Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 6

Soru 101Soru →

İşletme, $15$ Kasım $2025$ tarihinde bankadaki vadesiz döviz hesabına $10.000$ İsviçre Frangı ( $\text{CHF}$ ) yatırmıştır. Söz konusu işleme ve dönem sonuna ilişkin veriler aşağıdadır:

Tarih	İşlem / Durum	Kur ( $1 \text{ CHF}$ )
$15.11.2025$	Bankaya Yatırma	$35 \text{ TL}$
$31.12.2025$	Dönem Sonu Değerlemesi	$38 \text{ TL}$
$20.01.2026$	Bankadan Çekme (TL'ye Dönüş)	$37 \text{ TL}$

İşletme $31$ Aralık $2025$ tarihinde gerekli değerleme kaydını yapmış olup $20$ Ocak $2026$ tarihinde bankadaki tutarın tamamını çekerek Türk Lirasına dönüştürmüştür.

Buna göre, $20$ Ocak $2026$ tarihinde yapılması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

656 Kambiyo Zararları Hesabı

10.000 \text{ TL}

borçlandırılır.

646 Kambiyo Karları Hesabı

20.000 \text{ TL}

alacaklandırılır.

102 Bankalar Hesabı

370.000 \text{ TL}

alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları Hesabı

30.000 \text{ TL}

borçlandırılır.

646 Kambiyo Karları Hesabı

10.000 \text{ TL}

alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları Hesabı $10.000 \text{ TL}$ borçlandırılır.

Cevap

Yapılması gereken muhasebe kaydında '656 Kambiyo Zararları Hesabı

10.000 \text{ TL}

borçlandırılır' ifadesi doğrudur.

İşletme

31.12.2025

tarihinde kuru

38 \text{ TL}

olarak baz alıp değerleme kaydı yaptığında, bankadaki

10.000 \text{ CHF}

'nin defter değeri

380.000 \text{ TL}

olmuştur.

20.01.2026

tarihinde bu para

37 \text{ TL}

kurundan bozdurulduğunda işletmenin eline

370.000 \text{ TL}

nakit geçecektir. Defter değeri

380.000 \text{ TL}

olan bir varlık

370.000 \text{ TL}

'ye elden çıkarıldığı için

10.000 \text{ TL}

tutarında '656 Kambiyo Zararları' doğar.

Adım Adım Çözüm

1

Yatırma tarihindeki TL değerini hesapla.

10.000 \text{ CHF} \times 35 \text{ TL} = 350.000 \text{ TL}

.

İşlemin başlangıç maliyetini belirlemek için gereklidir.

2

Dönem sonu değerlemesini hesapla ve yeni defter değerini bul.

10.000 \text{ CHF} \times 38 \text{ TL} = 380.000 \text{ TL}

.

31.12 tarihinde kur

38 \text{ TL}

olduğu için işletme

30.000 \text{ TL}

kâr yazmış ve bankadaki tutarın defter değerini bu seviyeye çekmiştir.

3

Bozdurma tarihindeki nakit girişi ile defter değerini karşılaştır.

10.000 \text{ CHF} \times 37 \text{ TL} = 370.000 \text{ TL}

(Nakit Girişi). Defter Değeri:

380.000 \text{ TL}

. Fark:

10.000 \text{ TL}

Zarar.

Varlık hesabı kapatılırken son defter değeri üzerinden alacaklandırılır; tahsil edilen tutar ile fark ise kambiyo kârı veya zararı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönem sonu değerlemesi yapılan yabancı paralarda, izleyen dönemdeki kur farkı hesaplanırken dönem sonu kuru (defter değeri) esas alınır.

İpuçları

1

Dönem sonu değerlemesinin banka hesabının TL bakiyesini nasıl değiştirdiğine odaklanın.

2

31

Aralık tarihindeki

38 \text{ TL}

'lik kur, artık sizin yeni 'maliyet' veya 'defter' değerinizdir.

Daha Fazla Pratik

Kurun yükseldiği bir senaryoda (örneğin

39 \text{ TL}

olması durumunda) yapılacak kâr kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 102Soru →

İşletme, $10.05.2026$ tarihinde yurt dışındaki bir alıcı lehine bankası aracılığıyla açılan $80.000$ USD tutarındaki "Teyitli Akreditif" mektubunu tebellüğ etmiştir. İhracata konu olan mallar $25.05.2026$ tarihinde sevk edilmiş ve Gümrük Beyannamesi aynı gün kapanmıştır. İhracat bedeli, $10.06.2026$ tarihinde bankanın kestiği $500$ USD komisyon düşüldükten sonra işletmenin döviz hesabına intikal etmiştir.

Uygulanan döviz kurları aşağıdaki gibidir:
- $10.05.2026$ (Akreditif İhbar Tarihi): $1$ USD = $32,10$ TL
- $25.05.2026$ (Fiili İhraç Tarihi): $1$ USD = $32,50$ TL
- $10.06.2026$ (Bedelin Tahsil Tarihi): $1$ USD = $32,80$ TL

Buna göre, işletmenin $10.06.2026$ tarihinde yapması gereken tahsilat kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR

2.607.600

(B) / 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

16.400

(B) / 120 ALICILAR

2.600.000

(A) / 646 KAMBİYO KARLARI

24.000

(A)

102 BANKALAR

2.607.600

(B) / 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD.

16.400

(B) / 120 ALICILAR

2.568.000

(A) / 646 KAMBİYO KARLARI

56.000

(A)

102 BANKALAR

2.624.000

(B) / 120 ALICILAR

2.600.000

(A) / 646 KAMBİYO KARLARI

24.000

(A)

102 BANKALAR

2.607.600

(B) / 120 ALICILAR

2.600.000

(A) / 646 KAMBİYO KARLARI

7.600

(A)

102 BANKALAR

2.607.600

(B) / 653 KOMİSYON GİDERLERİ

16.400

(B) / 120 ALICILAR

2.624.000

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR $2.607.600$ (B) / 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİD. $16.400$ (B) / 120 ALICILAR $2.600.000$ (A) / 646 KAMBİYO KARLARI $24.000$ (A)

Cevap

Tahsilat kaydı; 102 Bankalar hesabına net tutar (

2.607.600

TL), 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına komisyon (

16.400

TL) borç; 120 Alıcılar hesabına eski kurdan alacak (

2.600.000

TL) ve 646 Kambiyo Karları hesabına kur farkı (

24.000

TL) alacak kaydedilerek yapılır.

Tahsilat işleminde, 120 Alıcılar hesabı fiili ihraç tarihindeki kur olan

32,50

üzerinden (

2.600.000

TL) kapatılmalıdır. Tahsilat tarihindeki kur

32,80

olduğundan,

80.000

USD karşılığında brüt

2.624.000

TL hak elde edilmiş olur; bu da

24.000

TL tutarında bir kambiyo kârı (646) doğurur. Bankanın kestiği

500

USD (

16.400

TL) komisyon, ihracatla ilgili bir pazarlama maliyeti olduğu için 760 hesabına borç yazılırken, banka hesabına net giren

2.607.600

TL kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracatın gerçekleşme (fiili ihraç) tarihindeki alacak tutarının hesaplanması

80.000 \text{ USD} \times 32,50 \text{ TL/USD} = 2.600.000 \text{ TL}

VUK ve TMS gereği ihracat geliri, gümrük beyannamesinin kapandığı tarihteki kur üzerinden 120 Alıcılar hesabına borç kaydedilir.

2

Tahsilat tarihindeki brüt döviz tutarının ve banka komisyonunun TL karşılığının bulunması

Brüt:

80.000 \times 32,80 = 2.624.000 \text{ TL}

; Komisyon:

500 \times 32,80 = 16.400 \text{ TL}

Tahsilat günündeki Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden işletmeye giren brüt değer ve yapılan masraf hesaplanır.

3

Kambiyo kârının belirlenmesi

2.624.000 \text{ TL (Tahsilat)} - 2.600.000 \text{ TL (Kayıtlı Değer)} = 24.000 \text{ TL}

Alacağın doğduğu tarih ile tahsil edildiği tarih arasındaki olumlu kur farkı 646 hesabına aktarılır.

4

Banka hesabına giren net tutarın tespiti ve yevmiye maddesinin oluşturulması

2.624.000 \text{ TL} - 16.400 \text{ TL} = 2.607.600 \text{ TL}

Bankalar hesabına gerçekte giren net miktar borç kaydedilirken, alacak hesabı ilk kayıt değerinden kapatılır.

Anahtar Kavram

İhracat İşlemlerinde Değerleme ve Brüt İşlem Esası

Daha Fazla Pratik

İhracatın peşin ödeme yöntemiyle yapılması durumunda, tahsilatın ihracattan önce gerçekleşmesi nedeniyle doğacak '340 Alınan Sipariş Avansları' kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Akreditifli işlemlerde, akreditif ihbarı geldiğinde '911 Borçlu Nazım Hesaplar / 912 Alacaklı Nazım Hesaplar' kaydı yapılır. İhracat gerçekleştiğinde ise bu nazım hesaplar ters kayıtla kapatılır. Tahsilat aşamasında ise sadece bilanço içi hesaplar (Bankalar, Alıcılar, Kambiyo Karları) kullanılır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 103Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere yurt dışından hammadde ithal etmek amacıyla bir banka aracılığıyla akreditif açtırmıştır. Bu işlemle ilgili olarak bankaya ödenen akreditif açılış komisyonu ve banka nezdinde bloke edilen nakit akreditif teminatı, ithal edilen mallar gümrükten çekilip işletme deposuna girinceye kadar Tek Düzen Hesap Planı'na göre hangi hesapta izlenmelidir?

159 Verilen Sipariş Avansları

153 Ticari Mallar

780 Finansman Giderleri

770 Genel Yönetim Giderleri

126 Verilen Depozito ve Teminatlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 159 Verilen Sipariş Avansları

Cevap

İthalat süreci tamamlanana kadar yapılan komisyon ve teminat ödemeleri 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında izlenmelidir.

Akreditifli ithalat işlemlerinde, akreditifin açılmasından malın gümrükten çekilip işletme deposuna girmesine kadar geçen süreçte ödenen mal bedeli, banka komisyonları, sigorta, nakliye ve yatırılan teminatlar '159 Verilen Sipariş Avansları' hesabının borcuna kaydedilir. Bu hesap, ithalat maliyetinin toplandığı bir geçici hesap görevi görür.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem aşamasının belirlenmesi

İşlemin malın henüz yolda veya hazırlık aşamasında olduğu akreditif açılış evresi olduğu tespit edilir.

Muhasebe kaydının zamanlamasını doğru belirlemek için gereklidir.

2

Maliyet unsurlarının analizi

Bankaya ödenen komisyon ve yatırılan teminatın ithal edilecek malın maliyetine eklenecek birer unsur olduğu belirlenir.

Maliyetin dönem gideri mi yoksa varlık maliyeti mi olduğunu ayırmak için önemlidir.

3

Uygun hesabın seçimi

Tek Düzen Hesap Planı gereği, ithalat dosyası kapanana kadar tüm unsurlar 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında borçlandırılır.

İthalat maliyetinin topluca takip edilmesi ve sürecin sonunda ana stok hesabına devredilmesi kuralıdır.

Anahtar Kavram

İthalat maliyetinin oluşumu ve 159 Verilen Sipariş Avansları hesabının işleyişi.

İpuçları

1

İthalat işlemlerinde mal depoya girene kadar maliyetler nerede toplanır?

Daha Fazla Pratik

İthalat dosyası kapandığında 159 nolu hesabın hangi hesaba devredildiğini araştırınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 104Soru →

İşletme, yurt dışındaki alıcıya ihraç ettiği $30.000$ USD tutarındaki ticari mala ilişkin sevk belgelerini, bedelinin tahsil edilmesi amacıyla 'vesaik mukabili' (belge karşılığı) ödeme yöntemiyle bankasına teslim etmiştir. Buna göre, belgelerin bankaya teslimi aşamasında yapılacak nazım hesap kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

910 Tahsildeki Vesaikler

911 Tahsildeki Vesaikler Karşılığı

920 Akreditifli İhracatlar

120 Alıcılar

102 Bankalar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 910 Tahsildeki Vesaikler

Cevap

Vesaik mukabili ihracat işleminde belgelerin bankaya teslimi anında '910 Tahsildeki Vesaikler' hesabı borçlandırılır.

Dış ticaret işlemlerinde, özellikle vesaik mukabili ihracatta, ihraç belgelerinin bedelinin tahsil edilmesi amacıyla bankaya gönderilmesi durumu işletme için bir takip gerektirir. Bu takip, bilanço dışı hesaplar olan nazım hesaplarda gerçekleştirilir. Bu süreçte belgeler işletmenin zilyetliğinden çıkıp bankaya geçtiği için 'Tahsildeki Vesaikler' hesabı borçlandırılırken, 'Tahsildeki Vesaikler Karşılığı' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem yönteminin (Vesaik Mukabili) belirlenmesi

Belge karşılığı tahsilat süreci

Ödeme yöntemi, kullanılacak nazım hesap grubunu belirler.

2

Belgelerin bankaya teslim anındaki muhasebe mantığının kurulması

Nazım hesap kaydı gerekliliği

İhracat bedeli henüz tahsil edilmediği için bilanço hesapları yerine izleme amaçlı nazım hesaplar borç-alacak ilişkisine girer.

3

İlgili hesabın seçilmesi

910 Tahsildeki Vesaikler (B) / 911 Tahsildeki Vesaikler Karşılığı (A) kaydı

Vesaik mukabili işlemlerde varlık niteliğindeki belgeler borç tarafına, karşılığı ise alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Vesaik mukabili ihracatta belgelerin takibi için nazım hesapların kullanımı

İpuçları

1

Bu işlem bir tahsilat değil, sadece belgelerin bankaya takip amaçlı verilmesidir.

2

Takip işlemleri için bilanço içi hesaplar (1-5 arası) yerine nazım hesaplar (9 grubu) kullanılır.

3

Belgeyi gönderen işletme için belgeler bir varlık gibi düşünülür ve nazım hesaplarda borç tarafına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

İhracat bedeli tahsil edildiğinde nazım hesapların nasıl ters kayıtla kapatıldığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 105Soru →

İşletme, $15.02.2026$ tarihinde yurt dışındaki bir alıcı lehine $40.000$ USD tutarında bir akreditif (L/C) açıldığına dair bankasından ihbar almıştır. İşlem tarihinde TCMB Döviz Alış kuru $1$ USD = $33,00$ TL'dir. Buna göre, akreditif ihbarının alınması aşamasında yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

920 AKREDİTİFLİ İHRACATLAR

1.320.000

(B) / 921 AKREDİTİFLİ İHRACATLAR KARŞILIĞI

1.320.000

(A)

910 TAHSİLDEKİ VESAİKLER

1.320.000

(B) / 911 TAHSİLDEKİ VESAİKLER KARŞILIĞI

1.320.000

(A)

120 ALICILAR

1.320.000

(B) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR

1.320.000

(A)

921 AKREDİTİFLİ İHRACATLAR KARŞILIĞI

1.320.000

(B) / 920 AKREDİTİFLİ İHRACATLAR

1.320.000

(A)

102 BANKALAR

1.320.000

(B) / 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI

1.320.000

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 920 AKREDİTİFLİ İHRACATLAR $1.320.000$ (B) / 921 AKREDİTİFLİ İHRACATLAR KARŞILIĞI $1.320.000$ (A)

Cevap

Akreditifli ihracat işlemlerinde ihbar aşamasında 920 Akreditifli İhracatlar hesabı borçlandırılırken, 921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Doğru cevapta, akreditif tutarı işlem tarihindeki kurla çarpılarak (

1.320.000

TL) nazım hesaplarda (920 ve 921) takip edilmiştir. Akreditifli ihracatta bankadan gelen ihbar, işletmenin gelecekteki bir alacağını garanti altına aldığını gösteren bir nazım olaydır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem tutarını Türk Lirası cinsinden hesaplayınız.

40.000

USD

\times 33,00

TL =

1.320.000

TL

Muhasebe kayıtları ulusal para birimi (TL) ile yapılmak zorundadır.

2

İşlemin mahiyetine uygun muhasebe grubunu belirleyiniz.

Nazım Hesaplar (9xx)

Akreditif ihbarı henüz bir satış geliri doğurmaz, ancak işletme için bir alacak hakkı taahhüdü oluşturduğundan nazım hesaplarda takip edilir.

3

Yevmiye maddesini oluşturunuz.

920 (B) / 921 (A)

Akreditifli ihracatlar grubu hesaplarının (920/921) çalışma mantığı gereği, taahhüt oluştuğunda asıl hesap borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Akreditifli İhracatın İzlenmesi

Daha Fazla Pratik

Bu akreditif altındaki malların gümrükten geçtiği ve fiili ihracın gerçekleştiği durumdaki 120/601 kaydını ve nazım hesapların kapatılmasını çalışınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 106Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, 'Akreditifli' ( $L/C$ ) ödeme yöntemiyle gerçekleştirdiği $40.000$ USD tutarındaki ihracatın bedelini tahsil etmiştir. Söz konusu ihracat alacağı, malların fiili ihraç tarihindeki kur ( $1$ USD = $32,00$ TL) üzerinden ' $120$ Alıcılar' hesabına kaydedilmiştir. Tahsilat tarihinde kur $1$ USD = $34,00$ TL olarak gerçekleşmiş; banka $1.500$ TL komisyon kesintisi yaptıktan sonra kalan tutarı işletmenin mevduat hesabına aktarmıştır. İşletme, ihracat sürecini ' $920$ Akreditifli İhracatlar' ve ' $921$ Akreditifli İhracatlar Karşılığı' hesaplarında takip etmektedir.

Buna göre, ihracat bedelinin tahsil edilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

102 Bankalar hesabı

1.358.500

TL borçlandırılır.

120 Alıcılar hesabı

1.360.000

TL alacaklandırılır.

920 Akreditifli İhracatlar hesabı

1.360.000

TL borçlandırılır.

601 Yurtdışı Satışlar hesabı

80.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

80.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabı $1.358.500$ TL borçlandırılır.

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda bankaya yatırılan net tutarın

1.358.500

TL olduğu ve bu tutarın 102 Bankalar hesabının borcuna kaydedilmesi gerektiği görülmektedir.

Doğru yevmiye kaydında, bankaya giren net tutar olan

1.358.500

TL (

1.360.000 - 1.500

) '102 Bankalar' hesabının borcuna kaydedilir. Aynı zamanda

1.500

TL komisyon '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabına borç, '120 Alıcılar' hesabı kayıtlı değeri olan

1.280.000

TL üzerinden alacak ve

80.000

TL kur farkı '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kayıtlı alacak tutarını hesapla

40.000 \text{ USD} \times 32,00 \text{ TL} = 1.280.000 \text{ TL}

İhracat tarihindeki kur üzerinden defter değeri belirlenir.

2

Tahsilat tarihindeki brüt tutarı ve net banka girişini hesapla

Brüt:

1.360.000 \text{ TL}

, Net:

1.358.500 \text{ TL}

40.000 \text{ USD} \times 34,00 \text{ TL} = 1.360.000 \text{ TL}

brüt tahsilattan

1.500

TL komisyon düşülür.

3

Kambiyo karını hesapla

1.360.000 - 1.280.000 = 80.000 \text{ TL}

Tahsilat tarihindeki kur ile ihracat tarihindeki kur arasındaki fark olumlu kur farkıdır.

Anahtar Kavram

İhracat bedellerinin tahsilinde kur farklarının ve banka komisyonlarının muhasebeleştirilmesi ile nazım hesapların kapatılması.

Daha Fazla Pratik

İhracat bedelinin bir sonraki yıla sarkması durumunda dönem sonu değerleme kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 107Soru →

İşletme, yurt dışındaki bir alıcıya ihraç ettiği $20.000$ USD tutarındaki mallara ilişkin sevk belgelerini daha önce "Vesaik Mukabili" ödeme yöntemine göre tahsil edilmek üzere bankasına göndermiş ve belgelerin bankaya gönderildiği tarihteki kur ( $1$ USD $= 32,00$ TL) üzerinden nazım hesap takibini başlatmıştır. Söz konusu bedelin, kurun $1$ USD $= 33,50$ TL olduğu tarihte tahsil edildiği ve bankanın $500$ TL komisyon kestikten sonra kalan tutarı işletmenin mevduat hesabına aktardığı öğrenilmiştir.

Buna göre, işletmenin bedelin tahsiline ilişkin yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

120 Alıcılar hesabı

640.000

TL alacaklandırılır ve 646 Kambiyo Karları hesabı

30.000

TL alacaklandırılır.

921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı hesabı

640.000

TL borçlandırılarak nazım hesap kaydı kapatılır.

601 Yurt Dışı Satışlar hesabı

670.000

TL alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

670.000

TL borçlandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

29.500

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar hesabı $640.000$ TL alacaklandırılır ve 646 Kambiyo Karları hesabı $30.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletmenin yapacağı kayıtta 120 Alıcılar hesabı

640.000

TL ve 646 Kambiyo Karları hesabı

30.000

TL alacaklandırılmalıdır.

İşletme, ihracat alacağını sevk tarihindeki kur olan

32,00

TL üzerinden defterlerine kaydetmiştir (

640.000

TL). Tahsilat tarihinde kur

33,50

TL'ye yükseldiği için oluşan

30.000

TL tutarındaki olumlu fark 646 Kambiyo Karları hesabında, kapatılan alacak ise orijinal değeri olan

640.000

TL üzerinden 120 Alıcılar hesabında alacaklandırılarak gösterilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın kayıtlı değerini hesaplayın

20.000 \text{ USD} \times 32,00 \text{ TL} = 640.000 \text{ TL}

İhracat sevk edildiğinde alacak bu tutar üzerinden 120 Alıcılar hesabına borç kaydedilmiştir.

2

Tahsil edilen brüt tutarı hesaplayın

20.000 \text{ USD} \times 33,50 \text{ TL} = 670.000 \text{ TL}

Fiili tahsilat tarihindeki cari kur üzerinden işletmeye gelen toplam bedel bulunur.

3

Kambiyo karını hesaplayın

670.000 - 640.000 = 30.000 \text{ TL}

Kur artışı nedeniyle ortaya çıkan olumlu fark kambiyo karıdır.

4

Banka hesabına giren net tutarı ve komisyonu belirleyin

Banka:

669.500 \text{ TL}

, Komisyon:

500 \text{ TL}

Brüt tahsilattan banka masrafı düşülerek net nakit girişi hesaplanır.

5

Nazım hesapları kapatın

911 (Borç) / 910 (Alacak)

640.000 \text{ TL}

Tahsilat gerçekleştiği için izleme amaçlı açılan nazım hesaplar ters kayıtla kapatılır.

Anahtar Kavram

Vesaik mukabili ihracat işlemlerinde alacağın kapatılması ve kur farkı ile komisyonun muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1

İhracat alacağının deftere hangi kurdan girdiğini hatırlayın.

2

Tahsil edilen brüt tutar ile defter değeri arasındaki farkı kambiyo karı olarak belirleyin.

3

Banka komisyonunu gider yazmayı ve nazım hesap türüne (Vesaik vs. Akreditif) dikkat etmeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi akreditifli (L/C) ihracat senaryosu ve değerleme (kur farkı) kaydı üzerinden çözerek nazım hesap farklarını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 108Soru →

İşletme, transit ticaret kapsamında yurt dışındaki bir firmadan $10.000$ USD bedelle satın aldığı ve henüz Türkiye gümrük hattına sokmadığı ticari malları, başka bir ülkedeki müşterisine $15.000$ USD bedelle peşin olarak satmıştır. (İşlem tarihindeki kur: $1$ USD = $30$ TL). Bu satış işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar 450.000

Borç: 100 Kasa 540.000 / Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar 450.000, 391 Hesaplanan KDV 90.000

Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 600 Yurtiçi Satışlar 450.000

Borç: 100 Kasa 150.000 / Alacak: 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 150.000

Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 153 Ticari Mallar 450.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar 450.000

Cevap

Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar 450.000

Transit ticaret kapsamında yapılan satışlarda, mallar Türkiye'ye girmediği için '601 Yurtdışı Satışlar' hesabı kullanılır ve KDV hesaplanmaz. Peşin satış bedeli olan

15.000

USD, kur (

30

TL) ile çarpılarak

450.000

TL olarak 100 Kasa hesabına borç, 601 hesabına alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1

Satış bedelinin TL karşılığını hesaplayın.

15.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 450.000 \text{ TL}

Yabancı para cinsinden işlemler, işlem tarihindeki kur üzerinden ulusal paraya çevrilerek kaydedilir.

2

KDV durumunu değerlendirin.

KDV hesaplanmaz (

0

TL).

Transit ticarette mallar Türkiye gümrük hattına girmeden veya millileştirilmeden satıldığı için KDV Kanunu kapsamı dışındadır.

3

Uygun hesapları belirleyerek yevmiye kaydını oluşturun.

Peşin satış için 100 Kasa borçlu, yurt dışı satış niteliği için 601 Yurtdışı Satışlar alacaklı.

Transit ticaret satışları Tek Düzen Hesap Planı'na göre 601 Yurtdışı Satışlar hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret Satış Kaydı ve KDV İstisnası

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin maliyet kaydında (satılan malın maliyeti) hangi hesapların kullanıldığını ve 153 nolu hesabın nasıl kapatıldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 109Soru →

Anadolu Dış Ticaret A.Ş., yurt dışındaki bir tedarikçiden ticari mal ithal etmek amacıyla banka aracılığıyla $400.000$ TL tutarında bir akreditif açtırmıştır. Malların gümrüğe ulaşması, millileştirilmesi ve işletme stoklarına girmesi sürecinde gerçekleşen harcamalar aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

Harcama Türü	Tutar (TL)
Navlun (Uluslararası nakliye)	$30.000$
Nakliye Sigortası (Yurt dışı sevkiyat süreci)	$10.000$
Gümrük Vergisi	$50.000$
Gümrük Antrepo ve Ardiye Giderleri (Millileştirme sürecinde)	$5.000$
Gümrük Müşavirliği Komisyonu	$2.000$
Gümrükten İşletme Deposuna Taşıma (Yerel nakliye)	$8.000$
İşletme Deposuna Giriş Sonrası Yapılan Depo Sigortası	$3.000$

Söz konusu ithalat işlemine ilişkin Katma Değer Vergisi (KDV) oranı $\%20$ olup, ödenen tüm vergilerin indirim konusu yapıldığı bilinmektedir.

Buna göre, ithal edilen malların toplam maliyet bedeli kaç TL'dir?

400.000

497.000

505.000

508.000

606.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $505.000$

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyet bedeli

505.000

TL'dir.

İthal edilen bir malın maliyeti; fatura bedeline ek olarak nakliye, sigorta, gümrük vergisi ve malların işletme deposuna girişi yapılana kadar gerçekleştirilen nakliye ve yükleme-boşaltma gibi harcamaların toplamından oluşur. Hesaplama:

400.000 + 30.000 + 10.000 + 50.000 + 5.000 + 2.000 + 8.000 = 505.000

TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Mal bedeli ve millileştirme öncesi giderleri topla

400.000

(FOB) +

30.000

(Navlun) +

10.000

(Sigorta) =

440.000

TL

Uluslararası standartlar ve TDHP gereği malların getirilmesi için yapılan zorunlu harcamalar maliyete eklenir.

2

Gümrük süreci harcamalarını ekle

440.000

+

50.000

(Gümrük Vergisi) +

5.000

(Ardiye) +

2.000

(Komisyon) =

497.000

TL

Gümrükte ödenen vergiler (indirim konusu olmayanlar) ve gümrük hizmet bedelleri malın maliyet unsurudur.

3

İşletme deposuna kadar olan taşıma giderini ekle ve dönem giderlerini ayıkla

497.000

+

8.000

(Yerel Nakliye) =

505.000

TL

Stok maliyeti, malların işletme deposuna (mevcut konuma) getirilinceye kadar yapılan harcamaları kapsar; depo girişi sonrası sigorta ise faaliyet gideridir.

Anahtar Kavram

İthalat maliyeti; mal bedeline ek olarak, malların işletme deposuna ulaştırılıp satışa hazır hale gelinceye kadar yapılan tüm doğrudan giderlerin toplamından oluşur.

Daha Fazla Pratik

İthalat işlemlerinde akreditif açılış masraflarının ve banka komisyonlarının hangi hesapta izlendiğini (159 Verilen Sipariş Avansları) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 110Soru →

Türkiye'de faaliyet gösteren bir dış ticaret işletmesi, transit ticaret rejimi kapsamında İtalya'daki bir tedarikçiden $40.000$ USD bedelle satın aldığı sanayi ürünlerini, Türkiye gümrük hattına sokmaksızın veya millileştirmeksizin doğrudan Mısır'daki bir müşteriye $65.000$ USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların satıldığı gün geçerli olan Merkez Bankası döviz satış kuru $1$ USD = $32$ TL'dir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı satış kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

120 ALICILAR

2.080.000

(Borç) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR

2.080.000

(Alacak)

120 ALICILAR

2.496.000

(Borç) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR

2.080.000

(Alacak), 391 HESAPLANAN KDV

416.000

(Alacak)

120 ALICILAR

2.080.000

(Borç) / 600 YURTİÇİ SATIŞLAR

2.080.000

(Alacak)

120 ALICILAR

1.280.000

(Borç) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR

1.280.000

(Alacak)

153 TİCARİ MALLAR

1.280.000

(Borç) / 320 SATICILAR

1.280.000

(Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR $2.080.000$ (Borç) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR $2.080.000$ (Alacak)

Cevap

İşletmenin yapacağı doğru yevmiye kaydı; Borç tarafında 120 ALICILAR hesabı

2.080.000

TL, Alacak tarafında ise 601 YURTDIŞI SATIŞLAR hesabı

2.080.000

TL şeklinde olmalıdır.

Doğru cevap seçeneği, satış hasılatını güncel kur üzerinden (

65.000 \times 32 = 2.080.000

TL) hesaplamış ve transit ticaretin doğası gereği KDV dahil etmeden 601 Yurtdışı Satışlar hesabına kaydetmiştir. Bu işlem, Tek Düzen Hesap Planı ve KDV Kanunu hükümlerine tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

Satış tutarının Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.

65.000

USD

\times 32

TL/

1

USD =

2.080.000

TL

Yurt dışı para birimiyle yapılan işlemlerin ulusal para birimiyle kaydedilmesi gereklidir.

2

Transit ticaretin KDV karşısındaki durumunu belirleyiniz.

KDV hesaplanmaz (KDV kapsamı dışı).

Transit ticarette mallar Türkiye gümrük hattına girmediği ve millileşmediği için Türkiye sınırları içinde yapılmış bir teslim sayılmaz.

3

Satış kaydında kullanılacak hesapları belirleyerek yevmiye maddesini oluşturunuz.

Alıcılar hesabına borç, Yurtdışı Satışlar hesabına alacak kaydı yapılır.

Verilen satışın vadeli olması 120 hesabını, yurt dışındaki bir müşteriye yapılması ise 601 hesabını gerektirir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde satış bedeli üzerinden KDV hesaplanmaz ve hasılat 601 Yurtdışı Satışlar hesabında takip edilir.

İpuçları

1

Transit ticarette mallar Türkiye sınırlarından geçmez veya gümrükte millileştirilmez.

2

Teslimin Türkiye dışında gerçekleşmesi, Katma Değer Vergisi (KDV) doğup doğmayacağını belirleyen en önemli kriterdir.

3

Yurt dışına yapılan satışlarda hasılat hesabı olarak 601 Yurtdışı Satışlar kullanılır ve KDV oranı %0 (daha doğrusu kapsam dışı) olarak düşünülmelidir.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin alış kaydını yaparken kullanılan hesapları ve dönem sonundaki değerleme işlemlerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 111Soru →

Yıldız Dış Ticaret İşletmesi, $10$ Mayıs $2026$ tarihinde yurt dışındaki bir müşterisine "mal mukabili" ödeme şekliyle $5.000$ ABD Doları tutarında mal göndermiştir. Söz konusu mallar gümrükten $15$ Mayıs $2026$ tarihinde fiilen ihraç edilmiştir (GÇB kapanış tarihi).

İşlem tarihlerindeki kur bilgileri şu şekildedir:

Tarih	İşlem	Kur ( $1$ ABD Doları)
$10$ Mayıs $2026$	Fatura Tarihi	$32,00$ TL
$15$ Mayıs $2026$	Fiili İhraç Tarihi	$32,50$ TL

Buna göre, işletmenin fiili ihraç tarihinde yapacağı muhasebe kaydında "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

150.000

160.000

161.250

162.500

165.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $162.500$

Cevap

162.500

TL tutarı "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına alacak kaydedilmelidir.

İhracat işlemlerinde hasılatın kayda alınacağı tutar, malların fiilen ihraç edildiği (Gümrük Çıkış Beyannamesinin kapandığı) tarihteki kura göre belirlenir. Soruda fiili ihraç tarihi

15

Mayıs

2026

, bu tarihteki kur ise

32,50

TL olarak verilmiştir. Bu durumda

5.000

ABD Doları

\times

32,50

TL =

162.500

TL hesaplanarak "601 Yurtdışı Satışlar" hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat hasılatının hangi tarihteki kur üzerinden hesaplanacağını belirlemek.

Fiili ihraç tarihi (Gümrük Çıkış Beyannamesi kapanış tarihi) olan

15

Mayıs

2026

esas alınmalıdır.

Muhasebe uygulamaları ve vergi mevzuatı gereği, ihracat geliri malların fiilen ihraç edildiği tarihte ve o günkü kur üzerinden kayıtlara alınır.

2

Fiili ihraç tarihindeki kur ile döviz tutarını çarpmak.

5.000

ABD Doları

\times

32,50

TL =

162.500

TL

Hasılata esas olan Türk Lirası tutarı, döviz tutarının fiili ihraç tarihindeki Merkez Bankası alış kuruyla değerlenmesiyle bulunur.

3

Tutarı ilgili hesaba kaydetmek.

601 Yurtdışı Satışlar Hesabı Alacak:

162.500

TL

Yurt dışına yapılan mal satışlarından elde edilen gelirler bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

İhracatta hasılat, fatura tarihine göre değil, malların fiilen ihraç edildiği (GÇB kapanış) tarihindeki kur üzerinden hesaplanır.

Tahmini Süre:45s

Soru 112Soru →

(T) Tekstil Üretim İşletmesi, Mart 2026 tarihinde bir dış ticaret firmasına ihraç edilmek kaydıyla $1.200.000$ TL tutarında örme kumaş teslim etmiştir (KDV oranı $\%20$ ). Malların yasal süresi içinde ihraç edileceği bildirilmiş ve KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi uyarınca tecil-terkin sistemi kapsamında işlem yapılmıştır. Bu bilgilere göre, imalatçı (T) İşletmesinin satış anında yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borçlu: 120 Alıcılar

1.200.000

TL, 192 Diğer KDV

240.000

TL; Alacaklı: 600 Yurtiçi Satışlar

1.200.000

TL, 392 Diğer KDV

240.000

TL

Borçlu: 120 Alıcılar

1.440.000

TL; Alacaklı: 600 Yurtiçi Satışlar

1.200.000

TL, 391 Hesaplanan KDV

240.000

TL

Borçlu: 120 Alıcılar

1.200.000

TL, 191 İndirilecek KDV

240.000

TL; Alacaklı: 600 Yurtiçi Satışlar

1.200.000

TL, 391 Hesaplanan KDV

240.000

TL

Borçlu: 120 Alıcılar

1.200.000

TL; Alacaklı: 600 Yurtiçi Satışlar

1.200.000

TL, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

240.000

TL

Borçlu: 153 Ticari Mallar

1.200.000

TL, 192 Diğer KDV

240.000

TL; Alacaklı: 320 Satıcılar

1.200.000

TL, 392 Diğer KDV

240.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: 120 Alıcılar $1.200.000$ TL, 192 Diğer KDV $240.000$ TL; Alacaklı: 600 Yurtiçi Satışlar $1.200.000$ TL, 392 Diğer KDV $240.000$ TL

Cevap

İhraç kayıtlı satışta imalatçı, mal bedelini alıcıdan talep ederken KDV'yi tahsil etmez; bu nedenle '120 Alıcılar' hesabı

1.200.000

TL borçlandırılır. Tahsil edilmeyen KDV tutarı olan

240.000

TL ise '392 Diğer KDV' (Tecil Edilen KDV) hesabında alacak, '192 Diğer KDV' (Tecil Edilebilir KDV) hesabında borç olarak izlenir.

İhraç kayıtlı satışlarda (KDV 11/1-c), imalatçı firma ihracatçıdan KDV tahsil etmez. Muhasebe standardı gereği, mal bedeli '120 Alıcılar' ve '600 Yurtiçi Satışlar' hesaplarına kaydedilirken; tahsil edilmeyen KDV tutarı ihracat gerçekleşene kadar '392 Diğer KDV' (Tecil Edilen) ve '192 Diğer KDV' (Tecil Edilebilir) hesaplarında karşılıklı olarak izlenir. Bu sayede hem bilanço denkliği korunur hem de tecil edilen vergi takip edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1

KDV tutarının hesaplanması

1.200.000 \times \%20 = 240.000

TL

Tecil edilecek vergi miktarını belirlemek için.

2

Satış bedelinin ve hasılatın kaydedilmesi

120 Alıcılar (Borç):

1.200.000

TL; 600 Yurtiçi Satışlar (Alacak):

1.200.000

TL

İhraç kayıtlı satışta KDV tahsil edilmediğinden alıcılar hesabı sadece mal bedeli kadar artar.

3

Tecil edilecek KDV'nin muhasebeleştirilmesi

192 Diğer KDV (Borç):

240.000

TL; 392 Diğer KDV (Alacak):

240.000

TL

Vergi dairesi tarafından tecil edilecek tutarı izlemek ve denkleştirmek için bu özel hesaplar kullanılır.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı teslimlerde KDV tecil-terkin uygulaması ve imalatçı kayıt düzeni.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 113Soru →

(G) Güneş Enerjisi Sistemleri Üretim İşletmesi, Haziran 2026 tarihinde bir dış ticaret firmasına ihraç edilmek kaydıyla $1.500.000$ TL tutarında panel teslim etmiştir ( $KDV$ oranı $\%20$ ). İmalatçı işletme, $KDV$ Kanunu'nun 11/1-c maddesi kapsamında $KDV$ tutarını alıcıdan tahsil etmemiş ve tecil-terkin sistemine göre işlem yapmıştır.

Buna göre, imalatçı işletmenin söz konusu satış işlemine ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borçlu: 120 ALICILAR

1.500.000

TL / Borçlu: 192 DİĞER KDV

300.000

TL / Alacaklı: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR

1.500.000

TL / Alacaklı: 391 HESAPLANAN KDV

300.000

TL

Borçlu: 120 ALICILAR

1.800.000

TL / Alacaklı: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR

1.500.000

TL / Alacaklı: 391 HESAPLANAN KDV

300.000

TL

Borçlu: 120 ALICILAR

1.500.000

TL / Borçlu: 191 İNDİRİLECEK KDV

300.000

TL / Alacaklı: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR

1.500.000

TL / Alacaklı: 391 HESAPLANAN KDV

300.000

TL

Borçlu: 120 ALICILAR

1.500.000

TL / Borçlu: 392 DİĞER KDV

300.000

TL / Alacaklı: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR

1.500.000

TL / Alacaklı: 391 HESAPLANAN KDV

300.000

TL

Borçlu: 120 ALICILAR

1.500.000

TL / Alacaklı: 601 YURTDIŞI SATIŞLAR

1.500.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: 120 ALICILAR $1.500.000$ TL / Borçlu: 192 DİĞER KDV $300.000$ TL / Alacaklı: 600 YURTİÇİ SATIŞLAR $1.500.000$ TL / Alacaklı: 391 HESAPLANAN KDV $300.000$ TL

Cevap

İmalatçı işletme, 120 Alıcılar ve 192 Diğer KDV hesaplarını borçlandırırken, 600 Yurtiçi Satışlar ve 391 Hesaplanan KDV hesaplarını alacaklandırmalıdır.

İhraç kayıtlı satış işlemlerinde imalatçı işletme, satış bedelini (KDV hariç) yurtiçi satış olarak kaydederken, tahsil etmediği KDV tutarını 192 Diğer KDV hesabında borç olarak takip eder. Böylece bilanço denkliği sağlanır ve tahsil edilmeyen vergi yükümlülüğü (391) karşısında bir hak (192) oluşturulur.

Adım Adım Çözüm

1

KDV tutarının hesaplanması

1.500.000 \times 0,20 = 300.000

TL

İhraç kayıtlı teslimde fatura üzerinde KDV gösterilmeli ancak tahsil edilmemelidir.

2

Alıcıdan olan alacağın belirlenmesi

1.500.000

TL (KDV hariç tutar)

KDV Kanunu 11/1-c maddesi gereği ihracatçı firma KDV ödemez.

3

Tahsil edilmeyen KDV'nin kaydedilmesi

192 Diğer KDV hesabına

300.000

TL borç kaydı

Henüz tahsil edilmeyen ve ileride terkin edilecek veya iade alınacak olan bu tutar geçici olarak bu hesapta izlenir.

4

Gelir ve vergi yükümlülüğünün kaydedilmesi

600 Yurtiçi Satışlar (

1.500.000

TL) ve 391 Hesaplanan KDV (

300.000

TL) alacak kaydı

Teslim yurtiçindeki bir firmaya yapıldığı için hasılat yurtiçi satış olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Tecil-Terkin Sistemi (KDV 11/1-c)

Daha Fazla Pratik

İhracatın 3 ay içinde gerçekleşmemesi durumunda imalatçının yapması gereken düzeltme ve gecikme zammı kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 114Soru →

Liman Dış Ticaret İşletmesi, $15$ Kasım $2025$ tarihinde ihraç edeceği mallar için yurt dışındaki alıcısından $12.000$ ABD Doları tutarında peşin avansı banka aracılığıyla tahsil etmiştir. İşletme, $22$ Aralık $2025$ tarihinde toplam $50.000$ ABD Doları tutarındaki malın fiili ihracatını (gümrük hattını geçiş) gerçekleştirmiştir. Bakiye tutarın "mal mukabili" ödeme şekliyle tahsil edileceği kararlaştırılmış olup, işletme dönem sonu değerleme işlemlerini yapmış ancak bakiye tutarı henüz tahsil etmemiştir.

Kur bilgileri aşağıdaki gibidir:

Tarih	İşlem	$1$ ABD Doları
$15$ Kasım $2025$	Avans Tahsili	$31,50$ TL
$22$ Aralık $2025$	Fiili İhracat (GÇB Kapanış)	$33,00$ TL
$31$ Aralık $2025$	Dönem Sonu Değerleme	$34,20$ TL

Buna göre, işletmenin $2025$ yılı sonunda bu işlemlere ilişkin "646 Kambiyo Karları" hesabına kaydedeceği toplam tutar kaç TL'dir?

18.000

TL

45.600

TL

63.600

TL

135.000

TL

44.400

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $63.600$ TL

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda kaydedeceği toplam kambiyo karı 63.600 TL'dir.

İşletmenin elde ettiği toplam kambiyo karı iki aşamadan oluşmaktadır: Birincisi,

15

Kasım'da

31,50

TL'den alınan

12.000

dolarlık avansın

22

Aralık'taki fiili ihraç tarihinde

33,00

TL kuruna yükselmesi sonucu oluşan

18.000

TL'lik kur farkı geliridir. İkincisi ise,

22

Aralık'ta

33,00

TL kurundan kayda alınan

38.000

dolarlık mal mukabili alacağın,

31

Aralık değerleme tarihinde

34,20

TL'ye yükselmesiyle oluşan

45.600

TL'lik değerleme farkıdır. Bu iki gelirin toplamı olan

63.600

TL, dönemin toplam kambiyo karını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Peşin alınan avansın fiili ihraç tarihindeki kur farkını hesapla

12.000 \times (33,00 - 31,50) = 18.000

TL

Alınan avanslar fiili ihraç tarihinde o günün kuruyla kapatılır ve oluşan fark kambiyo karı/zararı olarak kaydedilir.

2

Mal mukabili (açık hesap) kalan alacak tutarını belirle

50.000 - 12.000 = 38.000

ABD Doları

Toplam ihracat tutarından peşin tahsil edilen kısım düşülerek kredili (mal mukabili) kısım bulunur.

3

Mal mukabili alacağın dönem sonu değerleme farkını hesapla

38.000 \times (34,20 - 33,00) = 45.600

TL

Dönem sonunda yabancı paralı alacaklar güncel kur üzerinden değerlenir ve oluşan artış kambiyo karı olarak kaydedilir.

4

Toplam kambiyo karını bul

18.000 + 45.600 = 63.600

TL

Yıl içinde gerçekleşen ve yıl sonunda değerleme sonucu oluşan tüm kambiyo karları toplanır.

Anahtar Kavram

Dış ticaret işlemlerinde peşin ve mal mukabili yöntemlerin bir arada kullanılması durumunda, kur farklarının hem fiili ihraç tarihinde (avanslar için) hem de dönem sonunda (alacaklar için) hesaplanması gerekir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 115Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışından ticari mal ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla görüldüğünde ödemeli bir akreditif açtırmıştır. İşleme ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Değer
Akreditif Tutarı	$40.000 \text{ USD}$
Akreditif Teminat Oranı	$\%20$
Banka Komisyon ve Masrafları	$4.500 \text{ TL}$
İşlem Tarihindeki Kur ( $1 \text{ USD}$ )	$34,00 \text{ TL}$

Banka, akreditif teminatını ve komisyon tutarını işletmenin vadesiz mevduat hesabından tahsil etmiştir. Bu bilgilere göre, akreditif açılış işleminin muhasebeleştirilmesinde "159 Verilen Sipariş Avansları" hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken tutar kaç $\text{TL}$ 'dir?

276.500

272.000

1.360.000

1.364.500

267.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $276.500$

Cevap

Akreditif açılışında "159 Verilen Sipariş Avansları" hesabına borç kaydedilecek toplam tutar

276.500 \text{ TL}

'dir.

Doğru yanıt olan tutar, banka tarafından kesilen

\%20

oranındaki nakit teminatın TL karşılığı olan

272.000 \text{ TL}

ile doğrudan akreditif açılışıyla ilgili olan

4.500 \text{ TL}

tutarındaki komisyonun toplamıdır. Akreditifli ithalatta mal millileşene kadar yapılan bu tür ödemeler malın maliyetine dahil edilmek üzere "159 Verilen Sipariş Avansları" hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Akreditif teminatının yabancı para cinsinden tutarını hesaplamak

40.000 \text{ USD} \times \%20 = 8.000 \text{ USD}

Banka, akreditif açılışında bedelin belirli bir kısmını teminat olarak bloke eder.

2

Teminat tutarını Türk Lirası'na çevirmek

8.000 \text{ USD} \times 34,00 \text{ TL/USD} = 272.000 \text{ TL}

Muhasebe kayıtları ulusal para birimi üzerinden yapılır.

3

TL bazlı banka komisyon ve masraflarını eklemek

272.000 \text{ TL} + 4.500 \text{ TL} = 276.500 \text{ TL}

Akreditif açılışı için ödenen masraflar malın maliyetine dahil edilmek üzere avans hesabında toplanır.

4

Muhasebe hesabını belirlemek

159 Verilen Sipariş Avansları (Borçlu)

İthalat tamamlanana kadar yapılan tüm ödemeler bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Akreditif açılışında ödenen teminatlar ve masraflar, Tek Düzen Hesap Planı gereği malın maliyet unsuru olarak kabul edilir ve 159 Verilen Sipariş Avansları hesabında takip edilir.

İpuçları

1

Akreditif açılışında ödenen teminatlar malın maliyetine dahil edilir.

2

Sadece teminat değil, bankaya ödenen komisyonlar da 159 nolu hesapta izlenmelidir.

3

Hesaplama: (Döviz Tutarı x Teminat Oranı x Kur) + Komisyon formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

Akreditifli ithalatta malın gümrükten çekilmesi aşamasındaki maliyet aktarım kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 116Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, lehine açılmış olan $100.000$ USD tutarındaki teyitsiz bir akreditifli ihracat işleminin $60.000$ USD'lik kısmına ilişkin sevk belgelerini bankaya ibraz etmiş ve ilgili tutarın işletme hesabına geçtiği bildirilmiştir. Tahsilat tarihinde $1$ USD = $33,00$ TL'dir. Bu bilgilere göre, tahsilat işlemi sonrasında nazım hesaplarda (bilgi hesaplarında) yapılması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı

1.980.000

/ Alacak: 920 Akreditifli İhracatlar

1.980.000

Borç: 920 Akreditifli İhracatlar

1.980.000

/ Alacak: 921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı

1.980.000

Borç: 921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı

3.300.000

/ Alacak: 920 Akreditifli İhracatlar

3.300.000

Borç: 911 Vesaik Mukabili İhracatlar Karşılığı

1.980.000

/ Alacak: 910 Vesaik Mukabili İhracatlar

1.980.000

Borç: 102 Bankalar

1.980.000

/ Alacak: 120 Alıcılar

1.980.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı $1.980.000$ / Alacak: 920 Akreditifli İhracatlar $1.980.000$

Cevap

Tahsilat gerçekleştiğinde, gerçekleşen tutar kadar (

1.980.000

TL) nazım hesaplar ters kayıtla kapatılmalıdır (921 Borç / 920 Alacak).

Akreditifli ihracat işlemlerinde, işletme lehine açılan akreditifler bir hak/taahhüt niteliğinde olduğu için nazım hesaplarda (920 Borç, 921 Alacak) izlenir. Bu akreditifin tamamı veya bir kısmı gerçekleşip bedeli tahsil edildiğinde, gerçekleşen kısım kadar bu nazım hesaplar ters kayıt yapılarak (921 Borç, 920 Alacak) kapatılır. Soru senaryosunda

60.000

USD'lik kısım tahsil edildiği için

60.000 \times 33 = 1.980.000

TL tutarında ters kayıt yapılması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Tahsil edilen (gerçekleşen) tutarın TL karşılığını hesaplayınız.

60.000

USD

\times

33,00

TL/

1

USD =

1.980.000

TL

Nazım hesaplar, işlem tarihindeki güncel kurlar üzerinden izlenir ve gerçekleşen kısımlar bu değer üzerinden kapatılır.

2

Daha önce açılan nazım hesap kaydını hatırlayınız.

920 Akreditifli İhracatlar (Borçlu) / 921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı (Alacaklı)

İhbar alındığında veya belgeler gönderildiğinde taahhüt/hak bu şekilde kaydedilir.

3

Tahsilat gerçekleştiği için bu taahhüdün azaldığını gösteren ters kaydı yapınız.

921 Akreditifli İhracatlar Karşılığı (Borç) / 920 Akreditifli İhracatlar (Alacak) tutar

1.980.000

TL

Akreditifli ihracatın bedeli tahsil edildiğinde, o tutar üzerindeki banka güvencesi (taahhüt) sona erer.

Anahtar Kavram

Akreditifli işlemlerde nazım hesap takibi ve gerçekleşme anında ters kayıtla kapatma.

İpuçları

1

Nazım hesaplar bir işlemin muhasebe içi takibi için kullanılır ve her zaman borç-alacak dengesiyle çalışır.

2

Akreditif gerçekleştiğinde, daha önce bu işlem için oluşturulan 'bilgi' kaydının tutar bazında azaltılması gerekir.

3

Gerçekleşen kısım

60.000

USD'dir. Kur ile çarptığınızda çıkan sonucu, başlangıçtaki Akreditifli İhracatlar (920) kaydını kapatacak şekilde ters tarafa yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Akreditifli işlemlerde teyitli ve teyitsiz ayrımının nazım hesap kodlarına etkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 117Soru →

İşletme, $20$ Ocak $2026$ tarihinde $1.000$ ABD Doları tutarındaki malı kredili olarak ihraç etmiştir. Söz konusu dış ticaret işlemine ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Tarih	İşlem	Kur ( $1$ USD)
$20$ Ocak $2026$	Fiili İhracat Tarihi (Gümrük Hattını Geçiş)	$32$ TL
$15$ Şubat $2026$	Alacağın Tahsil Edilmesi	$34$ TL

Buna göre, $15$ Şubat tarihinde yapılan tahsilat kaydında ortaya çıkan kur farkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

646 Kambiyo Kârları hesabı

2.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

2.000

TL borçlandırılır.

601 Dış Satışlar hesabı

2.000

TL alacaklandırılır.

646 Kambiyo Kârları hesabı

34.000

TL alacaklandırılır.

120 Alıcılar hesabı

34.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Kârları hesabı $2.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Tahsilat tarihindeki kur farkı için 646 Kambiyo Kârları hesabı

2.000

TL alacaklandırılmalıdır.

İşletme malları ihraç ettiğinde

1

USD =

32

TL iken alacağı

32.000

TL olarak kaydetmiştir. Tahsilat tarihinde kur

34

TL'ye çıktığı için işletme

34.000

TL tahsil etmiştir. Aradaki

2.000

TL'lik artış, ihracat alacağından kaynaklanan bir kambiyo kârıdır ve 646 Kambiyo Kârları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat tarihindeki alacak tutarının TL karşılığını hesapla.

1.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL} = 32.000 \text{ TL}

Alacağın defter değeri fiili ihracat tarihindeki kur üzerinden belirlenir.

2

Tahsilat tarihindeki tutarın TL karşılığını hesapla.

1.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL} = 34.000 \text{ TL}

İşletmenin kasasına/bankasına giren güncel TL tutarını belirlemek gerekir.

3

Kur farkını ve niteliğini belirle.

34.000 - 32.000 = 2.000 \text{ TL}

(Olumlu fark)

İhracat alacağı varken kurun yükselmesi işletme için ek bir gelir (kâr) oluşturur.

4

Uygun muhasebe hesabına kaydet.

646 Kambiyo Kârları hesabı alacak tarafına yazılır.

Dönem içinde oluşan olumlu kur farkları kambiyo kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde fiili ihraç tarihi ile tahsilat tarihi arasında oluşan olumlu kur farklarının kambiyo kârı olarak muhasebeleştirilmesi.

Tahmini Süre:45s

Soru 118Soru →

Yurt dışındaki bir alıcıya kredili mal satışı gerçekleştiren işletme, $12$ Ekim $2025$ tarihinde faturasını düzenlemiş; malların gümrük beyannamesinin onaylanıp fiilen ihraç edildiği tarih (intibak tarihi) ise $18$ Ekim $2025$ olarak kayıtlara geçmiştir. İlgili tarihlerdeki döviz kurları ve dönem sonu verileri aşağıda sunulmuştur:

Tarih	Açıklama	Kur ( $1$ EUR)
$12$ Ekim $2025$	Fatura Tarihi	$36,20$ TL
$18$ Ekim $2025$	Fiili İhraç (İntibak) Tarihi	$36,50$ TL
$31$ Aralık $2025$	Dönem Sonu Değerleme Kuru	$37,40$ TL

İhracat bedeli olan $15.000$ Avro ( $\text{EUR}$ ) henüz tahsil edilmediğine göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

646

Kambiyo Kârları hesabı

13.500

TL alacaklandırılır.

646

Kambiyo Kârları hesabı

18.000

TL alacaklandırılır.

656

Kambiyo Zararları hesabı

13.500

TL borçlandırılır.

601

Dış Satışlar hesabı

13.500

TL alacaklandırılır.

120

Alıcılar hesabı

4.500

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $646$ Kambiyo Kârları hesabı $13.500$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Fiili ihraç tarihi (

18

Ekim) baz alınarak yapılan değerleme sonucunda

646

Kambiyo Kârları hesabı

13.500

TL alacaklandırılır.

Doğru çözümde, ihracatın gerçekleştiği kabul edilen fiili ihraç tarihindeki kur (

36,50

TL) ile dönem sonu değerleme kuru (

37,40

TL) arasındaki fark (

0,90

TL) toplam döviz tutarıyla (

15.000 \text{ EUR}

) çarpılmıştır. Elde edilen

13.500

TL, bir alacak kalemindeki değer artışını ifade ettiği için Kambiyo Kârları hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Esas alınacak döviz kurunu belirle.

Fiili İhraç (İntibak) Kuru =

36,50

TL

Muhasebe uygulamaları uyarınca ihracat geliri ve alacağı, malların fiilen ihraç edildiği tarihteki kur üzerinden kayda alınır.

2

Dönem sonu kur farkını hesapla.

37,40

TL -

36,50

TL =

0,90

TL (Artış)

Dönem sonu değerleme kuru ile işlem tarihindeki kur arasındaki birim farkı bulmak gerekir.

3

Toplam kur farkı tutarını hesapla.

15.000 \text{ EUR} \times 0,90

TL =

13.500

TL

Toplam yabancı para tutarı ile birim kur farkı çarpılarak toplam kâr/zarar bulunur.

4

Kur farkının niteliğini belirle ve muhasebeleştir.

646

Kambiyo Kârları (Alacak) ve

120

Alıcılar (Borç)

Alacak senetli veya kredili bir işlemde döviz kurunun yükselmesi işletme lehine bir durumdur, dolayısıyla kambiyo kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde değerleme yapılırken faturanın düzenlendiği tarih değil, malların gümrükten geçtiği fiili ihraç (intibak) tarihindeki kur esas alınır.

İpuçları

1

İhracatta kurlar arasındaki farkı hesaplamaya başlamadan önce hangi tarihteki kurun 'başlangıç kuru' olduğunu belirleyin.

2

Fiili ihraç tarihi, malın gümrük hattını geçtiği andır ve muhasebe kayıtlarında bu tarihteki kur esastır.

3

Kur

36,50

'den

37,40

'a çıktığına göre

15.000

Avroluk alacağınızın TL karşılığı artmıştır; bu bir kârdır.

Daha Fazla Pratik

İhracat bedelinin tahsil edildiği tarihteki kur farkı kaydı ile dönem sonu değerleme kaydı arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 119Soru →

İşletme, personelin yurt dışı iş seyahati harcamalarında kullanılmak üzere bankadaki TL mevduat hesabından $500$ USD tutarında nakit yabancı para (efektif) satın almıştır. İşlem tarihinde bankanın kurları şu şekildedir:

Kur Türü	Kur ( $1$ USD)
Efektif Satış Kuru	$34,00$ TL
Döviz Satış Kuru	$33,80$ TL

Buna göre, bu işlemin muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

100 Kasa Hesabı -

17.000

TL

100 Kasa Hesabı -

16.900

TL

102 Bankalar Hesabı -

17.000

TL

102 Bankalar Hesabı -

16.900

TL

900 Nazım Hesaplar -

17.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 Kasa Hesabı - $17.000$ TL

Cevap

100 Kasa Hesabı

17.000

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

İşletme bankadan fiziksel nakit (efektif) satın aldığı için işlemde bankanın efektif satış kuru olan

34,00

TL kullanılmalıdır. Toplam tutar

500 \times 34,00 = 17.000

TL olarak hesaplanır. İşletmenin elindeki nakit arttığı için 100 Kasa hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Doğru kur türünün belirlenmesi

Efektif Satış Kuru:

34,00

TL

İşletme bankadan nakit yabancı para (efektif) satın aldığı için bankanın bu nakdi satma fiyatı olan efektif satış kuru esas alınır.

2

TL karşılığının hesaplanması

500 \times 34,00 = 17.000

TL

Satın alınan yabancı para tutarı ile ilgili kur çarpılarak muhasebe kayıtlarına esas alınacak TL tutarı bulunur.

3

Muhasebe hesabının seçilmesi

100 Kasa Hesabı (Borç)

İşletmenin nakit yabancı parası (efektifi) arttığı için dönen varlıklar grubundaki 100 Kasa hesabı borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı

Tahmini Süre:45s

Soru 120Soru →

İmalatçı bir işletmenin, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun $11/1-c$ maddesi kapsamında "ihraç kayıtlı" olarak gerçekleştirdiği mal teslimlerinde, faturada gösterilen ancak ihracatçıdan tahsil edilmeyen KDV tutarı imalatçı tarafından hangi hesabın borcuna kaydedilerek takip edilir?

192 Diğer KDV

191 İndirilecek KDV

392 Diğer KDV

190 Devreden KDV

İşlem transit ticaret kapsamında olduğu için KDV hesaplanmaz

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 192 Diğer KDV

Cevap

İhraç kayıtlı teslimlerde tahsil edilmeyen KDV tutarı 192 Diğer KDV hesabının borcuna kaydedilir.

İhraç kayıtlı mal teslimlerinde imalatçı, ihracatçıdan KDV tahsil etmez. Ancak bu KDV'yi beyannamesinde göstermek zorundadır. Vergi dairesi bu tutarı 'tecil' (erteleme) eder. Muhasebe kaydında, tahsil edilmeyen bu KDV tutarı imalatçı tarafından '192 Diğer KDV' (Tecil Edilebilir KDV) hesabının borcuna, '392 Diğer KDV' (Tecil Edilen KDV) hesabının ise alacağına kaydedilir. Soru borç kaydını sorduğu için doğru yanıt 192 Diğer KDV hesabıdır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin mahiyetini belirle

İhraç kayıtlı teslim (KDV Kanunu 11/1-c)

İmalatçının ihracatçıya KDV tahsil etmeden mal teslim etmesi özel bir tecil-terkin sistemine tabidir.

2

KDV'nin muhasebeleşme tarafını tespit et

Tahsil edilmeyen ancak beyan edilecek olan tutar "Tecil Edilebilir KDV" niteliğindedir.

Bu tutar imalatçı için bir alacak hakkı doğurduğu için aktif karakterli bir hesapta izlenmelidir.

3

Doğru hesap kodunu ata

192 Diğer KDV hesabı borçlandırılır.

Tek Düzen Hesap Planı ve KDV genel tebliğleri uyarınca tecil edilecek vergiler bu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin Muhasebe Kaydı

İpuçları

1

İhraç kayıtlı teslimlerde KDV tahsil edilmez ancak beyan edilir.

2

Tahsil edilmeyen bu tutar, vergi dairesinden olan bir nevi bekleyen alacak gibi düşünülerek aktif bir hesapta (1'li grup) izlenir.

Tahmini Süre:45s

Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik