Harcamalar Üzerinden Alınan Vergiler

112 soru

Soru 101Soru

Özel Tüketim Vergisi (O¨TVÖTV), Katma Değer Vergisi'nden (KDVKDV) farklı olarak malın üretim veya ithal aşamasında bir kez alınan tek aşamalı bir harcama vergisidir. Kanun'a ekli dört ayrı liste kapsamında vergilendirme yapılmaktadır. Buna göre, 47604760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli listeler ve bu listelerdeki mallar için vergiyi doğuran olayın gerçekleşme anı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (I)(I) sayılı listedeki malların ithali veya imalatçıları tarafından teslimi vergiyi doğuran olayı oluştururken, (II)(II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi taşıtlarda vergiyi doğuran olay kural olarak ilk iktisaptır.

Cevap

Akaryakıt ürünlerini içeren listede ithalat veya imalatçının teslimi, kayıt ve tescile tabi taşıtlarda ise ilk iktisap vergiyi doğuran olaydır.
Doğru ifadeye göre (I)(I) sayılı listedeki akaryakıt ürünlerinin ithali veya imalatçı tarafından teslimi vergiyi doğuran olaydır. Buna karşın (II)(II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi taşıtlar için vergi, tescilden önceki ilk iktisap anında doğar. Bu ayrım 47604760 sayılı Kanun'un 2.2. ve 3.3. maddelerinde net olarak tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
O¨TVÖTV'nin tek aşamalı doğasını analiz etme
O¨TVÖTV, KDVKDV gibi her safhada değil, malın türüne göre ithal, imalat teslimi veya ilk iktisap anında bir kez alınır.
Verginin temel işleyiş prensibini kavramak.
2
Listeler bazında vergiyi doğuran olayları karşılaştırma
(I)(I) sayılı listede (akaryakıt vb.) ithalat bir vergiyi doğuran olaydır. (II)(II) sayılı listede (araçlar) ise kayıt/tescil durumuna göre 'ilk iktisap' kavramı devreye girer.
Kanuni tanımlardaki listeler arası farkları belirlemek.

Anahtar Kavram

ÖTV'nin Tek Aşamalı Yapısı ve Liste Bazlı Vergiyi Doğuran Olay Farklılıkları

Daha Fazla Pratik

ÖTV'deki istisnaları (diplomatik istisna, ihracat istisnası) inceleyerek vergilendirme sürecini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 102Soru

Türk Vergi Sistemi'nde harcamalar üzerinden alınan vergilerin temelini oluşturan Katma Değer Vergisi (KDVKDV) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mükelleflerin medeni hali, çocuk sayısı ve ailevi durumu gibi kişisel özelliklerini dikkate alan subjektif bir vergidir.

Cevap

Mükelleflerin kişisel özelliklerini dikkate alan subjektif bir vergi olduğu yönündeki ifade yanlıştır; çünkü KDV objektif bir vergidir.
Katma Değer Vergisi (KDVKDV), 'objektif' (nesnel) nitelikte bir vergidir. Bu özelliği gereği, vergilendirme yapılırken mükelleflerin veya tüketicilerin medeni hali, çocuk sayısı, engellilik durumu veya yaş gibi kişisel özellikleri dikkate alınmaz. Vergi, sadece ekonomik bir işlemin (teslim veya hizmet) gerçekleşmesine bağlıdır. Bu nedenle, mükelleflerin kişisel özelliklerini dikkate alan subjektif bir vergi olduğu yönündeki ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
KDV'nin temel vergilendirme mantığını belirlemek
KDV, harcamalar üzerinden alınan, kişiden ziyade işleme (mal teslimi/hizmet ifası) odaklanan bir vergidir.
Verginin 'objektif' mi yoksa 'subjektif' mi olduğunu anlamak için mükellefin kişisel durumunun matrah veya oran üzerinde etkili olup olmadığına bakılır.
2
Seçeneklerdeki 'subjektif vergi' kavramını analiz etmek
Subjektif vergiler (gelir vergisi gibi), mükellefin ödeme gücünü medeni hal veya engellilik gibi unsurlarla dikkate alır; oysa KDV'de bu unsurlar dikkate alınmaz.
KDV'de vergi, malı alan kişinin kim olduğundan bağımsız olarak malın bedeli üzerinden hesaplanır, bu da onu objektif yapar.

Anahtar Kavram

Katma Değer Vergisinin Objektif (Nesnel) Olma Özelliği

İpuçları

1
Bir verginin mükellefin kişisel özelliklerini (aile, sağlık vb.) dikkate alıp almadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

KDV'nin 'nötr' (tarafsız) olma özelliğinin indirim mekanizması ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun (KDVKKDVK) sistematiği uyarınca; kısmi istisna kapsamına giren bir işlemin bünyesine giren ve daha önce indirim konusu yapılmış olan vergilerin, işlemin gerçekleştiği dönemde tabi tutulacağı prosedürle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İndirilen vergiler, işlemin gerçekleştiği dönemde indirim hesaplarından çıkarılarak "İlave Edilecek KDV" olarak beyan edilir ve vergi matrahının tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak kaydedilir.

Cevap

Daha önce indirim konusu yapılan vergilerin indirim hesaplarından çıkarılarak "İlave Edilecek KDV" olarak beyan edilmesi ve gider veya maliyet olarak dikkate alınması gerekir.
Doğru cevap, 30653065 sayılı Kanun'un 30/a30/a maddesindeki hükmü yansıtmaktadır. Kanun koyucu, kısmi istisna kapsamındaki işlemlerle ilgili vergilerin indirimini yasaklamış; eğer bu vergiler malın alımı sırasında indirim konusu yapılmışsa, malın istisna kapsamında satıldığı dönemde bu indirimin iptal edilerek beyan edilmesini ve matrah tespitinde gider/maliyet olarak dikkate alınmasını öngörmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
İstisna Türünün Belirlenmesi
İşlemin "Kısmi İstisna" kapsamında olduğu tespit edilir.
KDVKKDVK Madde 30/a30/a ve Madde 3232 ayrımını yapabilmek için işlemin mahiyeti kritiktir.
2
İndirim Hakkının Sorgulanması
Kısmi istisnalarda yüklenilen KDV'nin indiriminin yasak olduğu (KDVKKDVK 30/a30/a) sonucuna varılır.
Tam istisnalarda (KDVKKDVK 3232) indirim serbestken, kısmi istisnalarda yasaktır.
3
Düzeltme İşleminin Uygulanması
Daha önce indirim konusu yapılmış vergiler, indirimlerden çıkartılarak beyannamede "İlave Edilecek KDV" satırına eklenir.
Daha önce yasal olarak yapılan indirimin, işlemin istisna kapsamına girmesiyle haksız hale gelmesi düzeltmeyi gerektirir.
4
Gider/Maliyet Kaydının Yapılması
İndirimden çıkarılan tutar, gelir veya kurumlar vergisi matrahı tespit edilirken gider veya maliyet olarak kaydedilir.
İndirilemeyen KDV'nin ekonomik yükünün mükellef üzerinde kalması nedeniyle vergi matrahından düşülmesine izin verilir.

Anahtar Kavram

Kısmi İstisna ve İndirim İlişkisi (KDVKKDVK Madde 30/a30/a)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 104Soru

Türkiye'de yerleşik (B) Kamu Üniversitesi, kütüphane otomasyon sisteminin geliştirilmesi amacıyla İngiltere'de mukim ve Türkiye'de herhangi bir iş yeri veya kanuni merkezi bulunmayan (S) Yazılım Şirketi'nden danışmanlık hizmeti satın almış; aynı zamanda kütüphane koleksiyonuna eklemek üzere Hollanda'daki bir yayınevinden nadir yazma eserler ithal etmiştir.

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun mükellefiyet ve vergi sorumluluğuna ilişkin 8.8. ve 9.9. maddeleri hükümleri uyarınca, söz konusu işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılım danışmanlığı hizmetinde (B) Üniversitesi vergi sorumlusu sıfatıyla verginin tamamını beyan etmekle yükümlüdür; nadir eserlerin ithalatında ise (B) Üniversitesi doğrudan vergi mükellefidir.

Cevap

Yazılım danışmanlığı hizmetinde Üniversite vergi sorumlusu (tam tevkifat) sıfatıyla, nadir eser ithalatında ise doğrudan vergi mükellefi sıfatıyla hareket eder.
3065 sayılı KDV Kanunu'nun 8. maddesine göre, mal ithal edenler bu işlemin doğrudan mükellefidir. Aynı Kanun'un 9. maddesine göre ise, Türkiye'de yerleşik olmayan bir firmadan hizmet satın alınması durumunda, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla vergi kesintisi (tevkifat) yapma yükümlülüğü hizmetten yararlanan alıcıya (Üniversiteye) yüklenmiştir. Bu durumda Üniversite, danışmanlık hizmeti için 'vergi sorumlusu' sıfatıyla KDV'yi beyan edip öder.

Adım Adım Çözüm

1
İthalat işleminin mükellefiyet yönünden incelenmesi
(B) Üniversitesi mükelleftir.
KDV Kanunu Madde 8/1-b uyarınca ithalatta verginin mükellefi, mal ve hizmetleri ithal edenlerdir.
2
Yurt dışından alınan danışmanlık hizmetinin sorumluluk yönünden incelenmesi
(B) Üniversitesi vergi sorumlusudur.
KDV Kanunu Madde 9 uyarınca, mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, iş yerinin veya kanuni merkezinin bulunmaması durumunda vergi, işleme taraf olanlarca (alıcı tarafından) tevkif edilerek ödenir (Tam Tevkifat).
3
Hukuki statülerin karşılaştırılması
İthalat = Mükellef, Hizmet Alımı = Sorumlu
Her iki işlemde de vergi Üniversite tarafından ödenmekle birlikte, hukuki sıfatlar Kanun'un 8. ve 9. maddelerine göre farklılık arz eder.

Anahtar Kavram

KDV'de Mükellefiyet (m. 8) ve Vergi Sorumluluğu (m. 9) Ayrımı

Daha Fazla Pratik

KDV'de tam tevkifat ile kısmi tevkifat arasındaki farkları ve 'belirlenmiş alıcılar' listesini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 105Soru

Türkiye'de yerleşik (AA) Teknoloji ve Ar-Ge Merkezi A.Ş., faaliyetleri kapsamında şu üç işlemi gerçekleştirmiştir:

I. İngiltere'de mukim olan ve Türkiye'de herhangi bir iş yeri ya da daimi temsilcisi bulunmayan (BB) firmasından bir yazılımın kullanım hakkı (lisans) için teknik danışmanlık hizmeti almıştır.
II. Ar-Ge çalışmalarında kullanılmak üzere Güney Kore'deki (CC) firmasından özel laboratuvar cihazlarını gümrükten geçirerek ithal etmiştir.
III. Geliştirdiği bir veri yönetim projesini, 54115411 sayılı Kanun kapsamındaki bir kamu bankası olan (DD) Bankası'na 'etüt-proje ve danışmanlık hizmeti' kapsamında teslim etmiştir.

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu'nun 8.8. ve 9.9. maddeleri hükümleri ile ilgili tebliğ düzenlemeleri dikkate alındığında; söz konusu işlemlerin vergi mükellefiyeti ve sorumluluğu açısından hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik danışmanlık hizmeti alımında (AA) işletmesi vergi sorumlusu, laboratuvar cihazı ithalatında (AA) işletmesi vergi mükellefi, kamu bankasına sunulan hizmette ise (DD) Bankası vergi sorumlusudur.

Cevap

Teknik danışmanlık hizmeti alımında işletme vergi sorumlusu (Art. 9), cihaz ithalatında işletme vergi mükellefi (Art. 8), kamu bankasına sunulan danışmanlıkta ise banka vergi sorumlusudur (Kısmi Tevkifat).
Doğru olan ifadede üç işlem de kanuni karşılıklarına uygun eşleştirilmiştir: Yurt dışından alınan hizmetlerde vergi alıcı tarafından 'sorumlu' sıfatıyla beyan edilir (Tam Tevkifat). Mal ithalatında ithalatı yapan kişi kanunen 'mükellef'tir. Kamu bankası gibi 'belirlenmiş alıcılara' sunulan danışmanlık hizmetlerinde ise banka verginin bir kısmını keserek 'vergi sorumlusu' sıfatını kazanır (Kısmi Tevkifat).

Adım Adım Çözüm

1
Yurt dışından alınan hizmetin (İşlem I) KDV statüsünü belirleme
Hizmet sağlayıcı Türkiye'de yerleşik değilse, KDV Kanunu Madde 9 uyarınca hizmetten faydalanan işletme 'vergi sorumlusu' olur (Tam tevkifat).
Mükellefin Türkiye'de ikametgahının bulunmadığı durumlarda idarenin vergiyi güvence altına alması.
2
İthalat işleminin (İşlem II) KDV statüsünü belirleme
KDV Kanunu Madde 8/1-b uyarınca ithalatta verginin mükellefi, malı ithal eden kişidir.
İthalat işleminde kanun koyucu ithalatçıyı 'vergi sorumlusu' değil, doğrudan 'asıl mükellef' olarak tanımlamıştır.
3
Kamu bankasına sunulan hizmetin (İşlem III) KDV statüsünü belirleme
Kamu bankaları 'belirlenmiş alıcı'dır. Danışmanlık hizmetlerinde verginin bir kısmı (tevkifat) banka tarafından tutulur; bu durumda banka 'vergi sorumlusu'dur.
KDV Genel Uygulama Tebliği kapsamında belirli alıcıların vergi güvenliği için stopaj yapma yükümlülüğü.

Anahtar Kavram

KDV'de Mükellef (Madde 8) ile Vergi Sorumlusu (Madde 9) arasındaki temel farklar ve tevkifat uygulaması.

Daha Fazla Pratik

KDV'de tam tevkifat ile kısmi tevkifat arasındaki farkları ve 'belirlenmiş alıcılar' listesini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 106Soru

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDVKDV) Kanunu'nun 2929, 3030, 3232 ve 3333. maddeleri ile ilgili genel tebliğlerde düzenlenen indirim ve iade mekanizması bir bütün olarak değerlendirildiğinde; mükelleflerin yüklendikleri vergileri hesaplanan KDVKDV'den indirmeleri veya iade talep etmelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kısmi istisna kapsamında yapılan ve KDVKDV Kanun'un 30/a30/a maddesi uyarınca indirilmesine izin verilmeyen işlemlere ait yüklenilen KDVKDV tutarları; kurum kazancının tespitinde gider veya maliyet olarak kabul edilmeyip, doğrudan 'Kanunen Kabul Edilmeyen Gider' (KKEGKKEG) olarak işleme tabi tutulmalıdır.

Cevap

Kısmi istisna kapsamındaki işlemler nedeniyle indirim konusu yapılamayan vergilerin kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak kaydedilmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır; bu vergiler gider veya maliyet unsuru olarak matrahtan düşülebilir.
KDV Kanunu'nun 30/a30/a maddesi uyarınca indirilemeyen vergiler (kısmi istisna işlemleri için yüklenilenler), faaliyetin niteliği gereği bir işletme maliyeti oluşturur. Vergi Usul Kanunu ve Gelir/Kurumlar Vergisi Kanunları uyarınca bu tutarlar kazancın tespitinde 'gider' veya 'maliyet' olarak dikkate alınabilir. Bir harcamanın KDV'sinin KKEG sayılması için, harcamanın kendisinin (aslının) kanunen kabul edilmeyen gider niteliğinde olması (KDVKDV Kanunu 30/d30/d) gerekir. Dolayısıyla, kısmi istisna nedeniyle indirilemeyen vergilerin doğrudan KKEG sayılması hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
KDV Kanunu'nun 30/a ve 30/d maddeleri arasındaki farkın analizi
30/a maddesi kısmi istisna (finansal hizmetler, taşınmaz satış istisnası vb.) nedeniyle indirimi yasaklarken; 30/d maddesi doğrudan harcamanın kendisi KKEG ise KDV'sini de indirilemez kılar.
Harcamanın kendisi meşru bir işletme gideri ise (örneğin banka şubesi kirası) ancak faaliyet KDV'den kısmi istisna ise, bu KDV 'ceza mahiyetinde bir KKEG' değil, 'işletme maliyeti' hükmündedir.
2
KDV Kanunu'nun 58. maddesi ile Gelir/Kurumlar Vergisi ilişkisinin kurulması
KDV Kanunu Madde 58, mükellefin 'indirebileceği' KDV'nin gider yazılamayacağını söyler; bu durumun mefhum-u muhalifinden, 'indirilmesine kanunen izin verilmeyen' KDV'nin gider yazılabileceği anlaşılır.
Bir verginin KDV sisteminde indirilmemesi, onun tüm vergisel sistemlerden dışlanması (KKEG olması) anlamına gelmez; işlemin özü ticari ise gider yazılabilir.
3
Seçeneklerin teknik doğruluğunun teyit edilmesi
Binek otomobil KDV'si (30/b) ve zayi mal KDV'si (30/c) özel kısıtlamalardır ve gider/maliyet yazılabilmeleri mümkündür; ancak kısmi istisna KDV'sinin zorunlu KKEG olarak tanımlanması sisteme aykırıdır.
KPSS düzeyinde 'indirilemeyen KDV' ile 'KKEG' arasındaki ince ayrım en üst düzey (Level 5) bilgi gerektirir.

Anahtar Kavram

İndirilemeyecek KDV'nin Gider/Maliyet Niteliği

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken KDV Kanunu Madde 58'in 'indirim konusu yapılan KDV'nin gider yazılamayacağı' kuralını hatırlamak, indirim konusu yapılmayanların ise kural olarak gider yazılabileceği sonucuna ulaştırır.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 107Soru

Türkiye Eczacılar Birliği (TEB), faaliyetlerinde kullanmak üzere Almanya’dan tıbbi bir ölçüm cihazı ithal etmiş; aynı dönemde İsviçre’de yerleşik bir danışmanlık firmasından eczacılık eğitimleri için çevrim içi platform kullanım hizmeti satın almıştır. Ayrıca TEB, genel merkezinin güvenliği için Türkiye’de mukim (G) Güvenlik Ltd. Şti. ile hizmet sözleşmesi imzalamıştır.

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nun 8.8. ve 9.9. maddeleri hükümleri ile mevcut tebliğ düzenlemeleri dikkate alındığında; TEB’in bu işlemlerdeki KDV mükellefiyeti ve sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ölçüm cihazı ithalatında TEB "mükellef" sıfatıyla hareket ederken; danışmanlık hizmetinde tam tevkifat, güvenlik hizmetinde ise kısmi tevkifat kapsamında "vergi sorumlusu" sıfatıyla hareket eder.

Cevap

Doğru yanıt, ölçüm cihazı ithalatında mükellefiyetin, hizmet alımlarında ise vergi sorumluluğunun (tevkifat) söz konusu olduğunu belirten seçenektir.
Doğru yanıt, KDV Kanunu'nun 8.8. maddesine göre mal ithal edenlerin mükellef olduğunu, 9.9. maddeye göre ise vergi mükellefinin Türkiye'de bulunmadığı hallerde (yurt dışı hizmet alımı) veya bakanlıkça belirlenen işlemlerde (belirlenmiş alıcılara sunulan güvenlik hizmeti) alıcının vergi sorumlusu sıfatıyla tevkifat yapması gerektiğini doğru bir şekilde ayırt etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Mal ithalatının KDV Kanunu madde 8 kapsamındaki durumunu analiz etme.
KDV Kanunu madde 8/1b8/1-b uyarınca mal ve hizmet ithal edenler bu işlemin mükellefidir. Somut olayda cihaz ithal eden TEB, mükellef sıfatına haizdir.
İthalatta vergi gümrükte tahsil edilir ve beyanname veren ithalatçı asıl mükellef kabul edilir.
2
Yurt dışından alınan danışmanlık hizmetinin madde 9 kapsamındaki durumunu analiz etme.
KDV Kanunu madde 99 uyarınca mükellefin Türkiye'de ikametgahı veya iş yeri bulunmaması durumunda vergi alıcıdan (TEB) tam tevkifat yoluyla tahsil edilir. Bu durumda TEB "vergi sorumlusu"dur.
Yurt dışı mukimi firmaların vergi takibinin zorluğu nedeniyle mükellefiyet sorumluluk sıfatıyla alıcıya aktarılır.
3
Yurt içinden alınan güvenlik hizmetinin tevkifat kapsamını belirleme.
TEB, mesleki kuruluş/üst kuruluş sıfatıyla "belirlenmiş alıcı"dır. Güvenlik hizmetleri bu alıcılar için kısmi tevkifata tabidir. TEB burada da "vergi sorumlusu"dur.
KDV Genel Uygulama Tebliği uyarınca belirli kurumlar bazı hizmet alımlarında verginin bir kısmını satıcıya ödemeyip doğrudan vergi dairesine beyan etmekle (tevkifat) sorumludur.

Anahtar Kavram

KDV Kanunu'nda mükellef (Madde 8) ile vergi sorumlusu (Madde 9) ayrımı ve ithalat/tevkifat durumlarındaki hukuki statü farkı.

Daha Fazla Pratik

KDV Kanunu'nun 9. maddesi kapsamındaki tam tevkifat ve kısmi tevkifat ayrımını belirleyen 'belirlenmiş alıcılar' listesini güncel tebliğler üzerinden gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 108Soru

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na (KDVKKDVK) göre, aşağıdaki işlemlerden hangisi "tam istisna" mahiyetinde olup, bu işlem nedeniyle yüklenilen vergilerin indirimine veya iadesine olanak sağlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mal ihracatı

Cevap

Mal ihracatı işlemi, Katma Değer Vergisi sistematiğinde bir tam istisna olarak kabul edilir ve bu işlemle ilgili yüklenilen vergilerin indirimine ve iadesine olanak sağlar.
Mal ihracatı, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11. maddesinde düzenlenen temel bir tam istisnadır. Tam istisnaların özelliği, mükellefin bu işlemi yaparken mal ve hizmet alımları sırasında ödediği (yüklenilen) KDV'yi, genel indirim mekanizması çerçevesinde indirim konusu yapabilmesi, indirim yoluyla telafi edilemeyen kısmın ise iade olarak talep edilebilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
İstisna türlerinin ayrımını yapınız.
KDVK'da istisnalar 'tam istisna' ve 'kısmi istisna' olarak ikiye ayrılır.
Tam istisnalarda vergi indirim ve iade hakkı varken, kısmi istisnalarda yüklenilen vergi indirim konusu yapılamaz (Madde 30/a).
2
Mal ihracatının kanundaki yerini belirleyiniz.
Mal ihracatı KDVK 11. maddede düzenlenen bir tam istisnadır.
İhracatın teşvik edilmesi amacıyla, ihracatçıların üzerindeki KDV yükü tam istisna mekanizmasıyla tamamen kaldırılır.

Anahtar Kavram

Tam istisna ile kısmi istisna arasındaki en temel fark, yüklenilen KDV'nin indirim ve iade konusu yapılıp yapılamayacağıdır.

İpuçları

1
Tam istisnalarda indirim ve iade hakkı varken, kısmi istisnalarda yoktur.
2
İhracat işlemleri genellikle ülke ekonomisini teşvik etmek için tam istisna kapsamında tutulur.

Daha Fazla Pratik

KDVK 32. madde ile 30/a maddesi arasındaki ilişkiyi, tam ve kısmi istisna ayrımı üzerinden tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 109Soru

30653065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVKKDVK) sistematiğinde istisnalar, işlemin bünyesine giren verginin indirimine imkân tanıyıp tanımamasına göre 'tam istisna' ve 'kısmi istisna' olarak ikiye ayrılır. Buna göre, aşağıdaki işlemlerden hangisi 'kısmi istisna' kapsamında yer aldığı için, bu işlem nedeniyle yüklenilen vergilerin indirimine kanunen izin verilmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler

Cevap

Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler
Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMVBSMV) kapsamına giren işlemler, 30653065 sayılı KDVKKDVK'nın 17/417/4-ee maddesi uyarınca istisna edilmiştir. Bu istisna, Kanun'un 3232. maddesinde sayılan 'tam istisna' işlemleri arasında yer almadığından 'kısmi istisna' mahiyetindedir. Dolayısıyla, KDVKKDVK Madde 30/a30/a uyarınca bu işlemler nedeniyle yüklenilen KDV indirim konusu yapılamaz, işin mahiyetine göre doğrudan gider veya maliyet olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İstisna türlerinin hukuki sonuçlarını belirlemek
Tam istisnalarda (KDVKKDVK Md. 3232) yüklenilen vergi indirilebilir; kısmi istisnalarda (KDVKKDVK Md. 30/a30/a) yüklenilen vergi indirilemez, gider veya maliyet yazılır.
İndirim mekanizmasının çalışıp çalışmayacağını anlamak için işlemin hangi madde kapsamında olduğunu tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin KDVKKDVK 3232. madde listesinde olup olmadığını kontrol etmek
İhracat (1111), araçlar (1313), taşımacılık (1414), diplomatik (1515) ve engelli araçları (17/417/4-ss) bu listededir.
Kanun koyucu, Article 3232 ile indirim hakkı tanınan (tam istisna) işlemleri sınırlı olarak saymıştır.
3
Banka ve sigorta işlemlerinin (BSMVBSMV) durumunu analiz etmek
Banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamındaki işlemler 17/417/4-ee maddesinde düzenlenmiştir ve 3232. madde listesinde yer almaz.
Bu işlemler 'kısmi istisna' niteliğindedir.

Anahtar Kavram

KDV Kanunu'nda Tam ve Kısmi İstisna Ayrımı

İpuçları

1
Bir işlemin tam veya kısmi istisna olduğunu belirlemek için KDVKKDVK 3232. maddeye bakmalısınız.
2
Kısmi istisnalarda 'indirim hakkı' yoktur; yüklenilen KDV gider veya maliyet yazılır.

Daha Fazla Pratik

İndirilemeyen KDV'nin hangi durumlarda gider, hangi durumlarda maliyet yazıldığını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 110Soru

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre, vergiye tabi işlemlerin gerçekleşmesi durumunda "mükellefiyet" ve "vergi sorumluluğu" statüleri kanunda farklı maddelerle düzenlenmiştir. Buna göre, Türkiye'de yerleşik olan (A) Meslek Kuruluşu'nun gerçekleştirdiği aşağıdaki işlemlerden hangisinde (A) Meslek Kuruluşu "vergi sorumlusu" (tam tevkifat uygulaması) sıfatıyla KDV beyan etmekle yükümlüdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fransa'da yerleşik ve Türkiye'de herhangi bir iş yeri veya temsilcisi bulunmayan bir yazılım firmasından çevrim içi veri analizi hizmeti satın alması

Cevap

Fransa'da yerleşik ve Türkiye'de iş yeri bulunmayan bir firmadan çevrim içi veri analizi hizmeti satın alınması işlemi, hizmet ithalatı niteliğindedir ve alıcıyı vergi sorumlusu kılar.
Doğru yanıt olan veri analizi hizmeti alımı, KDV Kanunu'nun 9. maddesi kapsamında değerlendirilir. Hizmeti sağlayan tarafın Türkiye'de kanuni merkezinin veya iş yerinin bulunmaması nedeniyle, verginin tam tevkifat yoluyla alıcı (A Meslek Kuruluşu) tarafından 2 No.lu KDV beyannamesi ile beyan edilip ödenmesi gerekir. Bu durum, alıcıyı doğrudan mükellef değil, 'vergi sorumlusu' yapar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini ve tarafların yerleşiklik durumunu analiz et.
Hizmet sunucusu Fransa'dadır ve Türkiye'de iş yeri yoktur. Alıcı ise Türkiye'dedir.
KDV Kanunu'nun 9. maddesi (Vergi Sorumlusu), mükellefin Türkiye'de ikametgahının veya iş yerinin bulunmaması durumunda verginin ödenmesinden tarafların sorumlu tutulabileceğini hükme bağlar.
2
İthalat ve hizmet alımı arasındaki mükellefiyet farkını karşılaştır.
Mal ithalatında (Madde 8) alıcı 'mükellef' olurken, Türkiye'de iş yeri olmayan yabancıdan alınan hizmette alıcı 'vergi sorumlusu' (tevkifatçı) olur.
Mükellefiyet (Madde 8) ve Vergi Sorumluluğu (Madde 9) kavramlarını birbirinden ayırmak KPSS düzeyi sorularda en kritik adımdır.

Anahtar Kavram

KDV Kanunu Madde 8 (Mükellef) vs Madde 9 (Vergi Sorumlusu) Ayrımı
Soru 111Soru

Özel Tüketim Vergisi (O¨TVÖTV) uygulamasında vergiyi doğuran olay; malın yer aldığı listeye, mükellefin sıfatına ve işlemin niteliğine (teslim, ithalat veya ilk iktisap) göre farklılık göstermektedir. Özellikle ithalat işlemleri bakımından (I)(I) sayılı liste ile (IV)(IV) sayılı liste arasında sistemsel bir uygulama farkı bulunmaktadır.

Buna göre, (I)(I) sayılı listedeki akaryakıt ürünleri ile (IV)(IV) sayılı listedeki lüks tüketim mallarının (beyaz eşya, elektronik vb.) ithalatı ve sonraki süreçleri dikkate alındığında, vergiyi doğuran olaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (I)(I) sayılı listedeki malların ithalinde vergiyi doğuran olay gerçekleşmez; vergi, ithal edilen bu malların ithalatçılar tarafından yurt içinde tesliminde doğar. (IV)(IV) sayılı listedeki malların ithalinde ise gümrükte ithalatın yapılması vergiyi doğuran olaydır.

Cevap

Özel Tüketim Vergisi Kanunu uyarınca, (I) sayılı listedeki malların ithalinde vergiyi doğuran olay gerçekleşmez, vergi bu malların ithalatçılar tarafından tesliminde doğar; (IV) sayılı listedeki mallarda ise ithalatın yapılması vergiyi doğuran olaydır.
Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 33. maddesine göre vergiyi doğuran olay; (I)(I), (III)(III) ve (IV)(IV) sayılı listelerdeki malların ithalatında 'ithalat' anıdır. Ancak (I)(I) sayılı liste için çok kritik bir istisna mevcuttur: Bu listedeki malların ithalinde vergi uygulanmaz, vergi bu malların ithalatçılar tarafından tesliminde doğar. Bu durum (I)(I) sayılı listenin kontrol ve teminat esasına dayalı özel yapısından kaynaklanır. (IV)(IV) sayılı listede ise genel kural işler ve ithalat anı vergiyi doğuran olaydır.

Adım Adım Çözüm

1
(I)(I) Sayılı Liste Kurallarını İncele
(I)(I) sayılı listedeki (akaryakıt, yağlar vb.) malların ithalinde gümrükte ÖTV doğmaz, ancak vergi güvenliği için teminat alınır.
Bu listedeki mallarda vergiyi doğuran olay, üreticiler veya ithalatçılar tarafından yapılan teslimdir.
2
(IV)(IV) Sayılı Liste Kurallarını İncele
(IV)(IV) sayılı listedeki (lüks eşyalar) malların ithalinde, ithalatın yapılması vergiyi doğuran bir olaydır.
Kanun, bu listedeki malların hem teslimini hem de ithalatını ayrı ayrı vergiyi doğuran olay olarak tanımlamıştır.
3
Karşılaştırma Yap
İthalat anı bakımından iki liste arasında uygulama farkı olduğu sonucuna varılır.
Doğru seçeneği belirlemek için bu temel yasal farkın tespit edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

ÖTV'de Listelere Göre Vergiyi Doğuran Olay Farklılıkları

Daha Fazla Pratik

ÖTV'de (II) sayılı listede (araçlar) vergiyi doğuran olayın 'ilk iktisap' ve 'tescil' kavramları üzerinden nasıl işlediğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 112Soru

Türk vergi sisteminde yer alan Özel Tüketim Vergisi (O¨TVÖTV), mal gruplarına göre farklılaştırılmış dört ayrı liste üzerinden tek aşamalı olarak uygulanan bir harcama vergisidir. 47604760 sayılı Kanun'un sistematiği ve uygulama esasları dikkate alındığında, O¨TVÖTV kapsamındaki listeler ve vergiyi doğuran olay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (III)(III) ve (IV)(IV) sayılı listelerde yer alan malların ithal edilmesi Katma Değer Vergisi (KDVKDV) açısından vergiyi doğuran olayı gerçekleştirmesine rağmen; O¨TVÖTV Kanunu uyarınca bu mallarda vergiyi doğuran olay ithalat anında değil, ithal edilen malın ithalatçı tarafından yurt içindeki ilk teslimi anında gerçekleşir.

Cevap

Özel Tüketim Vergisi'nde (III)(III) ve (IV)(IV) sayılı listelerdeki mallar için vergiyi doğuran olay ithalat anı değil, ithal edilen malın ithalatçı tarafından yurt içindeki ilk teslimidir.
Doğru olan ifade, IIIIII ve IVIV sayılı listelerdeki malların ithalinin KDVKDV doğurmasına rağmen, O¨TVÖTV açısından bu malların ithalatçı tarafından yurt içindeki ilk tesliminin beklenmesi gerektiğini belirten açıklamadır. 47604760 sayılı Kanun'un 3/a3/a maddesi, bu listelerdeki mallar için vergiyi doğuran olayın 'teslim' olduğunu açıkça belirtmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
47604760 sayılı O¨TVÖTV Kanunu'nun 33. maddesindeki vergiyi doğuran olay tanımlarını inceleyin.
(I)(I), (III)(III) ve (IV)(IV) sayılı listelerde vergiyi doğuran olay 'teslim' olarak tanımlanmıştır.
Bu listelerde verginin doğması için malın bir başkasına devredilmesi şarttır.
2
KDVKDV ve O¨TVÖTV arasındaki ithalat aşaması farkını karşılaştırın.
KDVKDV Kanunu'nda ithalat doğrudan bir vergiyi doğuran olayken, O¨TVÖTV Kanunu'nda (III)(III) ve (IV)(IV) sayılı listeler için ithalat anında değil, yurt içi teslim anında vergi sorumluluğu doğar.
O¨TVÖTV'nin üretim veya ithalat sonrası ilk teslimde alınan tek aşamalı yapısını anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
(II)(II) sayılı liste ve istisnaları değerlendirin.
Taşıtlarda kayıt ve tescil esastır; değerli taşlar gibi kalemler ise kapsam dışıdır.
Çeldirici seçeneklerdeki teknik hataları elemek için güncel mevzuat kapsamını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

O¨TVÖTV'de Listelere Göre Vergiyi Doğuran Olay Farklılıkları

Daha Fazla Pratik

ÖTV'deki tecil-terkin uygulamalarını ve Liste I'deki özel vergi toplama usullerini inceleyerek konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
ÖncekiSayfa 6 / 6
Harcamalar Üzerinden Alınan Vergiler Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 6 | Examkin