Examkin

Meblağ (Rakam) Hataları

23 soru

Soru 1Soru →

İşletme, 8.6008.600 TL tutarında ticari malı %20 KDV hariç bedelle peşin satın almıştır. Yapılan yevmiye kaydında; "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna 6.8006.800 TL, "191 İndirilecek KDV" hesabının borcuna 1.7201.720 TL ve "100 Kasa" hesabının alacağına 10.32010.320 TL yazıldığı tespit edilmiştir.

Bu hata ve sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici mizan toplamlarında alacak tarafı borç tarafından 1.8001.800 TL fazladır; hatanın düzeltilmesi için 153 Ticari Mallar hesabına 1.8001.800 TL borç kaydı yapılmalıdır.

Cevap

Geçici mizan toplamlarında alacak tarafı borç tarafından 1.8001.800 TL fazladır ve hatanın düzeltilmesi için 153 Ticari Mallar hesabına 1.8001.800 TL borç kaydı yapılmalıdır.
Yapılan kayıtta '153 Ticari Mallar' hesabına borç kaydedilen tutar (6.8006.800 TL), olması gereken tutardan (8.6008.600 TL) daha düşüktür. Diğer hesaplar doğru kaydedildiği için yevmiye maddesinin borç toplamı (8.5208.520 TL), alacak toplamından (10.32010.320 TL) daha az çıkmıştır. Bu durum mizan alacak tarafının 1.8001.800 TL fazla vermesine neden olur. Hatanın düzeltilmesi için eksik kaydedilen hesaba aradaki fark kadar ilave borç kaydı yapılması yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru işlem tutarlarını hesapla.
Ticari Mal: 8.6008.600 TL, KDV (%20): 8.600×0,20=1.7208.600 \times 0,20 = 1.720 TL, Toplam Ödeme (Kasa): 10.32010.320 TL.
Kaydın olması gereken orijinal değerlerini belirlemek için.
2
Yapılan hatalı kaydın borç ve alacak toplamlarını karşılaştır.
Borç Toplamı: 6.800+1.720=8.5206.800 + 1.720 = 8.520 TL. Alacak Toplamı: 10.32010.320 TL. Fark: 10.320−8.520=1.80010.320 - 8.520 = 1.800 TL.
Hatanın mizan üzerindeki etkisini (asimetrisini) tespit etmek için.
3
Hatanın türünü ve düzeltme yöntemini belirle.
8.6008.600 yerine 6.8006.800 yazılması bir eksik meblağ hatasıdır. Fark (1.8001.800), 9 rakamına bölünebildiği için (1.800/9=2001.800 / 9 = 200) bir transpozisyon (yer değiştirme) hatasıdır. Sadece borç tarafı eksik olduğu için mizan alacak fazlası verir.
Hatanın niteliğini analiz etmek ve en kısa düzeltme yolunu seçmek için.
4
Düzeltme kaydını oluştur.
153 Ticari Mallar hesabı borcuna 1.8001.800 TL ek kayıt yapılır.
Hesap kalanını olması gereken düzeye getirmek için.

Anahtar Kavram

Meblağ hatalarında mizan dengesinin asimetrik kayıt nedeniyle bozulması ve 9 kuralı.

Daha Fazla Pratik

Rakam hatasının yevmiye maddesinin her iki tarafında da (simetrik) yapıldığı durumların mizan dengesi üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 2Soru →

İşletme, personeline olan 4.8004.800 TL tutarındaki borcunu nakit olarak ödemiştir. Ancak yevmiye kaydı yapılırken her iki hesabın meblağ sütununa da 8.4008.400 TL kaydedildiği fark edilmiştir. Buna göre, yapılan bu muhasebe hatası ve düzeltilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu hata mizan dengesini bozmaz ve aradaki 3.6003.600 TL'lik fark için ters kayıt yapılarak düzeltilir.

Cevap

Yapılan hata mizan dengesini bozmaz ve aradaki 3.6003.600 TL'lik fark için ters kayıt yapılarak düzeltilir.
Doğru seçenek, hatanın mizan dengesini bozmayacağını ve fark tutarı olan 3.6003.600 TL için ters kayıt yapılması gerektiğini belirten ifadedir. Çünkü muhasebede meblağ hataları hem borç hem alacak tarafında aynı miktarda yapılırsa, mizan toplamları birbirine eşit çıkar ancak gerçek rakamdan sapmış olur. Fazla kayıt yapıldığı durumlarda (8.4008.400 yerine 4.8004.800 olması gerekirken), fark tutarı kadar ters kayıt yapılarak hesaplar düzeltilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçekleşen tutar ile kaydedilen tutar arasındaki farkı hesaplayın.
8.400−4.800=3.6008.400 - 4.800 = 3.600 TL fazla kayıt yapılmıştır.
Meblağ hatasının miktarını ve yönünü (eksik/fazla) belirlemek için.
2
Hatanın mizan üzerindeki etkisini analiz edin.
Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.
Yevmiye kaydının her iki tarafına da aynı yanlış rakam (8.4008.400) yazıldığı için çift taraflı kayıt sistemi gereği denklik korunur.
3
Düzeltme yöntemini belirleyin.
Fazla yazılan 3.6003.600 TL tutarında ters kayıt (storno) yapılır.
Muhasebe ilkelerine göre fazla meblağ hataları, aradaki farkın ters kayıtla iptal edilmesiyle düzeltilir.

Anahtar Kavram

Meblağ Hatalarında Mizan Denkliği ve Düzeltme Mantığı

İpuçları

1
Kaydedilen tutarın gerçek tutardan büyük mü yoksa küçük mü olduğunu kontrol edin.
2
Yevmiye kaydının her iki tarafına da aynı yanlış rakam yazıldığında mizan toplamlarının nasıl etkilendiğini düşünün.
3
Fazla yazılan bir tutarı yok etmek için fark kadar ters kayıt (storno) yapılması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, meblağ hatasının sadece tek bir hesaba (örneğin sadece büyük defterde) yapılması durumunda mizanın nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

İşletme, 720720 TL tutarındaki genel yönetim giderini nakit olarak ödemiş; ancak yevmiye kaydı yapılırken her iki hesabın meblağ sütununa da rakamlar yer değiştirilerek 270270 TL yazılmıştır. Bu hatanın düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabının borcuna, "100 Kasa" hesabının alacağına 450450 TL kayıt yapılır.

Cevap

Düzeltme için fark tutarı olan 450450 TL, orijinal hesap yönlerine sadık kalınarak ek kayıtla muhasebeleştirilmelidir.
İşletme yapması gereken 720720 TL'lik kaydı 270270 TL olarak her iki tarafa da eksik kaydetmiştir. Bu durumda mizan dengesi bozulmaz ancak hesaplar gerçek değerinden daha düşük görünür. Düzeltme için gerçek tutar ile hatalı tutar arasındaki fark olan 450450 TL (720−270720 - 270), orijinal kayıttaki hesaplara (770 Borçlu, 100 Alacaklı) aynı yönde eklenerek kayıt tamamlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hatanın türünü belirle.
Simetrik meblağ (rakam) hatası.
Yevmiye kaydının hem borç hem de alacak tarafına aynı yanlış tutar (270270 TL) yazılmıştır.
2
Fark tutarını hesapla.
720720 TL - 270270 TL = 450450 TL.
Gerçekleşen işlem ile kaydedilen işlem arasındaki farkın bulunması gerekir.
3
Düzeltme yöntemini seç.
Tamamlayıcı (ek) kayıt.
Kaydedilen tutar gerçek tutardan az (eksik meblağ) olduğu için aradaki fark kadar aynı yöne kayıt yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Eksik Meblağ Hatasının Düzeltilmesi

Daha Fazla Pratik

Rakam fazlalığı (overstatement) durumunda düzeltme kaydının nasıl yapılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

İşletme, bir satıcıya olan 1.2501.250 TL tutarındaki borcunu banka üzerinden ödemiştir. Ancak yevmiye kaydı sırasında hem "320 Satıcılar" hesabının borcuna hem de "102 Bankalar" hesabının alacağına 1.5201.520 TL yazılmıştır. Buna göre, söz konusu meblağ (rakam) hatası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yevmiye kaydında borç ve alacak eşitliği korunduğu için mizan dengesi bozulmaz.

Cevap

Meblağ hatası her iki tarafa da eşit tutarda yapıldığı için yevmiye kaydındaki borç-alacak dengesi korunur ve mizan denkliği bozulmaz.
Doğru cevap olan ifade, yevmiye kaydında borç ve alacak taraflarına aynı rakam (1.5201.520 TL) yazıldığı için matematiksel dengenin korunduğunu ve bu nedenle mizan toplamlarının birbirine eşit çıkacağını doğru bir şekilde açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçek işlem tutarı ile kaydedilen tutar arasındaki ilişkiyi belirleyin.
Gerçek tutar 1.2501.250 TL iken, her iki hesaba da (borç ve alacak) 1.5201.520 TL yazılmıştır.
Hatanın türünü ve her iki tarafı da etkileyip etkilemediğini anlamak için.
2
Çift taraflı kayıt sisteminin matematiksel dengesini kontrol edin.
Borç Toplamı (1.5201.520 TL) = Alacak Toplamı (1.5201.520 TL).
Mizanın denklik ilkesi yevmiye kaydındaki bu eşitliğe dayanır.
3
Hatanın mizan üzerindeki etkisini yorumlayın.
Borç ve alacak sütunları birbirine eşit çıkacaktır.
Simetrik (her iki tarafa da aynı yapılan) meblağ hataları mizan dengesini bozmaz.

Anahtar Kavram

Meblağ hatalarında, tutar hem borç hem de alacak tarafına aynı şekilde yanlış yazılırsa mizan denkliği bozulmaz.

İpuçları

1
Yevmiye kaydında borç tarafına yazılan tutar ile alacak tarafına yazılan tutarın birbirine eşit olup olmadığına bakın.
2
Mizan, yevmiye defterindeki kayıtların doğruluğunu değil, sadece borç ve alacak sütunlarının matematiksel denkliğini test eder.

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatası sadece tek taraflı yapılsaydı (örneğin borç tarafı 1.5201.520, alacak tarafı 1.2501.250 yazılsaydı) mizan üzerinde nasıl bir fark oluşurdu?
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı olan 15.60015.600 TL tutarındaki bir alacak senedini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Ancak yapılan yevmiye kaydında; hem "102 Bankalar" hesabının borcuna hem de "121 Alacak Senetleri" hesabının alacağına 16.50016.500 TL yazılmıştır. Bu hata ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ve düzeltme için 900900 TL tutarında ters kayıt yapılır.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar ve düzeltme için 900900 TL tutarında ters kayıt yapılır.
İşletme 15.60015.600 TL yerine 16.50016.500 TL kayıt yaparak işlemi 900900 TL fazla göstermiştir. Bu hata hem borç hem alacak tarafına aynı şekilde yansıtıldığı için yevmiye maddesi kendi içinde dengelidir ve bu nedenle mizan toplamlarında bir fark yaratmaz. Hatalı tutar gerçeğinden büyük olduğu için, aradaki 900900 TL'lik farkın hesaplardan temizlenmesi amacıyla ters (zıt) yönlü bir kayıt yapılması doğru düzeltme yöntemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Gerçekleşen işlem ile kaydedilen işlem arasındaki farkı hesaplayın.
16.500−15.600=90016.500 - 15.600 = 900 TL.
Hatanın boyutunu ve düzeltme tutarını belirlemek için aradaki farkın bulunması gerekir.
2
Hatanın mizan (deneme bilançosu) üzerindeki etkisini analiz edin.
Borç sütununa da alacak sütununa da aynı yanlış tutar (16.50016.500 TL) yazıldığı için mizan toplamları eşit çıkar.
Yevmiye kaydında borç ve alacak eşitliği korunduğu sürece mizan dengesi bozulmaz.
3
Düzeltme yöntemini belirleyin.
900900 TL tutarında ters kayıt (iptal kaydı) yapılır.
Kayıtlara geçirilen tutar gerçek tutardan fazla olduğu için, aradaki fazlalığın hesaplardan düşülmesi amacıyla ters yönde kayıt yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Meblağ Hatalarının Mizan ve Kayıtlar Üzerindeki Etkisi

İpuçları

1
Yevmiye kaydının hem borç hem alacak tarafına aynı yanlış rakam yazıldığında mizan toplamları değişir mi?
2
Gerçekte 15.60015.600 TL olan işlem 16.50016.500 TL olarak kaydedilmişse, hesaplar olması gerekenden daha mı yüksek yoksa daha mı düşük görünür?
3
Fazla yazılan bir tutarı azaltmak için o hesaba yapılan orijinal kaydın tam tersi yönünde bir işlem (ters kayıt) yapmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu hata sadece borç tarafında yapılsaydı, mizan toplamları üzerindeki etkisi ne olurdu?

Alternatif Yöntem

Modern muhasebe yazılımlarında hatalı kayıt tamamen ters kayıtla kapatılıp (16.50016.500 TL) ardından doğru kayıt (15.60015.600 TL) baştan yapılabilir. Ancak KPSS mantığında ve pratik muhasebede zaman kazanmak için sadece aradaki fark (900900 TL) üzerinden düzeltme yapılması tercih edilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

İşletme, satıcılara olan 5.4005.400 TL tutarındaki borcunu banka aracılığıyla ödemiştir. Yevmiye kaydı yapılırken "102 Bankalar" hesabının alacağına 5.4005.400 TL doğru olarak kaydedilmiş; ancak "320 Satıcılar" hesabının borcuna yanlışlıkla 4.5004.500 TL yazılmıştır.

Bu hata ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan toplamları arasında 900900 TL fark oluşur; düzeltme için "320 Satıcılar" hesabının borcuna 900900 TL tutarında tamamlayıcı kayıt yapılmalıdır.

Cevap

Mizan toplamları arasında 900900 TL fark oluşur ve bu durum "320 Satıcılar" hesabının borcuna 900900 TL eklenerek düzeltilir.
Verilen senaryoda hata sadece yevmiye kaydının borç tarafında (Satıcılar hesabı) yapılmıştır. Bu tür asimetrik hatalar mizan borç ve alacak toplamlarının eşitliğini bozar. Borç tarafına 4.5004.500 TL, alacak tarafına 5.4005.400 TL yazıldığı için mizan alacak toplamı borç toplamından 900900 TL (5.400−4.5005.400 - 4.500) fazla çıkacaktır. Hatayı düzeltmek için borç tarafı eksik olan Satıcılar hesabına aradaki fark kadar (900900 TL) borç kaydı yapılarak denge sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru ve hatalı kayıtları karşılaştırın.
Doğru kayıt: Borç tarafı 5.4005.400 TL, Alacak tarafı 5.4005.400 TL. Yapılan kayıt: Borç tarafı 4.5004.500 TL, Alacak tarafı 5.4005.400 TL.
Hatanın tek taraflı (asimetrik) mı yoksa çift taraflı mı olduğunu belirlemek için.
2
Rakamlar arasındaki farkı ve mizan üzerindeki etkisini hesaplayın.
5.400−4.500=9005.400 - 4.500 = 900 TL. Farkın 9'a tam bölünmesi (900/9=100900 / 9 = 100) tipik bir rakam yer değiştirme (transpozisyon) veya yanlış yazım hatasıdır.
Asimetrik hatalarda mizan toplamları arasında fark oluşur; bu durumda mizan alacak tarafı 900900 TL fazla verir.
3
Düzeltme yöntemini belirleyin.
"320 Satıcılar" hesabının borcuna eksik yazılan 900900 TL tutarında bir tamamlayıcı kayıt yapılır.
Eksik meblağ hataları, aradaki fark kadar ilgili hesaba ekleme yapılarak düzeltilir.

Anahtar Kavram

Asimetrik (Tek Taraflı) Meblağ Hataları ve Mizan Dengesi

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatasının her iki hesapta da aynı şekilde yapıldığı (simetrik) senaryoları ve bunların mizan eşitliğini neden bozmadığını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

Bir işletmede gerçekleşen 850850 TL tutarındaki kırtasiye harcaması, yevmiye defterine kaydedilirken yanlışlıkla hem borç hem de alacak tarafındaki hesaplara 580580 TL olarak işlenmiştir.

Bu tür bir hata, muhasebe hataları sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meblağ (Rakam) hatası

Cevap

Meblağ (Rakam) hatası
Doğru cevap olan seçenek, işlemin mahiyeti ve hesapları doğru olmasına rağmen sadece parasal değerin (850850 yerine 580580) yanlış yazıldığını ifade etmektedir. Bu durum literatürde meblağ veya rakam hatası olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin gerçek tutarını ve kaydedilen tutarı karşılaştırın.
Gerçek tutar 850850 TL, kaydedilen tutar 580580 TL'dir.
Hatayı sınıflandırmak için niceliksel farkı belirlemek gerekir.
2
Hesap isimlerinin ve tarafların (borç/alacak) doğruluğunu kontrol edin.
Soruda hesap isimlerinde veya yönlerinde bir yanlışlık belirtilmemiştir.
Sadece rakamsal bir hata yapıldığını doğrulamak için diğer unsurların doğruluğundan emin olunmalıdır.
3
Belirlenen hata türünü adlandırın.
Rakamların yanlış yazılması 'Meblağ (Rakam) Hatası' kapsamına girer.
Muhasebe literatüründe rakamların yer değiştirmesi veya yanlış yazılması bu başlık altında toplanır.

Anahtar Kavram

Meblağ hatası, bir işlemin hesap isimleri doğru olmasına rağmen yanlış rakamlarla kaydedilmesidir.

İpuçları

1
Soruda hesap isimlerinin yanlış olduğuna dair bir bilgi var mı?
2
850850 ve 580580 arasındaki farkın sadece rakamların yer değiştirmesinden kaynaklandığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatası yapıldığında, mizan toplamlarının yine de birbirine eşit çıkıp çıkmayacağını düşünün.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

İşletme, 3.6003.600 TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) satın almıştır. Yapılan yevmiye kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borç sütununa doğru tutar yazılmasına rağmen, "320 Satıcılar" hesabının alacak sütununa 6.3006.300 TL kaydedilmiştir.

Bu kayıt hatası ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici mizan toplamları arasında 2.7002.700 TL fark oluşur ve alacak toplamı borç toplamından fazladır.

Cevap

Geçici mizan toplamları arasında 2.700 TL fark oluşması ve alacak toplamının borç toplamından daha büyük çıkması
Yapılan yevmiye kaydında borç tarafına (153 Ticari Mallar) doğru tutar olan 3.6003.600 TL, alacak tarafına (320 Satıcılar) ise yanlışlıkla 6.3006.300 TL yazılmıştır. Bu durum bir asimetrik kayıt hatasıdır. Aradaki 2.7002.700 TL'lik (6.300−3.6006.300 - 3.600) fark, yevmiye maddesinin alacak toplamını borç toplamından büyük hale getirir. Yevmiye defterinden mizanlara aktarım yapıldığında, alacak sütunu toplamı borç sütunu toplamından tam olarak bu fark (2.7002.700 TL) kadar fazla çıkacaktır. Ayrıca rakamların yer değiştirmesi (36→6336 \rightarrow 63) sonucu oluşan bu hata tutarı (2.7002.700), 99'a kalansız bölünebildiği için tipik bir rakam yer değiştirme (transpozisyon) hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken ve yapılan kaydı karşılaştırın.
Borç tarafına 3.6003.600 TL (doğru), alacak tarafına 6.3006.300 TL (yanlış) yazılmıştır.
Hatanın hangi hesapları ve tarafları etkilediğini belirlemek için.
2
Rakam hatasından kaynaklanan farkı hesaplayın.
6.300−3.600=2.7006.300 - 3.600 = 2.700 TL.
Mizan dengesini bozacak olan net fark tutarını bulmak için.
3
Mizan üzerindeki etkiyi belirleyin.
Alacak tarafı 2.7002.700 TL daha fazla kaydedildiği için mizan alacak toplamı borç toplamından 2.7002.700 TL büyük çıkacaktır.
Asimetrik kayıt hatalarında yanlış yazılan taraf mizan toplamını o yönde büyütür.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve 9 Kuralı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemin her iki tarafa da yanlış (ancak aynı) tutarla kaydedilmesi durumunda mizan denkliğinin nasıl etkileneceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Rakam hatalarında farkın 9'a bölünüp bölünmediğini kontrol ederek hatanın türünü (transpozisyon) hızla teşhis edebilirsiniz. 6.300−3.600=2.7006.300 - 3.600 = 2.700 ve 2.700/9=3002.700 / 9 = 300 (kalansız), bu durum hatanın rakamların yer değiştirmesinden kaynaklandığını doğrular.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

İşletme, 750750 TL tutarındaki bir genel yönetim giderini nakit olarak ödemiş ancak yevmiye defterine kayıt yaparken her iki hesabın tutarını da yanlışlıkla 570570 TL olarak kaydetmiştir. Bu hatanın mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.

Cevap

Mizan borç ve alacak toplamlarının birbirine eşit çıkacağı ifadesi doğrudur.
Yevmiye kaydının hem borç hem de alacak tarafına aynı yanlış tutarın (570570 TL) yazılması, çift taraflı kayıt sisteminin matematiksel dengesini bozmaz. Mizan, borç ve alacak sütunlarının birbirine eşitliğini kontrol ettiği için bu durumda borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkmaya devam edecektir. Bu tür simetrik hatalar mizan üzerinden tespit edilemeyen hatalar grubuna girer.

Adım Adım Çözüm

1
Hatanın niteliğini analiz et.
İşlem 750750 TL yerine her iki tarafa (Borç/Alacak) 570570 TL olarak kaydedilmiştir.
Bu bir simetrik meblağ hatasıdır; yani yevmiye kaydının dengesi bozulmamıştır.
2
Mizan eşitliği kuralını uygula.
Borç sütunu toplamı = Alacak sütunu toplamı.
Yevmiye kaydında borç ve alacak eşit olduğu sürece mizan toplamları daima birbirine eşit çıkar.
3
Hatanın mizan üzerindeki etkisini belirle.
Mizan dengesi korunur, ancak toplamlar olması gerekenden 180180 TL eksik görünür.
Mizan sadece matematiksel (tutarsal) dengeyi kontrol eder, rakamın doğruluğunu kontrol etmez.

Anahtar Kavram

Simetrik meblağ hataları mizan dengesini (borç-alacak eşitliğini) bozmaz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

İşletme, 48.50048.500 TL tutarındaki ticari malı %20\%20 KDV dâhil bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Yevmiye kaydı aşamasında; "153 Ticari Mallar" ve "191 İndirilecek KDV" hesaplarına ait tutarlar doğru kaydedilmiş; ancak "102 Bankalar" hesabının alacağına rakamların yer değiştirmesi (transpozisyon) sonucu 58.20058.200 TL yerine 52.80052.800 TL kaydedilmiştir. Bu muhasebe hatası ve sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç toplamı alacak toplamından 5.4005.400 TL fazla çıkar ve hata, ilgili hesabın alacağına aradaki fark kadar ek kayıt yapılarak düzeltilir.

Cevap

Mizan borç toplamının alacak toplamından 5.4005.400 TL fazla çıkması ve hatanın ilgili hesabın alacağına ek kayıtla düzeltilmesi ifadesi doğrudur.
İşletmenin yaptığı kayıtta borç tarafı (Ticari Mallar ve KDV) toplamda 58.20058.200 TL iken, alacak tarafı (Bankalar) rakamların yer değiştirmesi nedeniyle 52.80052.800 TL olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mizan borç toplamının alacak toplamından 5.4005.400 TL (58.200−52.80058.200 - 52.800) fazla çıkmasına neden olur. Muhasebe standartlarına göre eksik yazılan meblağ hataları, aradaki fark kadar yapılacak ek bir kayıtla (tamamlama kaydı) düzeltilir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru yevmiye kaydı tutarlarını hesaplayın.
Mal bedeli: 48.50048.500 TL, KDV (%20): 9.7009.700 TL, Toplam Ödeme: 58.20058.200 TL.
Mizandaki sapmayı bulmak için öncelikle olması gereken borç/alacak toplamları bilinmelidir.
2
Yapılan hatalı kaydın borç ve alacak toplamlarını karşılaştırın.
Borç Toplamı (153 + 191): 58.20058.200 TL. Alacak Toplamı (102): 52.80052.800 TL.
Hatanın asimetrik olup olmadığı ve mizan üzerindeki etkisi bu karşılaştırma ile belirlenir.
3
Mizan farkını hesaplayın.
Fark = 58.200−52.800=5.40058.200 - 52.800 = 5.400 TL (Borç tarafı daha fazladır).
Transpozisyon (rakam kayması) sonucu oluşan matematiksel farkın mizan üzerindeki etkisini sayısal olarak doğrulamak gerekir.
4
Düzeltme yöntemini belirleyin.
Eksik tutar (5.4005.400 TL) için Bankalar hesabının alacağına ek kayıt yapılmalıdır.
Meblağ eksik yazıldığında, yevmiye maddesini tamamen silmek yerine fark kaydı (tezyid) yapmak muhasebe usullerine daha uygundur.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hatalarının Mizan ve Düzeltme Kaydı Üzerindeki Etkisi

İpuçları

1
Yevmiye kaydının borç ve alacak taraflarının toplamlarını ayrı ayrı hesaplayarak karşılaştırın.
2
Transpozisyon hatası olan 52.80052.800 ile olması gereken 58.20058.200 arasındaki farkı bulun ve bu farkın hangi tarafı eksik bıraktığını belirleyin.
3
Mizanda borç fazlası varsa, alacak tarafındaki hesapların (Bankalar gibi) eksik yazılmış olabileceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Eğer hata sonucunda meblağ fazla yazılsaydı (örneğin 58.20058.200 yerine 85.20085.200), düzeltme kaydının nasıl değişeceğini analiz edin.

Alternatif Yöntem

Matematiksel Sağlama: Bir transpozisyon hatasında oluşan fark her zaman 9 rakamına tam bölünür. Burada 5.400/9=6005.400 / 9 = 600 sonucunu verir, bu da hatanın bir basamak kayması veya yer değiştirme hatası olduğunu doğrular.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 11Soru →

İşletme, %20\%20 KDV hariç 12.00012.000 TL tutarındaki bir demirbaşı, bedeli karşılığında borç senedi düzenleyerek satın almıştır. Muhasebe görevlisi, yevmiye kaydı sırasında "255 Demirbaşlar" hesabını 12.00012.000 TL ve "191 İndirilecek KDV" hesabını 2.4002.400 TL borçlandırmış; ancak "321 Borç Senetleri" hesabını alacaklandırırken rakam hatası yaparak tutarı 11.40011.400 TL olarak kaydetmiştir.

Buna göre, söz konusu hatanın genel geçici mizan üzerindeki etkisi ve yapılması gereken düzeltme kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizan borç toplamı alacak toplamından 3.0003.000 TL fazla çıkar ve düzeltme için '321 Borç Senetleri' hesabının alacağına 3.0003.000 TL kayıt yapılmalıdır.

Cevap

Mizan borç toplamı alacak toplamından 3.0003.000 TL fazla çıkar ve düzeltme için '321 Borç Senetleri' hesabının alacağına 3.0003.000 TL kayıt yapılmalıdır.
Yapılan işlemde borç tarafına kaydedilen tutarların toplamı (12.000+2.400=14.40012.000 + 2.400 = 14.400 TL) doğrudur. Ancak alacak tarafına yazılan tutar (11.40011.400 TL) olması gerekenden 3.0003.000 TL eksiktir. Bu durum yevmiye defterinde ve dolayısıyla genel geçici mizanda borç toplamının alacak toplamından 3.0003.000 TL fazla çıkmasına neden olur. Eksiklik '321 Borç Senetleri' hesabının alacak sütununda olduğu için, düzeltme kaydında bu hesabın alacağına 3.0003.000 TL yazılarak denge sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Olması gereken yevmiye kaydını belirle.
Borç: 255 Demirbaşlar (12.00012.000), Borç: 191 İnd. KDV (2.4002.400), Alacak: 321 Borç Senetleri (14.40014.400)
İşlemin muhasebe ilkelerine göre doğru tutarlarla kaydedilmesi gerekir.
2
Fiilen yapılan hatalı kaydı analiz et.
Borç Toplamı: 12.000+2.400=14.40012.000 + 2.400 = 14.400 TL; Alacak Toplamı: 11.40011.400 TL.
Hatanın hangi tarafta ve ne kadar tutarda olduğunu saptamak için.
3
Mizan üzerindeki farkı hesapla.
Fark = 14.400−11.400=3.00014.400 - 11.400 = 3.000 TL (Borç tarafı fazlalığı).
Yevmiye defterindeki borç-alacak dengesizliği doğrudan mizan toplamlarına yansır.
4
Düzeltme yöntemini belirle.
321 Borç Senetleri hesabının alacağına 3.0003.000 TL eklenmelidir.
Eksik yazılan tutarın (understatement) tamamlanması için aynı yönde fark kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hatalarının Mizan ve Hesap Bakiyeleri Üzerindeki Etkisi

İpuçları

1
Yevmiye kaydının borç ve alacak taraflarının toplamlarını ayrı ayrı hesaplayarak karşılaştırın.
2
Borç tarafı (14.40014.400 TL) ile alacak tarafı (11.40011.400 TL) arasındaki farkın hangi tarafta eksiklik yarattığını belirleyin.
3
Mizan, yevmiye kayıtlarının toplamlarını aktarır; borç tarafı büyükse mizan 'Borç Toplamı' sütunu daha yüksek çıkacaktır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, hatanın her iki hesapta da aynı tutarda yapıldığı (simetrik hata) durumu düşünerek çözmeye çalışın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 12Soru →

İşletmenin kredili (veresiye) olarak gerçekleştirdiği 15.20015.200 TL tutarındaki ticari mal alımı yevmiye defterine kaydedilmiştir. Ancak, yevmiye kayıtları büyük defterlere (defter-i kebir) aktarıldıktan sonra düzenlenen mizanının borç sütunu toplamının, alacak sütunu toplamından 2.7002.700 TL fazla olduğu görülmüştür. Yapılan incelemede, "Ticari Mallar" hesabının borcuna tutarın doğru aktarıldığı, "Satıcılar" hesabının alacağına ise rakamların yerinin yanlış yazılarak (yer değiştirme hatası) kaydedildiği belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, "Satıcılar" hesabının alacağına kaydedilen hatalı tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.50012.500

Cevap

Satıcılar hesabının alacağına kaydedilen hatalı tutar 12.50012.500 TL'dir.
Mizanda borç toplamının alacak toplamından 2.7002.700 TL fazla çıkması, alacak tarafına yazılan rakamın olması gerekenden 2.7002.700 TL eksik olduğunu gösterir. Ticari Mallar (borç) hesabına 15.20015.200 TL doğru yazıldığına göre, Satıcılar (alacak) hesabına 15.200−2.700=12.50015.200 - 2.700 = 12.500 TL yazılmıştır. Bulunan 12.50012.500 rakamı, orijinal tutardaki (15.20015.200) 2 ve 5 rakamlarının yer değiştirmesiyle oluştuğu için sorudaki tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Mizan dengesizliğinin yönünü analiz edin.
Borç sütunu >> Alacak sütunu (2.7002.700 TL fark).
Hatanın hangi hesap tarafında (borç veya alacak) eksiklik veya fazlalık yarattığını anlamak için gereklidir.
2
Hatalı hesabın değerini bulmak için denklemi kurun.
15.200−X=2.70015.200 - X = 2.700
Borç tarafı (Ticari Mallar) doğru olduğuna göre, farkın kaynağı alacak tarafındaki (Satıcılar) eksik kayıttır.
3
Bilinmeyen tutarı (XX) hesaplayın.
X=12.500X = 12.500 TL
İşlemin matematiksel sonucuna ulaşmak için çıkarma işlemi yapılır.
4
Sonucun yer değiştirme (transposition) hatası kuralına uygunluğunu kontrol edin.
15.200→12.50015.200 \rightarrow 12.500 (2 ve 5 rakamları yer değiştirmiş).
Soruda belirtilen 'yer değiştirme hatası' ifadesiyle sonucun tutarlılığını doğrulamak için yapılır.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hatası ve Mizan Farkı İlişkisi

İpuçları

1
Mizanda borç tarafı daha fazlaysa, alacak tarafındaki kayıt olması gerekenden küçüktür.
2
Hatalı tutarı bulmak için doğru tutardan (15.20015.200) mizan farkını (2.7002.700) çıkarmalısınız.
3
Yer değiştirme hatalarında fark her zaman 9'un katıdır (2.700/9=3002.700 / 9 = 300). Bulacağınız rakamın içindeki basamakların yer değişmiş halini arayın.

Daha Fazla Pratik

Mizan farkı verildiğinde hatalı tutarı bulma pratiği yaptıktan sonra, bu hatanın düzeltilmesi için yapılacak yevmiye kaydını çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yer değiştirme hatası kuralına göre fark (2.7002.700), yer değiştiren rakamların farkının 9'un katı olmasına dayanır. Seçeneklerdeki rakamların hangisi ile 15.20015.200 arasındaki farkın 2.7002.700 olduğunu ve rakamların sadece yerinin değiştiğini kontrol ederek de sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

İşletme, bir satıcıya olan 3.6003.600 TL tutarındaki borcunu nakit olarak ödemiştir. Yevmiye kaydı sırasında hem "320 Satıcılar" hesabına hem de "100 Kasa" hesabına işlem tutarı yanlışlıkla 3.0603.060 TL olarak kaydedilmiştir. Bu muhasebe hatasının düzeltilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar Hesabı 540540 TL Borçlu, 100 Kasa Hesabı 540540 TL Alacaklı

Cevap

320 Satıcılar Hesabı 540540 TL Borçlu, 100 Kasa Hesabı 540540 TL Alacaklı
İşletme gerçekte 3.6003.600 TL ödeme yapmış ancak kayıtlara 3.0603.060 TL geçmiştir. Aradaki 540540 TL'lik fark (3.600−3.0603.600 - 3.060) kadar, orijinal yevmiye kaydındaki hesaplar (320 Satıcılar ve 100 Kasa) ve yönler (Borç/Alacak) değiştirilmeden ek bir kayıt yapılması hatayı düzeltecektir.

Adım Adım Çözüm

1
Eksik kaydedilen tutarı (farkı) hesapla
3.600−3.060=5403.600 - 3.060 = 540 TL
Meblağ hatası simetrik (her iki tarafta da aynı) olduğu için aradaki farkın bulunması gerekir.
2
Hatanın mizan üzerindeki etkisini belirle
Mizan eşitliği bozulmamıştır.
Yevmiye maddesinin hem borç hem de alacak tarafına aynı hatalı tutar (3.0603.060 TL) yazıldığı için borç-alacak denkliği korunmuştur.
3
Düzeltme yöntemini uygula
Orijinal hesaplar ve yönler korunarak aradaki fark için ek kayıt yapılır.
Eksik meblağ hatalarında, hatalı kaydı iptal etmek yerine sadece aradaki fark kadar ek madde (supplementary entry) yapmak daha pratik bir düzeltme yöntemidir.

Anahtar Kavram

Meblağ (Rakam) Hatalarında Ek Madde ile Düzeltme
Soru 14Soru →

İşletmenin 960960 TL tutarındaki bir alacağını banka aracılığıyla tahsil etmesi işleminde, yevmiye kaydının hem borç hem de alacak tarafına tutarın yanlışlıkla 690690 TL olarak yazıldığı saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu muhasebe hatasının mizan üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç ve alacak toplamları birbirine eşit çıkar.

Cevap

Mevcut hatada tutar her iki hesaba da aynı şekilde (yanlışlıkla 690 TL) kaydedildiği için mizan borç ve alacak sütunları birbirine eşit çıkmaya devam eder.
Meblağ hatası, yevmiye kaydının her iki tarafına da aynı yanlış tutarda yapıldığında simetrik bir hata oluşur. Bu durumda mizan sütunlarının her ikisi de aynı miktarda (270270 TL) eksik hesaplanmış olur ancak borç ve alacak toplamları birbirine eşit kalmaya devam eder. KPSS mantığında bu tür hataların mizan eşitliğini bozmadığını bilmek temel bir yeterliliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hatanın niteliğini analiz etmek.
Hata, yevmiye kaydının hem borç (102 Bankalar) hem de alacak (120 Alıcılar vb.) tarafına aynı eksik tutarla yapılmıştır.
Soruda tutarın 'hem borç hem de alacak tarafına' yanlış yazıldığı belirtilmiştir (Simetrik meblağ hatası).
2
Mizan eşitliği üzerindeki etkiyi belirlemek.
Borç ve alacak toplamları aynı miktarda (270270 TL) eksik kaydedilmiştir.
Muhasebenin çift taraflı kayıt sistemi gereği, borç ve alacağa aynı tutar yazıldığı sürece mizan toplamları eşit çıkar.
3
Doğru sonucu tespit etmek.
Mizan dengesi bozulmaz, toplamlar eşit çıkar.
Simetrik hatalar (meblağ, unutma, mükerrer kayıt vb.) mizan eşitliğini etkilemez.

Anahtar Kavram

Simetrik Meblağ Hataları ve Mizan Dengesi
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

İşletme, vadesi gelen 67.50067.500 TL tutarındaki bir alacak senedini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Yapılan yevmiye kaydında "102 Bankalar" hesabının borcuna 67.50067.500 TL yazılırken, "121 Alacak Senetleri" hesabının alacağına rakamların yeri değiştirilerek (transpozisyon) 57.60057.600 TL kaydedilmiştir. Dönem sonunda mizan hazırlandığında fark edilen bu hata ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı, alacak toplamından 9.9009.900 TL fazladır ve düzeltme için "121 Alacak Senetleri" hesabına 9.9009.900 TL alacak kaydı yapılmalıdır.

Cevap

Mizanın borç toplamının alacak toplamından 9.9009.900 TL fazla olması ve eksik tutarın "121 Alacak Senetleri" hesabına alacak kaydedilerek düzeltilmesi
Tahsilat işleminde bankaya giren tutar (67.50067.500 TL) borç tarafına doğru, ancak senedin çıkışı (57.60057.600 TL) alacak tarafına eksik yazılmıştır. Bu durumda mizanın borç toplamı, alacak toplamından 9.9009.900 TL (67.500−57.60067.500 - 57.600) fazla çıkar. Hatayı düzeltmek için alacak tarafı eksik olan hesaba (Alacak Senetleri) aradaki fark kadar ilave (tamamlayıcı) alacak kaydı yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğru ve hatalı tutarlar arasındaki farkı hesaplayın.
67.500−57.600=9.90067.500 - 57.600 = 9.900 TL
Rakamların yer değiştirmesi (transpozisyon) sonucu ortaya çıkan hata miktarını belirlemek için.
2
Mizan üzerindeki etkiyi analiz edin.
Borç Toplamı (67.50067.500) > Alacak Toplamı (57.60057.600)
Yevmiye kaydının borç tarafı tam, alacak tarafı eksik kaydedildiği için mizanın borç sütunu alacak sütunundan 9.9009.900 TL fazla çıkacaktır.
3
Düzeltme kaydını belirleyin.
"121 Alacak Senetleri" hesabının alacağına 9.9009.900 TL kayıt
Eksik kaydedilen alacak tarafını doğru tutara ulaştırmak için tamamlayıcı (ilave) kayıt yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hatalarının Mizan ve Defter-i Kebir Üzerindeki Etkisi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hatanın yevmiye maddesinin her iki tarafında da (simetrik) yapılması durumunda mizanın nasıl etkileneceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Transpozisyon hatalarında (rakamların yer değiştirmesi) iki tutar arasındaki fark her zaman 9 rakamına tam bölünür (9.900/9=1.1009.900 / 9 = 1.100). Bu kural, hatanın bir yazım/rakam hatası olduğunu teyit etmek için hızlı bir sağlamadır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru →

İşletme, %20\%20 KDV hariç 18.75018.750 TL tutarındaki ticari malı nakit olarak satmıştır. Yapılan yevmiye kaydında "100 Kasa" hesabının borcuna 22.50022.500 TL kaydedilmesine rağmen; "600 Yurt İçi Satışlar" hesabının alacağına 17.85017.850 TL, "391 Hesaplanan KDV" hesabının alacağına ise 375375 TL kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu meblağ hatasının genel geçici mizan üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı, alacak toplamından 4.2754.275 TL fazla olur.

Cevap

Mizanın borç toplamının alacak toplamından 4.2754.275 TL fazla çıkmasıdır.
Yapılan yevmiye kaydında borç tarafına (Kasa) işlemin gerçek tutarı olan 22.50022.500 TL yazılırken, alacak tarafındaki hesapların (Satışlar ve KDV) toplamı 18.22518.225 TL'de kalmıştır. Bu durum, yevmiye defteri toplamlarında borç tarafının alacak tarafından 4.2754.275 TL fazla olmasına neden olur. Yevmiye defterinden büyük deftere, oradan da mizana aktarılan bu tutarlar sonucunda mizanın borç sütunu toplamı, alacak sütunu toplamından fark kadar (4.2754.275 TL) büyük çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin doğru tutarlarını ve yevmiye kaydını belirleyin.
Mal Satış: 18.75018.750 TL, KDV (%20\%20): 3.7503.750 TL, Toplam Tahsilat: 22.50022.500 TL.
Hatanın boyutunu anlamak için önce doğru rakamlar bilinmelidir.
2
Hatalı yapılan yevmiye kaydının borç ve alacak toplamlarını hesaplayın.
Borç Toplamı: 22.50022.500 TL (Kasa), Alacak Toplamı: 17.850+375=18.22517.850 + 375 = 18.225 TL.
Mizan dengesini bozan asimetrik farkı tespit etmek gerekir.
3
Borç ve alacak tarafları arasındaki farkı ve yönünü bulun.
Fark: 22.500−18.225=4.27522.500 - 18.225 = 4.275 TL (Borç tarafı daha büyük).
Yevmiye kaydındaki dengesizlik doğrudan genel geçici mizana aynı tutar ve yönde yansır.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve Mizan Dengesi

İpuçları

1
Yevmiye kaydının her iki tarafının toplamını ayrı ayrı hesaplayın.
2
Doğru KDV tutarının 3.7503.750 TL olduğunu ve bunun 375375 TL olarak kaydedildiğini fark edin.
3
Borç tarafındaki 22.50022.500 TL ile alacak tarafındaki 18.22518.225 TL arasındaki farkı bulun; büyük olan taraf mizan toplamını yukarı çekecektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir asimetrik hata durumunda yapılacak 'tamamlama' düzeltme kaydını çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullandığı bir taşıtın 3.1503.150 TL tutarındaki tamir ve bakım bedelini banka hesabı aracılığıyla ödemiştir. Muhasebe kaydı yapılırken "760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri" hesabının borcuna 3.1503.150 TL doğru olarak kaydedilmiş; ancak "102 Bankalar" hesabının alacağına yanlışlıkla 3.5103.510 TL yazılmıştır.

Bu muhasebe hatası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 360360 TL fazla çıkar.

Cevap

Mizanın alacak toplamı, borç toplamından 360360 TL fazla çıkar.
Soruda verilen senaryoda, yevmiye kaydının borç tarafı (3.1503.150 TL) doğruyken, alacak tarafı (3.5103.510 TL) hatalı ve yüksek kaydedilmiştir. Bu durum, mizanın alacak sütununa borç sütunundan daha fazla veri girmesine neden olur. Aradaki fark (3.510−3.150=3603.510 - 3.150 = 360 TL) kadar mizanın alacak toplamı borç toplamından fazla çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin doğru tutarını ve hesaplarını belirleyin.
Doğru yevmiye kaydı: Borç 760 (3.1503.150 TL), Alacak 102 (3.1503.150 TL).
Tamir gideri bankadan ödendiğinde gider hesabı borçlandırılır, banka hesabı alacaklandırılır.
2
Gerçekleşen hatalı kaydı analiz edin.
Hatalı kayıt: Borç 760 (3.1503.150 TL), Alacak 102 (3.5103.510 TL).
Soruda giderin doğru, banka çıkışının ise yanlış rakamla (3.5103.510) kaydedildiği belirtilmiştir.
3
Hata tutarını (farkı) hesaplayın.
3.510−3.150=3603.510 - 3.150 = 360 TL.
Rakamların yer değiştirmesi (transpozisyon) sonucu oluşan hata miktarını bulmak gerekir.
4
Hatanın mizan (deneme bilançosu) üzerindeki etkisini değerlendirin.
Alacak tarafı 360360 TL fazla olduğu için Alacak Toplamı > Borç Toplamı (360360 TL fark).
Tek taraflı (asimetrik) yapılan meblâğ hataları mizan eşitliğini fark kadar bozar.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve Mizan Eşitliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullandığı bina için 7.8007.800 TL tutarındaki yangın sigortası primini banka hesabından ödemiştir. Muhasebe görevlisi, yevmiye kaydını yaparken "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabının borcuna yanlışlıkla 8.7008.700 TL kaydetmiş, "102 Bankalar" hesabının alacağına ise doğru tutar olan 7.8007.800 TL'yi yazmıştır.

Bu muhasebe hatasının mizan üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı, alacak toplamından 900900 TL fazla çıkar.

Cevap

Mizanın borç toplamının alacak toplamından 900900 TL fazla çıkması
Muhasebede çift taraflı kayıt sistemi gereği her yevmiye maddesinin borç ve alacak toplamları birbirine eşit olmalıdır. Soruda belirtilen işlemde borç tarafına 8.7008.700 TL, alacak tarafına ise 7.8007.800 TL kaydedilmiştir. Bu durum, yevmiye maddesinde borç tarafının alacak tarafından 900900 TL (8.700−7.8008.700 - 7.800) daha fazla olmasına neden olmuştur. Yevmiye defterinden büyük deftere ve oradan mizana aktarılan bu tutarlar sonucunda, mizanın borç sütunu toplamı, alacak sütunu toplamından tam olarak bu fark kadar (900900 TL) fazla çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Belge üzerindeki gerçek tutarı ve yapılması gereken kaydı belirleyin.
Gerçek tutar 7.8007.800 TL'dir. Normalde borç ve alacak taraflarının her ikisine de 7.8007.800 TL yazılmalıdır.
Meblağ hatasının büyüklüğünü belirlemek için doğru referans tutar bilinmelidir.
2
Hatalı yevmiye kaydındaki borç ve alacak tutarlarını karşılaştırın.
Borç Tarafı (770): 8.7008.700 TL, Alacak Tarafı (102): 7.8007.800 TL.
Mizan eşitliğinin bozulup bozulmadığını anlamak için çift taraflı kayıt sistemindeki dengesizlik kontrol edilir.
3
Borç ve alacak tarafları arasındaki farkı hesaplayın.
8.700−7.800=9008.700 - 7.800 = 900 TL.
Mizandaki matematiksel dengesizliğin boyutu bu fark kadardır.
4
Hangi tarafın daha büyük olduğunu ve mizana etkisini belirleyin.
Borç tarafı (8.7008.700), alacak tarafından (7.8007.800) daha büyüktür. Dolayısıyla mizan borç toplamı alacak toplamından 900900 TL fazla çıkar.
Yevmiye maddesindeki tutar dengesizliği doğrudan mizan toplamlarına yansır.

Anahtar Kavram

Asimetrik Meblağ Hataları ve Mizan Eşitliği

İpuçları

1
Yevmiye kaydının borç ve alacak taraflarına yazılan tutarları karşılaştırın.
2
Borç tarafına 8.7008.700 TL, alacak tarafına 7.8007.800 TL yazılmıştır. Aradaki fark mizan eşitliğini nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda hatanın mizan değil, dönem sonu kârı üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

İşletmenin yardımcı defterlerinde toplamı 214.600214.600 TL olan "120 Alıcılar" hesabı genel geçici mizana aktarılırken, bir müşteriye ait 24.70024.700 TL tutarındaki borç bakiyesi rakamların yer değiştirmesi (transposition) sonucu 27.40027.400 TL olarak kaydedilmiştir. Diğer taraftan, yevmiye defterinde 15.30015.300 TL olarak yer alan bir "600 Yurtiçi Satışlar" işlemi büyük deftere aktarılırken 13.50013.500 TL olarak kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu meblağ hatalarının genel geçici mizan toplamları üzerindeki etkisi ve bu hataların matematiksel niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mizanın borç toplamı alacak toplamından 4.5004.500 TL fazladır ve hataların her ikisi de rakamların yer değiştirmesi niteliğindedir.

Cevap

Mizanın borç toplamı alacak toplamından 4.5004.500 TL fazladır ve her iki hata da rakamların yer değiştirmesi niteliği taşıdığı için farklar 99 rakamına tam bölünür.
Doğru seçenek mizan borç toplamının alacak toplamından 4.5004.500 TL fazla olduğunu belirtir. Bu sonuca, Alıcılar hesabındaki 2.7002.700 TL'lik borç fazlalığı ile Satışlar hesabındaki 1.8001.800 TL'lik alacak eksikliğinin birleşmesiyle ulaşılır. Ayrıca her iki hata da rakamların yer değiştirmesi (4-7 ve 5-3) şeklinde olduğu için farklar 99 rakamına tam bölünmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Alıcılar hesabındaki hatayı hesaplayınız.
27.400−24.700=+2.70027.400 - 24.700 = +2.700 TL (Borç fazla)
Borç karakterli bir hesap olan Alıcılar, mizan borç toplamına dahil edilir; rakamın büyük yazılması borç toplamını artırır.
2
Satışlar hesabındaki hatayı hesaplayınız.
15.300−13.500=1.80015.300 - 13.500 = 1.800 TL (Alacak eksik)
Alacak karakterli bir hesap olan Satışlar, mizan alacak toplamına dahil edilir; rakamın küçük yazılması alacak toplamını azaltır.
3
Mizan dengesi üzerindeki toplam etkiyi belirleyiniz.
2.700+1.800=4.5002.700 + 1.800 = 4.500 TL (Borç toplamı > Alacak toplamı)
Borç tarafındaki artış ve alacak tarafındaki azalış, aradaki farkın bu iki tutarın toplamı kadar açılmasına neden olur.
4
Hataların matematiksel niteliğini (Rule of 9) kontrol ediniz.
2.700/9=3002.700 / 9 = 300 ve 1.800/9=2001.800 / 9 = 200
Rakamların yer değiştirmesi (transposition) sonucu oluşan hataların farkı her zaman 99 rakamına tam bölünür.

Anahtar Kavram

Meblağ hatalarında asimetrik kayıtların mizan dengesi üzerindeki kümülatif etkisi ve rakam kayması (transposition) kontrolü.

İpuçları

1
Her iki hatanın da mizan toplamlarını hangi yönde (borç mu alacak mı) ve ne kadar değiştirdiğini ayrı ayrı hesaplayın.
2
Borç tarafındaki bir hesabın değerinin artması ve alacak tarafındaki bir hesabın değerinin azalması, mizan farkını bu iki tutarın toplamı kadar açar.
3
24.70024.700 ile 27.40027.400 arasındaki farkın ve 15.30015.300 ile 13.50013.500 arasındaki farkın 99'a bölünüp bölünmediğini kontrol ederek rakam yer değiştirmesi olup olmadığını teyit edin.

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatalarının mizan dengesini bozmadığı durumları (simetrik hatalar) inceleyerek farkı kavrayın.

Alternatif Yöntem

Mizan denkleminden faydalanabilirsiniz: Borç Toplamı - Alacak Toplamı = Hataların Net Etkisi. (B+2.700)−(A−1.800)=(B−A)+4.500(B + 2.700) - (A - 1.800) = (B - A) + 4.500.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 20Soru →

İşletme, büro işlerinde kullanılmak üzere 2.3002.300 TL tutarında kırtasiye malzemesi satın almış ve bedelini nakit olarak ödemiştir. Yevmiye defterine yapılan kayıtta hem "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabının borcuna hem de "100 Kasa" hesabının alacağına 3.2003.200 TL yazıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, muhasebe hataları sınıflandırmasında aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meblağ (Rakam) Hatası

Cevap

İşlemin doğru tutarı yerine başka bir tutarla kaydedilmesi "Meblağ (Rakam) Hatası" olarak adlandırılır.
İşletmenin kırtasiye alımı için ödediği tutar 2.3002.300 TL olmasına rağmen, yevmiye kaydında her iki hesaba da 3.2003.200 TL yazılmıştır. Hesap isimleri (Genel Yönetim Giderleri ve Kasa) işlemin niteliğine uygundur ancak tutar yanlış aktarıldığı için bu bir rakam hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin gerçek tutarını belirleyin.
2.3002.300 TL
Belgeye dayalı gerçek işlem hacmini saptamak gerekir.
2
Muhasebe kayıtlarına aktarılan tutarı kontrol edin.
3.2003.200 TL
Kayda geçen rakam ile gerçek rakam arasındaki farkı görmek gerekir.
3
Hata türünü sınıflandırın.
Meblağ (Rakam) Hatası
Hesap isimleri ve kayıt yönleri doğru olmasına rağmen rakamın yanlış yazılması bu kategoriye girer.

Anahtar Kavram

Meblağ hataları, bir işlemin yevmiye defterine veya büyük deftere aktarılırken tutarının belgelerden farklı yazılmasıdır.

İpuçları

1
İşlemdeki hesap isimlerinin doğruluğunu ve tutarın belgelerle uyumunu karşılaştırın.
2
Kayıt yapılmış mı yoksa unutulmuş mu? Eğer yapıldıysa, sadece tutar mı yanlış yoksa hesaplar mı?
3
Bir rakamın (örneğin 2300) yerine başka bir rakamın (3200) yazılması hangi hatadır?

Daha Fazla Pratik

Meblağ hatalarının düzeltilmesi için aradaki farkın nasıl muhasebeleştirileceğini (fazla yazma vs. eksik yazma) çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Meblağ (Rakam) Hataları Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin