Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMenkul Kıymetler Envanteri ve Değerlemesi

İşletme, 20252025 yılı dönem sonu envanter çalışmaları sırasında menkul kıymetler portföyüne ilişkin aşağıdaki bilgileri tespit etmiştir:

Menkul Kıymet TürüDefter Değeri (TL)Borsa Rayici / İlave Bilgiler
Hisse Senedi (A)412.000412.000Borsa rayici 380.000380.000 TL olup, alışta ödenen 12.00012.000 TL komisyon yanlışlıkla maliyete eklenmiştir.
Hisse Senedi (B)100.000100.000Borsa rayici 98.00098.000 TL'dir. Bu hisseler için önceki yıl 5.0005.000 TL karşılık ayrılmıştır.
Özel Kesim Tahvili600.000600.00001.11.202501.11.2025 tarihinde alınmış olup, yıllık %24\%24 faiz getirilidir.

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe temel kavramları çerçevesinde, 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılacak envanter ve değerleme kayıtlarının işletmenin dönem net kârı üzerindeki toplam (net) etkisi aşağıdakilerden hangisidir? (Vergi etkisi ihmal edilecektir.)

  1. 5.0005.000 TL azalışCevap
  2. B
    8.0008.000 TL azalış
  3. C
    7.0007.000 TL artış
  4. D
    17.00017.000 TL azalış
  5. E
    24.00024.000 TL artış

Cevap

Dönem net kârı üzerinde 5.0005.000 TL tutarında bir azalış (negatif etki) meydana gelir.
Dönem sonunda yapılması gereken kayıtların sonuçları şu şekildedir: 1) Hisse Senedi (A) için 12.00012.000 TL komisyon gideri (653) ve 20.00020.000 TL karşılık gideri (654) kaydedilir. 2) Hisse Senedi (B) için fazla ayrılmış olan 3.0003.000 TL karşılık iptal edilerek gelire (644) alınır. 3) Tahvil için 2 aylık (600.000×%24×2/12600.000 \times \%24 \times 2/12) 24.00024.000 TL faiz geliri (642) tahakkuk ettirilir. Net sonuç: (24.000+3.000)−(12.000+20.000)=−5.000(24.000 + 3.000) - (12.000 + 20.000) = -5.000 TL, yani kârda 5.0005.000 TL azalıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse Senedi (A) için komisyon düzeltmesi ve değerleme yapılması
Düzeltilmiş maliyet: 412.000−12.000=400.000412.000 - 12.000 = 400.000 TL. Komisyon Gideri (653): 12.00012.000 TL (Gider). Değer düşüklüğü: 400.000−380.000=20.000400.000 - 380.000 = 20.000 TL. Karşılık Gideri (654): 20.00020.000 TL (Gider).
Menkul kıymet alım komisyonları doğrudan gider yazılmalı, maliyete eklenmemelidir. Değerleme ise düzeltilmiş maliyet üzerinden yapılır.
2
Hisse Senedi (B) için karşılık iptal tutarının belirlenmesi
Gerekli karşılık: 100.000−98.000=2.000100.000 - 98.000 = 2.000 TL. Mevcut karşılık: 5.0005.000 TL. İptal edilecek tutar: 5.000−2.000=3.0005.000 - 2.000 = 3.000 TL (Gelir).
Değer artışı durumunda, önceki yıl ayrılan karşılığın fazla olan kısmı Konusu Kalmayan Karşılıklar (644) hesabına alınarak gelire dönüştürülür.
3
Özel Kesim Tahvili için faiz tahakkukunun hesaplanması
600.000×0,24×(2/12)=24.000600.000 \times 0,24 \times (2 / 12) = 24.000 TL. Faiz Geliri (642): 24.00024.000 TL (Gelir).
Dönemsellik kavramı gereği, Kasım ve Aralık aylarına isabet eden 2 aylık faiz geliri, tahsil edilmese bile dönem sonunda kaydedilmelidir.
4
Net kâr etkisinin hesaplanması
Gelirler (24.000+3.000=27.00024.000 + 3.000 = 27.000 TL) - Giderler (12.000+20.000=32.00012.000 + 20.000 = 32.000 TL) = −5.000-5.000 TL.
Tüm gelir ve gider unsurları toplanarak dönem kârı üzerindeki net sonuç bulunur.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde maliyet esası, kıst faiz geliri tahakkuku ve karşılık ayırma/iptal süreçlerinin sentezi.

İpuçları

1
Hisse senetlerinin maliyetini düzeltmeden değerleme yapmamaya dikkat edin.
2
Önceki yıldan kalan karşılıkların piyasa fiyatı yükseldiğinde gelire dönüştürülmesi (644) gerektiğini unutmayın.
3
Tahvil faizini hesaplarken Kasım ve Aralık aylarını (2 ay) baz almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin satış kar/zarar hesaplamaları ve stopaj kesintilerinin muhasebeleştirilmesi üzerine pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Menkul Kıymetler Envanteri ve Değerlemesi

Bu konudan daha fazla soru