Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 5

Soru 81Soru →

İşletme, yurt dışından ticari mal ithal etmek amacıyla bankası aracılığıyla $60.000 \text{ USD}$ tutarında bir akreditif açtırmıştır. İşleme ilişkin detaylar aşağıda verilmiştir:

- Akreditif açılış tarihinde (T1) kur: $1 \text{ USD} = 31,50 \text{ TL}$
- Banka akreditif açılış komisyonu: $6.000 \text{ TL}$ (ayrıca $\%5 \text{ BSMV}$ ödenmiştir)
- Akreditif teminat oranı: $\%20$ (teminat bedeli peşin yatırılmıştır)
- Vesaikin bankaya ulaştığı ve ithalatın gerçekleştiği tarihte (T2) kur: $1 \text{ USD} = 33,20 \text{ TL}$
- İthalatla ilgili nakliye ve sigorta giderleri: $22.000 \text{ TL}$ (işletme tarafından nakit ödenmiştir)

Buna göre, işletmenin bu ithalat işlemi sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabına borç kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

2.020 .300 \text{ TL}

1.918 .300 \text{ TL}

1.992 .000 \text{ TL}

2.020 .000 \text{ TL}

1.998 .300 \text{ TL}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.020 .300 \text{ TL}$

Cevap

2.020 .300 \text{ TL}

tutarındaki seçenek doğrudur. İthalat maliyeti hesaplanırken, malın fiili ithalat tarihindeki kur değeri esas alınmalı ve o ana kadar yapılan tüm direkt giderler maliyete eklenmelidir.

İthalat işlemlerinde malın maliyeti, fiili ithalat tarihindeki kur üzerinden hesaplanan bedele, malın işletmeye getirilmesi için yapılan akreditif komisyonu, BSMV, nakliye ve sigorta gibi tüm ek giderlerin eklenmesiyle bulunur. Hesaplamada

60.000 \text{ USD} \times 33,20 = 1.992 .000 \text{ TL}

mal bedeline,

6.300 \text{ TL}

banka masrafı ve

22.000 \text{ TL}

nakliye gideri eklendiğinde

2.020 .300 \text{ TL}

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Akreditif açılış masraflarının (Komisyon ve BSMV) hesaplanması

6.000 + (6.000 \times 0,05) = 6.300 \text{ TL}

Akreditif açılış masrafları, malın elde edilme maliyetinin bir parçasıdır ve 159 nolu hesapta izlenir.

2

Fiili ithalat tarihindeki (T2) mal bedelinin TL cinsinden hesaplanması

60.000 \text{ USD} \times 33,20 \text{ TL/USD} = 1.992 .000 \text{ TL}

Muhasebe standartları ve VUK uyarınca, ithal edilen varlıklar fiili ithalat veya vesaikin teslim alındığı tarihteki kur üzerinden kayda alınır.

3

Tüm maliyet unsurlarının toplanarak 153 Ticari Mallar hesabına aktarılacak tutarın bulunması

1.992 .000 \text{ (Mal Bedeli)} + 6.300 \text{ (Banka Masrafı)} + 22.000 \text{ (Nakliye/Sigorta)} = 2.020 .300 \text{ TL}

Ticari malın maliyeti; alış bedeli ile depoya girene kadar yapılan gümrük vergisi, nakliye, komisyon ve benzeri giderlerin toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

İthalat İşlemlerinde Maliyet Oluşumu ve Kur Değerlemesi

İpuçları

1

İthalat işlemlerinde mal bedeli hangi tarihteki kur ile Türk Lirasına çevrilir?

2

Banka komisyonları ve nakliye giderleri dönem gideri mi yoksa malın maliyeti midir?

3

Akreditif açılırken ödenen komisyon ve BSMV tutarlarını da malın bedeline eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İthalat tamamlandıktan sonra yapılan ödemelerde ortaya çıkan kur farklarının muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 82Soru →

İthalat faaliyetleri yürüten bir işletme, yurt dışından sipariş ettiği ticari malların millileştirilmesi ve işletme deposuna sevki sürecinde aşağıdaki harcamaları yapmıştır:

Harcama Türü	Tutar (TL)
Malın Fatura Bedeli	$800.000$
Nakliye (Navlun)	$40.000$
Sigorta Bedeli	$20.000$
Gümrük Vergisi	$120.000$
Gümrük Ardiye (Depolama) Gideri	$15.000$
Gümrükten İşletme Deposuna Nakliye	$10.000$
İndirilebilir Katma Değer Vergisi ( $20\%$ )	$201.000$

Verilen bilgilere göre, ithal edilen malların işletmeye olan toplam maliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

800.000

TL

995.000

TL

1.005.000

TL

1.190.000

TL

1.206.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.005.000$ TL

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti

1.005.000

TL'dir.

İthalat işlemlerinde malın maliyet bedeli; fatura bedeline ek olarak gümrük vergisi, nakliye, sigorta ve ardiye gibi millileştirme sürecindeki zorunlu giderlerin eklenmesiyle oluşur. Ayrıca malların gümrük sahasından işletmenin kendi deposuna getirilmesi için yapılan nakliye harcamaları da maliyetin bir parçasıdır. Bu unsurların toplamı (

800.000 + 40.000 + 20.000 + 120.000 + 15.000 + 10.000

) olan

1.005.000

TL doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyet unsurlarını belirleme

Mal bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergisi, ardiye ve depoya nakliye.

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartları gereği, bir varlığın maliyeti, o varlığın işletme deposuna getirilip kullanılabilir/satılabilir hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.

2

KDV'nin durumunu analiz etme

201.000

TL tutarındaki KDV maliyete dahil edilmez.

İndirilebilir nitelikteki vergiler (KDV), nihai bir maliyet olmayıp işletme üzerinde yük oluşturmadığı için stok maliyetine eklenmez, 191 İndirilecek KDV hesabında takip edilir.

3

Toplam maliyet hesaplaması yapma

800.000 + 40.000 + 20.000 + 120.000 + 15.000 + 10.000 = 1.005.000

TL

Tüm geçerli maliyet unsurları toplanarak malın giriş değeri (153 Ticari Mallar) bulunur.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyet Bedeli Oluşumu

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 83Soru →

İşletme, yurt dışındaki bir tedarikçiden $500.000$ TL bedelle ticari mal ithal etmiş ve millileştirme sürecinde aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama Kalemi	Tutar (TL)
Uluslararası Nakliye (Navlun)	$40.000$
Nakliyat Sigortası	$10.000$
Gümrük Vergisi	$25.000$
Gümrük Ardiye Ücreti (Fiili İthalata Kadar)	$5.000$
Katma Değer Vergisi (KDV - %20)	$116.000$
Mallar Depoya Girdikten Sonraki Reklam Harcamaları	$15.000$

Bu bilgilere göre, ithal edilen malların toplam maliyeti kaç TL olarak muhasebeleştirilmelidir?

500.000

580.000

595.000

696.000

711.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $580.000$

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti

580.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

580.000

TL tutarı; malın temel alış bedeli ile gümrükten çekilip işletme stoklarına girene kadar yapılan navlun, sigorta, gümrük vergisi ve ardiye gibi zorunlu harcamaların toplamıdır. Muhasebe ilkeleri gereği, bir varlığın elde edilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm harcamalar o varlığın maliyetine eklenir.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyete eklenecek unsurların belirlenmesi

Mal bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergisi ve ardiye ücreti

TMS 2 Stoklar standardı ve VUK hükümlerine göre satın alma maliyeti; alış bedeli ile malın depoya getirilmesine kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.

2

Dönem gideri ve indirilecek vergilerin ayrılması

KDV (

116.000

TL) ve Reklam Giderleri (

15.000

TL) elenir

KDV indirilebilir bir vergi olduğu için maliyet değildir. Tanıtım giderleri ise malın kullanım aşamasına hazır hale gelmesinden sonra yapıldığı için pazarlama gideridir.

3

Toplam maliyet hesaplaması

500.000 + 40.000 + 10.000 + 25.000 + 5.000 = 580.000

TL

Toplanabilir maliyet unsurlarının birleştirilmesi sonucunda nihai stok değerine ulaşılır.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyetinin Oluşumu ve Aktifleştirme İlkeleri

Daha Fazla Pratik

Akreditifli ithalat işlemlerinde, banka masraflarının ve komisyonların maliyet mi yoksa finansman gideri mi sayılacağı konusunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 84Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihindeki mizanında, yabancı paralı vadesiz mevduat hesabında $12.000$ USD bakiye görülmektedir. Bu tutar, ilgili hesaba $1$ USD = $32,50$ TL kuru üzerinden kaydedilmiştir. Dönem sonu değerleme gününde TCMB tarafından ilan edilen kurlar aşağıdaki gibidir:

Kur Türü	Değer (TL)
Döviz Alış	$34,20$
Döviz Satış	$34,40$
Efektif Alış	$34,15$
Efektif Satış	$34,45$

Vergi Usul Kanunu ve Genel Muhasebe ilkeleri çerçevesinde, işletmenin yapması gereken değerleme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

102 Bankalar hesabı

20.400

TL borçlandırılır, 646 Kambiyo Karları hesabı

20.400

TL alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

19.800

TL borçlandırılır, 646 Kambiyo Karları hesabı

19.800

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

20.400

TL borçlandırılır, 102 Bankalar hesabı

20.400

TL alacaklandırılır.

102 Bankalar hesabı

22.800

TL borçlandırılır, 646 Kambiyo Karları hesabı

22.800

TL alacaklandırılır.

İşlem sadece Nazım Hesaplarda

12.000

USD tutarında izleme kaydı yapılarak takip edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabı $20.400$ TL borçlandırılır, 646 Kambiyo Karları hesabı $20.400$ TL alacaklandırılır.

Cevap

102 Bankalar hesabının

20.400

TL borçlandırılması ve 646 Kambiyo Karları hesabının

20.400

TL alacaklandırılması gerekir.

Banka hesaplarındaki yabancı paralar 'döviz' olarak kabul edilir ve dönem sonu değerlemesinde TCMB döviz alış kuru esas alınır. Kayıtlı kur

32,50

iken dönem sonu kurunun

34,20

olması,

1

USD başına

1,70

TL'lik bir değer artışı (kar) anlamına gelir. Toplamda

12.000 \times 1,70 = 20.400

TL tutarındaki bu artış, banka hesabının borcuna ve kambiyo karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Varlığın niteliğine göre uygun kur türünü belirlemek

Banka hesabındaki yabancı paralar 'Döviz' niteliğindedir; bu nedenle 'Döviz Alış Kuru' (

34,20

TL) seçilmelidir.

VUK uyarınca kasa mevcudu efektif alış kuruyla, banka mevduatları ise döviz alış kuruyla değerlenir.

2

Dönem sonu güncel TL değerini hesaplamak

12.000

USD

\times 34,20

TL =

410.400

TL

Mevcut döviz bakiyesinin değerleme günündeki rayiç değerini bulmak için.

3

Değerleme farkını (kur farkı) hesaplamak

410.400

TL (Yeni Değer) -

390.000

TL (Eski Değer:

12.000 \times 32,50

) =

20.400

TL

Kayıtlı değer ile güncel değer arasındaki farkın kar mı zarar mı olduğunu tespit etmek için.

4

Muhasebe kaydını gerçekleştirmek

102 Bankalar (Borç):

20.400

/ 646 Kambiyo Karları (Alacak):

20.400

Aktif bir hesabın değerindeki artış borç tarafına, oluşan gelir ise ilgili gelir hesabının alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Döviz ve Efektif Değerleme Farkı

Daha Fazla Pratik

Kasada bulunan nakit yabancı paraların (efektif) değerlemesinde hangi kurun kullanılması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 85Soru →

(S) Seramik Üretim İşletmesi, Nisan 2026 döneminde bir dış ticaret firmasına ihraç edilmek kaydıyla $3.000.000$ TL tutarında mamul teslim etmiştir (KDV oranı % $20$ ). İşletmenin ilgili döneme ait diğer KDV bilgileri şu şekildedir:

KDV İşlem Türü	Tutarı (TL)
Yurtiçi Satışlar Hesaplanan KDV	$250.000$
İndirilecek KDV	$400.000$

İhracatın yasal süresi içinde gerçekleştiği ve gerekli belgelerin vergi dairesine ibraz edildiği varsayıldığında, işletmenin yapması gereken terkin ve iade kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

"392 Diğer KDV" hesabı

450.000

TL borçlu, "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı

150.000

TL borçlu; "192 Diğer KDV" hesabı

600.000

TL alacaklı

"392 Diğer KDV" hesabı

600.000

TL borçlu; "192 Diğer KDV" hesabı

600.000

TL alacaklı

"136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı

600.000

TL borçlu; "192 Diğer KDV" hesabı

600.000

TL alacaklı

"392 Diğer KDV" hesabı

250.000

TL borçlu, "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı

350.000

TL borçlu; "192 Diğer KDV" hesabı

600.000

TL alacaklı

"192 Diğer KDV" hesabı

600.000

TL borçlu; "392 Diğer KDV" hesabı

450.000

TL alacaklı, "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı

150.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "392 Diğer KDV" hesabı $450.000$ TL borçlu, "136 Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı $150.000$ TL borçlu; "192 Diğer KDV" hesabı $600.000$ TL alacaklı

Cevap

İlgili dönemde ödenecek KDV tutarı olan

450.000

TL kadar tecil (392 borçlu) ve kalan

150.000

TL kadar iade (136 borçlu) kaydı yapılmalıdır.

İşletmenin ihraç kayıtlı teslimi üzerinden hesaplanan vergi

600.000

TL olmasına rağmen, dönem sonu KDV mahsubu yapıldığında tecil öncesi ödenecek KDV tutarı

450.000

TL olarak hesaplanmıştır. Bu durumda yasal olarak sadece

450.000

TL tecil edilebilir (392 nolu hesapta izlenir). Geriye kalan

150.000

TL ise iade edilecek KDV niteliğindedir. İhracat gerçekleştiğinde, tecil edilen tutar terkin edilirken (392 borçlu), iade tutarı alacak olarak kaydedilir (136 borçlu) ve geçici hesap (192) kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1

İhraç kayıtlı teslimden doğan KDV tutarını hesaplayınız.

3.000.000 \times 0,20 = 600.000

TL.

Tecil edilebilir KDV sınırını belirlemek için satış üzerindeki vergi hesaplanmalıdır.

2

İşletmenin toplam Hesaplanan KDV tutarını bulunuz.

250.000

(Yurtiçi) +

600.000

(İhraç Kayıtlı) =

850.000

TL.

KDV beyannamesindeki toplam vergi yükümlülüğünü belirlemek için gereklidir.

3

Tecil öncesi ödenecek KDV tutarını (KDV pozisyonunu) hesaplayınız.

850.000

(Toplam Hesaplanan) -

400.000

(İndirilecek) =

450.000

TL.

Bu tutar, ihraç kayıtlı satış olmasaydı devlete ödenecek olan tutardır ve tecil edilebilecek maksimum miktarı gösterir.

4

Tecil (Terkin) ve İade tutarlarını ayrıştırınız.

Tecil edilecek KDV:

450.000

TL; İade edilecek KDV:

600.000 - 450.000 = 150.000

TL.

KDV Kanunu Madde 11/1-c uyarınca, ödenecek KDV'yi aşan kısım iade edilir.

5

İhracat sonrası yapılacak terkin ve iade kaydını oluşturunuz.

392 Borçlu (

450.000

), 136 Borçlu (

150.000

), 192 Alacaklı (

600.000

).

İhracat gerçekleştiğinde tecil edilen vergi terkin edilir ve iade alacağı kesinleşir.

Anahtar Kavram

Tecil-Terkin Sistemi (KDV 11/1-c)

İpuçları

1

İhraç kayıtlı satışlarda tecil edilecek tutar, o dönemde beyannamede çıkan 'Ödenecek KDV' tutarı ile sınırlıdır.

2

Önce tüm hesaplanan KDV'leri toplayıp indirilecek KDV'den çıkarın; eğer sonuç ihraç kayıtlı KDV'den küçükse aradaki fark iade edilir.

3

Toplam Hesaplanan KDV

850.000

TL'dir. İndirilecek KDV düştüğünde kalan

450.000

TL tecil limitinizdir.

Daha Fazla Pratik

İhracatın 3 aylık süreden sonra, ancak ek süre almadan gerçekleşmesi durumunda yapılacak gecikme zammı kaydı üzerine çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Pratik bir kontrol: (İhraç Kayıtlı KDV) - (Tecil Öncesi Ödenecek KDV) = İade Edilecek KDV. Eğer fark pozitifse iade doğar, negatifse tamamı tecil edilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 86Soru →

Aksu Dış Ticaret İşletmesi, $15$ Kasım $2025$ tarihinde ihraç edeceği mallar için yurt dışındaki alıcısından $25.000$ ABD Doları tutarında peşin avans almıştır. Avansın alındığı gün kur $1$ USD = $34,00$ TL'dir. İşletme, $10$ Aralık $2025$ tarihinde bu siparişin $15.000$ ABD Dolarlık kısmını fiilen ihraç etmiştir. Fiili ihraç tarihinde (gümrük beyannamesinin kapandığı tarih) kur $1$ USD = $34,60$ TL iken, faturanın düzenlendiği tarihteki kur $1$ USD = $34,40$ TL'dir. $31$ Aralık $2025$ tarihinde ise dönem sonu değerlemesi yapılmış olup Merkez Bankası döviz alış kuru $1$ USD = $35,20$ TL olarak belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin $2025$ yılı sonunda bu işlemlerle ilgili olarak gelir tablosunda raporlayacağı toplam kambiyo zararı kaç TL'dir?

21.000

TL

9.000

TL

12.000

TL

18.000

TL

30.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $21.000$ TL

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda raporlayacağı toplam kambiyo zararı

21.000

TL'dir.

Doğru cevap, ihraç edilen

15.000

USD'nin avans kuru (

34,00

) ile fiili ihraç kuru (

34,60

) arasındaki

9.000

TL'lik farkın ve kalan

10.000

USD'nin dönem sonu değerleme farkı olan

12.000

TL'nin toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Alınan peşin avansın TL karşılığının ve ihracat sonrası kalan bakiyenin belirlenmesi

25.000 \times 34,00 = 850.000

TL avans alınmıştır. İhracat sonrası kalan bakiye

10.000

ABD Dolarıdır.

Muhasebe kayıtlarına esas teşkil eden başlangıç tutarını ve kalan yükümlülüğü belirlemek için gereklidir.

2

Fiili ihraç tarihindeki kur farkı zararının hesaplanması

15.000 \times (34,60 - 34,00) = 9.000

TL Kambiyo Zararı.

Peşin ihracatta hasılat fiili ihraç tarihindeki kurdan kaydedilir; avans ile hasılat arasındaki fark kambiyo kâr/zararı olarak yansıtılır.

3

Dönem sonu (31 Aralık) değerleme farkının hesaplanması

10.000 \times (35,20 - 34,00) = 12.000

TL Kambiyo Zararı.

Elde kalan yabancı paralı avanslar dönem sonunda değerlemeye tabi tutulur; kur artışı pasif karakterli hesapta zarar doğurur.

4

Toplam kambiyo zararının toplanması

9.000 + 12.000 = 21.000

TL.

Dönem içinde oluşan ve dönem sonunda tahakkuk eden tüm kambiyo zararlarının toplamı gelir tablosunda raporlanır.

Anahtar Kavram

Peşin ihracatta kur farkları, hem ihracatın gerçekleştiği tarihte (fiili ihraç) hem de dönem sonunda (değerleme) muhasebeleştirilir.

İpuçları

1

Peşin ihracatta kur farkı hem satış anında hem de dönem sonunda hesaplanabilir.

2

Satış gelirini kaydederken faturadaki kuru değil, gümrük beyannamesinin kapandığı tarihteki kuru baz almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Kur azalışı durumunda 'Kambiyo Kârı' oluşacağını unutmayarak aynı soruyu kurları düşürerek çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 87Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçiden $100.000$ ABD Doları (USD) tutarında ticari mal ithal etmek üzere anlaşmış ve süreçle ilgili aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

İşlem Detayı / Tarih	Veri / Kur Bilgisi
$01.03.2026$ Tarihli Sipariş Avansı ( $20.000$ USD)	$1$ USD = $30,00$ TL
$15.03.2026$ Tarihli Fiili İthalat (Kalan $80.000$ USD)	$1$ USD = $32,00$ TL
Nakliye Bedeli ( $5.000$ USD - Fiili İthalat Tarihinde Ödenmiştir)	$1$ USD = $32,00$ TL
Sigorta Bedeli ( $2.000$ USD - Fiili İthalat Tarihinde Ödenmiştir)	$1$ USD = $32,00$ TL
Gümrük Vergisi Oranı (CIF Değer Üzerinden)	$\%10$
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Oranı (Matrah: CIF + Gümrük Vergisi)	$\%20$
Ardiye ve Tahmil-Tahliye Giderleri (KDV hariç)	$20.320$ TL

İşletme, gümrükte hesaplanan Katma Değer Vergisini (KDV) indirim konusu yapmaktadır. Bu verilere göre, ithal edilen ticari malların toplam maliyeti kaç TL'dir?

4.500.000

3.726.400

4.540.000

5.403.936

3.746.720

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.500.000$

Cevap

İthal edilen ticari malların toplam maliyeti

4.500.000

TL'dir.

VUK ve TMS çerçevesinde ithal edilen malların maliyeti, malların işletme ambarına gelinceye kadar yapılan tüm harcamaları kapsar. Hesaplamada avansın ödendiği günkü kur (

30

TL) ile kalan borcun ithalat günündeki kuru (

32

TL) dikkate alınarak fatura bedeli

3.160.000

TL bulunur. Buna nakliye (

160.000

TL), sigorta (

64.000

TL), gümrük vergisi (

342.400

TL), ÖTV (

753.280

TL) ve ardiye giderleri (

20.320

TL) eklendiğinde toplam maliyet

4.500.000

TL olarak saptanır. KDV indirim konusu yapıldığı için maliyete dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Fatura alış bedelinin TL karşılığını hesapla.

Avans:

20.000 \times 30 = 600.000

TL; Kalan:

80.000 \times 32 = 2.560.000

TL. Toplam:

3.160.000

TL.

VUK uyarınca avanslar tarihi kurla, kalan borç fiili ithalat tarihindeki kurla değerlenerek maliyete alınır.

2

Nakliye ve sigorta giderlerini TL'ye çevir ve CIF değeri bul.

Nakliye:

5.000 \times 32 = 160.000

TL; Sigorta:

2.000 \times 32 = 64.000

TL. CIF Matrahı:

(100.000 + 5.000 + 2.000) \times 32 = 3.424.000

TL.

Gümrük vergisi ve ÖTV matrahı için fiili ithalat tarihindeki kur üzerinden CIF (Mal + Nakliye + Sigorta) bedeli esas alınır.

3

Gümrük Vergisi ve ÖTV tutarlarını hesapla.

Gümrük Vergisi:

3.424.000 \times 0,10 = 342.400

TL. ÖTV:

(3.424.000 + 342.400) \times 0,20 = 753.280

TL.

Gümrük vergisi CIF değer üzerinden, ÖTV ise (CIF + Gümrük Vergisi) toplamı üzerinden hesaplanır ve her ikisi de maliyet unsurudur.

4

Tüm unsurları toplayarak toplam maliyete ulaş.

3.160.000 + 160.000 + 64.000 + 342.400 + 753.280 + 20.320 = 4.500.000

TL.

Malın işletme deposuna girene kadar katlanılan tüm zorunlu harcamalar (KDV hariç) maliyete dahil edilir.

Anahtar Kavram

İthalat maliyeti; fatura bedeli, nakliye, sigorta, gümrük vergileri ve iade alınamayan diğer vergiler ile gümrükleme giderlerinin toplamından oluşur.

İpuçları

1

İthalat maliyetini hesaplarken malların millileştirilmesi sürecinde ödenen ve iade alınamayan tüm vergi ve giderleri toplamayı unutmayın.

2

Gümrük vergisi ve ÖTV hesaplanırken kur olarak fiili ithalat (15 Mart) tarihindeki

32

TL'yi kullanmalısınız; ancak muhasebe kaydında avansın kendi kurunu (

30

TL) koruyun.

3

ÖTV matrahı, malın CIF bedeline (Mal + Nakliye + Sigorta) gümrük vergisinin de eklenmesiyle bulunan tutardır. KDV ise en son aşamada tüm bunların toplamı üzerinden hesaplanır fakat maliyete girmez.

Daha Fazla Pratik

İthalat sürecinde ortaya çıkan kur farklarının, mal stoklara girdikten sonraki dönemde nasıl muhasebeleştirileceğini (finansman gideri kısıtlaması vb.) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce gümrükte hesaplanan vergilerin toplamını bulun, ardından fatura bedeli ve diğer nakit giderlerle birleştirin. Matrah hiyerarşisine (CIF -> Gümrük Vergisi -> ÖTV -> KDV) dikkat edin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 88Soru →

Işık Dış Ticaret İşletmesi, $20$ Mart $2026$ tarihinde yurt dışındaki bir müşterisine "mal mukabili" (açık hesap) ödeme şekliyle $8.000$ ABD Doları tutarında mal ihraç etmiştir. Malların gümrükten çıkış tarihindeki (fiili ihraç tarihi) kur $1$ ABD Doları = $34$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin fiili ihraç tarihinde yapması gereken muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

120

Alıcılar Hesabı

272.000

TL

340

Alınan Sipariş Avansları Hesabı

272.000

TL

102

Bankalar Hesabı

272.000

TL

159

Verilen Sipariş Avansları Hesabı

272.000

TL

121

Alacak Senetleri Hesabı

272.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $120$ Alıcılar Hesabı $272.000$ TL

Cevap

İşletme mal mukabili ihracat yaptığı için ticari alacak doğmuştur, dolayısıyla 120 Alıcılar hesabı 272.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.

Mal mukabili (açık hesap) ihracat işlemlerinde, mal yurt dışındaki müşteriye teslim edildiğinde ancak henüz bedeli tahsil edilmediğinde, işletme lehine bir ticari alacak doğar. Bu tür cari hesap takipleri için 120 Alıcılar (Yurtdışı Alıcılar alt hesabı) kullanılır. Hesaplama ise fiili ihraç tarihindeki kur olan

34

TL üzerinden

8.000 \times 34 = 272.000

TL olarak yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

İhracatın ödeme şeklini ve doğan yükümlülüğü belirleyin.

Ödeme şekli "mal mukabili" olduğu için işletme henüz tahsilat yapmamıştır ve bir ticari alacağı (açık hesap) oluşmuştur.

Dış ticarette mal mukabili ödeme, malın gönderilip bedelinin daha sonra tahsil edilmesi esasına dayanır.

2

İhracat tutarının Türk Lirası (TL) karşılığını hesaplayın.

8.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL/USD} = 272.000 \text{ TL}

Muhasebe kayıtları Tek Düzen Hesap Planı gereği ulusal para birimi (TL) üzerinden yapılmalıdır.

3

Borçlu hesabı belirleyin.

Alacak doğduğu için aktif karakterli bir hesap olan 120 Alıcılar hesabı borçlandırılır.

İhracat geliri elde edildiğinde, karşılığında nakit veya senet alınmadıysa işlem açık hesap (cari hesap) üzerinden takip edilir.

Anahtar Kavram

Mal mukabili ihracatta, satış tarihinde alacağın oluşması ve bu alacağın 120 Alıcılar hesabında takip edilmesi.

İpuçları

1

"Mal mukabili" terimi, malın gönderilip paranın daha sonra alınacağı bir vadeli satışı ifade eder.

2

Ticari alacaklar için hangi hesap kodunu kullanmanız gerektiğini düşünün (120 mi, 340 mı?).

Daha Fazla Pratik

Bu işlemden sonra tahsilat yapıldığında ortaya çıkacak kur farkı kaydını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 89Soru →

İşletme, $15.12 .2025$ tarihinde yurt dışındaki bir alıcıya $100.000$ USD tutarında malı "Vesaik Mukabili" (Belge Karşılığı) ödeme yöntemiyle ihraç etmiş ve ihracat belgelerini aynı gün bankasına teslim ederek gerekli nazım hesap kayıtlarını yapmıştır. İşlemle ilgili tarihler ve kurlar şu şekildedir:

Tarih	İşlem	Kur ( $1 \text{ USD}$ )
$15.12.2025$	İhracat ve Belgelerin Teslimi	$32,00 \text{ TL}$
$31.12 .2025$	Dönem Sonu Değerlemesi	$33,50 \text{ TL}$
$15.01 .2026$	Tahsilat ve Komisyon Kesintisi	$34,00 \text{ TL}$

$15.01 .2026$ tarihinde banka, vesaiki tahsil etmiş ve toplam tahsilat tutarı üzerinden $\%0,5$ oranında komisyon kesintisi yaptıktan sonra kalan tutarı işletmenin hesabına aktarmıştır.

Buna göre, $15.01 .2026$ tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

102 BANKALAR hesabı

3.383.000

TL borçlandırılmalıdır.

646 KAMBİYO KARLARI hesabı

200.000

TL alacaklandırılmalıdır.

120 ALICILAR hesabı

3.200.000

TL alacaklandırılmalıdır.

653 KOMİSYON GİDERLERİ hesabı

16.000

TL borçlandırılmalıdır.

646 KAMBİYO KARLARI hesabı

50.000

TL borçlandırılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR hesabı $3.383.000$ TL borçlandırılmalıdır.

Cevap

102 BANKALAR hesabının

3.383.000

TL borçlandırılması ifadesi doğrudur.

Tahsilat tarihinde (

15.01.2026

) kur

34,00

TL olduğu için alacağın toplam değeri

3.400.000

TL'dir. Bankanın kestiği

\%0,5

komisyon

17.000

TL'dir. İşletmenin banka hesabına giren net tutar

3.400.000 - 17.000 = 3.383.000

TL olmalıdır. Bu tutar 102 Bankalar hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat tarihindeki defter değerini ve nazım hesap kaydını belirleme

100.000 \times 32,00 = 3.200.000

TL (120 Alıcılar B, 601 Yurtdışı Satışlar A)

İhracat geliri gümrük hattını geçtiği tarihteki kurdan kaydedilir.

2

Dönem sonu (31.12.2025) değerlemesini hesaplama

100.000 \times (33,50 - 32,00) = 150.000

TL (646 Kambiyo Karı)

Dönemsellik kavramı gereği yabancı paralı alacaklar yıl sonunda değerlenmelidir. Yeni defter değeri:

3.350.000

TL.

3

Tahsilat günü toplam tutarı ve komisyonu hesaplama

Toplam:

100.000 \times 34,00 = 3.400.000

TL. Komisyon:

3.400.000 \times 0,005 = 17.000

TL.

Banka komisyonları genellikle tahsil edilen brüt tutar üzerinden hesaplanır.

4

Tahsilat kaydındaki net banka tutarını ve kur farkını bulma

Banka (Net):

3.400.000 - 17.000 = 3.383.000

TL. Dönem içi Kur Farkı:

3.400.000 - 3.350.000 = 50.000

TL.

102 Bankalar hesabı net tutar kadar borçlandırılırken, 120 Alıcılar son defter değerinden (

3.350.000

TL) kapatılır.

Anahtar Kavram

Vesaik mukabili ihracat işlemlerinde değerleme ve tahsilat süreci

İpuçları

1

31.12.2025 tarihinde yapılan değerleme kaydının alacak bakiyesini nasıl etkilediğini düşünün.

2

Banka komisyonu her zaman en güncel (tahsil edilen) tutar üzerinden hesaplanır.

3

Tahsilat kaydında Alıcılar hesabını

3.350.000

TL (son defter değeri) ile kapatıp, bankaya net girişi yazarken aradaki farkı kur farkı olarak kaydedin.

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemin akreditifli ödeme yönteminde banka teyit masrafları eklenerek yapıldığı senaryoları inceleyin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 90Soru →

Dış ticaretle uğraşan bir işletme, yurt dışından $120.000 \text{ USD}$ tutarında ticari mal ithal etmek amacıyla akreditif açtırmıştır. İşleme ilişkin veriler şu şekildedir:

İşlem Detayı	Değer / Tutar	Döviz Kuru ( $1 \text{ USD}$ )
Akreditif Açılış Tarihi	$\%20$ Nakit Teminat	$30,00 \text{ TL}$
Akreditif Komisyonu	$2.400 \text{ TL}$ ( $+ \%5$ BSMV)	-
Navlun (Nakliye) Gideri	$3.000 \text{ USD}$	$31,00 \text{ TL}$
Fiili İthalat Tarihi (Vesaikin Gelişi)	Fatura Bedeli ( $120.000 \text{ USD}$ )	$32,50 \text{ TL}$
Gümrük Vergisi Oranı	$\%10$	-
Katma Değer Vergisi Oranı	$\%20$	-

Gümrük vergisi matrahı hesaplanırken mal bedeli ve navlun gideri dikkate alınmaktadır. İthalat işlemi tamamlandığında, malların maliyet bedeli üzerinden "153 Ticari Mallar" hesabına yapılacak borç kaydı tutarı toplam kaç $\text{TL}$ olmalıdır?

4.394.820 \text{ TL}

5.273.280 \text{ TL}

4.392.300 \text{ TL}

4.064.820 \text{ TL}

4.301.820 \text{ TL}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.394.820 \text{ TL}$

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti

4.394.820 \text{ TL}

olarak hesaplanmıştır.

Doğru cevap olan

4.394.820 \text{ TL}

tutarı, ithalat sürecinde katlanılan tüm maliyet unsurlarının doğru tarihlerdeki kurlarla hesaplanıp toplanmasıyla elde edilmiştir. Mal bedeli (

3.900.000 \text{ TL}

), navlun (

93.000 \text{ TL}

), gümrük vergisi (

399.300 \text{ TL}

) ve akreditif masrafları (

2.520 \text{ TL}

) toplamı bu sonuca ulaşmamızı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Akreditif açılış masraflarının hesaplanması

2.520 \text{ TL}

Banka komisyonu (

2.400 \text{ TL}

) ve BSMV (

2.400 \times \%5 = 120 \text{ TL}

) toplamı olan

2.520 \text{ TL}

, 159 Verilen Sipariş Avansları hesabına borç kaydedilir.

2

Navlun giderinin TL cinsinden hesaplanması

93.000 \text{ TL}

Navlun gideri, ödeme tarihindeki kur üzerinden hesaplanır:

3.000 \text{ USD} \times 31,00 \text{ TL/USD} = 93.000 \text{ TL}

.

3

Fiili ithalat tarihindeki fatura bedelinin hesaplanması

3.900.000 \text{ TL}

Malın gümrüğe geldiği ve belgelerin intikal ettiği tarihteki kur esas alınır:

120.000 \text{ USD} \times 32,50 \text{ TL/USD} = 3.900.000 \text{ TL}

.

4

Gümrük vergisi matrahının ve vergisinin hesaplanması

399.300 \text{ TL}

Matrah: Fatura (

3.900.000

) + Navlun (

93.000

) =

3.993.000 \text{ TL}

. Gümrük Vergisi:

3.993.000 \times \%10 = 399.300 \text{ TL}

.

5

Toplam maliyetin toplanması

4.394.820 \text{ TL}

Toplam Maliyet = Fatura (

3.900.000

) + Navlun (

93.000

) + Gümrük Vergisi (

399.300

) + Banka Masrafları (

2.520

) =

4.394.820 \text{ TL}

.

Anahtar Kavram

İthalat maliyetinin oluşumunda; mal bedeli, gümrük vergileri, nakliye, sigorta ve akreditif masrafları gibi unsurların fiili ithalat tarihindeki kurlar esas alınarak maliyete dahil edilmesi esastır.

İpuçları

1

İthalat maliyetini hesaplarken Katma Değer Vergisi'ni (KDV) hariç tutmayı unutmayın.

2

Mal bedelini hesaplarken akreditif açılış tarihini değil, malların gümrüğe geldiği (fiili ithalat) tarihindeki döviz kurunu kullanmalısınız.

3

Önce gümrük vergisi matrahını (Fatura + Navlun) bulun, ardından bu matrahın %10'u olan gümrük vergisini hesaplayıp diğer maliyet unsurlarıyla toplayın.

Daha Fazla Pratik

Akreditif ödemesinde oluşan kur farklarının (fiili ithalat tarihinden sonraki ödeme gününde oluşan) 646 veya 656 hesaplarda nasıl izlendiğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Önce tüm giderleri (navlun, komisyon, fatura bedeli, gümrük vergisi) TL cinsinden tek tek listeleyip toplamını alarak sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 91Soru →

İhracat yapan bir işletme, $15$ Kasım $2025$ tarihinde $50.000$ İngiliz Sterlini ( $\text{GBP}$ ) tutarındaki malı kredili olarak satmış ve fatura düzenlemiştir (Kur: $1$ $\text{GBP} = 41,50$ $\text{TL}$ ). Malların gümrük hattını geçtiği ve ihracatın hukuken gerçekleştiği (intibak) $20$ Kasım $2025$ tarihinde kur $1$ $\text{GBP} = 42,00$ $\text{TL}$ 'dir. İşletme $31.12.2025$ tarihinde dönem sonu değerlemesi yapmış (Kur: $1$ $\text{GBP} = 43,50$ $\text{TL}$ ) ve söz konusu alacağını $15$ Şubat $2026$ tarihinde tahsil etmiştir (Kur: $1$ $\text{GBP} = 43,00$ $\text{TL}$ ).

Buna göre, işletmenin $15$ Şubat $2026$ tarihinde yapması gereken tahsilat kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR 2.150.000 (B) / 656 KAMBİYO ZARARLARI 25.000 (B) / 120 ALICILAR 2.175.000 (A)

102 BANKALAR 2.150.000 (B) / 120 ALICILAR 2.100.000 (A) / 646 KAMBİYO KARLARI 50.000 (A)

102 BANKALAR 2.150.000 (B) / 120 ALICILAR 2.075.000 (A) / 646 KAMBİYO KARLARI 75.000 (A)

102 BANKALAR 2.150.000 (B) / 120 ALICILAR 2.175.000 (A) / 646 KAMBİYO KARLARI 25.000 (A)

102 BANKALAR 2.150.000 (B) / 656 KAMBİYO ZARARLARI 75.000 (B) / 120 ALICILAR 2.225.000 (A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR 2.150.000 (B) / 656 KAMBİYO ZARARLARI 25.000 (B) / 120 ALICILAR 2.175.000 (A)

Cevap

Tahsilat tarihinde banka hesabına

2.150.000

\text{TL}

girerken,

31.12.2025

tarihinde

43,50

\text{TL}

kurundan değerlenen ve bakiyesi

2.175.000

\text{TL}

olan alacak hesabı kapatılır; aradaki

25.000

\text{TL}

tutarındaki olumsuz fark ise Kambiyo Zararları hesabına borç kaydedilir.

Tahsilat kaydı yapılırken, alacaklı taraf olan 120 Alıcılar hesabı,

31.12.2025

tarihinde yapılan değerleme sonucunda oluşan

2.175.000

\text{TL}

(

50.000

\text{GBP} \times 43,50

) tutarındaki güncel bakiyesi ile kapatılmalıdır. Borç tarafında ise bankaya giren fiili tutar olan

2.150.000

\text{TL}

(

50.000

\text{GBP} \times 43,00

) yer alır. Değerleme tarihinden tahsilat tarihine kadar kurun

43,50

'den

43,00

'e düşmesi işletme için

25.000

\text{TL}

tutarında bir kur zararı doğurduğundan, bu tutar 656 Kambiyo Zararları hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracatın başlangıç kaydını hesapla

50.000 \times 42,00 = 2.100.000

\text{TL}

İhracat gelirleri ve alacaklar, malların fiili ihraç (intibak) tarihindeki kur üzerinden kayda alınır.

2

Dönem sonu (

31.12.2025

) değerleme işlemini yap

50.000 \times 43,50 = 2.175.000

\text{TL}

(Yeni bakiye); Fark:

75.000

\text{TL}

Kar

Yabancı para cinsinden alacaklar dönem sonlarında değerlenerek güncel kurdan bilançoda gösterilmelidir.

3

Tahsilat tarihindeki kur farkını ve kaydı belirle

Tahsilat:

50.000 \times 43,00 = 2.150.000

\text{TL}

; Kur Farkı:

2.150.000 - 2.175.000 = -25.000

\text{TL}

Tahsilat anında, alacağın en son değerlenmiş tutarı ile fiili tahsilat tutarı karşılaştırılarak cari dönem kur farkı bulunur.

Anahtar Kavram

İhracat alacaklarında değerleme ve kur farklarının izlenmesi

Soru 92Soru →

Bir dış ticaret işletmesinin $17.03.2026$ tarihindeki mizanında, "102 Bankalar" hesabının alt hesabı olan "USD Vadesiz Mevduat" hesabında $10.000$ USD bakiye bulunmaktadır. Bu tutarın TL karşılığı (kayıtlı değeri) $322.000$ TL olarak görünmektedir. İşletme, gümrükleme işlemlerindeki küçük ödemeleri nakit gerçekleştirmek amacıyla bu $10.000$ USD'nin tamamını bankadan nakit (efektif) olarak çekerek merkez kasasına almıştır. İşlem anında banka tarafından ilan edilen kurlar aşağıda verilmiştir:

Kur Türü	Değer (TL)
Döviz Alış	$33,40$
Döviz Satış	$33,70$
Efektif Alış	$33,20$
Efektif Satış	$33,80$

Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "646 Kambiyo Karları" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

10.000

TL

12.000

TL

15.000

TL

16.000

TL

8.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $10.000$ TL

Cevap

İşletmenin vadesiz döviz hesabından nakit olarak çektiği yabancı paralar (efektif) için Efektif Alış kuru (

33,20

) üzerinden değerleme yapılması gerektiğinden, kambiyo kârı

10.000

TL'dir.

Vadesiz mevduat hesabından nakit (efektif) çekilmesi durumunda, işletmenin elindeki varlık 'döviz' (kaydi para) formundan 'efektif' (fiziki para) formuna dönüşmektedir. Muhasebe standartları ve İhtisas Muhasebesi uygulamaları gereği, yabancı paralı varlıklar 'Alış' kurları ile değerlenir. İşletmenin kasasına giren fiziki nakit için bankanın ilan ettiği 'Efektif Alış' kuru baz alınmalıdır.

10.000

USD tutarının

33,20

TL kurundan değeri

332.000

TL'dir. Bu değer ile kayıtlı değer olan

322.000

TL arasındaki

10.000

TL'lik fark kambiyo kârı olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Bankadaki yabancı paranın kayıtlı değerini belirleyin.

322.000

TL

Mizanda görünen TL karşılığı, önceki değerleme veya alış tarihindeki kura göre varlığın defter değeridir.

2

Yeni varlık türü için geçerli olan güncel değerleme kurunu seçin.

1

USD =

33,20

TL (Efektif Alış)

Bankadaki para 'döviz' niteliğindeyken, çekilen fiziki nakit 'efektif' niteliğindedir. Varlıkların değerlemesinde 'Alış' kurları kullanılır.

3

Kasaya giren efektif tutarın güncel TL değerini hesaplayın.

10.000 \times 33,20 = 332.000

TL

Yabancı para birimi ile güncel efektif alış kurunun çarpımı ile yeni varlık bedeli bulunur.

4

Güncel değer ile kayıtlı değer arasındaki farkı hesaplayarak kambiyo kârını bulun.

332.000 - 322.000 = 10.000

TL

Varlık transferi anında ortaya çıkan değer artışı Kambiyo Karları hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Kuru Ayrımı

İpuçları

1

Bankadaki para ile kasadaki nakit paranın değerlemesinde farklı kur türleri kullanılır.

2

Varlıkların (Kasa ve Banka) değerlemesinde her zaman 'Alış' kurları dikkate alınır.

3

İşlem sonunda USD artık kasadadır, bu yüzden bankanın fiziki nakit için belirlediği kuru baz almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi, işletmenin kasasındaki efektifleri bankaya yatırıp döviz hesabına aktardığı senaryo için çözerek kur seçim mantığını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 93Soru →

Türkiye'de yerleşik (A) İşletmesi, transit ticaret kapsamında İngiltere'deki bir tedarikçiden $80.000$ USD bedelle vadeli olarak satın aldığı ticari malları, Türkiye gümrük hattına sokmaksızın doğrudan Gürcistan'daki bir müşteriye $110.000$ USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların alış tarihindeki kur $1$ USD = $32,00$ TL, satış tarihindeki kur ise $1$ USD = $33,00$ TL'dir. İşletme, dönem sonunda henüz tahsil edilmemiş alacağı ve ödenmemiş borcu için değerleme yapacaktır ( $31.12$ değerleme kuru $1$ USD = $35,00$ TL).

Buna göre, işletmenin bu transit ticaret işlemiyle ilgili dönem sonunda yapacağı değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Transit ticaret kapsamında gerçekleştirilen teslimler Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşmiş sayıldığı için satış tutarı üzerinden %20 oranında KDV hesaplanarak

726.000

TL tutarında '391 Hesaplanan KDV' kaydı yapılmalıdır.

Satıcılar hesabında ortaya çıkan

240.000

TL tutarındaki kur farkı artışı, '656 Kambiyo Zararları' hesabı yerine '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilerek malın maliyetine eklenmelidir.

Dönem sonunda '120 Alıcılar' hesabı

220.000

TL borçlandırılarak '646 Kambiyo Karları' hesabı alacaklandırılmalı; '656 Kambiyo Zararları' hesabı

240.000

TL borçlandırılırken '320 Satıcılar' hesabı alacaklandırılmalıdır.

İşletme, vadeli alacak ve borç tutarlarını netleştirerek kalan

30.000

USD net alacak üzerinden tek bir değerleme yapmalı ve

90.000

TL tutarında kambiyo karı kaydetmelidir.

Satış geliri bir ihracat işlemi olarak kabul edildiğinden, dönem sonundaki kur artışı (

2,00

TL) '646 Kambiyo Karları' hesabı yerine doğrudan '601 Yurtdışı Satışlar' hesabına ek bir hasılat olarak kaydedilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönem sonunda '120 Alıcılar' hesabı $220.000$ TL borçlandırılarak '646 Kambiyo Karları' hesabı alacaklandırılmalı; '656 Kambiyo Zararları' hesabı $240.000$ TL borçlandırılırken '320 Satıcılar' hesabı alacaklandırılmalıdır.

Cevap

Dönem sonunda 120 Alıcılar hesabı

220.000

TL borçlandırılırken 646 Kambiyo Karları alacaklandırılmalı, 656 Kambiyo Zararları hesabı

240.000

TL borçlandırılırken 320 Satıcılar hesabı alacaklandırılmalıdır.

Doğru cevap, hem alacağın (120) hem de borcun (320) işlem tarihlerindeki kurlar esas alınarak dönem sonu kuru (

35,00

TL) üzerinden ayrı ayrı değerlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Alacak tarafında

220.000

TL kambiyo karı (

110.000 \times [35-33]

), borç tarafında ise

240.000

TL kambiyo zararı (

80.000 \times [35-32]

) oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak (120 Alıcılar) hesabı için kur farkını hesapla

110.000 \text{ USD} \times (35,00 - 33,00) = 220.000 \text{ TL}

Kar

Alacak tutarı satış tarihindeki kur (

33

) ile dönem sonu kuru (

35

) arasındaki olumlu fark kadar değer kazanmıştır.

2

Borç (320 Satıcılar) hesabı için kur farkını hesapla

80.000 \text{ USD} \times (35,00 - 32,00) = 240.000 \text{ TL}

Zarar

Borç tutarı alış tarihindeki kur (

32

) ile dönem sonu kuru (

35

) arasındaki olumsuz fark kadar artmıştır.

3

Yevmiye kayıtlarını oluştur

120 Borçlu / 646 Alacaklı (

220.000

TL) ve 656 Borçlu / 320 Alacaklı (

240.000

TL)

Kur farkı gelirleri 646, giderleri ise 656 numaralı hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette Dönem Sonu Değerleme ve KDV Muafiyeti

İpuçları

1

Transit ticaretin KDV karşısındaki durumunu (konusuna girip girmediğini) düşünün.

2

Dönem sonunda hem alacaklı hem de borçlu olduğumuz yabancı paralar için 'brütlük ilkesini' unutmadan ayrı ayrı değerleme yapmalısınız.

3

Değerleme yaparken alacak için satış tarihi kurunu (

33

), borç için alış tarihi kurunu (

32

) baz alarak

35

TL ile kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının '153 Ticari Mallar' hesabına eklendiği tek durum, malın satın alınmasından o yılın sonuna kadar geçen süreye ait farklar için isteğe bağlı olup, sonraki yıllar için zorunlu olarak kambiyo gideri yazılmasıdır; ancak transit ticarette mal girişi olmadığı için bu kural farklı yorumlanabilir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 94Soru →

(M) Mobilya Üretim İşletmesi, Mart 2026 tarihinde bir dış ticaret firmasına ihraç edilmek kaydıyla $500.000$ TL tutarında mamul teslim etmiştir (KDV oranı $\%20$ ). İmalatçı işletmenin bu satış işlemi sonucunda tahsil etmediği ancak beyan ederek tecil ettirdiği KDV tutarını kaydettiği pasif karakterli hesap aşağıdakilerden hangisidir?

392 Diğer KDV

391 Hesaplanan KDV

192 Diğer KDV

601 Yurt Dışı Satışlar

360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 392 Diğer KDV

Cevap

İhraç kayıtlı satış işleminde tecil edilen KDV tutarı 392 Diğer KDV hesabında izlenir.

İhraç kayıtlı satışlarda imalatçı, ihracatçıdan KDV tahsil etmez. Bu tutar beyannamede gösterilir ancak ödenmez (tecil edilir). Muhasebe sisteminde tecil edilen bu pasif karakterli (yükümlülük) tutar '392 Diğer KDV' hesabının alacağında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

KDV tutarını hesapla

500.000 \times 0,20 = 100.000

TL

Satış bedeli üzerinden hesaplanan ve tecil edilecek olan vergi miktarını belirlemek gerekir.

2

İşlemin muhasebe mantığını belirle

İhraç kayıtlı satışta KDV tahsil edilmez, beyan edilir ancak tecil (ertelenme) edilir.

KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi gereği imalatçılar ihracatçıya KDV tahsil etmeden satış yapabilir.

3

İlgili hesabı seç

392 Diğer KDV (Alacak)

Tecil edilen KDV tutarı, ihracat gerçekleşene kadar bir yükümlülük olarak bu özel hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Satışlarda Tecil-Terkin Sistemi

İpuçları

1

İhraç kayıtlı satışta vergi dairesi KDV'yi ertelediği için 'tecil' kavramına odaklanın.

2

Hesap planında 39. grupta yer alan ve 'Hesaplanan KDV' dışında kalan özel durumlar için kullanılan hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İhracatın 3 ay içinde gerçekleşmemesi durumunda 392 nolu hesaptaki tutarın nasıl kapatılacağını araştırınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 95Soru →

İşletme, $10$ Kasım $2025$ tarihinde $30.000$ ABD Doları tutarındaki ticari malı kredili olarak ithal etmiş ve mallar aynı gün gümrükten çekilerek işletme depolarına alınmıştır. İthalat işleminin gerçekleştiği tarihte kur $1$ USD = $32,00$ TL'dir. İşletme, $31$ Aralık $2025$ tarihi itibarıyla borcun tamamının henüz ödenmediğini ve stoklardaki malların satılmadığını tespit etmiştir. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $34,20$ TL'dir. İşletme, Vergi Usul Kanunu genel tebliğleri hükümleri uyarınca dönem sonuna kadar oluşan kur farklarını varlığın maliyetine ekleme yöntemini tercih etmiştir.

Buna göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

153 Ticari Mallar hesabı

66.000

TL borçlu, 320 Satıcılar hesabı

66.000

TL alacaklı

656 Kambiyo Zararları hesabı

66.000

TL borçlu, 320 Satıcılar hesabı

66.000

TL alacaklı

320 Satıcılar hesabı

66.000

TL borçlu, 646 Kambiyo Karları hesabı

66.000

TL alacaklı

153 Ticari Mallar hesabı

1.026.000

TL borçlu, 320 Satıcılar hesabı

1.026.000

TL alacaklı

780 Finansman Giderleri hesabı

66.000

TL borçlu, 320 Satıcılar hesabı

66.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 Ticari Mallar hesabı $66.000$ TL borçlu, 320 Satıcılar hesabı $66.000$ TL alacaklı

Cevap

Kur farkının maliyete eklendiği yöntemde;

66.000

TL tutarındaki artış 153 Ticari Mallar hesabına borç, 320 Satıcılar hesabına alacak kaydedilir.

Vergi Usul Kanunu (

163

ve

238

nolu tebliğler) gereği, ithal edilen malların işletme stoklarına girdiği yılın sonuna kadar bu mallara ait borçlar nedeniyle ortaya çıkan kur farklarının malın maliyetine eklenmesi zorunludur. Soruda işletmenin bu yöntemi tercih ettiği belirtilmiştir. Kurun

32,00

TL'den

34,20

TL'ye çıkması sonucunda ortaya çıkan

66.000

TL tutarındaki borç artışı, malın maliyetini artıracağından 153 Ticari Mallar hesabının borcuna ve satıcıya olan borcu artıracağından 320 Satıcılar hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

İthalat tarihindeki orijinal borç tutarının TL karşılığını hesaplayın.

30.000 \text{ USD} \times 32,00 \text{ TL/USD} = 960.000 \text{ TL}

Borcun başlangıçtaki kayıtlı değerini belirlemek için.

2

Dönem sonundaki güncel borç tutarını hesaplayın.

30.000 \text{ USD} \times 34,20 \text{ TL/USD} = 1.026.000 \text{ TL}

Kapanış kuru üzerinden borcun bilançoda görünmesi gereken değerini bulmak için.

3

Kur farkı tutarını ve niteliğini belirleyin.

1.026.000 - 960.000 = 66.000 \text{ TL}

(Kur artışı nedeniyle borç artmıştır, yani kur zararı oluşmuştur).

Muhasebeleştirilecek tutarı saptamak için.

4

VUK

163

nolu tebliğ uyarınca (maliyete ekleme yöntemi) yevmiye kaydını oluşturun.

Borcun artışı için 320 hesabı alacaklandırılırken, bu fark malın maliyetine dahil edileceği için 153 hesabı borçlandırılır.

Vergi mevzuatına ve işletme politikasına uygun kaydı tamamlamak için.

Anahtar Kavram

VUK 163 nolu Genel Tebliği uyarınca ithal edilen emtiada dönem sonuna kadar oluşan kur farklarının maliyete eklenmesi

İpuçları

1

İthalatta kur artarsa borcunuz artar. Bu artışın nereye kaydedileceği VUK tebliğlerine göre belirlenir.

2

İthalatın yapıldığı ilk yıl sonuna kadar olan kur farklarını malın maliyetine (153 hesabı) eklemek zorunludur.

3

Hesaplama:

30.000 \times (34,20 - 32,00) = 66.000

TL. Bu tutarı borç artışı olarak 320'nin alacağına, maliyet artışı olarak 153'ün borcuna yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

İthalat borcunun bir sonraki yılda (2026) ödendiği ve kurun tekrar değiştiği bir senaryoda, ikinci yılın kur farklarının gider yazılma ihtiyariliğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce toplam borcu (

1.026.000

TL) ve eski borcu (

960.000

TL) ayrı ayrı hesaplayıp aradaki farkı bulmak, hata payını azaltan sağlam bir sağlamadır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 96Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçiden $80.000$ USD tutarında ticari mal ithal etmek üzere anlaşmıştır. İthalat sürecine ilişkin bilgiler şu şekildedir:

İşlem / Bilgi Türü	Detaylar
Avans Ödemesi	$30.000$ USD (Ödeme tarihindeki kur: $1$ USD = $30$ TL)
Nakliye ve Sigorta	$4.000$ USD (İşletme tarafından ödenmiş, işlem tarihindeki kur: $1$ USD = $31$ TL)
Gümrük Beyannamesi Tescil Kuru	$1$ USD = $33$ TL
Gümrük Vergisi Oranı	$\%20$
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Oranı	$\%10$
Ardiye ve Gümrük Müşavirliği Giderleri	$12.000$ TL
İthalat Kredisi Faizi (Mallar depoya girene kadar)	$8.000$ TL
Katma Değer Vergisi (KDV) Oranı	$\%20$

Malların tamamı millileştirilerek işletme deposuna alınmıştır. Bu bilgilere göre, ithal edilen malların maliyet bedeli olarak "153 Ticari Mallar" hesabına kaydedilmesi gereken toplam tutar aşağıdakilerden hangisidir?

3.581.040

TL

3.671.040

TL

3.248.400

TL

3.573.040

TL

4.315.248

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.581.040$ TL

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyet bedeli

3.581.040

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, muhasebe standartları ve VUK hükümlerine göre; malın tarihi kurla hesaplanan avans kısmı, cari gümrük kuruyla hesaplanan bakiyesi, gümrük vergisi, ÖTV, nakliye ve stoklara girene kadar tahakkuk eden faiz giderlerinin toplamıdır. KDV bir maliyet unsuru değildir.

Adım Adım Çözüm

1

Mal bedelinin TL karşılığını hesapla

2.550.000

TL

Avans kısmı ödeme tarihindeki kurdan (

30.000 \times 30 = 900.000

TL), bakiye ise gümrük kurundan (

50.000 \times 33 = 1.650.000

TL) hesaplanır.

2

Nakliye ve sigorta giderini hesapla

124.000

TL

İşlem tarihindeki kur esas alınır (

4.000 \times 31 = 124.000

TL).

3

Vergi matrahı için CIF değeri belirle

2.772.000

TL

Gümrük vergisi için mal bedeli ve nakliye/sigorta gümrük kuruyla değerlenir:

(80.000 + 4.000) \times 33 = 2.772.000

TL.

4

Gümrük Vergisi ve ÖTV tutarlarını hesapla

Gümrük:

554.400

TL, ÖTV:

332.640

TL

Gümrük Vergisi:

2.772.000 \times \%20 = 554.400

TL. ÖTV matrahı:

2.772.000 + 554.400 = 3.326.400

TL; ÖTV:

3.326.400 \times \%10 = 332.640

TL.

5

Tüm maliyet unsurlarını topla

3.581.040

TL

Mal Bedeli (

2.550.000

) + Nakliye (

124.000

) + Gümrük V. (

554.400

) + ÖTV (

332.640

) + Ardiye (

12.000

) + Faiz (

8.000

).

Anahtar Kavram

İthalat maliyet bedeli; satın alma bedeli, ithalat vergileri (indirilemeyen), nakliye, yükleme-boşaltma ve depoya girene kadarki finansman giderlerinin toplamından oluşur.

İpuçları

1

Verilen avansların hangi kurdan kaydedildiğini ve kur farkı oluşup oluşmayacağını düşünün.

2

Gümrük vergisi ve ÖTV'nin hangi matrah (CIF) üzerinden ve hangi sırayla hesaplanacağına dikkat edin.

3

KDV hariç, ithalatın tamamlanması için yapılan tüm zorunlu harcamaları ve depoya giriş öncesi faizleri toplayın.

Daha Fazla Pratik

İthalat işlemleri tamamlandıktan (mallar depoya girdikten) sonra oluşan kur farklarının ve faizlerin muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 30s

Soru 97Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, $15$ Aralık $2025$ tarihinde $20.000$ ABD Doları tutarındaki ticari malı ihraç etmek amacıyla fatura düzenlemiş; söz konusu mallar $20$ Aralık $2025$ tarihinde gümrük hattını geçerek fiili ihracat işlemi tamamlanmıştır. İhracat bedeli dönem sonunda henüz tahsil edilmemiştir.

İşleme ilişkin döviz kurları şu şekildedir:

Tarih	İşlem Aşaması	Kur ( $1$ USD)
$15$ Aralık $2025$	Fatura Tarihi	$32,50$ TL
$20$ Aralık $2025$	Fiili İhracat (Gümrük Kapanış)	$32,80$ TL
$31$ Aralık $2025$	Dönem Sonu Değerleme	$33,20$ TL

Buna göre, işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

646 Kambiyo Karları hesabı

8.000

TL alacaklandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

14.000

TL alacaklandırılır.

656 Kambiyo Zararları hesabı

8.000

TL borçlandırılır.

601 Yurtdışı Satışlar hesabı

8.000

TL alacaklandırılır.

646 Kambiyo Karları hesabı

6.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Karları hesabı $8.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

İhracatın fiili gerçekleşme tarihindeki kur (

32,80

TL) ile dönem sonu kuru (

33,20

TL) arasındaki olumlu fark üzerinden

8.000

TL kambiyo karı kaydedilmelidir.

Doğru cevap, ihracatın fiili gerçekleşme tarihindeki kur olan

32,80

TL ile yıl sonu değerleme kuru olan

33,20

TL arasındaki

0,40

TL'lik farkın

20.000

dolar ile çarpılması sonucu bulunan

8.000

TL'lik kambiyo karıdır. Dövizli alacakların kur artışı nedeniyle değer kazanması işletme için bir gelir unsurudur ve 646 Kambiyo Karları hesabına alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat gelirinin kayda alınacağı kurun belirlenmesi

1

USD =

32,80

TL (Fiili İhracat Tarihi)

Muhasebe uygulamaları uyarınca ihracat geliri, malların gümrükten geçip fiili ihracatın gerçekleştiği (Gümrük Beyannamesi kapanış) tarihteki kur üzerinden TL'ye çevrilerek kaydedilir.

2

Dönem sonu alacak tutarının değerlenmesi

Değerleme Farkı =

(33,20 - 32,80) \times 20.000

USD =

8.000

TL

31 Aralık tarihinde işletmenin elindeki dövizli alacağın (120 Alıcılar) TL karşılığı, başlangıçtaki kayıt değerinden daha yüksek olduğu için kur farkı karı oluşur.

3

Yevmiye kaydının yapılması

120 Alıcılar (Borçlu)

8.000

TL / 646 Kambiyo Karları (Alacaklı)

8.000

TL

Artış gösteren alacak hesabı borçlandırılırken, ortaya çıkan olumlu fark kambiyo karı olarak gelir kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde hasılatın fiili ihraç tarihinde (fatura tarihi değil) tanınması ve dönem sonunda dövizli alacakların TCMB döviz alış kuru ile değerlenerek kur farklarının sonuç hesaplarına aktarılması.

Soru 98Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, $2026$ yılı Mart ayında gerçekleştirdiği hammadde ithalatına ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

İşlem Detayı	Değer
Fatura Bedeli	$20.000$ ABD Doları
Gümrük Beyannamesi Tescil Kuru	$1$ ABD Doları = $50$ TL
Gümrük Vergisi Oranı	$\%10$
Tescil Tarihine Kadar Yapılan Ardiye ve Komisyon Giderleri	$50.000$ TL

İthal edilen hammaddeye uygulanan KDV oranının $\%20$ olduğu varsayıldığında, işletmenin bu ithalat işlemi için gümrük idaresine ödemesi gereken Katma Değer Vergisi tutarı kaç TL'dir?

230.000

220.000

210.000

200.000

1.150.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $230.000$

Cevap

İşletmenin gümrük idaresine ödemesi gereken Katma Değer Vergisi tutarı

230.000

TL'dir.

İthalatta Katma Değer Vergisi matrahı; ithal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, ithalat sırasında ödenen vergi, resim, harçlar ve gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderlerin toplamından oluşur. Soruda verilen veriler ışığında: Mal bedeli

1.000.000

TL, Gümrük Vergisi

100.000

TL ve diğer giderler

50.000

TL toplandığında

1.150.000

TL matraha ulaşılır. Bu matrah üzerinden hesaplanan

\%20

oranındaki KDV ise

230.000

TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Döviz cinsinden fatura bedelini tescil tarihindeki kur üzerinden Türk Lirasına çevirin.

20.000 \times 50 = 1.000.000

TL

İthalat işlemlerinde vergilendirme unsurlarının belirlenmesi için mal bedelinin gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarihteki kur üzerinden ulusal paraya çevrilmesi gerekir.

2

Malın gümrük kıymeti üzerinden Gümrük Vergisini hesaplayın.

1.000.000 \times \%10 = 100.000

TL

Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim ve harç KDV matrahına dahil edilir.

3

KDV matrahını oluşturacak tüm unsurları toplayarak toplam matrahı bulun.

1.000.000 \text{ (Mal Bedeli)} + 100.000 \text{ (Gümrük Vergisi)} + 50.000 \text{ (Giderler)} = 1.150.000

TL

İthalatta KDV matrahı; malın CIF değeri, ödenen vergiler ve tescil tarihine kadar yapılan diğer giderlerin toplamıdır.

4

Bulunan toplam matrah üzerinden geçerli KDV oranını uygulayarak ödenecek vergiyi hesaplayın.

1.150.000 \times \%20 = 230.000

TL

Gümrükte ödenmesi gereken nihai vergi tutarı, belirlenen yasal matrah üzerinden ilgili oranın uygulanmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

İthalatta KDV Matrahının Belirlenmesi

İpuçları

1

İthalatta KDV matrahının sadece mal bedelinden oluşmadığını, gümrük vergisi ve tescile kadar yapılan masrafların da bu toplama dahil edildiğini hatırlayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 99Soru →

İhracatçı bir işletme, $25$ Ekim $2025$ tarihinde $40.000$ ABD Doları tutarındaki malı kredili olarak ihraç etmiştir. Malların gümrükten geçiş (fiili ihraç) tarihindeki kur $1$ USD = $32,10$ TL, fatura tarihindeki kur ise $1$ USD = $32,00$ TL'dir. İşletme, alacağını henüz tahsil etmemiş olup $31$ Aralık $2025$ tarihindeki dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $33,50$ TL'dir. Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılması gereken envanter kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

646 Kambiyo Karları Hesabı

56.000

TL

656 Kambiyo Zararları Hesabı

56.000

TL

646 Kambiyo Karları Hesabı

60.000

TL

601 Yurtdışı Satışlar Hesabı

56.000

TL

646 Kambiyo Karları Hesabı

4.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Karları Hesabı $56.000$ TL

Cevap

646 Kambiyo Karları Hesabı

56.000

TL tutarı ile alacaklandırılmalıdır.

İşletme ihracat gerçekleştirdiği için dövizli alacak sahibidir. Alacağın ilk kaydı fiili ihraç kuru olan

32,10

TL üzerinden yapılmıştır (

1.284.000

TL). Dönem sonunda kur

33,50

TL'ye yükseldiği için işletmenin alacağının TL karşılığı

1.340.000

TL'ye çıkmıştır. Aradaki

56.000

TL'lik olumlu fark, işletme için bir kambiyo karıdır ve 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracatın başlangıç kaydında esas alınacak kurun belirlenmesi

1

USD =

32,10

TL (Fiili ihraç kuru)

Muhasebe standartları ve vergi mevzuatı gereği, ihracat geliri malların fiili ihraç tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrilir.

2

Dönem sonu değerleme farkının hesaplanması

33,50 - 32,10 = 1,40

TL (Birim kur farkı)

31 Aralık tarihindeki kur ile işlemin başlangıçtaki kuru arasındaki fark bulunur.

3

Toplam kur farkı tutarının hesaplanması

40.000

USD

\times 1,40

TL =

56.000

TL

İşlem tutarı ile birim kur farkı çarpılarak toplam kar tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde kur farkı değerlemesi, faturanın düzenlendiği tarihteki kur yerine, fiili ihracatın (gümrük beyannamesinin kapandığı tarih) gerçekleştiği tarihteki kur baz alınarak yapılır.

Soru 100Soru →

Özgün Dış Ticaret İşletmesi, $05$ Aralık $2025$ tarihinde ihraç edeceği mallar için $15.000$ ABD Doları tutarında peşin avansı banka aracılığıyla tahsil etmiştir (Kur: $1$ USD = $32$ TL). İşletme, $22$ Aralık $2025$ tarihinde toplam $40.000$ ABD Doları tutarındaki malın ihracını gerçekleştirmiştir. İhracat faturası $18$ Aralık tarihinde (Kur: $1$ USD = $33$ TL) düzenlenmiş, ancak mallar fiili olarak gümrük hattını $22$ Aralık tarihinde (Kur: $1$ USD = $34$ TL) geçmiştir. Kalan tutar mal mukabili olarak izlenmektedir. $31$ Aralık $2025$ tarihinde kur $1$ USD = $35,50$ TL olduğuna göre, işletmenin dönem sonunda "120 Alıcılar" hesabı için yapması gereken değerleme kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

37.500

TL tutarında kambiyo karı kaydedilmelidir.

62.500

TL tutarında kambiyo karı kaydedilmelidir.

37.500

TL tutarında kambiyo zararı kaydedilmelidir.

87.500

TL tutarında kambiyo karı kaydedilmelidir.

60.000

TL tutarında kambiyo karı kaydedilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $37.500$ TL tutarında kambiyo karı kaydedilmelidir.

Cevap

İşletme, dönem sonunda yabancı para cinsinden izlenen alacak bakiyesi üzerinden

37.500

TL tutarında kambiyo karı (olumlu kur farkı) kaydetmelidir.

Doğru çözümde, öncelikle

40.000

USD tutarındaki ihracatın fiili ihraç tarihi olan

22

Aralık'taki kur (

34

TL) üzerinden kaydedilmesi gerekir. Bu aşamada

15.000

USD peşin avans mahsup edildikten sonra '120 Alıcılar' hesabına

25.000

USD karşılığı

850.000

TL (

25.000 \times 34

) borç kaydedilir. Yıl sonunda kur

35,50

TL'ye yükseldiğinde, alacağın güncel değeri

887.500

TL olmakta ve aradaki

37.500

TL'lik artış kambiyo karı olarak kaydedilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat tarihindeki toplam hasılatın ve alacak tutarının belirlenmesi.

Hasılat:

40.000 \times 34 = 1.360.000

TL; Alacak (120):

(40.000 - 15.000) \times 34 = 850.000

TL.

İhracat geliri, faturanın kesildiği tarihte değil, malların gümrük hattını geçtiği (fiili ihraç/intibak) tarihteki kur üzerinden kaydedilir.

2

Kalan alacak tutarının dönem sonu kuruyla değerlenmesi.

Dönem Sonu Değeri:

25.000 \times 35,50 = 887.500

TL.

Yabancı para cinsinden senetsiz alacaklar, dönem sonlarında TCMB döviz alış kuru üzerinden değerlenerek bilançoda güncel TL karşılığıyla gösterilmelidir.

3

Kur farkının hesaplanması ve niteliğinin belirlenmesi.

Fark:

887.500 - 850.000 = 37.500

TL (Olumlu).

Alacak bakiyesi (aktif) TL cinsinden değer kazandığı için işletme lehine kambiyo karı oluşmuştur.

Anahtar Kavram

İhracat İşlemlerinde İntibak Tarihi ve Kur Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir senaryoyu 'peşin avansın mal ihracından önce iade edilmesi' durumu için kur farkı zararı oluşturacak şekilde çözmeyi deneyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar