Examkin

Gelir Dağılımı ve Maliye Politikası

146 soru

Soru 141Soru →

Bir maliye politikası kurulu, ülkedeki yapısal reformlar kapsamında alt gelir gruplarını destekleyen sübvansiyonları kaldırmış ve bütçe gelirlerini artırmak için tüketim üzerinden alınan spesifik vergilerin kapsamını genişletmiştir.

Gelir dağılımı analizinde kullanılan Lorenz eğrisi ile mutlak eşitlik doğrusu arasında kalan bölge 'AA alanı' ve eğrinin altında kalan bölge 'BB alanı' olarak tanımlandığında; söz konusu politika değişikliğinin beklenen sonuçlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lorenz eğrisinin dışa doğru kavislenmesiyle AA alanı genişler ve Gini katsayısı 1 değerine yaklaşır.

Cevap

Politika değişikliği gelir dağılımını bozacağından Lorenz eğrisi mutlak eşitlik doğrusundan uzaklaşarak AA alanını genişletir ve Gini katsayısı 1'e yaklaşır.
Verilen senaryodaki maliye politikaları (sosyal transferlerin kesilmesi ve dolaylı vergilerin artırılması) düşük gelirli grupların aleyhine işleyen gerileyici (regresif) araçlardır. Bu durum ekonomideki gelir eşitsizliğini artırır. Eşitsizliğin artması, Lorenz eğrisinin mutlak eşitlik doğrusundan uzaklaşarak dışa doğru kavislenmesine ve aradaki eşitsizlik alanının (AA alanının) genişlemesine yol açar. Gini katsayısı AA+B\frac{A}{A+B} formülüyle hesaplandığından ve paydadaki toplam alan (A+BA+B) sabit olduğundan, AA alanının büyümesiyle birlikte katsayının değeri artarak tam eşitsizlik durumu olan 1'e yaklaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Politika değişikliğinin gelir dağılımı üzerindeki yönünü belirleme
Sübvansiyonların kaldırılması ve dolaylı vergilerin artırılması, düşük gelirli grupların harcanabilir gelirini oransal olarak daha fazla azaltır. Bu durum gelir dağılımında adaletsizliği artırır (regresif etki).
Maliye politikasının gelir dağılımına etkisini analiz etmek için öncelikle uygulanan araçların ilerici (artan oranlı) mi yoksa gerileyici (tersine artan oranlı) mi olduğu saptanmalıdır.
2
Artan eşitsizliğin Lorenz eğrisindeki karşılığını tespit etme
Gelir eşitsizliği arttığında, Lorenz eğrisi 45 derecelik mutlak eşitlik doğrusundan aşağı ve sağa doğru uzaklaşarak daha derin bir kavis çizer. Bu da iki eğri arasında kalan 'AA alanı'nın genişlemesi anlamına gelir.
Lorenz eğrisi ile mutlak eşitlik doğrusu arasındaki açıklık (AA alanı), gelir eşitsizliğinin geometrik bir ölçütüdür.
3
AA alanındaki değişimin Gini katsayısına etkisini hesaplama
Gini katsayısı G=AA+BG = \frac{A}{A+B} formülü ile hesaplanır. Toplam alan (A+BA+B) her zaman sabit olduğundan, AA alanının büyümesi kesrin değerini artırır ve Gini katsayısını tam eşitsizliği ifade eden 1 değerine yaklaştırır.
Gini katsayısı ile Lorenz eğrisi arasındaki matematiksel ilişkiyi kurarak sorunun Gini ile ilgili kısmını yanıtlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Regresif (gerileyici) maliye politikalarının Lorenz eğrisinde dışa doğru bir kaymaya neden olarak AA alanını genişletmesi ve Gini katsayısını 1'e yaklaştırması.
Soru 142Soru →

Sosyal refahı maksimize etmeyi amaçlayan bir parlamento, mali yıl bütçesinde alt gelir gruplarını destekleyen ayni ve nakdi transfer ödemelerinin ödeneklerini ciddi oranda yükseltmiştir. Bu harcama artışının finansmanı ise, dar gelirli kesimin bütçesindeki payı yüksek olan dolaylı vergilerin azaltılıp, yüksek gelir dilimlerine uygulanan artan oranlı gelir vergisi oranlarının yükseltilmesiyle sağlanmıştır.

Bu bütüncül maliye politikası setinin gelir dağılımı üzerindeki beklenen etkisi göz önüne alındığında, Lorenz eğrisinin konumu ve Gini katsayısının yönelimi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eğri, 45 derecelik köşegen çizgisine doğru kayarak eşitsizlik alanını daraltır ve Gini katsayısı 0 (sıfır) değerine yaklaşır.

Cevap

Eğri, 45 derecelik köşegen çizgisine doğru kayarak eşitsizlik alanını daraltır ve Gini katsayısı 0 (sıfır) değerine yaklaşır.
Verilen senaryodaki maliye politikaları (artan oranlı gelir vergisinin ağırlığının artırılması ve dar gelirlilere yönelik transferler) doğrudan gelir dağılımında adaleti sağlamaya yönelik, geliri yeniden dağıtıcı politikalardır. Bu politikalar başarıya ulaştığında toplumdaki gelir eşitsizliği azalır. Gelir eşitsizliğinin azalması geometrik olarak Lorenz eğrisinin, mutlak eşitliği temsil eden 45 derecelik köşegen çizgisine doğru kayması anlamına gelir. Bu kayma sonucunda eğri ile köşegen arasında kalan eşitsizlik alanı daralır. Gini katsayısı, eşitsizlik alanının köşegen altındaki toplam alana oranlanmasıyla hesaplandığı için, bu alan küçüldüğünde Gini katsayısı da küçülerek tam eşitlik durumu olan 0 (sıfır) değerine yaklaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Politika setinin niteliğini analiz et.
Artan oranlı dolaysız vergilerin artırılması ve alt gelir gruplarına yönelik nakdi/ayni transfer uygulamaları, yüksek gelirli gruptan düşük gelirli gruba kaynak aktarımı sağlayarak gelir dağılımındaki eşitsizliği azaltıcı (progressive) etki yaratır.
Soruda verilen politika araçlarının fonksiyonel ve kişisel gelir dağılımına etkisini belirlemek.
2
Bu etkinin Lorenz eğrisi üzerindeki geometrik yansımasını değerlendir.
Gelir dağılımı daha adil hale geldiği için Lorenz eğrisi, mutlak eşitliği temsil eden 45 derecelik köşegene doğru yaklaşır ve eğrinin köşegen ile arasında oluşturduğu eşitsizlik alanı (A alanı) daralır.
Lorenz eğrisinin mutlak eşitlik doğrusuna yakınlığının gelir dağılımı adaletiyle ters orantılı olduğu kuralını uygulamak.
3
Gini katsayısındaki değişimin yönünü hesapla.
Gini katsayısı, eşitsizlik alanı olan A'nın, köşegen altındaki toplam alana (A+B) bölünmesiyle (G=AA+BG = \frac{A}{A+B}) bulunur. A alanı daraldığı için formülün sonucu sıfıra yaklaşacaktır.
Gini katsayısının matematiksel formülü ile Lorenz eğrisinin geometrik özellikleri arasındaki bağıntıyı kurmak.

Anahtar Kavram

Gelir dağılımını iyileştiren artan oranlı mali politikaların, Lorenz eğrisini mutlak eşitlik doğrusuna yaklaştırarak aradaki eşitsizlik alanını (A alanı) daraltması ve Gini katsayısını tam eşitlik değeri olan 0'a (sıfıra) doğru düşürmesi.
Soru 143Soru →

Ulusal İstatistik Kurumu tarafından hazırlanan yıllık refah göstergeleri raporunda, ülkedeki sosyal transferlerin etkinliği analiz edilmektedir. Raporda, uygulanan politikalar sonucunda temel biyolojik ve fiziksel ihtiyaçlarını karşılayamayan bireyleri ifade eden mutlak yoksulluk ile toplumun genel refah ortalamasına kıyasla belirli bir standarttan yoksun kalmayı ifade eden göreli yoksulluk oranlarında belirgin bir iyileşme gözlenmediği belirtilmiştir. Bununla birlikte, asıl endişe verici gelişmenin yoksul kesimin kendi içindeki gelir eşitsizliğinin derinleşmesi olduğu ve bu durumun sosyal kırılganlığı artıracağı uyarısında bulunulmuştur. Politika yapıcıların, sadece yoksulluk sınırının altında kalanların oranına veya yoksulluk açığına değil, yoksullar arasındaki gelir dağılımı dinamiklerine de odaklanması gerektiği vurgulanmıştır.

Buna göre, raporda dikkat çekilen "yoksul kesimin kendi içindeki gelir eşitsizliğini" de hesaplamaya dâhil ederek yoksulluğun şiddetini daha kapsamlı biçimde ölçen araç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sen Yoksulluk Endeksi

Cevap

Sen Yoksulluk Endeksi
Sen Yoksulluk Endeksi; yoksulların toplam nüfus içindeki oranını (kafa sayısı endeksi), yoksulların yoksulluk sınırına olan ortalama uzaklıklarını (yoksulluk açığı) ve yoksulların kendi aralarındaki gelir eşitsizliğini (yoksulların Gini katsayısı) tek bir formülde birleştiren kapsamlı bir ölçüttür. Soruda belirtilen 'yoksul kesimin kendi içindeki gelir eşitsizliğinin' dikkate alınması gerekliliği, doğrudan Sen Endeksi'nin temel çıkış noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen analiz gereksinimlerini tanımlama
Yalnızca yoksulların sayısını veya sınırını değil, aynı zamanda yoksulların kendi içindeki gelir eşitsizliğini (dağılımını) de ölçen bir endeks aranmaktadır.
Rapor, mutlak ve göreli yoksulluk oranlarının sabit kalmasına rağmen yoksullar arası eşitsizliğin artmasını temel bir politika sorunu olarak vurgulamaktadır.
2
Seçeneklerdeki kavramların analiz kapasitelerini değerlendirme
Gini katsayısı ve Lorenz eğrisi genel eşitsizliği gösterir. Kafa sayısı endeksi ve göreli yoksulluk sınırı sadece oranı veya eşiği belirler. Sen Endeksi ise kafa sayısı, yoksulluk açığı ve yoksulların Gini katsayısını tek bir formülde birleştirir.
Yoksullar arası eşitsizliği yoksulluk şiddeti ölçümüne dâhil eden spesifik araç Sen Yoksulluk Endeksi'dir.

Anahtar Kavram

Sen Yoksulluk Endeksi ve Yoksulluk Ölçütleri
Soru 144Soru →

Bir ülkenin vergi konseyi tarafından hazırlanan yıllık değerlendirme raporunda; son mali yıl içerisinde uygulanan vergi reformu kapsamında, temel tüketim malları üzerindeki katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi gibi dolaylı vergi oranlarının belirgin bir şekilde artırıldığı, buna karşılık yüksek gelirli mükellefleri kapsayan artan oranlı gelir vergisi dilimlerinde ve kurumlar vergisinde indirimlere gidildiği belirtilmiştir.

Bu vergi politikası değişikliğinin ülkedeki kişisel gelir dağılımı üzerindeki etkisi analiz edildiğinde; Mutlak Eşitlik Doğrusu ile Lorenz Eğrisi arasında kalan alanın (A alanı) ve Gini katsayısının nasıl değişmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A alanı genişler, Lorenz eğrisi mutlak eşitlik doğrusundan uzaklaşır ve Gini katsayısı 1'e yaklaşır.

Cevap

Vergi reformu sonucunda gelir eşitsizliğinin artması beklendiğinden, A alanı genişler, Lorenz eğrisi mutlak eşitlik doğrusundan uzaklaşır ve Gini katsayısı 1'e yaklaşır.
Verilen senaryoda, dolaylı vergilerin payının artırılıp artan oranlı vergilerin düşürülmesi, vergi sisteminin regresif (tersine artan oranlı) bir yapıya bürünmesine neden olur. Bu durum düşük gelir gruplarının aleyhine, yüksek gelir gruplarının lehine bir sonuç doğurarak gelir eşitsizliğini artırır. Eşitsizliğin artması Lorenz analizinde; eğrinin 45 derecelik mutlak eşitlik doğrusundan daha fazla sarkarak uzaklaşmasına, aradaki 'A' alanının genişlemesine ve Gini=A/(A+B)Gini = A/(A+B) formülü gereği katsayının 1 değerine yaklaşmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Uygulanan vergi politikasının gelir dağılımına etkisini belirlemek.
Dolaylı vergilerin ağırlığının artması ve artan oranlı doğrudan vergilerin azaltılması, vergi yükünü düşük gelir gruplarının üzerine kaydırarak gelir dağılımını bozar.
Dolaylı vergiler tersine artan oranlı (regresif) bir etki yaratırken, düşük ve orta gelirlilerin harcanabilir gelirini oransal olarak daha fazla düşürür.
2
Gelir dağılımındaki bozulmanın Lorenz eğrisine yansımasını tespit etmek.
Lorenz eğrisi, 45 derecelik mutlak eşitlik doğrusundan daha fazla uzaklaşır (dışa doğru kayar) ve iki doğru arasında kalan A alanı genişler.
Eşitsizliğin artması, nüfusun yoksul kesimlerinin toplam gelirden aldığı kümülatif payın azalması anlamına gelir; bu da eğrinin sarkmasına neden olur.
3
A alanındaki değişimin Gini katsayısına matematiksel etkisini analiz etmek.
Gini katsayısı 1'e doğru yaklaşır.
Gini katsayısı A/(A+B)A / (A+B) formülüyle hesaplanır. A alanı büyüdükçe oran 1 değerine (mutlak eşitsizlik) doğru hareket eder.

Anahtar Kavram

Dolaylı vergilerin gelir dağılımına regresif etkisi ve bu etkinin Lorenz Eğrisi ile Gini Katsayısı üzerindeki geometrik yansıması
Soru 145Soru →

Bir kamu maliyesi uzmanı, hazırladığı politika değerlendirme raporunda şu ifadelere yer vermiştir: 'Hükümetin cari harcamalarını finanse etmek amacıyla başvurduğu uzun vadeli devlet iç borçlanma senetlerinin (DİBS) geri ödeme zamanı geldiğinde, bu finansal yükün dolaylı vergilere ağırlık veren mevcut vergi sistemiyle karşılanması mali disiplin açısından kaçınılmaz görünmektedir.'

Buna göre, raporda bahsedilen borçlanma ve geri ödeme sürecinin ekonomide yaratması beklenen temel etki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dolaylı vergilerin regresif yapısı nedeniyle, düşük gelirli kesimlerden tahvil sahibi rantiye sınıfına doğru servet aktarımı yaşanması ve maliyetin gelecek nesillere yansıtılması

Cevap

Dolaylı vergilerin regresif yapısı nedeniyle, düşük gelirli kesimlerden tahvil sahibi rantiye sınıfına doğru servet aktarımı yaşanması ve maliyetin gelecek nesillere yansıtılması
İç borçlanmanın gelir dağılımı üzerindeki etkisi, büyük ölçüde vergi sisteminin yapısına bağlıdır. Devlet, tahvilleri genellikle tasarruf fazlası olan yüksek gelirli kesimlere (rantiye sınıfına) satar. Borcun vadesi geldiğinde anapara ve faiz ödemeleri için toplanan vergiler dolaylı vergilere (KDV, ÖTV) dayanıyorsa, bu vergilerin yükü oransal olarak düşük gelirli kesimlerin üzerinde kalır. Sonuç olarak, düşük gelirlilerden toplanan vergiler yüksek gelirli rantiye kesimine faiz geliri olarak aktarılır. Ayrıca uzun vadeli borçlanma, bugünkü harcamaların maliyetini gelecekteki vergi mükelleflerinin sırtına yükleyerek nesiller arası bir servet transferine de yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Uzun vadeli iç borçlanmanın kimden yapıldığını belirlemek
Devlet iç borçlanma senetleri genellikle yüksek tasarruf yeteneğine sahip olan yüksek gelirli kesimler (rantiye sınıfı) tarafından satın alınır.
Borcun kimden alındığı, ileride yapılacak faiz ve anapara ödemelerinin kime gideceğini gösterir.
2
Geri ödemenin hangi yolla (vergi türüyle) yapıldığını analiz etmek
Senaryoda borcun dolaylı vergilere (KDV, ÖTV vb.) ağırlık veren bir sistemle ödeneceği belirtilmiştir.
Dolaylı vergiler, düşük gelirli kesimlerin gelirleri içindeki payı yüksek olduğu için regresif (tersine artan) etki yaratır.
3
Borcun vadesinin etkisini değerlendirmek
Borç uzun vadeli olduğu için bugünkü harcamaların bedeli gelecekteki vergi mükellefleri tarafından ödenecektir.
Bu durum nesiller arası bir yük transferi (gelecek nesillere aktarım) anlamına gelir.
4
Tüm etkileri birleştirerek net sonucu bulmak
Vergiyi ağırlıklı olarak düşük gelirliler öder, elde edilen gelir faiz olarak rantiye sınıfına aktarılır ve bu süreç gelecek nesillere sarkar.
Bu mekanizma, borçlanmanın gelir dağılımını bozucu (eşitsizliği artırıcı) etkisinin temel nedenidir.

Anahtar Kavram

İç borçlanmanın rantiye sınıfı lehine nesil içi ve uzun vade nedeniyle nesiller arası gelir dağılımını bozucu etkisi
Soru 146Soru →

Makroekonomik istatistikleri inceleyen uluslararası bir kuruluş, K ve L ülkelerinin gelir dağılımı profillerini karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Yapılan hesaplamalar neticesinde, her iki ülkenin de Gini katsayısı tam olarak 0,380,38 bulunmuştur. Raporun detaylarında, K ülkesinde eşitsizliğin büyük ölçüde en yoksul kesim ile orta sınıf arasındaki uçurumdan, L ülkesinde ise orta sınıf ile en zengin kesim arasındaki gelir farkından kaynaklandığı belirtilmiştir.

Buna göre, Gini katsayısı ve Lorenz eğrisi ilişkisi bağlamında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki ülkeye ait Lorenz eğrilerinin biçimleri birbirinden farklı olsa da, bu eğriler ile mutlak eşitlik doğrusu arasında kalan toplam alanlar birbirine eşittir.

Cevap

Her iki ülkenin Lorenz eğrilerinin yapısal kavisleri birbirinden farklı olmasına rağmen, eğriler ile mutlak eşitlik doğrusu arasında kalan toplam alanların birbirine eşit olması.
Gini katsayısı, mutlak eşitlik doğrusu ile Lorenz eğrisi arasında kalan alanın toplam üçgen alana oranlanmasıyla hesaplanır. K ve L ülkelerinde Gini katsayılarının (0,380,38) eşit çıkması, bu alanların kesinlikle aynı büyüklükte olduğunu gösterir. Ancak eşitsizliğin yoğunlaştığı grupların (biri yoksul-orta, diğeri orta-zengin) farklı olması, Lorenz eğrilerinin kavislerinin ve izlediği yolların birbirinden farklı olduğu anlamına gelir. Bu durum, aynı Gini değerine sahip iki ülkenin Lorenz eğrilerinin birbiriyle kesişebileceğini ve bu katsayının tek başına yapısal eşitsizliği tam yansıtmayabileceğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki kavramsal durumu analiz etmek
İki farklı ülkenin Gini katsayıları aynıdır (0,380,38), fakat gelir eşitsizliğinin toplum içindeki yoğunlaştığı kesimler (alt grup vs. üst grup) birbirinden farklıdır.
Gini katsayısının tek bir rakam olmasından ötürü dağılımın yapısal özelliklerini gizleyebildiğini fark etmek.
2
Gini katsayısının geometrik tanımını hatırlamak
Gini katsayısı = (Mutlak Eşitlik Doğrusu ile Lorenz Eğrisi Arasındaki Alan) / (Mutlak Eşitlik Doğrusunun Altındaki Toplam Üçgen Alan).
Katsayıların eşit olmasının grafiksel karşılığını (alan eşitliğini) belirlemek.
3
Verilen iki dağılım bilgisini geometrik olarak yorumlamak
Gini katsayıları aynı olduğu için Lorenz eğrilerinin çevrelediği alanlar eşittir. Ancak yoksullarda eşitsizliği yüksek olan K ülkesinin eğrisi alt kısımlarda, L ülkesinin eğrisi ise üst kısımlarda daha şişkindir. Bu nedenle eğriler farklıdır ve birbirini keser.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Gini katsayısının, Lorenz eğrileri kesiştiğinde gelir dağılımının yapısal farklılıklarını yansıtmakta yetersiz kalması ve aynı katsayının farklı dağılım profillerinden türeyebilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 8 / 8
Gelir Dağılımı ve Maliye Politikası Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 8 | Examkin