Dönen Varlıklar

663 soru

Soru 281Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla her biri 150150 TL'den 400400 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında ayrıca 800800 TL komisyon ödenmiştir. Dönem sonunda bu hisse senetlerinin borsa rayicinin 135135 TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe işlemleri yapılmıştır. Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayıracağı "Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.0006.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayıracağı karşılık tutarı 6.0006.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, hisse senetlerinin yasal kayıtlı maliyeti olan 60.00060.000 TL ile dönem sonu borsa rayici olan 54.00054.000 TL arasındaki net farkı temsil etmektedir. Komisyon giderleri maliyete dahil edilmediği için karşılık hesaplamasını etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse senetlerinin toplam alış maliyetini hesaplayınız.
400 adet×150 TL=60.000 TL400 \text{ adet} \times 150 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}
Hisse senetleri, alış bedeli üzerinden ilgili hesaba kaydedilir.
2
Alış komisyonunun muhasebeleşme şeklini belirleyiniz.
800 TL800 \text{ TL} Komisyon Gideri
Tekdüzen Hesap Planı gereği menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan gider (653 Komisyon Giderleri) yazılır.
3
Dönem sonu borsa rayiç değerini hesaplayınız.
400 adet×135 TL=54.000 TL400 \text{ adet} \times 135 \text{ TL} = 54.000 \text{ TL}
Değerleme günündeki borsa fiyatı üzerinden toplam piyasa değeri bulunur.
4
Değer düşüklüğü farkını (karşılık tutarını) hesaplayınız.
60.000 TL (Maliyet)54.000 TL (Borsa Deg˘eri)=6.000 TL60.000 \text{ TL (Maliyet)} - 54.000 \text{ TL (Borsa Değeri)} = 6.000 \text{ TL}
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlığın değerindeki muhtemel azalışlar için karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymet Değerleme ve Karşılık Ayrılması

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin satışında, ayrılan karşılığın kapatılması ve '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabının kullanımını içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 282Soru

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemektedir. Dönem içinde maliyet bedeli 76.00076.000 TL olan ticari malı kredili olarak satın almış, malların işletme deposuna nakliyesi için 4.0004.000 TL nakliye bedelini nakit ödemiştir. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmasında, bu malların tamamının piyasa değerinin (net gerçekleşebilir değer) 72.00072.000 TL'ye düştüğü tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu malların yarısı 45.00045.000 TL + %20\%20 KDV tutarıyla peşin olarak satılmıştır.

Bu verilere göre, satış işlemi ile birlikte yapılması gereken karşılık iptal kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000 TL alacak

Cevap

Satılan malların maliyetine isabet eden karşılık tutarı olan 4.0004.000 TL, "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabının alacak tarafına kaydedilmelidir.
İşletmenin satın aldığı malların toplam maliyeti, alış bedeli ile nakliye giderinin toplamı olan 80.00080.000 TL'dir. Dönem sonunda piyasa değeri 72.00072.000 TL'ye düştüğü için 8.0008.000 TL tutarında karşılık ayrılmıştır. Bir sonraki dönemde malların yarısı satıldığında, bu 8.0008.000 TL'lik karşılığın yarısı olan 4.0004.000 TL'lik kısmın konusu kalmamış olur. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca konusu kalmayan karşılıklar, 644 numaralı hesabın alacak tarafına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam stok maliyetini hesaplayınız.
76.00076.000 TL (Alış) + 4.0004.000 TL (Nakliye) = 80.00080.000 TL
Maliyet Esası kavramı uyarınca, malların işletmeye getirilmesi için katlanılan nakliye ve sigorta gibi giderler stok maliyetine eklenir.
2
Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.
80.00080.000 TL (Maliyet) - 72.00072.000 TL (Piyasa Değeri) = 8.0008.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır (158 hesabı).
3
Satılan mallara isabet eden karşılık payını bulunuz.
8.0008.000 TL ×1/2=4.000\times 1/2 = 4.000 TL
Malların sadece yarısı satıldığı için, yalnızca bu kısma ait olan risk ortadan kalkmış olur.
4
İptal kaydını yapınız.
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Borçlu) / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacaklı)
Aralıksız envanterde satış anında maliyet kaydıyla birlikte, varsa o mala ait karşılık hesabı da 644 hesabı kullanılarak kapatılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyetine Nakliyenin Dahil Edilmesi ve Karşılık İptal Mantığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 283Soru

İşletme, 2025 yılı içerisinde gerçekleşen menkul kıymet işlemlerine ilişkin şu bilgileri paylaşmıştır:

Tarihİşlem TürüDetaylar
10.12.2025Alış1.0001.000 adet hisse senedi, tanesi 5050 TL, 500500 TL banka komisyonu
31.12.2025DeğerlemeHisse senetlerinin borsa rayici tanesi 4848 TL
15.02.2026SatışHisse senetlerinin tamamı, tanesi 5454 TL

İşletme dönem sonunda gerekli değerleme ve karşılık işlemlerini usulüne uygun olarak yerine getirdiğine göre; 15 Şubat 2026 tarihindeki satış kaydında '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.0006.000

Cevap

Satış kaydında '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına kaydedilecek tutar 6.0006.000 TL'dir.
Satış kaydı yapılırken '102 Bankalar' hesabı 54.00054.000 TL borçlandırılır, '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılarak kapatılır. Alacak tarafında ise '110 Hisse Senetleri' hesabı maliyet bedeli olan 50.00050.000 TL ile kapatılır. Bu durumda denklemi sağlayan fark olan 6.0006.000 TL, '644 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetinin ve komisyonun muhasebeleştirilmesi.
Hisse senedi maliyeti: 1.000×50=50.0001.000 \times 50 = 50.000 TL. Komisyon: 500500 TL.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.
2
Dönem sonu değerleme ve karşılık tutarının hesaplanması.
Piyasa Değeri: 1.000×48=48.0001.000 \times 48 = 48.000 TL. Karşılık: 50.00048.000=2.00050.000 - 48.000 = 2.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyet bedelinin altına düşen hisse senetleri için değer düşüklüğü karşılığı ayrılır.
3
Satış kârının hesaplanması ve kaydı.
Satış Tutarı: 1.000×54=54.0001.000 \times 54 = 54.000 TL. Kâr: (54.00050.000)+2.000=6.000(54.000 - 50.000) + 2.000 = 6.000 TL.
Satış kaydında varlık hesabı maliyet bedeliyle kapatılırken, ilgili karşılık hesabı da borçlandırılarak kapatılır. Aradaki fark satış kârını oluşturur.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde alış komisyonları gider yazılır; karşılık ayrılmış bir menkul kıymet satıldığında, satış kârı hesaplanırken ayrılan karşılık tutarı da kâra dahil edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 284Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 1212 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 300300 TL komisyon ödemiştir. Dönem sonunda hisse senetlerinin borsa değerinin 11.20011.200 TL'ye düştüğü tespit edilerek gerekli karşılık ayrılmıştır. İzleyen dönemde söz konusu hisse senetlerinin tamamı 13.00013.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "645 Menkul Kıymet Satış Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.0001.000

Cevap

Hisse senetlerinin satışında "645 Menkul Kıymet Satış Kârları" hesabına 1.0001.000 TL kaydedilmelidir.
Doğru cevap olan 1.0001.000 TL, hisse senetlerinin satış bedeli (13.00013.000 TL) ile işletme kayıtlarındaki maliyet bedeli (12.00012.000 TL) arasındaki farktır. Alış aşamasında ödenen komisyon gider yazıldığı için maliyeti etkilemez; dönem sonunda ayrılan karşılık ise satış anında ayrı bir gelir kalemi (Konusu Kalmayan Karşılıklar) olarak kapatılır, satış karı hesabını etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini hesapla
1.000×12=12.0001.000 \times 12 = 12.000 TL
Menkul kıymetler alış bedeli ile kaydedilir; ödenen 300300 TL komisyon doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına yazılır, maliyete eklenmez.
2
Dönem sonu ayrılan karşılığı hesapla
12.00011.200=80012.000 - 11.200 = 800 TL
Değer düşüklüğü kadar '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' ayrılır.
3
Satış karını hesapla
13.00012.000=1.00013.000 - 12.000 = 1.000 TL
Satış karı, satış bedeli (13.00013.000) ile defter değeri (maliyet: 12.00012.000) arasındaki farktır. Ayrılan karşılığın iptali '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Menkul kıymet satış işlemlerinde karın tespiti ve komisyonların giderleştirilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 285Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter işlemleri sırasında şu veriler elde edilmiştir:

* "100 Kasa" hesabının borç kalanı 50.00050.000 TL, fiili kasa sayımı sonucu mevcudu ise 48.00048.000 TL'dir.
* Kasada bulunan 1.0001.000 USD'nin kayıtlara alındığı tarihteki kuru 11 USD = 3131 TL iken, dönem sonu kuru 11 USD = 3434 TL'dir. (Kasa hesabı bakiyesi içinde bu dövizler 3131 TL'den değerlenmiş tutarıyla yer almaktadır).
* Satıcıya gönderilen 2.5002.500 TL'lik bir çekin, yanlışlıkla kasa hesabından nakit olarak ödenmiş gibi kaydedildiği anlaşılmıştır.
* Kasa noksanlığının kalan kısmının nedeni belirlenememiş ve dönem sonunda kapatılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, kasa noksanlığının nedenlerinin tespiti ve kapatılmasına ilişkin yapılacak düzeltme kayıtları sonucunda "689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.5007.500

Cevap

7.5007.500 TL tutarındaki gerçek noksanlık "689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar" hesabına borç kaydedilerek kapatılmalıdır.
İşletmenin kasa hesabı bakiyesi 50.00050.000 TL iken fiili tutar 48.00048.000 TL olduğundan başta 2.0002.000 TL noksanlık vardır. Ancak kur farkı değerlemesi kasanın kayıtlı değerini 3.0003.000 TL artırmaktadır. Ayrıca yanlışlıkla kasadan düşülen 2.5002.500 TL'lik çek tutarının kasaya borç kaydedilerek iade edilmesi gerekir. Bu iki düzeltme kasanın kayıtlı bakiyesini 50.000+3.000+2.500=55.50050.000 + 3.000 + 2.500 = 55.500 TL'ye yükseltir. Düzeltilmiş bakiye ile fiili sayım (48.00048.000) arasındaki fark olan 7.5007.500 TL, nedeni bulunamayan gerçek noksanlıktır ve dönem sonunda gider olarak kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç noksanlığını tespit etme
50.00050.000 (Kayıtlı) - 48.00048.000 (Fiili) = 2.0002.000 TL Noksan
Envanter farkının başlangıçtaki boyutunu belirlemek için.
2
Kur farkı değerlemesini hesaplama
1.0001.000 USD ×(3431)\times (34 - 31) = 3.0003.000 TL Kambiyo Karı
Kasa hesabındaki döviz mevcudunun dönem sonu değerine yükseltilmesi gerekir.
3
Çek kaydı hatasını düzeltme
2.5002.500 TL'nin Kasa hesabına iadesi
103 yerine yanlışlıkla 100 hesabından düşülen tutar, kasayı eksik gösterdiği için düzeltme kaydıyla kasa borçlandırılır.
4
Gerçek noksanlığı hesaplama
2.0002.000 (Başlangıç) + 3.0003.000 (Kur Etkisi) + 2.5002.500 (Çek Etkisi) = 7.5007.500 TL
Düzeltme kayıtları kasanın kayıtlı borç bakiyesini artırdığı için, fiili sayım ile arasındaki fark (noksanlık) da artmaktadır.

Anahtar Kavram

Sayım ve Tesellüm Noksanlıklarının Değerleme ve Hata Düzeltmeleriyle İlişkisi
Soru 286Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 1515 TL'den 4.0004.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için 800800 TL komisyon ödemiştir. 31.12.202531.12.2025 tarihinde hisse senetlerinin borsa değerinin 1212 TL'ye düştüğü tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 20262026 yılı içerisinde bu hisse senetlerinin %25\%25'lik kısmı tanesi 1414 TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışı için yapılacak yevmiye kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000

Cevap

Satılan hisse senetlerine isabet eden karşılık tutarı olan 3.0003.000 TL, "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına kaydedilmelidir.
Doğru yanıt olan tutar, satılan 1.0001.000 adet hisse senedine düşen değer düşüklüğü payıdır. Hisse başına 33 TL (151215 - 12) değer düşüklüğü ayrılmış olduğundan, satılan kısım için 3.0003.000 TL karşılık iptal edilerek '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış maliyetini hesaplayınız.
4.000 adet×15 TL=60.000 TL4.000 \text{ adet} \times 15 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}
Menkul kıymetler alış bedeli ile kaydedilir; ödenen 800800 TL komisyon doğrudan gider yazılır (653), maliyete eklenmez.
2
Ayrılan toplam değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.
60.000 TL (Maliyet)(4.000 adet×12 TL (Borsa Deg˘eri))=12.000 TL60.000 \text{ TL (Maliyet)} - (4.000 \text{ adet} \times 12 \text{ TL (Borsa Değeri)}) = 12.000 \text{ TL}
Borsa değeri maliyetin altına düştüğü için aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
3
Satılan kısma isabet eden karşılık payını belirleyiniz.
12.000 TL×%25=3.000 TL12.000 \text{ TL} \times \%25 = 3.000 \text{ TL}
Varlıkların bir kısmı satıldığında, o kısma ait karşılık tutarı da orantısal olarak hesaplanır.
4
Satış kaydındaki karşılık iptal işlemini uygulayınız.
119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı (Borçlu) / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacaklı) 3.0003.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı gereği, satılan menkul kıymete ait karşılık hesabı 644 hesabı kullanılarak kapatılır.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı İptali

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmış bir menkul kıymet, borsa değerinin üzerinde satıldığında hem '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hem de '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının aynı anda nasıl kullanılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 287Soru

İşletme, satmak amacıyla KDV hariç 80.00080.000 TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna getirilmesi için 4.0004.000 TL nakliye ve 2.0002.000 TL sigorta gideri nakit olarak ödenmiştir. Ayrıca satıcı işletme, fatura tutarı üzerinden %5\%5 oranında alış iskontosu uygulamıştır. (KDV ihmal edilecektir.)

Bu bilgilere göre, işletmenin '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedeceği maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 82.00082.000

Cevap

Ticari malların maliyet bedeli 82.00082.000 TL olarak hesaplanır.
Maliyet bedeli hesaplanırken 80.00080.000 TL'lik faturadan %5\%5 oranındaki 4.0004.000 TL iskonto düşülür (76.00076.000 TL). Üzerine stokun edinilmesi için katlanılan 4.0004.000 TL nakliye ve 2.0002.000 TL sigorta gideri eklenir. Sonuç olarak 76.000+4.000+2.000=82.00076.000 + 4.000 + 2.000 = 82.000 TL tutarına ulaşılır ve bu tutar 153 Ticari Mallar hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış iskontosu tutarını hesapla
80.000×%5=4.00080.000 \times \%5 = 4.000 TL
İskontolar maliyet bedelini azaltan unsurlardır.
2
Net fatura bedelini bul
80.0004.000=76.00080.000 - 4.000 = 76.000 TL
Maliyet hesaplanırken brüt tutardan indirimler düşülür.
3
Alışla ilgili ek giderleri topla
4.0004.000 (Nakliye) + 2.0002.000 (Sigorta) = 6.0006.000 TL
VUK ve TMS'ye göre alışla ilgili nakliye, gümrük ve sigorta gibi giderler maliyete eklenmelidir.
4
Toplam maliyet bedelini hesapla
76.000+6.000=82.00076.000 + 6.000 = 82.000 TL
Net fatura bedeline alış giderlerinin eklenmesiyle nihai stok maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stokların maliyet bedeli; alış fiyatına alışla ilgili nakliye, sigorta, gümrük vergisi gibi her türlü giderin eklenmesi ve yapılan iskonto/indirimlerin düşülmesiyle oluşur.

İpuçları

1
Maliyet bedeline alışla ilgili tüm giderlerin dahil edilmesi gerektiğini hatırlayın.
2
Önce fatura üzerindeki iskontoyu düşüp, sonra nakit ödenen ek giderleri ekleyerek ilerleyin.
3
80.00080.000 TL üzerinden %5 indirim yapın (4.0004.000 TL), sonra bu tutara 4.0004.000 TL ve 2.0002.000 TL ilave edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'Alış İadeleri' durumunda maliyetin nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak şu formülü kullanabilirsiniz: Maliyet = (Fatura Bedeli - Alış İskontosu) + Alış Giderleri.
Tahmini Süre:45s
Soru 288Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla daha önce 80.00080.000 TL maliyet bedeliyle satın aldığı ve dönem sonunda 10.00010.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırdığı hisse senetlerinin tamamını 76.00076.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Satış işlemi sırasında ayrıca 1.0001.000 TL komisyon tutarı nakit olarak ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı 6.0006.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 6.0006.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Hisse senetlerinin net defter değeri 70.00070.000 TL'dir (80.00080.000 TL maliyet - 10.00010.000 TL karşılık). Bu senetler 76.00076.000 TL'ye satıldığında, net defter değerinin üzerinde elde edilen 6.0006.000 TL, daha önce ayrılan ve gider yazılan karşılığın artık gerek kalmadığını (iptal edildiğini) gösterir. Muhasebe standartları gereği bu tutar '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabının alacağına kaydedilerek gelirleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin Belirlenmesi
80.00080.000 TL (Maliyet) - 10.00010.000 TL (Karşılık) = 70.00070.000 TL
Varlığın bilançoda kayıtlı net değerini bulmak için maliyet bedelinden ayrılan karşılık düşülür.
2
Satış Sonucu Ortaya Çıkan Farkın Hesaplanması
76.00076.000 TL (Satış Bedeli) - 70.00070.000 TL (Net Defter Değeri) = 6.0006.000 TL Olumlu Fark
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki farkın muhasebeleştirilmesi gerekir.
3
Karşılık İptali Kaydının Yapılması
644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı: 6.0006.000 TL Alacak
Satış bedeli, maliyetin altında ancak net defter değerinin üzerindeyse, bu fark ayrılmış olan karşılığın geri kazanılan kısmını temsil eder.
4
Komisyon Giderinin Kaydedilmesi
653 Komisyon Giderleri Hesabı: 1.0001.000 TL Borç
İhtiyatlılık kavramı gereği ödenen komisyonlar doğrudan gider olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Karşılık Ayrılmış Menkul Kıymetlerin Satışı ve Komisyon Giderleri

İpuçları

1
Satış öncesi hisse senetlerinin bilançoda görünen net değerini (Net Defter Değeri) hesaplayın.
2
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farkı bulun. Bu farkın maliyet bedelini aşıp aşmadığına dikkat edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 289Soru

İşletme, 20252025 yılı Aralık ayı başında geçici yatırım amacıyla tanesi 2525 TL’den 2.0002.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma sırasında ayrıca %11 oranında komisyon ödenmiştir. 20252025 yılı sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin tanesi 2323 TL’ye düştüğü tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. İşletme, 20262026 yılı Şubat ayında bu hisse senetlerinin tamamını tanesi 2424 TL’den banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, 20262026 yılındaki satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış tutarı olan 48.00048.000 TL ile önceden ayrılmış olan 4.0004.000 TL karşılık toplamının (52.00052.000 TL), hisse senetlerinin maliyet bedeli olan 50.00050.000 TL'yi aşan kısmı (2.0002.000 TL) menkul kıymet satış karı olarak kaydedilmelidir.
Satış işleminde banka hesabına 48.00048.000 TL girerken, pasif karakterli düzenleyici hesap olan '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı 4.0004.000 TL borçlandırılarak kapatılır. Çıkan hisse senetlerinin maliyeti 50.00050.000 TL olduğundan, borç toplamı ile alacak toplamı arasındaki 2.0002.000 TL'lik olumlu fark '644 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini ve komisyon giderini hesaplayınız.
Maliyet: 2.000×25=50.0002.000 \times 25 = 50.000 TL. Komisyon: 50.000×0,01=50050.000 \times 0,01 = 500 TL.
Menkul kıymet alım komisyonları Tekdüzen Hesap Planı gereği doğrudan gider (653) yazılır, maliyete eklenmez.
2
Yıl sonunda ayrılan karşılık tutarını belirleyiniz.
Değer Düşüklüğü: 50.000(2.000×23)=4.00050.000 - (2.000 \times 23) = 4.000 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği hisse senetlerinin borsa değeri maliyetin altına düştüğünde karşılık ayrılması zorunludur.
3
Satış işleminin yevmiye kaydını analiz ederek kar/zarar durumunu bulunuz.
Satış Bedeli: 48.00048.000 TL. Toplam Kaynak: 48.000+4.000=52.00048.000 + 4.000 = 52.000 TL. Kar: 52.00050.000=2.00052.000 - 50.000 = 2.000 TL.
Satış kaydında aktif varlık maliyet bedeliyle kapatılırken, ilgili karşılık hesabı borçlandırılarak sıfırlanır; aradaki olumlu fark kar olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonra satılması durumunda, karşılık hesabı kapatılarak satış karı veya zararı net tutar üzerinden hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 290Soru

İşletmenin senetsiz ticari alacaklarından 250.000250.000 TL tutarındaki kısmı vadesinde tahsil edilemediği için dönem sonunda yasal takibe alınmıştır. Söz konusu alacağın 100.000100.000 TL'lik kısmının banka teminat mektubu ile güvence altına alındığı anlaşıldığına göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda ayrılacak karşılık tutarı ve yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150.000150.000 TL - 654 Karşılık Giderleri

Cevap

İşletmenin ayırması gereken karşılık tutarı 150.000150.000 TL'dir ve bu tutar 654 Karşılık Giderleri hesabına borç kaydedilmelidir.
Doğru cevap olan seçenekte belirtildiği üzere, 250.000250.000 TL'lik alacağın 100.000100.000 TL'si banka teminatı altındadır. Bu durumda işletme risk altında olan (teminatsız) 150.000150.000 TL için karşılık ayırabilir. Karşılık ayırma kaydında gider hesabı olan 654 Karşılık Giderleri borçlandırılırken, aktif düzenleyici hesap olan 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Şüpheli hale gelen toplam alacak tutarından teminatlı kısmın düşülmesi
250.000 TL100.000 TL=150.000 TL250.000 \text{ TL} - 100.000 \text{ TL} = 150.000 \text{ TL}
Vergi Usul Kanunu ve muhasebe ilkeleri gereği, sadece alacağın teminatsız (güvence altına alınmamış) kısmı için karşılık ayrılabilir.
2
Karşılık giderinin muhasebeleştirilmesi
654 Karşılık Giderleri hesabına borç kaydı yapılması
Dönem içinde ayrılan şüpheli alacak karşılıkları bir gider unsuru olarak 654 Karşılık Giderleri hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminatlı Kısım Kuralı

Daha Fazla Pratik

Teminatlı alacakların tahsili durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 291Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli genel geçici mizanında "100 Kasa" hesabının borç kalanı 120.000120.000 TL'dir. Bu bakiyenin tamamı 4.0004.000 USD tutarındaki yabancı paradan oluşmaktadır (11 USD = 3030 TL). Aynı gün yapılan sayımda kasada fiilen 3.9503.950 USD olduğu tespit edilmiştir. 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla TCMB döviz alış kuru 11 USD = 3434 TL'dir. Ayrıca, işletmenin satıcılara olan 20.00020.000 TL'lik borcu için düzenlediği bir çekin, kayıtlara yanlışlıkla "102 Bankalar" hesabından ödeme yapılmış gibi kaydedildiği saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken envanter ve düzeltme kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kasa noksanı kaydı güncel kur (11 USD = 3434 TL) üzerinden 1.7001.700 TL olarak gerçekleştirilir.

Cevap

Kasa noksanı kaydının güncel kur üzerinden yapılacağını belirten ifade yanlıştır çünkü noksanlıklar mukayyet değerle kaydedilmelidir.
Kasa sayım noksanı tespit edildiğinde, noksan olan miktarın (5050 USD) işletme kayıtlarındaki maliyeti (mukayyet değeri) olan 3030 TL üzerinden kasadan çıkarılması ve "197 Sayım ve Tesellüm Noksanları" hesabına alınması gerekir. Güncel kur olan 3434 TL üzerinden kayıt yapmak, noksanlığın içine gerçekleşmemiş kur farklarını da dahil etmek anlamına gelir ki bu muhasebe ilkelerine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa noksanının tespiti ve kaydı
5050 USD noksan ×30\times 30 TL = 1.5001.500 TL
Fiili sayım (3.9503.950 USD) ile mizan bakiyesi (4.0004.000 USD) arasındaki fark mukayyet değerle kasadan çıkarılmalıdır.
2
Kalan döviz mevcudunun değerlemesi
3.9503.950 USD ×(3430)\times (34 - 30) TL = 15.80015.800 TL Kambiyo Karı
Dönem sonu değerlemesi sadece kasada fiilen bulunan miktar üzerinden yapılır.
3
Banka hatasının düzeltilmesi
102 Bankalar (B) / 103 Verilen Çekler (A) 20.00020.000 TL
Verilen çekin bankadan düşülmesi hatadır; banka hesabı borçlandırılarak düzeltilmeli ve çek hesabı alacaklandırılmalıdır.
4
Bilanço değerinin hesaplanması
120.0001.500+15.800=134.300120.000 - 1.500 + 15.800 = 134.300 TL
Kasa hesabının nihai bakiyesi fiili mevcudun dönem sonu kuruyla çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Envanter ve Değerleme İşlemleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 292Soru

İşletme, mal satın aldığı bir satıcıya olan 45.00045.000 TL tutarındaki ticari borcunu ödemek amacıyla, daha önce bir müşterisinden almış olduğu 45.00045.000 TL nominal değerli alacak senedini ciro ederek devretmiştir. Bu finansal işlemin kaydedileceği günlük defter maddesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 SATICILAR Hesabı Borçlu 45.00045.000 TL / 121 ALACAK SENETLERİ Hesabı Alacaklı 45.00045.000 TL

Cevap

Borçlu tarafta 320 Satıcılar hesabı, alacaklı tarafta 121 Alacak Senetleri hesabı yer alan seçenek doğrudur.
Doğru kayıt, işletmenin satıcıya olan borcunun kapandığını (320 Borçlu) ve bu ödemenin portföydeki bir senedin devredilmesiyle yapıldığını (121 Alacaklı) gösteren kayıttır. Borçlar azaldığında borçlandırılır, alacak senetleri (varlıklar) azaldığında alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Borç Analizi
320 SATICILAR Hesabı (Borçlu)
İşletmenin satıcıya olan ticari borcu (pasif) azaldığı için ilgili hesap borçlandırılır.
2
Alacak Analizi
121 ALACAK SENETLERİ Hesabı (Alacaklı)
Mevcut bir alacak senedi ciro edilerek (devredilerek) elden çıkarıldığı için aktif hesap azalış nedeniyle alacaklandırılır.
3
Yevmiye Kaydının Oluşturulması
320 SATICILAR (B) / 121 ALACAK SENETLERİ (A)
Her iki hesapta da azalış meydana geldiği için bilanço denkliği korunur.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Cirosu

İpuçları

1
Ciro işlemi, mevcut bir alacak senedinin mülkiyetinin başka birine (genellikle borç ödemek için) devredilmesidir.
2
İşletme satıcıya olan borcunu ödüyorsa, 320 Satıcılar hesabı azalıyor demektir.
3
Varlık hesapları (121) azaldığında alacaklandırılır, pasif hesaplar (320) azaldığında borçlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Ciro edilen senedin vadesinde ödenmemesi durumunda satıcının işletmeye rücu etmesi kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 293Soru

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemekte ve maliyet hesaplamasında ağırlıklı ortalama maliyet yöntemini kullanmaktadır. İşletmenin dönem içi stok hareketlerine ilişkin veriler şu şekildedir:

- Dönem başı mal mevcudu: 2.0002.000 adet, birim maliyeti 1010 TL
- 1. Alış: 3.0003.000 adet, birim fiyatı 1212 TL (KDV hariç)
- 1. Alış ile ilgili işletme tarafından nakit ödenen nakliye gideri: 3.0003.000 TL
- 1. Alış bedelinin vadesinden önce ödenmesi nedeniyle sağlanan nakit iskonto: 1.0001.000 TL
- 2. Alış: 5.0005.000 adet, birim fiyatı 1414 TL (KDV hariç)

Dönem sonunda yapılan envanter sayımında depoda 4.0004.000 adet mal bulunduğu tespit edildiğine göre, işletmenin dönem sonu yapması gereken Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaydındaki tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 76.80076.800

Cevap

İşletmenin ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre hesapladığı Satılan Ticari Mallar Maliyeti 76.80076.800 TL'dir.
Doğru yanıt olan 76.80076.800 TL, dönem başı stok değeri (20.00020.000 TL) ile net alış tutarının (108.000108.000 TL) toplamı olan 128.000128.000 TL'nin, toplam 10.00010.000 birime bölünmesiyle elde edilen 12,812,8 TL birim maliyetin, satılan 6.0006.000 birimle çarpılması sonucu bulunur. Bu hesaplamada nakliye giderleri maliyete eklenmiş, sağlanan iskonto ise maliyetten düşülmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem başı stok değerini ve alışların toplam birim sayısını hesapla.
Dönem Başı Stok: 2.000×10=20.0002.000 \times 10 = 20.000 TL. Toplam birim: 2.000+3.000+5.000=10.0002.000 + 3.000 + 5.000 = 10.000 adet.
Ortalama maliyet hesaplaması için toplam maliyet ve toplam miktar gereklidir.
2
Net alış maliyetini (Alışlar + Nakliye - İskonto) ve toplam mal mevcudu değerini hesapla.
Net Alışlar: (3.000×12)+3.0001.000+(5.000×14)=36.000+3.0001.000+70.000=108.000(3.000 \times 12) + 3.000 - 1.000 + (5.000 \times 14) = 36.000 + 3.000 - 1.000 + 70.000 = 108.000 TL. Toplam Değer: 20.000+108.000=128.00020.000 + 108.000 = 128.000 TL.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre nakliye giderleri maliyete eklenir, iskontolar maliyetten düşülür.
3
Ağırlıklı ortalama birim maliyeti hesapla.
Birim Maliyet: 128.000/10.000=12,8128.000 / 10.000 = 12,8 TL/adet.
Aralıklı envanterde dönem sonu tek bir ortalama maliyet hesaplanır.
4
Satılan mal miktarını belirle ve STMM tutarını hesapla.
Satılan Miktar: 10.0004.000=6.00010.000 - 4.000 = 6.000 adet. STMM: 6.000×12,8=76.8006.000 \times 12,8 = 76.800 TL.
Envanter sayımı sonrası kalan miktar toplamdan düşülerek satılan miktar bulunur.

Anahtar Kavram

Stok maliyetinin belirlenmesinde alış giderlerinin (nakliye, sigorta vb.) maliyete eklenmesi, alış iskontoları ve iadelerinin ise maliyetten düşülmesi esastır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 294Soru

İşletme, ihraç edilmek üzere bir ihracatçı firmaya 250.000250.000 TL tutarındaki ticari malı ihraç kayıtlı (tecil-terkin kapsamında) satmıştır. İşlem tarihinde mal teslimi için %20\%20 KDV hesaplanmış ancak Katma Değer Vergisi Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca ihracatçıdan tahsil edilmemiştir. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında, tahsil edilmeyen ancak tecil edilen KDV tutarının izlendiği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 192 Diğer Katma Değer Vergisi

Cevap

İhraç kayıtlı satışlarda tahsil edilmeyen KDV tutarının izlendiği doğru hesap 192 Diğer Katma Değer Vergisi hesabıdır.
İhraç kayıtlı satışlarda, ihracatçının malı ihraç etmesi şartıyla KDV tahsil edilmez. Bu durumda işletme, hesapladığı vergiyi '391 Hesaplanan KDV' hesabının alacağına kaydederken, tahsil etmediği bu tutarı '192 Diğer Katma Değer Vergisi' hesabının borcuna kaydederek tecil edilen vergi olarak izler.

Adım Adım Çözüm

1
KDV tutarını hesaplayınız.
250.000×0,20=50.000250.000 \times 0,20 = 50.000 TL.
Satış bedeli üzerinden yasal KDV oranının uygulanması gerekir.
2
İhraç kayıtlı satışın muhasebe mantığını kurunuz.
Mal bedeli alıcıdan istenirken, KDV bedeli tahsil edilmez ancak tecil (ertelenme) amacıyla kaydedilir.
Tecil-terkin sistemi gereği satıcı vergiyi tahsil etmez, vergi dairesinden terkin edilene kadar aktif bir hesapta bekletir.
3
İlgili hesabı Tekdüzen Hesap Planı'na göre belirleyiniz.
192 Diğer Katma Değer Vergisi hesabı borçlandırılır.
Mevzuat gereği tecil edilen KDV'nin izlendiği özel hesap 192 nolu hesaptır.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Satışlarda Tecil-Terkin Mekanizması

İpuçları

1
İhraç kayıtlı satışlarda KDV beyan edilir ama tahsil edilmez.
2
Bu durum vergi dairesiyle olan bir alacak-borç ilişkisi doğurduğu için 'Diğer Dönen Varlıklar' grubundaki bir hesap kullanılır.
3
190 ve 191 hesapları dışında kalan, vergi mevzuatından doğan özel KDV durumları 192 nolu hesapta takip edilir.

Daha Fazla Pratik

İhracat gerçekleştiğinde 192 nolu hesabın nasıl kapatılacağını (terkin işlemini) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 295Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli genel geçici mizanında "100 Kasa" hesabının borç kalanı 315.000315.000 TL'dir. Yapılan incelemede bu tutarın 10.00010.000 USD (kayıt kuru 11 USD = 3030 TL) ve geri kalanının Türk Lirası cinsinden olduğu anlaşılmıştır. Aynı gün yapılan kasa sayımında kasada fiilen 10.00010.000 USD ve 12.00012.000 TL olduğu tespit edilmiştir (31.12.202531.12.2025 değerleme kuru 11 USD = 3333 TL). Ayrıca, işletmenin bir satıcıya olan borcu için düzenlediği 5.0005.000 TL tutarındaki çekin, kayıtlara yanlışlıkla "102 Bankalar" hesabından çıkış yapılarak aktarıldığı belirlenmiştir.

Buna göre, dönem sonu değerleme ve envanter işlemleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan değerleme ve noksanlık düzeltmesi sonrasında "100 Kasa" hesabının kesin mizan bakiyesi 342.000342.000 TL olur.

Cevap

Yapılan değerleme ve noksanlık düzeltmesi sonrasında kasa hesabının ulaştığı kesin mizan bakiyesi 342.000342.000 TL olmalıdır.
İşletmenin kasa hesabında başlangıçta 315.000315.000 TL vardır. Kur değerlemesi ile kasa 30.00030.000 TL borçlandırılır ve bakiye 345.000345.000 TL'ye çıkar. Sayım sonucunda tespit edilen 3.0003.000 TL'lik noksanlık için kasa hesabı alacaklandırıldığında kesin mizan bakiyesi 345.0003.000=342.000345.000 - 3.000 = 342.000 TL olur. Bu tutar aynı zamanda fiili sayım sonucunda elde edilen (10.000×33)+12.000(10.000 \times 33) + 12.000 toplamına eşittir.

Adım Adım Çözüm

1
Yabancı para değerlemesini hesapla
10.000 USD×(3330)=30.000 TL (Kambiyo Karı)10.000 \text{ USD} \times (33 - 30) = 30.000 \text{ TL} \text{ (Kambiyo Karı)}
Yabancı paralar dönem sonunda cari kur üzerinden değerlenmelidir.
2
Kayıtlı bakiye ve fiili envanter tutarını karşılaştır
\text{Kayıtlı: } 315.000 + 30.000 = 345.000 \text{ TL} \\ \text{Fiili: } (10.000 \times 33) + 12.000 = 342.000 \text{ TL}
Sayım sonucunun TL karşılığı, değerlenmiş bakiye ile karşılaştırılarak noksanlık veya fazlalık bulunur.
3
Noksanlık tutarını belirle
345.000342.000=3.000 TL (Noksan)345.000 - 342.000 = 3.000 \text{ TL} \text{ (Noksan)}
Kayıtlı değerin fiili değerden yüksek olması sayım noksanlığına işaret eder.
4
Çek kaydı hatasını düzelt
\text{Borçlu: 102 Bankalar (5.000 TL), Alacaklı: 103 Verilen Çekler (5.000 TL)}
Çek düzenlendiğinde 102 değil 103 nolu hesap kullanılmalıdır; hatayı düzeltmek için 102 hesabı borçlandırılıp 103 hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Envanter ve Değerleme Süreci

Daha Fazla Pratik

Kasa noksanlığının sorumlusu saptandığında veya saptanamadığında yapılacak dönem sonu kapanış kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 296Soru

İşletmenin vadesi gelen 20.00020.000 TL tutarındaki bir alacak senedi borçlu tarafından ödenmemiş ve işletme tarafından protesto ettirilmiştir. Protesto masrafı olarak 200200 TL nakit ödenmiş ve bu tutarın borçlunun hesabına eklenmesine karar verilmiştir. Alacağın tahsil edilemeyeceği anlaşıldığından dönem sonunda dava açılmış ve alacağın tamamı için karşılık ayrılmıştır. Bu bilgilere göre, karşılık ayrılması aşamasında yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı 20.20020.200 TL borçlandırılır

Cevap

Karşılık ayrılması aşamasında 654 Karşılık Giderleri hesabı 20.20020.200 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Doğru seçenek, işletmenin toplam şüpheli alacak tutarı olan 20.20020.200 TL üzerinden 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırarak gider kaydettiği ifadedir. Muhasebe standartları ve Vergi Usul Kanunu gereği, protesto masrafları gibi alacakla doğrudan ilgili ek maliyetler alacağın değerine eklenir ve şüpheli hale geldiğinde bu toplam tutar üzerinden karşılık ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam şüpheli alacak tutarının belirlenmesi
20.00020.000 TL (Ana Para) + 200200 TL (Protesto Masrafı) = 20.20020.200 TL
Protesto masrafları borçluya rücu edildiği (hesabına eklendiği) için alacağın toplam maliyetine dahil edilir.
2
Alacağın şüpheli alacaklar hesabına aktarılması
128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı borçlandırılır (20.20020.200 TL), 121 Alacak Senetleri hesabı alacaklandırılır (20.20020.200 TL)
Dava veya icra aşamasına gelen ticari alacaklar, asıl hesaplarından çıkarılarak 'Şüpheli' statüsüne alınmalıdır.
3
Dönem sonu karşılık kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri (Borç: 20.20020.200 TL), 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak: 20.20020.200 TL)
İhtiyatlılık kavramı gereği, şüpheli hale gelen alacağın tamamı için karşılık ayrılarak gider kaydedilir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklar ve Karşılık Ayrılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 297Soru

İşletmenin Ocak 20262026 dönemine ait Katma Değer Vergisi (KDV) hesaplarına ilişkin mizan bilgileri ve ek veriler aşağıda sunulmuştur:

Hesap AdıBorç ToplamıAlacak Toplamı
190190 Devreden KDV (01.01.202601.01.2026 bakiyesi)26.40026.400 TL-
191191 İndirilecek KDV98.70098.700 TL-
391391 Hesaplanan KDV-73.50073.500 TL

Ek Bilgi: İşletme, aynı dönemde gerçekleştirdiği tam istisna kapsamındaki teslimler (ihracat vb.) nedeniyle 35.00035.000 TL tutarında KDV iadesi talep etme hakkı kazanmış ve iade başvurusunda bulunmuştur.

Bu bilgilere göre, Ocak ayı sonu KDV mahsup kaydı yapıldıktan sonra hazırlanacak olan bilançoda "190190 Devreden KDV" ve "192192 Diğer KDV" hesaplarının bakiyeleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16.60016.600 TL ve 35.00035.000 TL

Cevap

190190 Devreden KDV hesabı 16.60016.600 TL, 192192 Diğer KDV hesabı ise 35.00035.000 TL bakiye verir.
İşletmenin toplam indirilebilir KDV'si (125.100125.100 TL), hesaplanan KDV'sinden (73.50073.500 TL) daha fazladır. Aradaki 51.60051.600 TL'lik farkın 35.00035.000 TL'lik kısmı için iade talebinde bulunulduğu için bu tutar Diğer KDV hesabına alınır. Geriye kalan 16.60016.600 TL ise bir sonraki döneme devredilmek üzere Devreden KDV hesabında bırakılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam indirilebilir KDV tutarının belirlenmesi
26.400+98.700=125.10026.400 + 98.700 = 125.100 TL
Önceki dönemden devreden KDV ile dönem içi indirilecek KDV toplanarak mahsup işlemine esas toplam tutar bulunur.
2
Hesaplanan KDV ile mahsup işleminin yapılması ve KDV fazlasının bulunması
125.10073.500=51.600125.100 - 73.500 = 51.600 TL
Toplam indirilebilir KDV, hesaplanan KDV'den büyük olduğu için işletmenin ödenecek vergisi çıkmamış, sonraki döneme sarkan KDV fazlası oluşmuştur.
3
KDV fazlasının iade talebi ve devir arasında paylaştırılması
İade Talebi (192192): 35.00035.000 TL; Kalan Devreden (190190): 51.60035.000=16.60051.600 - 35.000 = 16.600 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre iade hakkı doğuran işlemler nedeniyle talep edilen tutarlar iade gerçekleşene kadar 192192 Diğer KDV hesabında izlenir, kalan kısım ise 190190 hesabında devredilir.

Anahtar Kavram

KDV Mahsup İşlemi ve İade Taleplerinin Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Mahsup işlemi öncesinde tüm indirilebilir kalemleri (190190 ve 191191) toplamayı unutmayın.
2
İade talebi tutarı, toplam KDV fazlası içerisinden ayrıştırılarak ilgili hesaba aktarılır.
3
192192 hesabı iade taleplerini, 190190 hesabı ise sonraki aya devreden tutarı gösterir.

Daha Fazla Pratik

İade talebi Vergi Dairesi tarafından onaylandığında hangi hesaba aktarım yapılacağını araştırınız (136136 Diğer Çeşitli Alacaklar).

Alternatif Yöntem

Mahsup kaydını doğrudan yevmiye maddesi şeklinde yazarak bakiyeleri görebilirsiniz: 391391 (B) 73.50073.500, 190Yeni190_{Yeni} (B) 16.60016.600, 192192 (B) 35.00035.000 / 191191 (A) 98.70098.700, 190Eski190_{Eski} (A) 26.40026.400.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 298Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla 40.00040.000 TL tutarında Hazine Bonosu satın almış ve bu işlem için banka aracılığıyla 150150 TL komisyon ödemiştir. Buna göre, bu işlemle ilgili yapılacak günlük defter kaydında borçlandırılacak hesaplar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları (40.00040.000 TL) ve 653 Komisyon Giderleri (150150 TL)

Cevap

112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları (40.00040.000 TL) ve 653 Komisyon Giderleri (150150 TL) hesapları borçlandırılmalıdır.
İşletmenin geçici yatırım amacıyla satın aldığı Hazine Bonosu, kamu kesimi tarafından çıkarılmış bir borçlanma aracı olduğu için '112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları' hesabında izlenmelidir. Menkul kıymetlerin satın alınması sırasında ödenen komisyonlar ise '653 Komisyon Giderleri' hesabında borç tarafta muhasebeleştirilir. Bu nedenle borçlandırılacak hesaplar 112 ve 653 nolu hesaplardır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık Türünü Belirleme
Hazine Bonosu = 112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları
Devlet tarafından ihraç edilen borçlanma araçları (bono, tahvil) kamu kesimi menkul kıymetleri altında izlenir.
2
Komisyonun Muhasebeleştirilmesi
653 Komisyon Giderleri Borçlandırılır
Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyet bedeline eklenmez, doğrudan dönem gideri yazılır.
3
Yevmiye Kaydının Tamamlanması
112 ve 653 nolu hesaplar borçlu, 102 Bankalar hesabı alacaklı
Varlık artışı ve gider oluşumu borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymet Alımında Maliyet Esası ve Komisyon Kaydı

İpuçları

1
Devletin çıkardığı bono ve tahviller hangi grupta izlenir?
2
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete mi eklenir yoksa gider mi yazılır?

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin dönem sonu değerlemesinde oluşan değer düşüklüğü karşılıklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 299Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sırasında ticari alacaklarına ilişkin tespit ettiği bilgiler aşağıdaki gibidir:

Alacak TürüTutarVadeye Kalan Gün
Alıcılar (Senetsiz Ticari Alacaklar)150.000150.000 TL4545 gün
Alacak Senetleri210.000210.000 TL6060 gün
Verilen Depozito ve Teminatlar20.00020.000 TL3030 gün
Şüpheli Ticari Alacaklar40.00040.000 TLBelirsiz

İşletme, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre dönem sonunda alacaklarını reeskonta tabi tutmaya karar vermiştir. Reeskont işlemlerinde uygulanacak yıllık faiz oranı %30\%30 olduğuna göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı yevmiye kaydında "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabına borç kaydedeceği tutar kaç TL'dir? (İç iskonto yöntemi kullanılacaktır ve 11 yıl 360360 gün olarak esas alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.00010.000

Cevap

10.00010.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre ticari alacaklardan sadece senetli olanlar (Alacak Senetleri) reeskonta tabi tutulabilir. Senetsiz alacaklar (Alıcılar), şüpheli alacaklar ve depozitolar bu kapsam dışındadır. İç iskonto formülü olan F=N×i×t36.000+(i×t)F = \frac{N \times i \times t}{36.000 + (i \times t)} kullanılarak yapılan hesaplamada; nominal değer (210.000210.000), faiz oranı (3030) ve gün sayısı (6060) yerine koyulduğunda reeskont tutarı 10.00010.000 TL olarak bulunur. Bu tutar dönem sonunda '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç, '122 Alacak Senetleri Reeskontu' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Reeskonta tabi tutulacak alacak kalemlerinin belirlenmesi.
Sadece Alacak Senetleri (210.000210.000 TL).
Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre sadece senede bağlı ticari alacaklar reeskonta tabi tutulabilir; alıcılar (senetsiz), şüpheli alacaklar ve depozitolar reeskonta tabi tutulamaz.
2
İç iskonto formülünün uygulanması.
F=(210.000×30×60)/(36.000+(30×60))=10.000F = (210.000 \times 30 \times 60) / (36.000 + (30 \times 60)) = 10.000 TL.
VUK uyarınca reeskont hesaplamasında iç iskonto yöntemi (F=Nit36.000+(it)F = \frac{N \cdot i \cdot t}{36.000 + (i \cdot t)}) kullanılması zorunludur.
3
Muhasebe kaydının ve gider tutarının belirlenmesi.
657 Reeskont Faiz Giderleri hesabına 10.00010.000 TL borç kaydı.
Dönem sonunda hesaplanan reeskont tutarı, işletme için bir dönem gideri niteliğindedir.

Anahtar Kavram

VUK'a göre sadece senetli alacaklar reeskonta tabi tutulabilir ve hesaplamada iç iskonto yöntemi kullanılır.
Soru 300Soru

İşletmenin menkul kıymet portföyüne ilişkin bilgiler aşağıdadır:

İşlem / DurumVeri
Alış Adedi ve Birim Maliyeti2.0002.000 Adet / 2020 TL
Dönem Sonu Borsa Rayici1616 TL
Satılan Adet ve Birim Fiyatı1.5001.500 Adet / 1818 TL
Banka Komisyon Oranı (Satış Bedeli Üzerinden)%2\%2

İşletme, dönem sonunda ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığını ayırmıştır. Buna göre, izleyen dönemde gerçekleşen hisse senedi satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi satış karı hesaplanırken satış bedeline (27.00027.000 TL) ilgili karşılık tutarı (6.0006.000 TL) eklenir ve maliyet bedeli (30.00030.000 TL) düşülerek 3.0003.000 TL tutarındaki kar '644 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabına alacak kaydedilir.
Yapılan hesaplamalarda, satılan 1.5001.500 adet hisse senedinin maliyeti 30.00030.000 TL, bu hisseler için ayrılan karşılık ise 6.0006.000 TL'dir. Hisse senetleri 27.00027.000 TL'ye satıldığında, (Satış Fiyatı + Karşılık) toplamı olan 33.00033.000 TL, maliyet bedeli olan 30.00030.000 TL'yi aşmaktadır. Bu durum, işletmenin daha önce öngördüğü 6.0006.000 TL'lik muhtemel zararın sadece 3.0003.000 TL'lik kısmının gerçekleştiğini, kalan 3.0003.000 TL'lik kısmın ise 'kâr' olarak realize olduğunu gösterir. Bu nedenle 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 3.0003.000 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan hisse senetlerinin toplam maliyetini hesaplayınız.
1.500 adet×20 TL=30.000 TL1.500 \text{ adet} \times 20 \text{ TL} = 30.000 \text{ TL}
Varlık hesabı olan 110 Hisse Senetleri hesabından çıkış maliyet bedeli üzerinden yapılır.
2
Satılan kısma isabet eden değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.
1.500 adet×(2016) TL=6.000 TL1.500 \text{ adet} \times (20 - 16) \text{ TL} = 6.000 \text{ TL}
Satış anında sadece satılan hisselere ait olan karşılık hesabı kapatılmalıdır.
3
Satış bedelini ve ödenen banka komisyonunu hesaplayınız.
Satış Bedeli: 1.500×18=27.000 TL1.500 \times 18 = 27.000 \text{ TL}, Komisyon: 27.000×%2=540 TL27.000 \times \%2 = 540 \text{ TL}
Banka komisyonu satış bedeli üzerinden hesaplanır ve gider kaydedilir.
4
Satış karını veya zararını tespit ediniz.
(27.000+6.000)30.000=3.000 TL Kar(27.000 + 6.000) - 30.000 = 3.000 \text{ TL Kar}
(Satış Fiyatı + Karşılık) > Maliyet olduğu için kar oluşmuştur.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin satışında, daha önce ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığı mutlaka dikkate alınmalı ve satış sonucu oluşan fark '644 Menkul Kıymet Satış Karları' veya '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabına kaydedilmelidir.

İpuçları

1
Karşılık ayrılmış bir menkul kıymet satıldığında, 119 nolu hesap mutlaka borçlandırılarak kapatılmalıdır.
2
Satış karını bulmak için: (Satış Bedeli + İlgili Karşılık) - Maliyet formülünü kullanabilirsiniz.
3
Bankaya net giren tutar 26.46026.460 TL olsa da, bu rakamın içindeki komisyon ayrıca 653 nolu hesapta izlenmelidir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık tutarının satış karından fazla olduğu (yani gerçek zararın oluştuğu) senaryoları çalışınız.

Alternatif Yöntem

Satılan birim başına durumu analiz ediniz: Birim maliyet 2020 TL, birim karşılık 44 TL, net defter değeri 1616 TL'dir. Hisse 1818 TL'ye satıldığına göre birim başına 22 TL (181618-16) kar elde edilmiştir. Toplam kar: 1.500×2=3.0001.500 \times 2 = 3.000 TL.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 15 / 34Sonraki
Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 15 | Examkin