Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 81Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde genel yönetim işlerinde kullanmak üzere 1.800.0001.800.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobili envanterine dahil etmiştir. Otomobilin ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme 'Normal Amortisman' yöntemini benimsemiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı amortisman kaydında 'Birikmiş Amortismanlar' hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000 TL

Cevap

İşletmenin ilgili dönemde ayıracağı amortisman tutarı 90.00090.000 TL'dir.
Binek otomobillerde kıst amortisman kuralı gereği, varlığın alındığı ilk yıl sadece varlığın işletmede kaldığı ay sayısı kadar amortisman ayrılır. 1.800.0001.800.000 TL maliyetli aracın 55 yıllık ömrüne göre yıllık amortismanı 360.000360.000 TL'dir. Ekim ayında alındığı için Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan 33 aylık tutar (360.000/12×3360.000 / 12 \times 3) olan 90.00090.000 TL hesaplanmalıdır. Bu tutar '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabına borç, '257 Birikmiş Amortismanlar' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık türünü ve amortisman kuralını belirleyin.
Binek otomobillerde Vergi Usul Kanunu uyarınca 'kıst amortisman' uygulanmalıdır.
Binek otomobillerde ilk yıl amortismanı, kullanım süresine göre ay bazlı hesaplanır.
2
Yıllık amortisman tutarını hesaplayın.
1.800.000/5=360.0001.800.000 / 5 = 360.000 TL
Normal amortisman yönteminde yıllık tutar, maliyetin ekonomik ömre bölünmesiyle bulunur.
3
Varlığın 20252025 yılındaki kullanım süresini (ay sayısını) belirleyin.
Ekim, Kasım ve Aralık ayları dahil olmak üzere 33 ay.
Varlık Ekim ayında alındığı için yıl sonuna kadar geçen süre hesaplanır.
4
Kıst amortisman tutarını hesaplayın.
(360.000/12)×3=90.000(360.000 / 12) \times 3 = 90.000 TL
Yıllık tutar 1212 aya bölünerek aylık amortisman bulunur ve kullanım süresiyle çarpılır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 82Soru →

İşletme, sermaye payı %35\%35 olan bir iştirakine ait hisse senetlerini aktifinde 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile izlemektedir. 2025 yılı dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, söz konusu iştirak hisselerinin borsa değerinin 520.000520.000 TL'ye düştüğü ve bu değer azalışının süreklilik gösterdiği anlaşılmıştır. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 80.000 (Borçlu) / 243 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 80.000 (Alacaklı)

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan kayıt doğrudur.
İşletmenin sermaye payı %35\%35 olduğu için bu varlık 'İştirakler' (242) hesabında izlenir. Değer düşüklüğü sürekli hale geldiğinde ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması zorunludur. Ayrılan bu karşılık 654 Karşılık Giderleri hesabında borç olarak kaydedilirken, varlığın net değerini bilançoda doğru göstermek amacıyla 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
600.000−520.000=80.000600.000 - 520.000 = 80.000 TL
Varlığın maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
İlgili hesapları belirleyiniz.
İştirakler (%35 pay) için 242 nolu ana hesap ve 243 nolu karşılık hesabı.
Sermaye payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olan mali duran varlıklar iştirak olarak sınıflandırılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 654 Karşılık Giderleri (80.000), Alacak: 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) (80.000)
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrılmalı ve bu gider 654 nolu hesapta izlenmelidir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer kayıpları için karşılık ayrılır ve bu işlem varlık hesabını doğrudan azaltmak yerine düzenleyici bir hesap (pasif karakterli aktif hesap) aracılığıyla yapılır.
Soru 83Soru →

Bir işletme, 20232023 yılında aktifinde kayıtlı olan, maliyet bedeli 600.000600.000 TL ve birikmiş amortismanı 420.000420.000 TL olan bir teçhizatı, yenilenmesine karar vererek 250.000250.000 TL bedelle (%20\%20 KDV hariç) peşin satmıştır. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde, bu satış işleminden doğan kârın pasifte özel bir fon hesabında takip edilebilmesi için "549 Özel Fonlar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.00070.000 TL

Cevap

Satış kârı olan 70.00070.000 TL tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına kaydedilmelidir.
Satış işleminde varlığın net defter değeri (180.000180.000 TL) ile satış bedeli (250.000250.000 TL) arasındaki fark olan 70.00070.000 TL tutarındaki kâr, işletme yönetiminin yenileme kararı bulunması nedeniyle Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca "549 Özel Fonlar" (Yenileme Fonu) hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerinin hesaplanması
600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL
Varlığın satış tarihindeki kayıtlı değeri üzerinden kâr tespiti yapılır.
2
Satış kârının hesaplanması
250.000−180.000=70.000250.000 - 180.000 = 70.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark kârı ifade eder.
3
Yenileme fonu kaydının yapılması
70.00070.000 TL tutarın "549 Özel Fonlar" hesabına alacak kaydedilmesi
Yönetim yenileme kararı aldığı için VUK uyarınca kâr fona alınarak vergi ertelemesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, maddi duran varlıkların satışından doğan kârın, varlığın yenilenmesi amacıyla 3 yıl süreyle özkaynaklar altında ertelenmesini sağlar.
Soru 84Soru →

İşletme, 01.05.202501.05.2025 tarihinde 3030 ay süreli bir pazarlama danışmanlık hizmeti için 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki bedeli peşin ödemiştir. İşletme, ödeme tarihinde ilgili tutarın tamamını "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına kaydetmiş olup dönem sonlarında gerekli aktarma ve giderleştirme işlemlerini yapmaktadır. Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılacak envanter ve dönem sonu kayıtları sonucunda "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabının bakiyesi kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.000

Cevap

31.12.2025 tarihi itibarıyla bilançoda yer alacak uzun vadeli gider bakiyesi 50.000 TL'dir.
Doğru cevap, 30 aylık toplam sürenin 2025 yılında kullanılan 8 aylık kısmının giderleşmesi ve takip eden 2026 yılının 12 aylık kısmının kısa vadeye (180) aktarılmasından sonra, geriye kalan ve 2027 yılına ait olan 10 aylık sürenin bedelini temsil eden tutardır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık danışmanlık giderinin hesaplanması
150.000/30=5.000150.000 / 30 = 5.000 TL
Toplam bedelin her bir aya düşen payını belirlemek için.
2
2025 yılına ait (cari dönem) gider payının belirlenmesi
01.05.2025 - 31.12.2025 arası 8 aydır. 8×5.000=40.0008 \times 5.000 = 40.000 TL
Dönemsellik ilkesi gereği cari yılın giderine (760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri) aktarılacak tutarı bulmak için.
3
2026 yılına ait (kısa vadeli) gider payının belirlenmesi
12 ay x 5.000 = 60.000 TL
Bilanço tarihinden itibaren 1 yıl içinde tükenecek olan kısmın "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına aktarılması gerekir.
4
Gelecek yıllara (uzun vadeli) kalan tutarın hesaplanması
30−(8+12)=1030 - (8 + 12) = 10 ay. 10×5.000=50.00010 \times 5.000 = 50.000 TL
1 yıldan daha uzun süre sonra giderleşecek kısmın "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabında bırakılacak tutarını saptamak için.

Anahtar Kavram

Dönemsellik ve vadelere göre reklassifikasyon (sınıflandırma) işlemi

İpuçları

1
Önce ödenen toplam tutarın bir aya düşen payını hesaplayın.
2
Bilanço günü olan 31.12.2025'ten itibaren sonraki 12 ayı (2026 yılını) kısa vadeli olarak düşünün.
3
280 nolu hesapta sadece 2026 yılından daha ileri tarihlere sarkan (2027 yılı ve sonrası) paylar kalmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi bir banka kredisinin uzun vadeden kısa vadeye aktarılması (400 -> 303) için de yapmayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 85Soru →

İşletme, yönetim kurulu kararıyla yenilemeyi planladığı bir kamyoneti 160.000160.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satış tarihinde kamyonetin maliyet bedeli 300.000300.000 TL ve birikmiş amortisman tutarı 180.000180.000 TL'dir. Buna göre, Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde satış kârının yenileme fonuna aktarılması durumunda "549 Özel Fonlar" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000

Cevap

Satış kârı olan 40.00040.000 TL, yenileme fonu olarak 549 Özel Fonlar hesabına kaydedilmelidir.
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, duran varlığın satış bedeli (160.000160.000 TL) ile net defter değeri (120.000120.000 TL) arasındaki fark olan 40.00040.000 TL'dir. Bu tutar, yeni varlık alındığında onun amortisman giderlerine mahsup edilmek üzere '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamyonetin net defter değerini hesaplayınız.
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL
Varlığın satış tarihindeki kayıtlı değeri, maliyetinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.
2
Satış kârını hesaplayınız.
160.000−120.000=40.000160.000 - 120.000 = 40.000 TL
Satış bedeli (KDV hariç) ile net defter değeri arasındaki olumlu fark satış kârıdır.
3
Kârın fona aktarılma kaydını belirleyiniz.
549 Özel Fonlar hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.
Vergi Usul Kanunu'na göre yenileme kararı alınan duran varlıkların satış kârı pasifteki özel bir fon hesabında takip edilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlık satışından elde edilen kârın, yeni bir varlık alımında amortisman mahsubu için 3 yıl süreyle pasifte bekletilmesidir.

İpuçları

1
Öncelikle kamyonetin net değerini (Maliyet - Amortisman) bulunuz.
2
KDV tutarı işletmenin kârı değildir, bu yüzden hesaplamaya dahil etmeyiniz.
3
Yenileme fonu tutarı, satış bedeli ile net değer arasındaki kâr kadardır.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme bu kamyonet yerine yenisini almasaydı, 3. yılın sonunda fona alınan bu tutar hangi hesaba aktarılırdı?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 86Soru →

Bir işletme, aktifinde maliyet bedeli 180.000180.000 TL ve birikmiş amortismanı 100.000100.000 TL olarak kayıtlı olan bir makineyi, 110.000110.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi ve tutarı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar Hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış sonucunda elde edilen 30.00030.000 TL tutarındaki kâr, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Satış bedeli olan 110.000110.000 TL, varlığın net defter değeri olan 80.00080.000 TL'den (180.000−100.000180.000 - 100.000) büyük olduğu için 30.00030.000 TL tutarında bir kâr doğmuştur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre maddi duran varlık satışlarından doğan bu tür kârlar 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesaplayın.
NDD=180.000 (Maliyet)−100.000 (Birikmis¸ Amortisman)=80.000NDD = 180.000\text{ (Maliyet)} - 100.000\text{ (Birikmiş Amortisman)} = 80.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel muhasebe değerini belirlemek için maliyetten birikmiş paylar düşülür.
2
Satış kârını veya zararını belirleyin.
110.000 (Satıs¸ Bedeli)−80.000 (NDD)=30.000110.000\text{ (Satış Bedeli)} - 80.000\text{ (NDD)} = 30.000 TL Kâr
Satış bedeli (KDV hariç) defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kâr olarak nitelendirilir.
3
KDV tutarını hesaplayın.
110.000×0,20=22.000110.000 \times 0,20 = 22.000 TL (391 Hesaplanan KDV)
Satış bedeli üzerinden hesaplanan vergi, devlete ödenmek üzere alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında kâr veya zarar, satış bedeli (KDV hariç) ile net defter değeri (Maliyet - Birikmiş Amortismanlar) arasındaki farktır.

İpuçları

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli KDV hariç olarak net defter değerinden fazlaysa kâr, azsa zarar oluşur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru →

Güneş Tekstil A.Ş., üretim faaliyetlerinde kullandığı kiralık fabrika binasına 150.000150.000 TL harcayarak sabit bir havalandırma sistemi kurdurmuştur. Bu işlem için ayrıca %20 KDV ödenmiştir. İşletme ile mülk sahibi arasındaki kira sözleşmesinin bitimine 5 yıl kalmıştır; ancak kurulan sistemin teknik ömrü 8 yıl olarak belirlenmiştir. Normal amortisman yönteminin uygulandığı bu durumda, ilk yılın sonunda ayrılacak amortisman (itfa payı) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.000

Cevap

İlk yılın sonunda ayrılacak amortisman tutarı 30.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 30.000 TL tutarı; 150.000 TL'lik KDV hariç harcamanın, kira süresi olan 5 yıla bölünmesiyle elde edilir. Özel maliyetlerde KDV maliyete eklenmez ve itfa süresi belirlenirken kira süresi (5 yıl) ile ekonomik ömür (8 yıl) kıyaslanarak kısa olan süre (5 yıl) tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortismana esas maliyet değerini belirleyiniz.
150.000 TL
Maddi duran varlıklarda olduğu gibi maddi olmayan duran varlıklarda da ödenen KDV tutarı (30.000 TL) maliyete eklenmez, 191 İndirilecek KDV hesabında izlenir.
2
Amortisman süresini (itfa süresi) tespit ediniz.
5 Yıl
Özel maliyetlerde itfa süresi, kira süresi ile varlığın ekonomik ömründen kısa olanıdır. Bu soruda kira süresi (5 yıl) ekonomik ömürden (8 yıl) kısa olduğu için 5 yıl esas alınır.
3
Yıllık amortisman tutarını normal amortisman yöntemine göre hesaplayınız.
30.000 TL
150.000 TL / 5 Yıl = 30.000 TL yıllık itfa payı hesaplanır.

Anahtar Kavram

Özel Maliyetlerde İtfa Süresi ve KDV Uygulaması
Soru 88Soru →

İşletme, sermayesinin %25\%25’ine sahip olduğu (A) Anonim Şirketi'ne ait hisse senetlerini 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. (A) Anonim Şirketi, geçmiş yıl kârlarını sermayeye ilave etme kararı almış ve bu doğrultuda işletmeye 150.000150.000 TL nominal değerli yeni hisse senetlerini bedelsiz olarak teslim etmiştir. Buna göre, bedelsiz hisse senetlerinin teslim alınmasına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bedelsiz hisse senetleri için herhangi bir yevmiye kaydı yapılmaz; sadece hisse senedi sayısı artırılarak yardımcı defterlerde izleme yapılır.

Cevap

İç kaynaklardan karşılanan sermaye artırımları sonucunda elde edilen bedelsiz hisse senetleri için yevmiye kaydı yapılmaz; sadece miktar takibi yapılır.
İşletmelerin iştirak ettikleri şirketlerin iç kaynaklarını (yedekler, fonlar, kârlar) sermayeye eklemesi sonucu aldıkları bedelsiz hisse senetleri, yatırımcı işletme için bir maliyet artışı yaratmaz. İştirak edilen şirketin toplam özkaynak tutarı değişmediği için yatırımcı işletmenin bu özkaynaktan aldığı payın değeri de aynı kalır. Bu nedenle Tekdüzen Hesap Planı ve vergi mevzuatı uyarınca bu işlem için bir yevmiye kaydı yapılmaz; sadece mülkiyetindeki hisse senedi sayısı artırılır ve birim maliyet yeniden hesaplanarak yardımcı defterlerde izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye artırımının kaynağını analiz etme
Artırımın "iç kaynaklardan" (geçmiş yıl kârları) yapıldığı tespit edilmiştir.
Bedelsiz hisse senedi verilmesi, iştirak edilen şirketin özkaynakları içinde bir kalemden diğerine (kârdan sermayeye) aktarım yapılmasıdır.
2
Yatırımcı işletme üzerindeki etkisini değerlendirme
Yatırımcı işletmenin iştirakteki toplam hak sahipliği değeri değişmemiştir.
İştirakin toplam özkaynağı değişmediği için, %25\%25 paya düşen reel değer aynı kalır; sadece bu değeri temsil eden hisse sayısı artar.
3
Muhasebe standardına (THP/VUK) göre işlem yapma
Herhangi bir yevmiye kaydı yapılmamasına karar verilmiştir.
Maliyet esası kavramı gereği, işletme kasasından bir varlık çıkmadığı veya yeni bir gelir elde edilmediği için maliyet bedeli değişmez; sadece hisse başına düşen birim maliyet düşer.

Anahtar Kavram

Bedelsiz Hisse Senetlerinin Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İştirak edilen şirketin toplam özkaynaklarının bu işlemden sonra değişip değişmediğini düşünün.
2
İç kaynaklardan (kârlardan) sermayeye aktarım yapıldığında, iştirakin değeri artmaz, sadece sermaye yapısı sadeleşir.
3
Maliyet esası kavramı gereği, bedelsiz elde edilen değerler için birim maliyet düşer ancak toplam maliyet kaydı değişmez.

Daha Fazla Pratik

İştirakin nakit temettü dağıtma kararı alması (tahakkuk) ile bedelsiz hisse senedi vermesi arasındaki muhasebe farklarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 89Soru →

B işletmesi, faaliyet alanını genişletmek amacıyla rakip C işletmesini tüm varlık ve borçları ile devralmıştır. Devir tarihindeki tespit edilen değerlere aşağıda yer verilmiştir:

KalemRayiç Değer (TL)
İşletme Varlıkları Toplamı950.000950.000
İşletme Borçları Toplamı350.000350.000
Kararlaştırılan Satın Alma Bedeli720.000720.000

Buna göre, B işletmesinin gerçekleştirdiği bu satın alma işlemine ilişkin yapacağı muhasebe kaydında '261 Şerefiye' hesabının borcuna kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000

Cevap

120.000120.000 TL tutarındaki ifade doğrudur çünkü satın alma bedeli ile net varlıkların rayiç değeri arasındaki fark şerefiye olarak kaydedilir.
120.000120.000 TL tutarı doğrudur; çünkü muhasebe standartlarına ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre bir işletme devralındığında, ödenen bedelin devralınan net varlıkların rayiç değerini aşan kısmı '261 Şerefiye' hesabına borç kaydedilir. Bu soruda net varlık değeri 950.000−350.000=600.000950.000 - 350.000 = 600.000 TL olup, 720.000720.000 TL ödeme yapıldığı için aradaki 120.000120.000 TL şerefiyedir.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alınan işletmenin net varlık (özkaynak) değerini hesaplayın.
950.000−350.000=600.000950.000 - 350.000 = 600.000 TL
Şerefiye hesaplaması için işletmenin piyasa değerine esas olan net varlık tutarının bulunması gerekir.
2
Satın alma bedeli ile net varlık değeri arasındaki farkı (şerefiye) hesaplayın.
720.000−600.000=120.000720.000 - 600.000 = 120.000 TL
İşletmenin net varlık değerinden daha fazla ödenen tutar, işletmenin marka değeri, müşteri potansiyeli gibi unsurları temsil eden şerefiye hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Şerefiye (Goodwill) Hesaplaması

İpuçları

1
Şerefiye hesaplanırken sadece varlıklara değil, işletmenin borçlarına da bakılmalıdır.
2
Önce işletmenin net değerini (Varlık - Borç) bulun, sonra ödenen bedelle kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Negatif şerefiye durumunda hangi hesabın kullanılacağını ve şerefiyenin itfa süresini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 90Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenileme amacıyla sattığı bir makineden elde ettiği 90.00090.000 TL kârı, yönetim kurulu kararı doğrultusunda "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20242024 yılı başında 600.000600.000 TL bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makinenin faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

KalemTutar
Yenileme Fonu Bakiyesi (20232023)90.00090.000 TL
Yeni Makine Alış Bedeli (20242024)600.000600.000 TL
Faydalı Ömür55 Yıl

Buna göre, 20242024 yılı sonunda yeni makine için ayrılacak amortismana ilişkin günlük defter kaydında borçlandırılacak hesap(lar) ve tutar(lar) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 90.00090.000 TL ve 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı 30.00030.000 TL

Cevap

549 Özel Fonlar hesabı 90.00090.000 TL ve 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılmalıdır.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla ayrılan özel fonlar, yeni alınan iktisadi kıymetin amortismanlarına mahsup edilir. Hesaplanan yıllık amortisman tutarı (120.000120.000 TL), fonda biriken tutardan (90.00090.000 TL) fazla olduğu için, fonun tamamı kapatılır ve kalan fark (30.00030.000 TL) gider hesaplarına (770) borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yıllık amortisman tutarını hesapla
600.000/5=120.000600.000 / 5 = 120.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli faydalı ömre bölünür.
2
Yenileme fonu mahsup tutarını belirle
90.00090.000 TL
VUK hükümlerine göre, yeni alınan varlığın amortismanı öncelikle pasifteki fon hesabından karşılanır.
3
Gider hesabına aktarılacak tutarı hesapla
120.000−90.000=30.000120.000 - 90.000 = 30.000 TL
Amortisman tutarının fonu aşan kısmı doğrudan dönem gideri olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman tutarlarından mahsup edilerek kapatılır.

İpuçları

1
Yeni makine için ayrılan amortismanın öncelikle pasifteki hangi hesabı kapatması gerektiğini hatırlayın.
2
Yıllık amortisman tutarı 120.000120.000 TL iken, elimizde sadece 90.00090.000 TL'lik bir fon bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Eğer yeni makine için azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı mahsup işlemi nasıl değişirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 91Soru →

Bir madencilik işletmesi, yeni açtığı kömür rezervi sahası için 800.000800.000 TL arama gideri ve 400.000400.000 TL hazırlık ve geliştirme gideri yapmıştır. Sahadaki toplam kömür rezervi 200.000200.000 ton olarak tahmin edilmektedir. İşletme, ilgili faaliyet döneminde bu sahadan 30.00030.000 ton kömür çıkarmıştır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken tükenme payı kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 180.000180.000 / 278 BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI 180.000180.000

Cevap

İşletme, toplam maliyet olan 1.200.0001.200.000 TL'yi toplam rezerve bölerek ton başına 66 TL tükenme payı hesaplamalı ve çıkarılan 30.00030.000 ton için toplam 180.000180.000 TL'lik gider kaydını 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabını alacaklandırarak yapmalıdır.
Toplam maliyet (1.200.0001.200.000 TL) rezerv miktarına (200.000200.000 ton) bölündüğünde ton başına 66 TL birim tükenme payı bulunur. Dönem içinde çıkarılan 30.00030.000 ton ile bu oran çarpıldığında (30.000×630.000 \times 6) 180.000180.000 TL tutarına ulaşılır. Maddi duran varlıklardan farklı olarak, doğal kaynakların tüketimi 'tükenme payı' olarak adlandırılır ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyeti hesapla
800.000+400.000=1.200.000800.000 + 400.000 = 1.200.000 TL
Tükenme payı matrahı, varlığın elde edilmesi için yapılan arama, hazırlık ve geliştirme giderlerinin toplamıdır.
2
Birim tükenme payını bul
1.200.000/200.000=61.200.000 / 200.000 = 6 TL/ton
Toplam maliyetin tahmini toplam rezerv miktarına bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı oranı bulunur.
3
Dönemlik tükenme payı tutarını hesapla
30.000×6=180.00030.000 \times 6 = 180.000 TL
İlgili dönemde üretilen/çıkarılan miktar ile birim tükenme payı çarpılarak dönem gideri bulunur.
4
Muhasebe kaydını oluştur
Borç: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ, Alacak: 278 BİRİKMİŞ TÜKENME PAYLARI
Tükenme payları, ilgili gider hesabına borç, düzenleyici pasif karakterli 278 nolu hesaba alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

Özel Tükenmeye Tabi Varlıklarda birim tükenme payı yöntemi ile itfa işlemi

Daha Fazla Pratik

Tükenme payı ayrılmış bir maden sahasının rezerv tahmininde revize yapılması durumunda yeni tükenme payı oranının nasıl hesaplanacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 92Soru →

Bir maden işletmesi, işletme ruhsatına sahip olduğu bir linyit sahasında 1.500.0001.500.000 TL arama gideri ve 900.000900.000 TL hazırlık ve geliştirme gideri gerçekleştirmiştir. Yapılan teknik etütler sonucunda sahadaki toplam rezerv 600.000600.000 ton olarak belirlenmiştir. İşletme, üretim faaliyetlerinin başladığı ilk dönemde 75.00075.000 ton linyit çıkarmıştır. Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300.000300.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı 300.000300.000 TL'dir.
Toplam aktifleştirilen maliyet olan 2.400.0002.400.000 TL'nin, toplam tahmini rezerv olan 600.000600.000 tona bölünmesiyle birim başına 44 TL tükenme payı oranı bulunur. Bu oranın, dönem içinde çıkarılan 75.00075.000 ton ile çarpılması sonucu 300.000300.000 TL tutarına ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam aktifleştirilen maliyetin hesaplanması
1.500.000+900.000=2.400.0001.500.000 + 900.000 = 2.400.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlığın maliyet bedeli; arama, hazırlık ve geliştirme giderlerinin toplamından oluşur.
2
Birim tükenme payı oranının belirlenmesi
2.400.000/600.000=42.400.000 / 600.000 = 4 TL/ton
Maliyet bedeli, tahmini toplam rezerve bölünerek birim üretim başına düşen tükenme payı hesaplanır.
3
Dönem tükenme payı tutarının hesaplanması
4×75.000=300.0004 \times 75.000 = 300.000 TL
Birim oran ile dönem içinde gerçekleştirilen fiili üretim miktarı çarpılarak amortisman (tükenme) tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Özel Tükenmeye Tabi Varlıklarda Birim Üretim Yöntemi ile Tükenme Payı Hesaplama

İpuçları

1
Önce işletmenin yaptığı tüm harcamaları toplayarak toplam maliyeti bulun.
2
Toplam maliyeti toplam rezerve bölerek '1 ton linyit' başına düşen tükenme payını hesaplayın.
3
Bulduğunuz birim tutarı, sadece o dönemde çıkarılan 75.00075.000 ton ile çarpmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Ertesi yıl rezervde bir revizyon yapılırsa (örneğin ek rezerv bulunursa), birim tükenme payı oranının nasıl güncellendiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Orantı kurarak da çözülebilir: 600.000600.000 ton rezerv için 2.400.0002.400.000 TL maliyet varsa, 75.00075.000 ton üretim için kaç TL tükenme payı ayrılmalıdır? (600.000/2.400.000=75.000/X600.000 / 2.400.000 = 75.000 / X)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 93Soru →

Bir işletme, mermer rezervi bulunan bir sahada üretim yapmak amacıyla 1.300.0001.300.000 TL tutarında arama harcaması ve 1.700.0001.700.000 TL tutarında hazırlık ve geliştirme harcaması yapmıştır. Söz konusu sahadaki toplam mermer rezervinin 1.000.0001.000.000 ton olduğu tahmin edilmektedir. İşletme, üretim faaliyetlerinin ilk yılında 120.000120.000 ton, ikinci yılında ise 150.000150.000 ton mermer çıkarmıştır.

Buna göre, ikinci yılın sonu itibarıyla yapılacak dönem sonu işlemleri sonucunda "278 Birikmiş Tükenme Payları (-)" hesabının alacak kalanı kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 810.000810.000

Cevap

İkinci yılın sonundaki birikmiş tükenme payları tutarı 810.000810.000 TL'dir.
İşletmenin mermer sahası için yaptığı toplam harcama 3.000.0003.000.000 TL'dir. Toplam rezerv 1.000.0001.000.000 ton olduğuna göre, çıkarılan her bir ton mermer için 33 TL tükenme payı ayrılmalıdır. İlk iki yılda toplam 270.000270.000 ton üretim yapıldığı için, '278 Birikmiş Tükenme Payları (-)' hesabında toplam 810.000810.000 TL (270.000×3270.000 \times 3) birikmiş olacaktır. Bu hesap pasif karakterli bir aktif düzenleyici hesap olduğu için dönem sonlarında alacak tarafına kayıt yapılır ve alacak kalanı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin hesaplanması
1.300.000+1.700.000=3.000.0001.300.000 + 1.700.000 = 3.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıklar grubu, arama ve hazırlık-geliştirme giderlerinin toplamından oluşur.
2
Birim tükenme payı oranının hesaplanması
3.000.000 TL/1.000.000 ton=33.000.000 \text{ TL} / 1.000.000 \text{ ton} = 3 TL/ton
Tükenme payı, maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle elde edilen birim oran üzerinden hesaplanır.
3
İki yıllık toplam üretim miktarının bulunması
120.000+150.000=270.000120.000 + 150.000 = 270.000 ton
Birikmiş tükenme payları hesabı, ilgili varlığın edinildiği andan itibaren ayrılan tüm payları kapsar.
4
Toplam birikmiş tükenme payının hesaplanması
270.000 ton×3 TL/ton=810.000270.000 \text{ ton} \times 3 \text{ TL/ton} = 810.000 TL
Toplam üretim miktarı ile birim oran çarpılarak hesabın alacak kalanı bulunur.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, amortisman mantığına benzer şekilde, varlığın ömrü (rezervi) boyunca birikerek izlenir.

İpuçları

1
Öncelikle arama ve hazırlık giderlerini toplayarak toplam maliyeti bulun.
2
Birim maliyeti (oranı) bulmak için toplam maliyeti rezerv miktarına bölün.
3
'Birikmiş' ifadesi gereği, ilk yıl ve ikinci yılın toplam üretim miktarı üzerinden hesaplama yapmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer ikinci yılın sonunda rezerv miktarı revize edilerek azalsaydı veya artsaydı, tükenme payı oranının nasıl değişeceğini düşününüz.

Alternatif Yöntem

Her yılın tükenme payını ayrı ayrı hesaplayıp (120.000×3120.000 \times 3 ve 150.000×3150.000 \times 3) bu sonuçları toplayarak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru →

(A) İşletmesi, sermaye payı %20\%20 olan ve "242 İştirakler" hesabında 300.000300.000 TL maliyet bedeliyle izlediği (X) Anonim Şirketi'nin tasfiyesi sonucunda, payına düşen 270.000270.000 TL tutarındaki tasfiye bakiyesini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "655 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Tasfiye sonucunda oluşan 30.00030.000 TL tutarındaki zarar, '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Doğru cevap, tasfiye sonucu oluşan 30.00030.000 TL tutarındaki zararın '655 Menkul Kıymet Satış Zararları' hesabının borcuna kaydedilmesidir. Muhasebe sistemi uygulama genel tebliğine göre, iştiraklerin (242) tasfiyesi veya satışı sonucu ortaya çıkan zararlar, faaliyet dönemiyle ilgili olağan bir finansal gider niteliği taşıdığı için bu hesapta takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İştirak payının defter değerini ve tahsil edilen tutarı karşılaştırın.
Defter Değeri: 300.000300.000 TL, Tahsil Edilen: 270.000270.000 TL.
Zarar veya kâr oluşup oluşmadığını belirlemek için maliyet ile satış/tasfiye bedeli farkı alınır.
2
Zarar tutarını hesaplayın.
300.000−270.000=30.000300.000 - 270.000 = 30.000 TL Zarar.
İşletme, maliyetinden daha düşük bir tutar tahsil ettiği için aradaki fark zarardır.
3
Zararın kaydedileceği hesabı ve yönünü belirleyin.
655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.
Mali duran varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar 655 numaralı hesapta izlenir.
4
Varlık hesabını kapatın.
242 İştirakler hesabı 300.000300.000 TL alacaklandırılır.
Tasfiye edilen iştirak artık işletme aktifinde bulunmadığı için maliyet bedeli üzerinden hesaptan çıkışı yapılır.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıkların Tasfiyesi ve Zarar Kaydı

İpuçları

1
İştirakler hesabını kapatırken, hesabın borç bakiyesi olan maliyet bedelini kullanmanız gerektiğini unutmayın.
2
Tasfiye sonucu elde edilen tutar ile maliyet arasındaki farkı hesaplayın; bu fark bir gider/zarar hesabına kaydedilmelidir.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin kârlı satılması durumunda '645 Menkul Kıymet Satış Kârları' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 95Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde fabrika binası için 33 yıl (3636 ay) süreli bir yangın sigortası yaptırmış ve 72.00072.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki prim bedelini banka aracılığıyla peşin ödemiştir. İşletme, dönemsellik kavramı gereği ilgili tutarları uygun hesaplara kaydetmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "480 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabında raporlanacak tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 42.00042.000

Cevap

42.00042.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan tutar, toplam 36 aylık sürenin bilanço tarihinden (31.12.2025) itibaren 12 ayını aşan (2027 ve 2028 yılları) kısmını temsil eder. Toplam 36 aydan 2025 yılına ait 3 ay ve 2026 yılına ait 12 ay çıkarıldığında kalan 21 aylık süre uzun vadelidir ve her ay için 2.0002.000 TL'den toplam 42.00042.000 TL yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık sigorta prim tutarının hesaplanması
72.000/36 ay=2.00072.000 / 36 \text{ ay} = 2.000 TL/ay
Dönemsellik kavramı gereği her aya düşen pay belirlenmelidir.
2
2025 yılına ait gider tutarının hesaplanması
Ekim, Kasım, Aralık (3 ay) ×2.000=6.000\times 2.000 = 6.000 TL
Bu tutar dönemin gideri olarak sonuç hesaplarına aktarılır.
3
31.12.2025 itibarıyla kısa vadeli (180 hesap) tutarın belirlenmesi
2026 yılı (12 ay) ×2.000=24.000\times 2.000 = 24.000 TL
Bilanço tarihinden itibaren 1 yıl içinde gidere dönüşecek tutarlar '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına aktarılır.
4
31.12.2025 itibarıyla uzun vadeli (480 hesap) tutarın belirlenmesi
36 ay−3 ay (2025)−12 ay (2026)=21 ay36 \text{ ay} - 3 \text{ ay (2025)} - 12 \text{ ay (2026)} = 21 \text{ ay} kalan. 21×2.000=42.00021 \times 2.000 = 42.000 TL
Bilanço tarihinden itibaren 1 yılı aşan süreye ait olan giderler '480 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabında raporlanır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı ve Giderlerin Vade Ayrımı

İpuçları

1
Önce 36 ay için ödenen 72.00072.000 TL'nin bir aya düşen kısmını bulun.
2
31.12.2025 tarihinde bir bilanço hazırladığınızda, 2026 yılı (gelecek 12 ay) kısa vadeli, 2026 sonrasındaki aylar ise uzun vadeli giderdir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, peşin tahsil edilen bir kira geliri (380/480 yerine 380/480 hesapları mantığıyla) üzerinden çözerek pasif karakterli hesapların vadelendirilmesini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 96Soru →

İşletme, (S) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %60\%60'ını temsil eden hisse senetlerini satın alarak (S) AŞ ile ortaklık kurmaya karar vermiştir. Bu paylar karşılığında işletme; kayıtlı değeri 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı 120.000120.000 TL olan bir taşıtını 250.000250.000 TL mutabakat bedeli üzerinden devretmiştir. Buna göre, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 245 Bağlı Ortaklıklar hesabı 250.000250.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşlemde sermaye payı %60 olduğu için '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı kullanılmalı ve bu hesap mutabakat bedeli olan 250.000250.000 TL üzerinden borçlandırılmalıdır.
Hisse senetlerinin temsil ettiği %60\%60 oranındaki sermaye payı, işletmenin (S) AŞ üzerinde yönetim kontrolüne sahip olduğunu gösterir ve bu durum Tekdüzen Hesap Planı'na göre '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabını gerektirir. Ayrıca, takas yoluyla edinilen mali duran varlıklar, karşılığında verilen varlığın değil, işlemin gerçekleştiği mutabakat bedeli (250.000250.000 TL) üzerinden maliyet bedeli ile kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye payı oranına göre sınıflandırmanın yapılması
Bağlı Ortaklık (%50'den fazla)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10-%50 arası İştirak, %50'den fazlası Bağlı Ortaklık olarak tanımlanır.
2
Devredilen taşıtın net defter değerinin hesaplanması
300.000−120.000=180.000300.000 - 120.000 = 180.000 TL
Varlık satış kârı veya zararını belirlemek için net defter değeri bilinmelidir.
3
Satış kârı veya zararının tespiti
250.000−180.000=70.000250.000 - 180.000 = 70.000 TL Kâr
Mutabakat bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
4
Yevmiye kaydının oluşturulması
245 (B) 250.000250.000, 257 (B) 120.000120.000, 254 (A) 300.000300.000, 679 (A) 70.00070.000
Yeni varlık maliyet bedeliyle kaydedilirken eski varlık ve amortismanı brüt değerleri üzerinden kapatılır.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıkların sermaye payına göre sınıflandırılması ve ayni sermaye/takas yoluyla edinim değerlemesi.

İpuçları

1
Sermaye payı oranına (%60) dikkat ederek 240, 242 ve 245 hesapları arasından seçim yapın.
2
Bir duran varlık karşılığında başka bir varlık alındığında, yeni varlığın maliyetinin mutabakat bedeli olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlı ortaklıklardan elde edilen temettü gelirlerinin hangi hesapta izlendiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 97Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla sattığı bir makineden elde ettiği 180.000180.000 TL kârı "549 Özel Fonlar" hesabına kaydetmiştir. İşletme 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarında yeni bir makine alımı gerçekleştirmemiştir. Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı hükümleri çerçevesinde, söz konusu fon tutarı ile ilgili 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılması gereken muhasebe işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000180.000 TL tutarındaki fon "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilerek dönem kârına aktarılır.

Cevap

180.000180.000 TL tutarındaki fonun "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilerek dönem kârına aktarılması gerekir.
Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre, yenileme fonu satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere üç yıl boyunca pasifte (549 Özel Fonlar) bekletilebilir. Eğer bu süre zarfında yeni bir iktisadi kıymet alınmazsa, fon tutarı üçüncü yılın sonu itibarıyla (31.12.2025) dönem kârına ilave edilir. Muhasebe kaydında ise '549 Özel Fonlar' hesabı borçlandırılırken, '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonunun başlangıç yılını tespit edin.
Satışın yapıldığı yıl olan 20232023 yılı birinci yıldır.
VUK uyarınca fonun süresi satışın yapıldığı yıldan itibaren başlar.
2
Fonun pasifte bekletilebileceği azami süreyi hesaplayın.
20232023 (1. yıl), 20242024 (2. yıl) ve 20252025 (3. yıl).
Yenileme fonu en fazla üç yıl (satış yılı dahil) pasifte bekletilebilir.
3
Süre sonunda yeni varlık alınmadığı durumda yapılacak işlemi belirleyin.
31.12.202531.12.2025 tarihinde fonun tamamı gelire aktarılmalıdır.
Üçüncü yılın sonuna kadar kullanılmayan fonlar, o yılın matrahına eklenmek zorundadır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu (VUK 328/329) pasifte en fazla üç yıl tutulabilir; bu sürenin hesabında satışın yapıldığı yıl birinci yıl kabul edilir.

İpuçları

1
Yenileme fonunda 'üç yıl' kuralını ve bu sürenin hangi yıldan itibaren başladığını hatırlayın.
2
Satışın yapıldığı yıl (2023) birinci yıl sayılır. Üçüncü yılın son gününde fonun durumu ne olmalıdır?
3
Süre dolduğunda fon kapatılırken kullanılacak gelir hesabı, süreklilik arz etmeyen bir işlem olduğu için 67 grubunda yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Yeni bir makine alındığında, amortisman giderlerinin bu fondan mahsup edilmesi durumunu inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 98Soru →

İşletme, (Y) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %55\%55’ini temsil eden payları satın alarak ortak olma kararı almış ve 400.000400.000 TL tutarında sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Daha sonra bu taahhüdün tamamı işletmenin banka hesabından ödenerek yerine getirilmiştir.

Buna göre, sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi (ödeme) aşamasında yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabına 400.000400.000 TL borç kaydı yapılır.

Cevap

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında, taahhüt verildiğinde alacaklandırılan 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) hesabı, ödenen tutar kadar borçlandırılarak kapatılır.
İşletmenin ortaklık payı %55\%55 olduğu için bu yatırım bir 'Bağlı Ortaklık' niteliğindedir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre bağlı ortaklıklarda sermaye taahhüdü verildiğinde '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı borçlandırılırken, '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)' hesabı alacaklandırılır. Taahhüt yerine getirildiğinde (ödeme yapıldığında) ise, alacak bakiye veren bu düzenleyici (246) hesap borçlandırılarak taahhüt tutarı kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payını analiz et
%55>%50\%55 > \%50 olduğu belirlendi.
Ortaklık payı %50'yi aştığında yatırım 'Bağlı Ortaklık' olarak sınıflandırılır.
2
Kullanılacak hesapları belirle
245 Bağlı Ortaklıklar ve düzenleyici hesabı olan 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-) seçildi.
Taahhütlü alımlarda varlık hesabı ile birlikte taahhüt hesabı kullanılır.
3
Ödeme kaydını oluştur
246 nolu hesap borçlandırıldı, 102 Bankalar hesabı alacaklandırıldı.
Taahhüdün yerine getirilmesi, aktif karakterli ancak eksi (-) çalışan bir hesabın azaltılmasını (borçlandırılmasını) gerektirir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhütlerinin Muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Bağlı ortaklık payının %50'nin altına düşmesi durumunda yapılacak 'sınıflandırma değişikliği' kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 99Soru →

İşletme, yenilemek amacıyla 20242024 yılında sattığı bir demirbaştan elde ettiği 150.000150.000 TL kârı "549549 Özel Fonlar" hesabına kaydetmiştir. İşletme 20252025 yılında yeni bir demirbaş satın almış ve bu demirbaş için dönem sonunda 60.00060.000 TL amortisman hesaplamıştır. Buna göre, hesaplanan amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Hesaplanan amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi için "549 Özel Fonlar" hesabı borçlandırılmalıdır.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kâr, yeni alınan varlığın amortisman tutarları ile mahsup edilir. Bu işlemde gider hesabı kullanılmaz; yerine fonun izlendiği pasif karakterli Özel Fonlar hesabı borçlandırılarak azaltılır ve Birikmiş Amortismanlar hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman tutarının belirlenmesi
60.00060.000 TL
Mahsup edilecek tutar, yeni varlık için o dönem hesaplanan amortisman payıdır.
2
Yenileme fonu hesabının (549549) azaltılması
549549 Özel Fonlar hesabı borçlandırılır.
VUK hükümlerine göre yenileme fonu, yeni varlığın amortisman gideri ile karşılaştırılır (mahsup edilir).
3
Amortisman artışının kaydedilmesi
257257 Birikmiş Amortismanlar hesabı alacaklandırılır.
Varlığın değerindeki aşınma payı ilgili düzenleyici hesapta izlenmeye devam eder.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerine mahsup edilerek kullanılır.

İpuçları

1
Yenileme fonu mahsubu yapılırken gelir tablosundaki gider hesapları etkilenmez.
2
Mahsup işlemi, fondaki kârın yeni varlığın amortismanını karşılaması demektir.
3
Kaydı düşünürken: Borç tarafına fonun azaldığını gösteren hesabı, alacak tarafına ise amortisman birikimini gösteren hesabı yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıllık süresi dolduğunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 100Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde pazarlama departmanının faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 2.400.0002.400.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobili satın almıştır. İşletme, söz konusu taşıt için 5 yıl faydalı ömür üzerinden azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini uygulama kararı almıştır. Buna göre, işletmenin 31.12.2025 tarihinde yapması gereken amortisman kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri 240.000 / Alacak: 257 Birikmiş Amortismanlar 240.000

Cevap

Pazarlama departmanına ait binek otomobil için %40 oranında azalan bakiyeler yöntemiyle 3 aylık kıst amortisman tutarı olan 240.000 TL, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına borç, 257 Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak kaydedilmelidir.
İşletme azalan bakiyeler yöntemini seçtiği için amortisman oranı normal oran olan %20'nin iki katı, yani %40'tır. Binek otomobil Ekim ayında alındığı için 2025 yılı için sadece 3 aylık (Ekim, Kasım, Aralık) kıst amortisman ayrılmalıdır. Hesaplama: 2.400.000×0,40=960.0002.400.000 \times 0,40 = 960.000 TL (Yıllık); 960.000/12×3=240.000960.000 / 12 \times 3 = 240.000 TL (Kıst). Pazarlama departmanında kullanıldığı için gider 760 nolu hesaba kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%40
Normal amortisman oranı 1/5=1 / 5 = %20'dir. Azalan bakiyeler yönteminde bu oran iki katı olarak uygulanır (%20 \times 2 = %40).
2
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
960.000 TL
Maliyet bedeli üzerinden yıllık tutar hesaplanır: 2.400.000×2.400.000 \times %40 = 960.000 TL.
3
Kıst amortisman süresinin ve tutarının hesaplanması
240.000 TL
Binek otomobillerde satın alınan ay (Ekim) tam sayılmak üzere yıl sonuna kadar olan süre (Ekim, Kasım, Aralık = 3 ay) için amortisman ayrılır: 960.000×(3/12)=240.000960.000 \times (3 / 12) = 240.000 TL.
4
Yevmiye kaydının yapılması
760 (B) / 257 (A)
Amortisman bir giderdir (760) ve varlığın değerindeki azalış pasif karakterli bir düzenleyici hesapta (257) izlenir.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yöntemi ve binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması

Daha Fazla Pratik

Binek otomobilin kıst amortismanı sonrasında geri kalan tutarın (bu örnekte 720.000 TL) beşinci yılın amortismanına ekleneceğini unutmayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 5 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 5 | Examkin