Bu doğrultuda, kamu bütçesi ile milli gelir hesapları arasında organik bir bağ kurarak ekonominin genel dengesini projeksiyonlar dahilinde analiz eden bütçe türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli ekonomi (iktisadi) bütçesi

Cevap

Milli ekonomi (iktisadi) bütçesi, kamu bütçesi rakamlarını ulusal hesaplar sistemi (SNA) ile bütünleştirerek ekonominin genel dengesini analiz eden sistemdir.
Milli ekonomi (iktisadi) bütçesi, kamu bütçesini dar anlamdaki mali sınırlarından çıkararak, Ulusal Hesaplar Sistemi (SNA) ile ilişkilendirir. Bu sayede kamu kesimi verileri; milli gelir, toplam tüketim ve yatırım gibi makro değişkenlerle birlikte analiz edilerek ekonominin genel dengesi üzerine projeksiyonlar yapılmasına imkan sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçenin tanım kapsamını analiz etmek
Bütçenin sadece devlet tüzel kişiliğinin mali bir tablosu (mali bütçe) olması ile ekonominin bütününe dair bir belge (iktisadi bütçe) olması arasındaki fark görülür.
Milli ekonomi bütçesi, bütçeyi makroekonomik dengelerin (toplam arz ve toplam talep) bir parçası olarak tanımlar.
2
Ulusal hesaplar sistemi (SNA) bağlantısını kurmak
Kamu kesimi dengelerinin milli gelir hesaplarıyla (GSMH, yatırım, tasarruf) entegre edildiği belirlenir.
Bu sistemde bütçe, ekonominin genel gidişatını izlemek ve yönlendirmek için bir projeksiyon aracı olarak kullanılır.
3
Diğer bütçe sistemlerinden ayırt etmek
Sermaye bütçesinin yatırım odaklı, performans bütçesinin verimlilik odaklı olduğu ve bu makroekonomik bütünleşmeyi sağlamadığı saptanır.
Sadece Milli Ekonomi Bütçesi, bütçeyi 'iktisadi' bir bütün olarak ele alma niteliğine sahiptir.

Anahtar Kavram

Bütçenin makroekonomik işlevi ve Milli Ekonomi Bütçesi kavramı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 127Soru →

Kamu kaynaklarının tahsisinde geleneksel yöntemleri modernize etmek isteyen bir mali idare, bütçe hazırlık sürecinde ödeneklerin "personel gideri" veya "tüketime yönelik mal ve malzeme alımı" gibi girdi odaklı ekonomik kodlar yerine; "Tarımsal Sürdürülebilirlik ve Gıda Arz Güvenliği" başlığı altında gruplandırılan hizmet hedeflerine göre talep edilmesini kararlaştırmıştır. Bu sistemde temel amaç, paranın hangi nesnel kaleme harcandığından ziyade, harcama sonucunda hangi toplumsal ihtiyacın ne ölçüde karşılandığını ve hangi amaçlara ulaşıldığını belirlemektir.

Buna göre, söz konusu kurumda uygulanmaya başlanan bütçeleme yaklaşımının temel ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaynak tahsisinin, toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik olarak tanımlanmış spesifik amaçlar ve programlar bazında yapılması.

Cevap

Kaynak tahsisinin toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik amaç ve programlar bazında yapılması Program Bütçe Sistemi'nin temel özelliğidir.
Program Bütçe Sistemi, kaynakların kurumsal hiyerarşi veya nesnel girdi kalemleri (personel, kırtasiye vb.) yerine, kamu hizmetlerinin fonksiyonel amaçlarına göre gruplandırılmış 'programlar' bazında tahsis edilmesini sağlar. Senaryoda belirtilen 'Tarımsal Sürdürülebilirlik' ifadesi, belirli bir toplumsal hedefe yönelik bir programı temsil eder ve bu yaklaşım doğrudan Program Bütçeleme'nin temel karakteristiğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoyu Analiz Et
Ödeneklerin girdi kalemlerinden (maaş, kırtasiye) toplumsal hedeflere (Tarımsal Sürdürülebilirlik) kaydırıldığı görüldü.
Bu geçiş, bütçelemede odağın 'neyin alındığı'ndan 'ne amaçlandığı'na kaydığını gösterir.
2
Bütçe Sistemlerini Karşılaştır
Klasik bütçe girdiye, Performans bütçesi verimliliğe, Program bütçe ise etkinliğe ve amaçlara odaklanır.
Soruda vurgulanan 'toplumsal ihtiyacın karşılanması' ve 'amaçlara ulaşılması' ifadeleri doğrudan Program Bütçe Sistemi'ni işaret eder.
3
Doğru Seçeneği Belirle
Fonksiyonel amaçlar ve programlar bazında tahsisin yapıldığı seçenek doğrudur.
Program bütçe, kaynakları hedeflere (programlara) göre gruplandırarak karar alma sürecini rasyonalize eder.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi ve Amaç Odaklılık
Soru 128Soru →

Bütçe sistemleri içerisinde yer alan 'Sermaye (Yatırım) Bütçesi' ile 'Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi' kavramlarının kapsam ve amaçları göz önüne alındığında, bu iki sistem arasındaki temel farka dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye bütçesi devlet harcamalarını 'cari' ve 'sermaye' şeklinde ayırıp yatırım finansmanına odaklanan kurumsal bir yapı iken; milli ekonomi bütçesi ekonomideki toplam kaynak ve harcamaları makro düzeyde analiz eden bir araçtır.

Cevap

Sermaye bütçesi devlet harcamalarını 'cari' ve 'sermaye' şeklinde ayırıp yatırım finansmanına odaklanan kurumsal bir yapı iken; milli ekonomi bütçesi ekonomideki toplam kaynak ve harcamaları makro düzeyde analiz eden bir araçtır.
Doğru yanıt olan seçenek, Sermaye (Yatırım) Bütçesinin 'İkili Bütçe' (Dual Budget) yapısı sayesinde harcamaları cari ve sermaye olarak ayırdığını ve finansman odağını (mikro/kurumsal) belirtirken; Milli Ekonomi Bütçesinin ise ülkedeki tüm kaynakların (kamu+özel) makroekonomik dengesini analiz eden bir projeksiyon olduğunu doğru bir şekilde karşılaştırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye (Yatırım) Bütçesinin tanımını yapın.
Bu sistem, kamu harcamalarını cari ve sermaye (yatırım) olarak ikiye ayırır (İkili Bütçe). Yatırım harcamalarının geleceğe fayda sağladığı gerekçesiyle borçlanma ile finanse edilmesine imkan tanır.
Sistemin kurumsal ve finansal yapısını anlamak için gereklidir.
2
Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesinin kapsamını belirleyin.
Bu sistem, bir idari bütçe değil, ülkenin toplam üretim, tüketim, tasarruf ve yatırım gibi makro değişkenlerini bir bütün olarak gösteren ekonomik bir tablodur.
Sistemin makroekonomik analiz niteliğini ayırt etmek için gereklidir.
3
İki sistemi karşılaştırarak temel farkı bulun.
Sermaye bütçesi devletin bütçe yapısı ve finansman tekniğiyle ilgiliyken, milli ekonomi bütçesi tüm ülke ekonomisinin kaynak kullanımını analiz eder.
Doğru seçeneğe ulaşmak için sistemler arasındaki ölçek ve amaç farkı ortaya konulmalıdır.

Anahtar Kavram

Sermaye Bütçesi (Mikro/Kurumsal Odak) vs Milli Ekonomi Bütçesi (Makro/Ekonomik Odak)

Daha Fazla Pratik

Sermaye bütçesi ile 'Altın Kural' (Golden Rule) arasındaki ilişkiyi ve borçlanmanın gerekçesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 129Soru →

Bir kamu idaresinin bütçe hazırlama sürecinde; ödeneklerin 'personel ödemeleri', 'kira' veya 'kırtasiye alımı' gibi girdi türü harcama kalemleri üzerinden değil, 'Sürdürülebilir Tarım Uygulamaları' veya 'Genç İstihdamının Artırılması' gibi belirli toplumsal hedeflere ulaşmak amacıyla oluşturulan hizmet grupları altında tahsis edilmesi planlanmaktadır. Bu yaklaşımda temel odak noktası, kaynakların neye harcandığından ziyade hangi amaçların gerçekleştirildiğidir. Yukarıda özellikleri ve uygulama senaryosu belirtilen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program bütçe sistemi, ödeneklerin kurumsal veya nesnel kalemler yerine toplumsal hedeflere hizmet eden faaliyetler (programlar) temelinde tahsis edildiği sistemdir.
Program bütçe sisteminde ödenekler, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde kullanılan girdilere göre değil, bu hizmetlerin gerçekleştirmeyi hedeflediği toplumsal amaçlar doğrultusunda oluşturulan 'programlar' bazında tahsis edilir. Senaryoda belirtilen 'Sürdürülebilir Tarım' ve 'Genç İstihdamı' birer program örneğidir ve temel odak bu amaçların gerçekleştirilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Harcama odak noktasını analiz etme
Girdilerden (kira, personel) amaçlara ve çıktılara (tarım uygulamaları, istihdam) geçiş saptanmıştır.
Sistemler arasındaki temel fark, bütçenin neyi kontrol etmeye çalıştığıdır.
2
Bütçe sistemlerinin tanımlarıyla eşleştirme
Hizmetlerin 'programlar' altında gruplandırılması ve 'etkinlik/amaç' odaklılık Program Bütçe Sistemini işaret eder.
Performans bütçe 'verimlilik' (nasıl?), Program bütçe ise 'etkinlik' (ne başarıldı?) sorusuna yanıt arar.

Anahtar Kavram

Program bütçe sisteminin çıktı ve toplumsal hedef odaklı yapısı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 130Soru →

Bir kamu mali yönetimi reformu kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi hazırlanırken ödeneklerin "personel giderleri", "kırtasiye alımı" veya "hizmet binası kirası" gibi nesnel kalemler (girdiler) yerine; "Okullaşma Oranının Artırılması", "Mesleki Eğitimin Kalitesinin Yükseltilmesi" ve "Yükseköğretimde Uluslararasılaşma" gibi belirli amaçlar ve toplumsal çıktılar etrafında gruplandırılması kararlaştırılmıştır.

Bu bütçeleme yaklaşımı, ödenek tahsisinde aşağıdakilerden hangisini temel aldığı için "Program Bütçe Sistemi" olarak tanımlanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesiyle ulaşılmak istenen temel hedeflere ve çıktıların işlevsel sonuçlarına odaklanılmasını

Cevap

Kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesiyle ulaşılmak istenen temel hedeflere ve çıktıların işlevsel sonuçlarına odaklanılması
Program bütçe sistemi, kaynakların tahsisinde "ne satın alındığına" (girdiler) değil, "ne yapıldığına" ve "hangi toplumsal hedefe ulaşıldığına" (çıktılar ve amaçlar) bakar. Sorudaki senaryoda eğitimin kalitesinin artırılması gibi hedeflerin bütçenin merkezine konulması, sistemin amaç-çıktı yönelimli olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe yapısını analiz et
Girdilerden (personel, kırtasiye) amaçlara (okullaşma oranı, eğitim kalitesi) geçiş tespit edildi.
Sistem değişikliğinin yönünü belirlemek, hangi bütçe modeline geçildiğini anlamak için gereklidir.
2
Sistemler arası ayrımı yap
Girdi odaklılık = Geleneksel; Verimlilik odaklılık = Performans; Amaç/Çıktı odaklılık = Program bütçe.
Program bütçe, harcamaları toplumsal fayda ve hükümet amaçları doğrultusunda sınıflandırır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sisteminin Amaç-Çıktı Odaklılığı

Daha Fazla Pratik

Program bütçenin çıktılara odaklandığını öğrendikten sonra, çıktı (output) ve sonuç (outcome) arasındaki farkı araştırarak sistemin derinliğini kavrayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 131Soru →

Sermaye (Yatırım) Bütçesi sisteminde kamu harcamalarının 'cari harcamalar' ve 'yatırım harcamaları' şeklinde ikiye ayrıldığı 'İkili Bütçe' (Dual Budget) yapısı benimsenmektedir.

Bu bütçe sisteminin temel mantığı ve işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım harcamalarının finansman yükünü, hizmetten gelecekte yararlanacak nesillere de yaymak amacıyla borçlanmaya başvurulması savunulur.

Cevap

Yatırım harcamalarının finansman yükünün borçlanma yoluyla gelecek nesillere yayılması gerektiğini savunan seçenek doğrudur.
Sermaye (Yatırım) Bütçesi, harcamaları ekonomik niteliklerine göre cari ve yatırım olarak ikiye ayırır. Bu sistemde, yatırım harcamalarının uzun vadeli fayda sağlaması nedeniyle, finansmanının da borçlanma yoluyla bu faydayı elde edecek gelecek nesillere yayılması (nesiller arası adalet/faydalanma ilkesi) temel bir ilkedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye bütçesi sisteminin yapısal özelliğini belirleme.
Sistem, harcamaları cari ve yatırım olarak ikiye ayıran 'İkili Bütçe' yapısına sahiptir.
Bu ayrım, harcamaların ekonomik niteliklerine göre farklı finansman yöntemlerine tabi tutulmasını sağlar.
2
Finansman mantığını analiz etme.
Cari harcamalar (tüketim) vergilerle, yatırım harcamaları (sermaye stoku artışı) borçlanma ile karşılanır.
Yatırımların faydası geleceğe yayıldığı için 'faydalanma ilkesi' gereği maliyetin de geleceğe aktarılması (borçlanma) adil kabul edilir.
3
Diğer bütçe sistemlerinden farkını teyit etme.
Seçeneklerdeki makro planlama, performans hedefleri ve sıfır tabanlı yaklaşım elenir.
Bu kavramlar sırasıyla Milli Ekonomi, Performans/Program ve Sıfır Tabanlı bütçe sistemlerine özgüdür.

Anahtar Kavram

İkili Bütçe ve Nesiller Arası Adalet

Daha Fazla Pratik

İkili Bütçe yapısında cari bütçe fazlasının yatırım bütçesine aktarılmasının mali sonuçlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 132Soru →

Kamu mali yönetiminde kullanılan 'Sermaye (Yatırım) Bütçesi' yaklaşımı, harcamaları ekonomik ömürlerine göre sınıflandırarak geleneksel bütçeleme yapısından ayrılır. Buna göre, söz konusu bütçe sisteminin uygulanmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu yatırımları sonucunda oluşan duran varlık stokunu ve devletin net mal varlığındaki (öz varlık) değişimleri mali tablolar üzerinden izlemek

Cevap

Sermaye (Yatırım) Bütçesi'nin temel amacı, kamu yatırımları sonucunda oluşan duran varlık stokunu ve devletin net mal varlığındaki değişimleri mali tablolar üzerinden izlemektir.
Sermaye (Yatırım) Bütçesi, harcamaları devletin mal varlığı üzerindeki etkilerine göre sınıflandırır. Bu sistemin en temel amacı, yatırım niteliğindeki harcamaların devletin duran varlık stokunda yarattığı artışı ve toplam net mal varlığındaki (öz varlık) değişimleri mali raporlar aracılığıyla şeffaf bir şekilde izleyebilmektir. Bu sayede devletin mali gücü sadece nakit dengesiyle değil, varlık tabanlı bir yaklaşımla değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe sisteminin temel ayrımını belirleyin.
Sermaye bütçesi, harcamaları 'cari' (günlük tüketim) ve 'sermaye' (yatırım/varlık oluşumu) olarak ikiye ayırır.
Bu ayrım, devletin sadece harcamalarını değil, sahip olduğu varlıkları (aktifleri) da yönetmesini sağlar.
2
Varlık oluşumunun mali etkisini analiz edin.
Sermaye harcamaları sonucunda devletin duran varlık stoku artar ve bu durum 'Net Mal Varlığı' (Öz Varlık) kalemine yansır.
Sermaye bütçesi, bu varlıkların ve onlara bağlı amortisman gibi kalemlerin izlenmesini sağlayarak mali şeffaflığı artırır.

Anahtar Kavram

Sermaye (Yatırım) Bütçesi'nin temel işlevi, harcamaları ekonomik ömürlerine göre tasnif ederek devletin mal varlığı (aktif) yapısındaki değişimleri ve net değerini takip etmektir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 133Soru →

Kamu harcamalarının ekonomik niteliklerine göre 'cari' ve 'sermaye' harcamaları şeklinde ayrıştırıldığı bütçe sistemlerinde; yatırım projelerinin borçlanma ile finanse edilmesi ve cari bütçeden ayrı bir yapıda izlenmesi, kamu maliyesi literatüründe öncelikle aşağıdakilerden hangisi ile gerekçelendirilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırımların sağladığı faydanın uzun yıllara yayılması nedeniyle mali yükün borçlanma yoluyla gelecekteki faydalanıcılara aktarılması

Cevap

Yatırımların sağladığı faydanın uzun yıllara yayılması nedeniyle mali yükün borçlanma yoluyla gelecekteki faydalanıcılara aktarılmak istenmesi (Nesiller arası adalet)
Sermaye (Yatırım) Bütçesi sisteminin en temel mali dayanağı 'faydalanma ilkesi'dir. Kamu yatırımları (yol, baraj, okul vb.) yapıldıkları dönemden sonraki yıllarda da hizmet üretmeye devam eder. Bu nedenle, sadece bugünkü neslin vergileriyle finanse edilmeleri yerine, borçlanma yoluyla maliyetin bu hizmetlerden gelecekte faydalanacak olan nesillere de paylaştırılması (nesiller arası adalet) amaçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye (Yatırım) Bütçesi'nin temel yapısını analiz et.
Bu sistemde harcamalar 'cari' (tüketim) ve 'sermaye' (yatırım) olarak ikiye ayrılır (İkili Bütçe).
Sistemin ayırt edici özelliği harcamaların ekonomik ömürlerine göre sınıflandırılmasıdır.
2
Yatırım harcamalarının finansman mantığını değerlendir.
Cari harcamalar vergilerle, yatırım harcamaları ise borçlanma ile finanse edilir.
Yatırımlar uzun vadeli varlıklar oluşturduğu için maliyetinin de zamana yayılması (borçlanma) 'faydalanma ilkesi' ile açıklanır.

Anahtar Kavram

İkili Bütçe (Dual Budget) ve Faydalanma İlkesi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 134Soru →

Bütçeleme sürecinde sadece ödeneklerin hangi nesnelere harcandığını gösteren girdi odaklı yaklaşımı terk ederek, bütçeyi bir yönetim aracı olarak ele alan; birim maliyet analizleri, performans ölçümü ve maliyet-fayda analizi gibi araçlarla yönetsel verimliliği artırmayı hedefleyen ve ilk kez 19491949 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde Hoover Komisyonu Raporu ile önerilen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performans Bütçe Sistemi

Cevap

Performans Bütçe Sistemi
Performans Bütçe Sistemi, kamu yönetiminde rasyonelliği sağlamak amacıyla bütçeyi faaliyetlere dayandıran, 1949 Hoover Komisyonu ile ortaya çıkan ve temelinde verimlilik (efficiency) ölçümü yatan sistemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel kökeni belirle
1949 Hoover Komisyonu Raporu
Sistemin literatüre giriş noktası bu rapordur.
2
Odak noktasını analiz et
Girdi kalemlerinden faaliyet ve hizmetlere geçiş
Performans bütçesi 'ne satın alındığına' değil 'ne yapıldığına' odaklanır.
3
Kullanılan araçları tanımla
Birim maliyet, performans ölçümü, maliyet-fayda analizi
Yönetsel verimliliği ölçmek için bu rasyonel araçlar kullanılır.

Anahtar Kavram

Performans bütçe sistemi, yönetsel verimlilik ve maliyet odaklı bir bütçeleme yaklaşımıdır.
Soru 135Soru →

19491949 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde hazırlanan Hoover Komisyonu Raporu ile kamu mali yönetimi literatürüne giren ve bütçeleme sürecini bir "yönetim aracı" olarak ele alan Performans Bütçe Sistemi'ne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe hazırlık sürecini uzun vadeli planlama ve sistem analizi ile ilişkilendiren, 'amaç' odaklı bir yapıya sahiptir.

Cevap

Bütçe hazırlık sürecini uzun vadeli planlama ve sistem analizi ile ilişkilendiren yaklaşım Performans Bütçe Sistemi'ne değil, Program Bütçe Sistemi'ne (PPBS) aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, Program Bütçe Sistemi'nin (PPBS) temel karakteristiklerini (uzun vadeli planlama ve sistem analizi) tanımlamaktadır. Performans bütçe ise faaliyetlerin verimliliğine ve iş birimlerinin performansına odaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Performans Bütçe Sistemi'nin temel odak noktasını belirlemek.
Sistemin odak noktası 'yönetsel verimlilik' ve 'faaliyetlerin maliyeti'dir.
Hoover Komisyonu (19491949), bütçeyi yönetimin iş verimliliğini ölçen bir araca dönüştürmeyi amaçlamıştır.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri diğer bütçe sistemleriyle karşılaştırmak.
Uzun vadeli planlama ve sistem analizi kavramlarının 1960'larda geliştirilen Program Bütçe Sistemi'ne (PPBS) ait olduğu görülür.
Performans bütçe 'ne yapıldığına' odaklanırken, Program bütçe 'neden yapıldığına' ve 'uzun vadeli hedeflere' odaklanır.

Anahtar Kavram

Performans Bütçe Sistemi vs. Program Bütçe Sistemi ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 136Soru →

Kamu yönetiminde kaynakların kullanımında yönetsel rasyonelliği sağlamak amacıyla; bütçeyi sadece ödeneklerin hangi nesnelere harcandığını gösteren bir girdi listesi olmaktan çıkarıp, yürütülen faaliyetlerin verimliliğini, performans ölçümünü ve maliyet-etkililiğini ön plana çıkaran, literatürde 19491949 Hoover Komisyonu Raporu ile özdeşleşen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performans Bütçe Sistemi

Cevap

Kamu hizmetlerinde verimlilik ve maliyet analizlerini temel alan ve Hoover Komisyonu tarafından önerilen sistem Performans Bütçe Sistemi'dir.
Doğru seçenek olan Performans Bütçe Sistemi, bütçeleme sürecini harcama kalemlerinden (girdilerden) hizmet ve faaliyetlere kaydıran bir yaklaşımdır. 19491949 yılında Hoover Komisyonu tarafından önerilmiştir. Temel amacı, kamu hizmetlerinin maliyetlerini hesaplamak, birim maliyet analizleri yapmak ve kaynak kullanımında verimliliği (efficiency) artırmaktır. Bu sistemde bütçe, sadece bir denetim aracı değil, aynı zamanda bir yönetim aracıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe sisteminin odak noktasını belirleme
Soru metninde girdiler yerine 'faaliyetler', 'verimlilik' ve 'performans ölçümü' vurgulanmaktadır.
Performans bütçe sistemi, kamu yönetiminde 'işletmecilik' anlayışını getirerek verimliliği ölçmeyi hedefler.
2
Tarihsel kökeni doğrulama
19491949 yılı ve Hoover Komisyonu Raporu bilgisi bu sistemi tanımlar.
Hoover Komisyonu, Amerika Birleşik Devletleri'nde bütçenin bir yönetim aracı olarak kullanılmasını öneren ilk resmi rapordur.
3
Kullanılan analiz tekniklerini eşleştirme
Maliyet-fayda ve maliyet-etkililik analizleri performans bütçesinin temel araçlarıdır.
Bu analizler, birim maliyetlerin hesaplanması ve kaynakların ne kadar etkin kullanıldığının tespiti için gereklidir.

Anahtar Kavram

Performans Bütçe Sistemi'nin Yönetsel Verimlilik ve Faaliyet Odaklı Yapısı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 137Soru →

Modern bütçe kuramları içinde yer alan 'Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi', kamu bütçesi ile ulusal ekonomi arasındaki bağı makro düzeyde kuran bir yaklaşımdır. Buna göre, Milli Ekonomi Bütçesi'nin geleneksel 'Mali Bütçe'den (Devlet Bütçesi) temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletin mali işlemlerini ülkenin toplam kaynakları ve harcamaları ile ilişkilendirerek, ekonominin genel dengesi üzerine bir projeksiyon sunması

Cevap

Devletin mali işlemlerini ülkenin toplam kaynakları ve harcamaları ile ilişkilendirerek, ekonominin genel dengesi üzerine bir projeksiyon sunması
Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi, kamu bütçesini sadece devletin gelir ve giderlerini gösteren bir finansal belge (mali bütçe) olmaktan çıkararak; bütçe rakamlarını ulusal hesaplar sistemi (SNA) ile bütünleştiren ve ekonominin genel dengesini (arz-talep, yatırım-tasarruf) izleyen makroekonomik bir projeksiyon aracıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe sistemlerinin odak noktalarını karşılaştırın.
Geleneksel mali bütçenin devletin tüzel kişiliği ile sınırlı olduğu, milli ekonomi bütçesinin ise makroekonomik bir kapsama sahip olduğu görülür.
Milli Ekonomi Bütçesi, kamu bütçesini ekonominin genel arz ve talep dengesi içinde bir araç olarak görür.
2
Ulusal Hesaplar Sistemi (SNA) ile olan bağlantıyı analiz edin.
Milli Ekonomi Bütçesi'nin bütçe verilerini milli gelir hesapları çerçevesinde projeksiyonlara dönüştürdüğü sonucuna ulaşılır.
Bu sistem, bütçenin makroekonomik etkilerini ölçmek ve planlamak için kullanılan bir analiz aracıdır.

Anahtar Kavram

Milli Ekonomi (İktisadi) Bütçesi'nin Makroekonomik Niteliği

İpuçları

1
Bu bütçe sistemi, devletin bütçesini 'ekonominin tamamı' içinde bir parça olarak görür.
2
Milli Ekonomi Bütçesi hazırlanırken Ulusal Hesaplar Sistemi (SNA) verileri temel alınır.
3
Bütçe büyüklüklerinin milli gelir, istihdam ve yatırım projeksiyonlarıyla uyumlandırıldığı seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Milli Ekonomi Bütçesi ile klasik Mali Bütçe arasındaki farkları içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 138Soru →

Kamu kurumlarının yürüttüğü faaliyetlerin "maliyet-fayda" ve "maliyet-etkinlik" analizleri yoluyla ölçülmesini temel alan; bütçeyi sadece bir "denetim" aracı olmaktan çıkarıp bir "yönetim" aracına dönüştüren ve 19491949 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde toplanan Hoover Komisyonu Raporu ile şekillenen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Performans Bütçe Sistemi

Cevap

Performans Bütçe Sistemi
Performans Bütçe Sistemi, 19491949 Hoover Komisyonu tarafından önerilen; bütçeleme sürecinde sadece ne satın alındığına (personel, kırtasiye vb.) değil, kamu kurumlarının ne yaptığına (faaliyetler) ve bu faaliyetlerin ne kadar verimli gerçekleştirildiğine odaklanan sistemdir. Bu sistemde yönetim rasyonelliği, maliyet-fayda analizi ve performans ölçümü ön plandadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel kökenin tespiti
19491949 Hoover Komisyonu Raporu'nun Performans Bütçe Sistemi'nin temelini attığı belirlenmiştir.
Sistemlerin tarihsel çıkış noktaları, ayırt edici en temel özelliklerdendir.
2
Odak noktasının analizi
Bütçenin "girdi" odaklılıktan "faaliyet" ve "yönetim" odaklılığa kaydığı görülmüştür.
Performans bütçe, kamu hizmetlerinin ne kadara mal olduğu (birim maliyet) ve ne kadar verimli yapıldığı ile ilgilenir.
3
Analiz araçlarının eşleştirilmesi
Maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik analizlerinin Performans Bütçe Sistemi'nin temel araçları olduğu doğrulanmıştır.
Bu araçlar, performans ölçümü ve verimlilik analizi için vazgeçilmezdir.

Anahtar Kavram

Performans Bütçe Sistemi'nde yönetim anlayışı ve verimlilik ölçümü
Soru 139Soru →

Sıfır Tabanlı Bütçe Sistemi'nde (STBS), bütçe birimleri tarafından hazırlanan ve farklı hizmet veya faaliyet düzeylerini içeren 'karar paketlerinin' (decision packages) üst yönetim tarafından belirli kriterlere göre bir öncelik sırasına dizilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı kamu kaynaklarının, kurumun stratejik hedeflerine en yüksek katkıyı sağlayacak faaliyetlere rasyonel bir şekilde dağıtılmasını sağlamak.

Cevap

Sınırlı kamu kaynaklarının, kurumun stratejik hedeflerine en yüksek katkıyı sağlayacak faaliyetlere rasyonel bir şekilde dağıtılmasını sağlamak.
Sıfır Tabanlı Bütçe Sistemi'nde (STBS) sıralama (ranking) aşaması, hazırlanan karar paketlerinin kurum hedeflerine katkısı ve maliyet-fayda analizi sonuçlarına göre dizilmesidir. Bu işlemin temel amacı, kısıtlı olan kamu kaynaklarının, en yüksek önceliğe ve faydaya sahip faaliyetlerden başlanarak tahsis edilmesini sağlamak ve böylece bütçeleme sürecinde tam rasyonaliteye ulaşmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
STBS'nin temel mantığını hatırla.
STBS, Peter Pyhrr tarafından geliştirilmiş olup, her bütçe döneminde tüm harcamaların 'sıfır'dan gerekçelendirilmesini esas alır.
Geçmiş yıl ödeneklerini bir hak olarak gören artırımcı yaklaşımı reddetmek için bu temel gereklidir.
2
'Karar Paketleri' ve 'Sıralama' (Ranking) aşamasını analiz et.
Karar birimleri alternatif hizmet düzeyleri içeren paketler hazırlar; üst yönetim ise bu paketleri fayda-maliyet veya önem derecesine göre sıralar.
Kaynaklar kısıtlı olduğu için, hangi paketlerin bütçe sınırı dahilinde finanse edileceğine karar verilmesi gerekir.
3
Sıralama işleminin rasyonel amacını belirle.
En yüksek faydayı sağlayan paketin en üste konulması, kaynak tahsisinde rasyonaliteyi sağlar.
Sıralama sayesinde kurum, hedeflerine en uygun faaliyetleri belirleyerek bütçeyi optimize eder.

Anahtar Kavram

Sıfır Tabanlı Bütçeleme Süreci ve Karar Paketlerinin Sıralanması

İpuçları

1
STBS'nin Peter Pyhrr tarafından 'artırımcı' yaklaşıma bir tepki olarak geliştirildiğini düşünün.
2
Karar paketlerinin oluşturulması, sistemin ilk teknik aşamasıdır; sıralama ise bu paketlerin hangisinin parayı alacağını belirleyen seçim aşamasıdır.

Daha Fazla Pratik

STBS'nin uygulama zorluklarını (yüksek kırtasiyecilik ve zaman maliyeti) incelemek, bu konudaki diğer soru tipleri için faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 140Soru →

Modern bütçe kuramında rasyonelliği hedefleyen PPBS yapısı içerisinde; belirlenen genel amaçlara ulaşmak için seçilen alternatiflerin maliyet ve faydalarının karşılaştırıldığı, plan ile bütçeleme arasındaki entegrasyonu sağlayan aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Programlama evresi

Cevap

Programlama evresi
Programlama evresi, PPBS'nin kalbi olarak kabul edilir. Bu aşamada, planlama evresinde belirlenen uzun vadeli amaçlar, yürütülebilir programlara dönüştürülür. Maliyet-fayda ve maliyet-etkinlik gibi analitik teknikler kullanılarak en rasyonel alternatifler seçilir. Bu yönüyle plan ile bütçe arasındaki organik bağı kuran 'köprü' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
PPBS'nin üç temel aşamasının (Planlama, Programlama, Bütçeleme) işlevlerini tanımla.
Planlama uzun vadeyi, Programlama orta vadeyi ve analizi, Bütçeleme ise kısa vadeli yıllık tahsisi ifade eder.
Sistemin hiyerarşik yapısını anlamak için evre ayrımı yapılmalıdır.
2
Soru kökündeki 'köprü' ve 'maliyet-fayda analizi' anahtar kelimelerini eşleştir.
Analitik yöntemlerin kullanılarak planın bütçeye dönüştürüldüğü aşama Programlama'dır.
PPBS'yi diğer sistemlerden ayıran en önemli özellik, programlar aracılığıyla rasyonelliğin sağlanmasıdır.

Anahtar Kavram

PPBS'de Programlama Aşaması ve Analitik Yöntemler
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 7 / 8Sonraki
Bütçe Sistemleri Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 7 | Examkin