Examkin

Yenileme Fonu Uygulaması

44 soru

Soru 1Soru →

Bir işletme, yenileme kararı aldığı ve maliyeti 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı 180.000180.000 TL olan bir makineyi 20252025 yılı Mayıs ayında 250.000250.000 TL bedelle (KDV hariç) peşin satmıştır. İşletme aynı yılın Eylül ayında 500.000500.000 TL (KDV hariç) bedelle benzer nitelikte yeni bir makine satın almıştır. Yeni makine için %20\%20 oranında normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Bu bilgilere göre, yeni makinenin satın alındığı yılın dönem sonunda (31.12.202531.12.2025) yapılması gereken amortisman kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 100.000100.000 TL tutarında borçlandırılır.

Cevap

Yeni makinenin dönem sonu amortismanı olan 100.000100.000 TL, mevcut Yenileme Fonu'ndan karşılanacağı için 549 Özel Fonlar hesabı bu tutarda borçlandırılmalıdır.
Satıştan elde edilen 130.000130.000 TL kâr, yenileme kararı nedeniyle '549 Özel Fonlar' hesabına alınmıştır. Yeni makine için hesaplanan 100.000100.000 TL amortisman, bu fondan karşılanacağı için 549 numaralı hesabın borç tarafına kaydedilir. Bu sayede işletme o yıl için amortisman gideri yazarak kârını azaltmaz, ancak fonu kullanarak vergi ödemesini ertelemiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satış karını hesaplayın.
250.000−(300.000−180.000)=130.000250.000 - (300.000 - 180.000) = 130.000 TL kâr.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için net defter değeri üzerinden satış karı hesaplanmalıdır.
2
Yeni alınan makinenin ilk yıl amortisman tutarını hesaplayın.
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL.
VUK uyarınca amortisman tutarı varlığın maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Amortisman tutarının fondan mahsubunu gerçekleştirin.
549 Özel Fonlar (Borç) / 257 Birikmiş Amortismanlar (Alacak) kaydı.
Yenileme fonu, yeni varlığın amortismanlarını itfa etmek amacıyla kullanılır.

Anahtar Kavram

VUK 328 uyarınca Yenileme Fonu mahsup işlemleri

İpuçları

1
Önce satıştan doğan kârın Yenileme Fonu'na aktarılıp aktarılmayacağını belirleyin.
2
Yeni alınan makine için hesaplanan amortisman tutarının, fona alınan kâr tutarından küçük mü yoksa büyük mü olduğuna dikkat edin.
3
Yenileme fonu mevcut olduğunda, dönem sonu amortisman kaydında gider hesabı (770 gibi) yerine fon hesabının borçlandırılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Fonda kalan bakiyenin 3 yıllık süre sonunda nasıl kapatılacağını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

İşletmenin aktifinde kayıtlı olan ve yenilenmesi kararlaştırılan bir maddi duran varlığın satışından doğan kârın, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde vergi dışı bırakılarak yeni alınacak varlığın amortismanına mahsup edilmek üzere izlendiği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar

Cevap

Duran varlık yenileme kârının izlendiği doğru hesap 549549 Özel Fonlar hesabıdır.
Vergi Usul Kanunu'na göre, yenilenmesi zorunlu olan veya işletme yönetimince yenilenmesine karar verilen maddi duran varlıkların satışından doğan kârlar, yeni varlığın iktisabı için 33 yıl süreyle pasifte özel bir fon hesabında tutulabilir. Bu fon, Tekdüzen Hesap Planı'nda '549549 Özel Fonlar' hesabı altında izlenir ve yeni alınan varlığın amortismanına mahsup edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Duran varlık satış kârının niteliğini belirleme
Satılan varlığın yenilenmesine karar verildiği için kâr 'Yenileme Fonu' niteliği kazanır.
VUK madde 328328 uyarınca yenileme amacı varsa kâr hemen vergilendirilmez.
2
Kârın kaydedileceği bilanço hesabını seçme
549549 Özel Fonlar hesabı kullanılır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre yenileme fonu bu hesap altında pasifte (öz kaynaklarda) izlenir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlık satış kârının vergi ertelenmesi amacıyla öz kaynaklarda (549549) geçici olarak bekletilmesidir.

İpuçları

1
Yenileme fonu bir gelir tablosu hesabı değil, bilanço hesabıdır.
2
Bu fon, işletmenin kendi kaynakları (öz kaynakları) içinde pasifte yer alır.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda 55 ile başlayan 'Öz Kaynaklar' grubundaki 'Özel Fonlar' hesabını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun kullanım süresi ve bu süre sonunda fonun nasıl kapatıldığına dair kuralları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

İşletme, yenilemeyi kararlaştırdığı bir makineye ait bilgileri aşağıdaki gibi sunmuştur:

KalemTutar
Maliyet Bedeli200.000200.000 TL
Birikmiş Amortismanlar120.000120.000 TL

Bu makine 250.000250.000 TL bedelle (KDV hariç) nakit olarak satılmıştır. İşletme yönetimi bu duran varlığın yenileneceğine dair kesin karar aldığına göre, bu satış işleminden doğan kâr aşağıdaki hesap ve tutarların hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar Hesabı, 170.000170.000 TL

Cevap

Satıştan doğan 170.000170.000 TL tutarındaki kâr, yenileme kararı nedeniyle 549549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmelidir.
İşletme yönetimi duran varlığı yenilemeye karar verdiği için, satıştan doğan kâr (170.000170.000 TL) gelir tablosuna aktarılmayıp, pasifteki bir özkaynak hesabı olan 549549 Özel Fonlar hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net defter değerini hesapla
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Satış kârını bulmak için varlığın birikmiş amortismanlar düşülmüş değeri bilinmelidir.
2
Satış kârını hesapla
250.000−80.000=170.000250.000 - 80.000 = 170.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark kârı ifade eder.
3
Yenileme kararı doğrultusunda ilgili hesabı belirle
549549 Özel Fonlar Hesabı
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenilenmesi kararlaştırılan varlıkların satış kârı pasifte özel bir fon hesabında 33 yıl süreyle tutulabilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK md. 328)
Soru 4Soru →

İşletme, yenilenmesi teknik olarak zorunlu hale gelen ve yönetimi tarafından yenilenmesine karar verilen bir taşıta ait bilgileri aşağıdaki gibi sunmuştur:

KalemTutar
Maliyet Bedeli400.000400.000 TL
Birikmiş Amortisman280.000280.000 TL
Satış Bedeli (Peşin)250.000250.000 TL + \%20 KDV

İşletme, satıştan doğan kârın Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde yenileme fonuna alınmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, taşıtın satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar Hesabı, 130.000130.000 TL

Cevap

Satıştan elde edilen 130.000130.000 TL tutarındaki kâr, yenileme kararı doğrultusunda '549 Özel Fonlar Hesabı'nda alacak tarafına kaydedilmelidir.
Varlığın maliyeti (400.000400.000 TL) ile birikmiş amortismanı (280.000280.000 TL) arasındaki fark olan 120.000120.000 TL net defter değeridir. Bu değerin üzerinde yapılan 250.000250.000 TL tutarındaki satıştan 130.000130.000 TL kâr elde edilmiştir. İşletme yönetimi yenileme kararı aldığı için bu tutar bir özkaynak/pasif hesabı olan 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilerek 3 yıl boyunca takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin (NDD) hesaplanması
400.000−280.000=120.000400.000 - 280.000 = 120.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar çıkarılır.
2
Satış Kârının hesaplanması
250.000−120.000=130.000250.000 - 120.000 = 130.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark işletmenin kârını gösterir.
3
Kârın Yenileme Fonuna aktarılması
549 Özel Fonlar Hesabı (Alacaklı): 130.000130.000 TL
Yönetim yenileme kararı aldığı için VUK madde 328 uyarınca bu kâr 3 yıl süreyle özel bir fon hesabında (pasifte) tutulabilir.

Anahtar Kavram

VUK uyarınca amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yenilenmesi amacıyla satılması durumunda, elde edilen kârın vergilendirilmeden 3 yıl süreyle pasifte bir fon hesabında (549 Özel Fonlar) tutulabilmesi.

İpuçları

1
Yenileme fonu için önce satış kârını (Satış Bedeli - Net Defter Değeri) hesaplayın.
2
Yenileme kararı alındığında kârın pasif karakterli hangi özel hesapta izlendiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bu fonun 3 yıl içinde yeni alınan varlığın amortismanına nasıl mahsup edileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilenmesi kararlaştırılan bir makineyi satmış ve bu işlemden doğan kârı "549549 Özel Fonlar" hesabında takip etmeye başlamıştır. 20252025 yılı başında ise aynı nitelikteki yeni makineyi satın almıştır. İşleme ait bilgiler şu şekildedir:

BilgiTutar / Değer
Satıştan Doğan Kâr (Fon Tutarı)150.000150.000 TL
Yeni Makine Alış Bedeli (KDV hariç)600.000600.000 TL
Ekonomik Ömür / Amortisman Yöntemi55 Yıl / Normal

Bu verilere göre, 20252025 yılı sonunda yapılması gereken amortisman kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar hesabı 120.000120.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Yeni makinenin ilk yıl amortisman tutarı olan 120.000120.000 TL, mevcut yenileme fonundan mahsup edilmek üzere 549 Özel Fonlar hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Vergi Usul Kanunu'na göre, yenilenmesi amacıyla satılan duran varlık kârı fon hesabında tutulur ve yeni alınan varlığın amortismanlarına mahsup edilir. Hesaplanan 120.000120.000 TL tutarındaki amortisman payı, 549 Özel Fonlar hesabının borcuna kaydedilerek fondan düşülür.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesapla.
600.000/5=120.000600.000 / 5 = 120.000 TL.
Normal amortisman yönteminde maliyet bedeli ekonomik ömre bölünerek yıllık pay bulunur.
2
Yenileme fonu (549) bakiyesi ile amortisman tutarını karşılaştır.
150.000150.000 TL (Fon) > 120.000120.000 TL (Amortisman).
Fon tutarı, ilk yılın amortismanını karşılamaya yeterlidir.
3
Mahsup kaydını belirle.
Borç: 549 Özel Fonlar (120.000120.000), Alacak: 257 Birikmiş Amortismanlar (120.000120.000).
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kâr, yeni alınan varlığın amortismanlarının mahsubunda kullanılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi

İpuçları

1
Yeni alınan makinenin yıllık amortisman tutarını hesaplayarak başlayın.
2
Yenileme fonu varsa, amortisman kaydında gider hesapları yerine hangi pasif hesabın borçlandırıldığını hatırlayın.
3
Amortisman kaydı 549 nolu hesabın borcuna, 257 nolu hesabın alacağına yapılır.

Daha Fazla Pratik

Eğer yeni alınan varlığın ömrü sonunda fonda hâlâ bakiye kalırsa, bu tutarın hangi hesaba aktarılacağını araştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Bir işletme, 20232023 yılında aktifinde kayıtlı olan, maliyet bedeli 600.000600.000 TL ve birikmiş amortismanı 420.000420.000 TL olan bir teçhizatı, yenilenmesine karar vererek 250.000250.000 TL bedelle (%20\%20 KDV hariç) peşin satmıştır. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde, bu satış işleminden doğan kârın pasifte özel bir fon hesabında takip edilebilmesi için "549 Özel Fonlar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.00070.000 TL

Cevap

Satış kârı olan 70.00070.000 TL tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına kaydedilmelidir.
Satış işleminde varlığın net defter değeri (180.000180.000 TL) ile satış bedeli (250.000250.000 TL) arasındaki fark olan 70.00070.000 TL tutarındaki kâr, işletme yönetiminin yenileme kararı bulunması nedeniyle Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca "549 Özel Fonlar" (Yenileme Fonu) hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerinin hesaplanması
600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL
Varlığın satış tarihindeki kayıtlı değeri üzerinden kâr tespiti yapılır.
2
Satış kârının hesaplanması
250.000−180.000=70.000250.000 - 180.000 = 70.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark kârı ifade eder.
3
Yenileme fonu kaydının yapılması
70.00070.000 TL tutarın "549 Özel Fonlar" hesabına alacak kaydedilmesi
Yönetim yenileme kararı aldığı için VUK uyarınca kâr fona alınarak vergi ertelemesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, maddi duran varlıkların satışından doğan kârın, varlığın yenilenmesi amacıyla 3 yıl süreyle özkaynaklar altında ertelenmesini sağlar.
Soru 7Soru →

İşletme, yönetim kurulu kararıyla yenilemeyi planladığı bir kamyoneti 160.000160.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satış tarihinde kamyonetin maliyet bedeli 300.000300.000 TL ve birikmiş amortisman tutarı 180.000180.000 TL'dir. Buna göre, Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde satış kârının yenileme fonuna aktarılması durumunda "549 Özel Fonlar" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000

Cevap

Satış kârı olan 40.00040.000 TL, yenileme fonu olarak 549 Özel Fonlar hesabına kaydedilmelidir.
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, duran varlığın satış bedeli (160.000160.000 TL) ile net defter değeri (120.000120.000 TL) arasındaki fark olan 40.00040.000 TL'dir. Bu tutar, yeni varlık alındığında onun amortisman giderlerine mahsup edilmek üzere '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamyonetin net defter değerini hesaplayınız.
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL
Varlığın satış tarihindeki kayıtlı değeri, maliyetinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.
2
Satış kârını hesaplayınız.
160.000−120.000=40.000160.000 - 120.000 = 40.000 TL
Satış bedeli (KDV hariç) ile net defter değeri arasındaki olumlu fark satış kârıdır.
3
Kârın fona aktarılma kaydını belirleyiniz.
549 Özel Fonlar hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.
Vergi Usul Kanunu'na göre yenileme kararı alınan duran varlıkların satış kârı pasifteki özel bir fon hesabında takip edilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlık satışından elde edilen kârın, yeni bir varlık alımında amortisman mahsubu için 3 yıl süreyle pasifte bekletilmesidir.

İpuçları

1
Öncelikle kamyonetin net değerini (Maliyet - Amortisman) bulunuz.
2
KDV tutarı işletmenin kârı değildir, bu yüzden hesaplamaya dahil etmeyiniz.
3
Yenileme fonu tutarı, satış bedeli ile net değer arasındaki kâr kadardır.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme bu kamyonet yerine yenisini almasaydı, 3. yılın sonunda fona alınan bu tutar hangi hesaba aktarılırdı?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenileme amacıyla sattığı bir makineden elde ettiği 90.00090.000 TL kârı, yönetim kurulu kararı doğrultusunda "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20242024 yılı başında 600.000600.000 TL bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makinenin faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

KalemTutar
Yenileme Fonu Bakiyesi (20232023)90.00090.000 TL
Yeni Makine Alış Bedeli (20242024)600.000600.000 TL
Faydalı Ömür55 Yıl

Buna göre, 20242024 yılı sonunda yeni makine için ayrılacak amortismana ilişkin günlük defter kaydında borçlandırılacak hesap(lar) ve tutar(lar) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 90.00090.000 TL ve 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı 30.00030.000 TL

Cevap

549 Özel Fonlar hesabı 90.00090.000 TL ve 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılmalıdır.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla ayrılan özel fonlar, yeni alınan iktisadi kıymetin amortismanlarına mahsup edilir. Hesaplanan yıllık amortisman tutarı (120.000120.000 TL), fonda biriken tutardan (90.00090.000 TL) fazla olduğu için, fonun tamamı kapatılır ve kalan fark (30.00030.000 TL) gider hesaplarına (770) borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yıllık amortisman tutarını hesapla
600.000/5=120.000600.000 / 5 = 120.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli faydalı ömre bölünür.
2
Yenileme fonu mahsup tutarını belirle
90.00090.000 TL
VUK hükümlerine göre, yeni alınan varlığın amortismanı öncelikle pasifteki fon hesabından karşılanır.
3
Gider hesabına aktarılacak tutarı hesapla
120.000−90.000=30.000120.000 - 90.000 = 30.000 TL
Amortisman tutarının fonu aşan kısmı doğrudan dönem gideri olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman tutarlarından mahsup edilerek kapatılır.

İpuçları

1
Yeni makine için ayrılan amortismanın öncelikle pasifteki hangi hesabı kapatması gerektiğini hatırlayın.
2
Yıllık amortisman tutarı 120.000120.000 TL iken, elimizde sadece 90.00090.000 TL'lik bir fon bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Eğer yeni makine için azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı mahsup işlemi nasıl değişirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla sattığı bir makineden elde ettiği 180.000180.000 TL kârı "549 Özel Fonlar" hesabına kaydetmiştir. İşletme 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarında yeni bir makine alımı gerçekleştirmemiştir. Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı hükümleri çerçevesinde, söz konusu fon tutarı ile ilgili 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılması gereken muhasebe işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000180.000 TL tutarındaki fon "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilerek dönem kârına aktarılır.

Cevap

180.000180.000 TL tutarındaki fonun "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilerek dönem kârına aktarılması gerekir.
Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre, yenileme fonu satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere üç yıl boyunca pasifte (549 Özel Fonlar) bekletilebilir. Eğer bu süre zarfında yeni bir iktisadi kıymet alınmazsa, fon tutarı üçüncü yılın sonu itibarıyla (31.12.2025) dönem kârına ilave edilir. Muhasebe kaydında ise '549 Özel Fonlar' hesabı borçlandırılırken, '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonunun başlangıç yılını tespit edin.
Satışın yapıldığı yıl olan 20232023 yılı birinci yıldır.
VUK uyarınca fonun süresi satışın yapıldığı yıldan itibaren başlar.
2
Fonun pasifte bekletilebileceği azami süreyi hesaplayın.
20232023 (1. yıl), 20242024 (2. yıl) ve 20252025 (3. yıl).
Yenileme fonu en fazla üç yıl (satış yılı dahil) pasifte bekletilebilir.
3
Süre sonunda yeni varlık alınmadığı durumda yapılacak işlemi belirleyin.
31.12.202531.12.2025 tarihinde fonun tamamı gelire aktarılmalıdır.
Üçüncü yılın sonuna kadar kullanılmayan fonlar, o yılın matrahına eklenmek zorundadır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu (VUK 328/329) pasifte en fazla üç yıl tutulabilir; bu sürenin hesabında satışın yapıldığı yıl birinci yıl kabul edilir.

İpuçları

1
Yenileme fonunda 'üç yıl' kuralını ve bu sürenin hangi yıldan itibaren başladığını hatırlayın.
2
Satışın yapıldığı yıl (2023) birinci yıl sayılır. Üçüncü yılın son gününde fonun durumu ne olmalıdır?
3
Süre dolduğunda fon kapatılırken kullanılacak gelir hesabı, süreklilik arz etmeyen bir işlem olduğu için 67 grubunda yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Yeni bir makine alındığında, amortisman giderlerinin bu fondan mahsup edilmesi durumunu inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

İşletme, yenilemek amacıyla 20242024 yılında sattığı bir demirbaştan elde ettiği 150.000150.000 TL kârı "549549 Özel Fonlar" hesabına kaydetmiştir. İşletme 20252025 yılında yeni bir demirbaş satın almış ve bu demirbaş için dönem sonunda 60.00060.000 TL amortisman hesaplamıştır. Buna göre, hesaplanan amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Hesaplanan amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi için "549 Özel Fonlar" hesabı borçlandırılmalıdır.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kâr, yeni alınan varlığın amortisman tutarları ile mahsup edilir. Bu işlemde gider hesabı kullanılmaz; yerine fonun izlendiği pasif karakterli Özel Fonlar hesabı borçlandırılarak azaltılır ve Birikmiş Amortismanlar hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman tutarının belirlenmesi
60.00060.000 TL
Mahsup edilecek tutar, yeni varlık için o dönem hesaplanan amortisman payıdır.
2
Yenileme fonu hesabının (549549) azaltılması
549549 Özel Fonlar hesabı borçlandırılır.
VUK hükümlerine göre yenileme fonu, yeni varlığın amortisman gideri ile karşılaştırılır (mahsup edilir).
3
Amortisman artışının kaydedilmesi
257257 Birikmiş Amortismanlar hesabı alacaklandırılır.
Varlığın değerindeki aşınma payı ilgili düzenleyici hesapta izlenmeye devam eder.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerine mahsup edilerek kullanılır.

İpuçları

1
Yenileme fonu mahsubu yapılırken gelir tablosundaki gider hesapları etkilenmez.
2
Mahsup işlemi, fondaki kârın yeni varlığın amortismanını karşılaması demektir.
3
Kaydı düşünürken: Borç tarafına fonun azaldığını gösteren hesabı, alacak tarafına ise amortisman birikimini gösteren hesabı yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıllık süresi dolduğunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla maliyet bedeli 400.000400.000 TL, birikmiş amortismanı 250.000250.000 TL olan bir makineyi 220.000220.000 TL + %20\%20 KDV bedelle veresiye satmıştır. Satıştan elde edilen kâr, yönetim kurulu kararı doğrultusunda yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme 20242024 yılında 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makineyi peşin satın almıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemi ve 55 yıllık faydalı ömür süresi uygulanacaktır. Buna göre, 20242024 yılı sonunda yeni makine için hesaplanan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesi işleminde "549 Özel Fonlar" hesabının borcuna kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.00070.000

Cevap

Yeni makinenin amortismanı mahsup edilirken fon hesabına en fazla fonun mevcut bakiyesi olan 70.00070.000 TL kadar borç kaydı yapılabilir.
Satış kârı olan 70.00070.000 TL "549 Özel Fonlar" hesabına alınmıştır. Yeni makinenin amortismanı hesaplandığında (100.000100.000 TL), bu giderin fondaki bakiye kadar olan kısmı (70.00070.000 TL) fon hesabından karşılanır, kalan kısım ise gider yazılır. Dolayısıyla fonun borcuna en fazla mevcut bakiye olan tutar yazılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin net defter değerini ve satış kârını hesapla
Net Defter Değeri: 400.000−250.000=150.000400.000 - 250.000 = 150.000 TL; Satış Kârı: 220.000−150.000=70.000220.000 - 150.000 = 70.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârının hesaplanması gerekir.
2
Yeni makinenin ilk yıl için hesaplanan amortisman tutarını bul
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL.
Fondan mahsup edilecek toplam ihtiyacı belirlemek için yıllık amortisman hesaplanmalıdır.
3
Amortisman tutarı ile fon bakiyesini karşılaştırarak mahsup tutarını belirle
Mahsup Tutarı: min⁡(100.000,70.000)=70.000\min(100.000, 70.000) = 70.000 TL.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, fondan mahsup edilecek tutar, fona alınan kâr tutarını aşamaz.

Anahtar Kavram

Yenileme fonunda biriken tutar, yeni alınan varlığın amortismanı ile mahsup edilir ancak mahsup tutarı fon bakiyesi ile sınırlıdır.

İpuçları

1
Önce satıştan elde edilen ve fona aktarılan kâr rakamını bulun.
2
Yeni makinenin amortismanı, fon bakiyesinden büyükse sadece bakiye kadar mahsup yapılabilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 33 yıl içinde kullanılmaması durumunda yapılacak dönem sonu kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

İşletme, 20242024 yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmıştır. Satışa konu olan makinenin maliyet ve birikmiş amortisman bilgileri aşağıda verilmiştir:

Bilgi TürüTutar
Maliyet Bedeli600.000600.000 TL
Birikmiş Amortismanlar420.000420.000 TL
Satış Bedeli300.000300.000 TL (+ \%20 KDV)

Yönetim kurulu satışın yapıldığı gün makinenin yenilenmesine karar vermiş ve elde edilen kârı ilgili fon hesabına aktarmıştır. 20252025 ve 20262026 yıllarında yeni makine alımı gerçekleşmediğine göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca 20262026 yılı dönem sonu işlemleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000 TL tutarındaki fon, 549549 Özel Fonlar hesabına borç, 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına alacak kaydedilerek kapatılmalıdır.

Cevap

120.000120.000 TL tutarındaki kârın 549549 Özel Fonlar hesabından 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına aktarılarak fonun kapatılması gerekir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla satılan amortismana tabi iktisadi kıymetlerden elde edilen kâr, pasifte en fazla üç yıl (satış yılı dahil) bekletilebilir. Senaryoda 20242024 yılında satılan makine için fon süresi 20262026 yılı sonunda dolmaktadır. Bu süre zarfında yeni bir makine alınmadığı için fonda bekletilen 120.000120.000 TL tutarındaki kârın, 20262026 yıl sonunda olağandışı gelir olarak sonuç hesaplarına (679) aktarılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerinin hesaplanması
600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL
Satış kârını bulmak için varlığın kayıtlı değeri ile amortismanı arasındaki fark bulunur.
2
Satış kârının (Yenileme Fonu tutarı) hesaplanması
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL
Satış bedelinden net defter değeri düşülerek kâr tutarı tespit edilir.
3
Yenileme fonu bekleme süresinin analizi
20242024 (1. yıl), 20252025 (2. yıl), 20262026 (3. yıl)
VUK'a göre fonun pasifte bekletilebileceği azami süre 3 yıldır ve süre satışın yapıldığı yıl başlar.
4
Dönem sonu kapatma kaydının belirlenmesi
549549 Özel Fonlar (Borçlu) / 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar (Alacaklı)
Kullanılmayan fon süresi dolduğunda ilgili yılın kârına eklenerek kapatılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328/329)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Göktaş Nakliyat İşletmesi, 20242024 yılı içerisinde sevkiyat işlerinde kullandığı bir kamyoneti yenileme kararı alarak satışa çıkarmıştır. İşletmenin bu işleme ilişkin verileri aşağıdaki gibidir:

İşlem DetaylarıTutar (TL)
Eski Kamyonetin Maliyet Bedeli500.000500.000
Birikmiş Amortismanlar (-)350.000350.000
Satış Bedeli (KDV hariç)280.000280.000
Yeni Alınan Kamyonetin Maliyet Bedeli800.000800.000

İşletme, satıştan doğan kârı yönetim kurulu kararıyla "549549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. Yeni alınan kamyonet için %20\%20 oranında normal amortisman ayrılacağı varsayıldığında; ilk yılın sonunda yapılacak amortisman kaydı neticesinde gelir tablosunda raporlanacak olan net amortisman gideri kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

İlk yılın sonunda gelir tablosunda raporlanacak net amortisman gideri 30.00030.000 TL'dir.
Satıştan elde edilen 130.000130.000 TL tutarındaki kâr yenileme fonuna alınmıştır. Yeni alınan taşıtın yıllık amortismanı 160.000160.000 TL olarak hesaplandığında, özel fonlardaki bu tutarın tamamı ilk yılın amortisman payından mahsup edilir. Dolayısıyla, 160.000160.000 TL'lik amortismanın 130.000130.000 TL'si fon hesabından, kalan 30.00030.000 TL'si ise dönem giderlerinden karşılanarak sonuç hesaplarına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski varlığın net defter değerini ve satış kârını hesapla.
Net Defter Değeri: 500.000−350.000=150.000500.000 - 350.000 = 150.000 TL; Satış Kârı: 280.000−150.000=130.000280.000 - 150.000 = 130.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârı hesaplanmalıdır.
2
Yeni varlığın ilk yıl için ayrılacak brüt amortisman tutarını hesapla.
800.000×%20=160.000800.000 \times \%20 = 160.000 TL.
Fonun ne kadarlık bir giderle mahsup edileceğini bulmak için amortisman payı hesaplanır.
3
Yenileme fonunu amortisman giderinden mahsup et.
160.000−130.000=30.000160.000 - 130.000 = 30.000 TL.
VUK uyarınca yenileme fonu, yeni varlığın amortisman giderlerine mahsup edilerek kapatılır; kalan kısım gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlığın yenilenmesi amacıyla ayrılan bir kâr olup, yeni alınan varlığın amortisman giderlerinden mahsup edilerek kullanılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru →

İşletme, 20232023 yılı Aralık ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir kamyoneti 280.000280.000 TL + %20\%20 KDV bedelle satmıştır. Taşıtın maliyet bedeli 600.000600.000 TL, birikmiş amortismanı ise 420.000420.000 TL'dir. İşletme yönetimi taşıtı yenileme kararı almış ve satıştan doğan kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20252025 yılı Ocak ayında 1.200.0001.200.000 TL bedelle yeni bir kamyonet satın almıştır. Yeni kamyonet için azalan bakiyeler yöntemi uygulanacak olup faydalı ömür 44 yıldır.

Buna göre, 20252025 yılı dönem sonunda yeni kamyonet için ayrılan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesinden sonra "760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500.000

Cevap

Yeni kamyonetin 2025 yılı amortisman gideri olan 600.000 TL'den, yenileme fonunda bekletilen 100.000 TL kâr mahsup edildikten sonra kalan 500.000 TL gider olarak kaydedilmelidir.
Satılan taşıttan elde edilen 100.000100.000 TL kâr, yenileme amacıyla özel fonlarda bekletilmektedir. 20252025 yılında yeni taşıt alındığında, bu taşıt için hesaplanan %50\%50 oranındaki 600.000600.000 TL'lik amortismanın ilk 100.000100.000 TL'si özel fon hesabından mahsup edilir. Kalan 500.000500.000 TL ise işletmenin pazarlama faaliyetlerinde kullanılan taşıt olduğu için ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan taşıtın kârını hesapla
100.000 TL
Net Defter Değeri = 600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL; Satış Kârı = 280.000−180.000=100.000280.000 - 180.000 = 100.000 TL (KDV kâr hesabına dahil edilmez).
2
Yeni alınan taşıtın amortisman oranını ve tutarını belirle
600.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal oranın iki katıdır: 1/4=%25×2=%501/4 = \%25 \times 2 = \%50. 2025 Amortismanı = 1.200.000×%50=600.0001.200.000 \times \%50 = 600.000 TL.
3
Amortisman tutarından yenileme fonunu mahsup et
500.000 TL
VUK uyarınca yeni varlığın amortismanı önce fon hesabından karşılanır: 600.000−100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TL.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan varlığın amortisman giderlerinden mahsup edilerek kullanılır.
Soru 15Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla sattığı bir taşıttan elde ettiği 100.000100.000 TL kârı, Vergi Usul Kanunu hükümleri doğrultusunda "549549 Özel Fonlar" hesabına kaydetmiştir. İşletme, 20252025 yılı Mart ayında 600.000600.000 TL bedelle (KDV hariç) yeni bir taşıt satın almıştır. Yeni alınan taşıt için normal amortisman yöntemi ve %20\%20 amortisman oranı belirlenmiştir. Buna göre, 20252025 yılı sonunda yapılacak amortisman kaydı neticesinde işletmenin gelir tablosunda (dönem kâr veya zararı üzerinde) oluşacak net gider etkisi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000

Cevap

İşletmenin gelir tablosuna yansıyacak net gider etkisi 20.00020.000 TL'dir.
İşletme yeni bir varlık aldığında, daha önceki satıştan doğan kârı içeren yenileme fonu, yeni varlığın amortismanlarını kapatmak için kullanılır. Hesaplanan yıllık amortisman 120.000120.000 TL olup, bunun 100.000100.000 TL'si fon hesabından düşülür. Kalan 20.00020.000 TL ise işletmenin o yılki gider hesaplarına yansıyarak kârı azaltan net tutar olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni alınan taşıtın yıllık amortisman tutarı hesaplanır.
600.000×%20=120.000600.000 \times \%20 = 120.000 TL
Varlığın maliyeti üzerinden belirlenen oranla o yıla ait yıpranma payı bulunur.
2
Yıllık amortisman tutarı ile mevcut Yenileme Fonu (549 Özel Fonlar) karşılaştırılır.
120.000120.000 TL (Amortisman) > 100.000100.000 TL (Yenileme Fonu)
Yenileme fonu, yeni alınan varlığın amortismanlarının mahsup edilmesi için kullanılır.
3
Yenileme fonunun karşılayamadığı fark tutarı belirlenir.
120.000−100.000=20.000120.000 - 100.000 = 20.000 TL
Fon bakiyesi bittikten sonra kalan amortisman tutarı doğrudan ilgili gider hesaplarına aktarılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu (549 Özel Fonlar), yeni alınan varlığın amortismanlarına mahsup edilerek kullanılır. Fonun yetmediği kısım giderleştirilir.

İpuçları

1
Yenileme fonu, yeni varlığın amortismanını ödemek için ayrılmış bir rezerv gibidir.
2
Önce 600.000600.000 TL üzerinden yıllık amortismanı hesaplayın, sonra eldeki 100.000100.000 TL'lik fonu bu tutardan düşün.
3
Amortisman kaydında 549 hesabı borçlanırken, fark tutarı olan 20.00020.000 TL genel yönetim gideri veya pazarlama gideri olarak borçlanır.

Daha Fazla Pratik

Farklı amortisman yöntemleri (azalan bakiyeler gibi) kullanıldığında mahsup işleminin nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

Bir işletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifindeki bir taşıtı satmış ve bu satıştan doğan 120.000120.000 TL tutarındaki kârı "549 Özel Fonlar" hesabına (Yenileme Fonu) aktarmıştır. 20252025 yılı başında işletme, satılan taşıtın yerine 800.000800.000 TL bedelle yeni bir taşıt satın almıştır. Yeni taşıt için %20\%20 oranında normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Buna göre, 20252025 yılı dönem sonunda yapılacak amortisman kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amortisman tutarının 120.000120.000 TL'lik kısmı "549 Özel Fonlar" hesabının borcuna, kalan 40.00040.000 TL'lik kısmı ise ilgili gider hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Cevap

Hesaplanan amortisman tutarının fon bakiyesi kadar olan kısmı fon hesabından mahsup edilirken, aşan kısım giderleştirilmelidir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yeni alınan duran varlığın amortismanları, daha önce oluşturulan yenileme fonundan (549 Özel Fonlar) mahsup edilir. Sorudaki senaryoda yıllık amortisman tutarı 160.000160.000 TL olarak hesaplanmıştır (800.000×%20800.000 \times \%20). İşletmenin elindeki yenileme fonu 120.000120.000 TL olduğu için bu tutarın tamamı mahsup edilerek fon kapatılır. Aradaki 40.00040.000 TL'lik fark ise işletme için o dönemin gideridir ve ilgili gider hesabına borç kaydedilir. Bu nedenle doğru uygulama, amortisman tutarının fondan karşılanan kısmı için fonu borçlandırmak, kalan için gider yazmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni varlığın yıllık amortisman tutarının hesaplanması
800.000×%20=160.000800.000 \times \%20 = 160.000 TL
Amortisman kaydı yapılmadan önce ilgili döneme ait toplam payın belirlenmesi gerekir.
2
Yenileme fonu bakiyesi ile amortisman tutarının karşılaştırılması
160.000160.000 TL (Amortisman) > 120.000120.000 TL (Fon)
VUK hükümlerine göre amortisman giderleri öncelikle özel fondan mahsup edilir.
3
Mahsup ve gider kaydının belirlenmesi
120.000120.000 TL Fon Borç, 40.00040.000 TL Gider Borç
Fon bakiyesi bittiği için kalan 40.00040.000 TL tutarındaki fark doğrudan sonuç hesaplarına (770/760 vb.) gider olarak aktarılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi

İpuçları

1
Önce yeni kamyonetin bir yıllık amortisman tutarını hesaplayarak işe başlayın.
2
Yeni amortismanın 160.000160.000 TL olduğunu bulduktan sonra, bu tutarı karşılayacak bir 'Yenileme Fonu' olup olmadığını kontrol edin.
3
Fonda 120.000120.000 TL bulunmaktadır; kural gereği amortisman önce bu fondan düşülür, fon yetmezse kalan kısım gider yazılır.

Daha Fazla Pratik

Eğer yeni kamyonet alınmasaydı, 20262026 yılı sonunda bu fonun akıbeti ne olurdu sorusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyeti 500.000500.000 TL, birikmiş amortismanı 200.000200.000 TL olan bir makineyi 600.000600.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi makineyi yenileme kararı almış ve aynı hesap dönemi içerisinde 900.000900.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemiyle %20\%20 oranında amortisman hesaplandığına göre, 20242024 yılı dönem sonu işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000

Cevap

Dönem sonu işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının bakiyesi 120.000120.000 TL olur.
İşletme, makine satışından elde ettiği 300.000300.000 TL (600.000−300.000600.000 - 300.000 net değer) kârı yenileme kararı doğrultusunda "549 Özel Fonlar" hesabına almıştır. Aynı yıl satın alınan yeni makine için hesaplanan 180.000180.000 TL (900.000×%20900.000 \times \%20) tutarındaki amortisman, VUK uyarınca doğrudan gider yazılmak yerine fon hesabından mahsup edilmelidir. Bu işlem sonucunda fon hesabının alacak bakiyesi 120.000120.000 TL'ye düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan makinenin net değerini ve satış kârını hesaplayınız.
Net Değer: 500.000−200.000=300.000500.000 - 200.000 = 300.000 TL; Satış Kârı: 600.000−300.000=300.000600.000 - 300.000 = 300.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârının net değer üzerinden hesaplanması gerekir.
2
Satış kârının yenileme fonuna aktarılması kaydını düşününüz.
Kârın tamamı (300.000300.000 TL) "549 Özel Fonlar" hesabının alacağına kaydedilir.
VUK hükümlerine göre yenileme kararı alındığında kâr, özkaynaklar altındaki bir fon hesabına alınır.
3
Yeni alınan makinenin ilk yıl amortisman tutarını hesaplayınız.
900.000×%20=180.000900.000 \times \%20 = 180.000 TL.
Normal amortisman yöntemine göre yıllık ayrılacak amortisman payı belirlenir.
4
Amortisman tutarını yenileme fonundan mahsup ederek kalan bakiyeyi bulunuz.
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL.
Yeni alınan varlığın amortismanları, fon kapanana kadar fon hesabından mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, satılan duran varlığın kârının, yeni alınan varlığın amortisman giderleri ile mahsup edilmesi için kullanılan geçici bir özkaynak hesabıdır.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme yeni makineyi almasaydı veya 3 yıl boyunca kullanmasaydı, fon bakiyesinin hangi gelir hesabına aktarılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

İşletme, 20232023 yılı Mayıs ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 240.000240.000 TL, birikmiş amortismanı 150.000150.000 TL olan bir taşıtı 210.000210.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi, satıştan elde edilen kârın yeni bir taşıt alımında kullanılmak üzere özel bir fon hesabında tutulmasına karar vermiştir. 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarında yeni bir taşıt alımı gerçekleştirilmediğine göre, 20252025 yılı dönem sonu işlemleri kapsamında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar 120.000 (B) / 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar 120.000 (A)

Cevap

2025 yılı sonunda 549 Özel Fonlar hesabı 120.000120.000 TL tutarında borçlandırılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına alacak kaydıyla devredilmelidir.
Doğru yevmiye kaydı, 120.000120.000 TL tutarındaki kârın 20252025 yılı sonunda 549 Özel Fonlar hesabından çıkarılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabına aktarılmasını içerir. Çünkü yasal olarak 3. yılın sonunda fonun kapatılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Satıştan doğan kâr tutarının hesaplanması
120.000120.000 TL
Net Defter Değeri = 240.000−150.000=90.000240.000 - 150.000 = 90.000 TL. Satış Kârı = 210.000(Satıs\cBedeli)−90.000=120.000210.000 (Satış Bedeli) - 90.000 = 120.000 TL.
2
Yenileme fonunun yasal süresinin belirlenmesi
2025 yılı sonu
VUK Madde 328 uyarınca fon, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere azami 3 yıl (2023, 2024, 2025) pasifte tutulabilir.
3
Fonun gelir hesabına aktarılması kaydı
549 (B) / 679 (A)
Süre sonunda yenileme yapılmadığı için pasif karakterli fon hesabı kapatılarak dönem kârına dahil edilir.

Anahtar Kavram

VUK uyarınca yenileme fonunun kullanım süresi satışın yapıldığı yılı takip eden iki yılın sonu (toplam 3 yıl) ile sınırlıdır ve bu süre sonunda kullanılmayan fonlar gelire dönüştürülmelidir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun yeni alınan varlığın amortismanından mahsup edilmesi senaryolarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru →

İşletme, yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 150.000150.000 TL, birikmiş amortismanı 90.00090.000 TL olan bir cihazı 80.00080.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin satmıştır. Buna göre, bu satıştan elde edilen kârın yenileme fonuna aktarılması durumunda yapılacak muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar Hesabı, 20.00020.000 TL

Cevap

Satıştan elde edilen 20.00020.000 TL tutarındaki kâr, yenileme amacı taşıdığı için 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmelidir.
İşletme duran varlığını yenilemek amacıyla sattığında, bu satıştan elde edilen kârı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereği '549 Özel Fonlar' hesabında (yenileme fonu olarak) izleyebilir. Soruda verilen verilerle net defter değeri 60.00060.000 TL (150.000−90.000150.000 - 90.000) olan cihaz, 80.00080.000 TL'ye satılmıştır. Bu durumda oluşan 20.00020.000 TL tutarındaki kâr, 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerini hesapla
150.000−90.000=60.000150.000 - 90.000 = 60.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel muhasebe değerini bulmak gerekir.
2
Satış kârını hesapla
80.000−60.000=20.00080.000 - 60.000 = 20.000 TL
KDV hariç satış tutarı ile net defter değeri arasındaki fark satış kârıdır.
3
Hesap seçimi yap
549 Özel Fonlar Hesabı (Alacak)
Yenileme amacı varsa kâr, Vergi Usul Kanunu kapsamında özkaynaklarda geçici bir fon hesabında tutulur.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Oluşturma

İpuçları

1
Yenileme fonu oluşturmak için önce satıştan doğan kârı hesaplamalısınız.
2
Kâr tutarı = Satış Fiyatı - (Maliyet - Birikmiş Amortisman) formülüyle bulunur.
3
Yenileme niyeti olduğunda kâr, Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 549 Özel Fonlar hesabına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunda bekletilen bu kârın, ileride alınacak yeni cihazın amortismanına nasıl mahsup edileceği üzerine bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 600.000600.000 TL, birikmiş amortismanı 360.000360.000 TL olan bir makineyi 450.000450.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin satmıştır. İşletme yönetimi aynı yıl içerisinde yeni bir makine alınmasına karar vermiş ve satıştan doğan kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20252025 yılı başında 1.000.0001.000.000 TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için %20\%20 oranında normal amortisman ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, 20252025 yılı sonunda yeni makine için ayrılan amortismana ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 ÖZEL FONLAR 200.000200.000 (Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 200.000200.000 (Alacak)

Cevap

549 ÖZEL FONLAR hesabının 200.000200.000 TL borçlandırılması ve 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hesabının 200.000200.000 TL alacaklandırılması gereken seçenektir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, yenileme amacıyla satılan duran varlığın kârı '549 Özel Fonlar' hesabında izlenir. Yeni bir varlık alındığında, bu yeni varlık için ayrılan amortismanlar, dönem gideri olarak kaydedilmek yerine doğrudan bu fon hesabından mahsup edilir. Soru senaryosunda yeni makinenin yıllık amortismanı 200.000200.000 TL olarak hesaplandığından, bu tutar fon hesabından düşülerek birikmiş amortismanlara aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satışından doğan kârı hesaplayınız.
Net Defter Değeri: 600.000−360.000=240.000600.000 - 360.000 = 240.000 TL. Satış Kârı: 450.000−240.000=210.000450.000 - 240.000 = 210.000 TL.
Yenileme fonuna alınacak tutarı belirlemek için önce satış kârı hesaplanmalıdır.
2
Yeni makinenin 20252025 yılı amortisman tutarını hesaplayınız.
Amortisman Tutarı: 1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL.
VUK uyarınca yeni varlık için ayrılan amortisman fon ile mahsup edilecektir.
3
Amortisman mahsup kaydını yapınız.
549 ÖZEL FONLAR (B) 200.000200.000 / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (A) 200.000200.000
Yenileme fonu varken amortisman gider yazılmaz, fon hesabından düşülür.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerinin dönem kârı ile ilişkilendirilmeden fon hesabından karşılanmasını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonu bakiyesinin 3. yılın sonunda yeni bir varlık alınmaması durumunda hangi hesaba aktarılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 3Sonraki