Oran Analizi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 11

Soru 201Soru →

Mali tablolarını analiz eden bir uzman, bir işletmenin net işletme sermayesinin $120.000$ TL ve cari oranının $2,5$ olduğunu tespit etmiştir. İşletmenin dönem sonu mizanında stoklar hesabı $60.000$ TL ve gelecek aylara ait giderler hesabı $4.000$ TL bakiye verdiğine göre, bu işletmenin asit-test oranı kaçtır?

1,50

1,70

1,75

2,45

2,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,70$

Cevap

İşletmenin asit-test oranı

1,70

olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan değer, işletmenin net işletme sermayesi (

120.000

TL) ve cari oranı (

2,5

) kullanılarak önce kısa vadeli yabancı kaynakların (

80.000

TL) ve dönen varlıkların (

200.000

TL) bulunması, ardından asit-test oranı formülünde stoklar (

60.000

TL) ve gelecek aylara ait giderlerin (

4.000

TL) pay kısmından düşülmesiyle elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Kısa vadeli yabancı kaynakların (KVYK) ve dönen varlıkların (DV) tutarını hesaplayınız.

KVYK = 80.000

TL,

DV = 200.000

TL

Cari Oran = DV / KVYK = 2,5 \Rightarrow DV = 2,5 \times KVYK

. Net İşletme Sermayesi (

DV - KVYK

)

120.000

TL olduğundan;

2,5 \times KVYK - KVYK = 120.000 \Rightarrow 1,5 \times KVYK = 120.000 \Rightarrow KVYK = 80.000

TL ve

DV = 200.000

TL bulunur.

2

Asit-test oranı formülünü uygulayınız.

Asit-Test Oranı = 1,70

Asit-Test Oranı = (Dönen Varlıklar - (Stoklar + Gelecek Aylara Ait Giderler)) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

formülünden hareketle;

(200.000 - (60.000 + 4.000)) / 80.000 = 136.000 / 80.000 = 1,7

sonucuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Asit-test oranı hesaplanırken dönen varlıklardan likiditesi stoklara göre daha düşük olan stoklar ve gelecek aylara ait giderler kalemleri çıkarılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 202Soru →

Mali tablolarını DuPont analiz sistemine göre inceleyen bir firmanın ilgili döneme ait aktif kârlılığı $\%12$ ve özkaynak kârlılığı (rantabilitesi) $\%18$ olarak hesaplanmıştır. Buna göre, işletmenin finansal yapısındaki kaldıraç etkisini gösteren özkaynak çarpanı değeri aşağıdakilerden hangisidir?

0,66

1,20

1,50

1,80

2,16

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,50$

Cevap

İşletmenin özkaynak çarpanı

1,50

olarak hesaplanmıştır.

DuPont analiz sistemine göre özkaynak kârlılığı (ROE), aktif kârlılığı (ROA) ile özkaynak çarpanının çarpımına eşittir (

ROE = ROA \times \text{Özkaynak Çarpanı}

). Soruda

ROE = \%18

ve

ROA = \%12

olarak verildiğinden, özkaynak çarpanı

18 / 12 = 1,50

olarak bulunur. Bu çarpan, işletmenin toplam aktiflerinin özkaynaklarının

1,5

katı olduğunu ve finansal kaldıraç kullanarak özkaynak kârlılığını artırdığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

DuPont analiz sisteminin temel denklemini hatırla.

ROE = ROA \times \text{Özkaynak Çarpanı}

Özkaynak kârlılığı (

ROE

), varlıkların ne kadar kârlı kullanıldığı (

ROA

) ve bu varlıkların ne kadarının özkaynakla finanse edildiği (Kaldıraç/Çarpan) arasındaki ilişkiyi gösterir.

2

Verilen değerleri formülde yerine yerleştir.

\%18 = \%12 \times \text{Özkaynak Çarpanı}

Soruda verilen aktif kârlılığı ve özkaynak kârlılığı değerleri arasındaki kayıp halkayı bulmak için denklem kurulur.

3

Özkaynak çarpanını bulmak için bölme işlemini gerçekleştir.

\text{Özkaynak Çarpanı} = \frac{18}{12} = 1,50

Özkaynak kârlılığının aktif kârlılığına bölünmesiyle, aktiflerin özkaynakların kaç katı olduğu (özkaynak çarpanı) tespit edilir.

Anahtar Kavram

DuPont analizi, özkaynak kârlılığını (ROE) aktif kârlılığı (ROA) ve özkaynak çarpanı (finansal kaldıraç) cinsinden ifade eder.

İpuçları

1

DuPont sisteminde özkaynak kârlılığı, aktif kârlılığı ile kaldıraç çarpanının çarpımıdır.

2

ROE = ROA \times \text{Özkaynak Çarpanı}

formülünü kullanarak verilmeyeni bulun.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin borç/özkaynak oranını hesaplayarak finansal riskini de değerlendirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 203Soru →

XYZ Anonim Şirketi'nin dönem sonu bilançosunda kısa vadeli yabancı kaynaklar toplamı $200.000$ TL olarak yer almaktadır. İşletmenin cari oranı $1,5$ ; stokları $80.000$ TL ve gelecek aylara ait giderleri $20.000$ TL'dir. Bu verilere göre, işletmenin asit-test (likit) oranı kaçtır?

0,75

0,80

1,00

1,10

1,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,00$

Cevap

İşletmenin asit-test oranı

1,00

olarak hesaplanmıştır.

İşletmenin toplam dönen varlıkları, cari oran ve kısa vadeli borçlar çarpılarak

300.000

TL olarak bulunmuştur. Asit-test oranı hesaplanırken, dönen varlıklardan stoklar (

80.000

TL) ve gelecek aylara ait giderler (

20.000

TL) çıkarılarak likit varlıklar (

200.000

TL) elde edilmiştir. Likit varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara (

200.000

TL) bölünmesi sonucunda oran

1,00

çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Cari oran formülünü kullanarak Dönen Varlıklar toplamını bulmak.

Dönen Varlıklar = Cari Oran

\times

KVYK =

1,5 \times 200.000 = 300.000

TL.

Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara oranını gösterdiğinden, bilinen değerlerden toplam dönen varlığa ulaşılır.

2

Likit varlıkları hesaplamak için Dönen Varlıklardan likit olmayan kalemleri (stoklar ve gelecek aylara ait giderler) düşmek.

Likit Varlıklar =

300.000 - 80.000 - 20.000 = 200.000

TL.

Asit-test oranı hesaplanırken nakde dönüşümü daha yavaş olan stoklar ve nakde dönüşme özelliği olmayan gelecek aylara ait giderler kapsam dışında tutulur.

3

Likit varlıkları kısa vadeli yabancı kaynaklara bölerek asit-test oranını bulmak.

Asit-Test Oranı =

200.000 / 200.000 = 1,00

.

İşletmenin en likit varlıkları ile kısa vadeli borçlarını karşılama gücü bu oran ile ölçülür.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Likit) Oranı ve Bileşenleri

İpuçları

1

Önce cari oran yardımıyla toplam dönen varlık tutarını hesaplamayı deneyin.

2

Asit-test oranı hesaplanırken dönen varlıklardan sadece stokların değil, varsa gelecek aylara ait giderlerin de düşülmesi gerektiğini hatırlayın.

3

Dönen varlıklar

300.000

TL'dir. Likit varlıkları bulmak için stoklar ve gider kısıtlarını bu tutardan çıkarın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin nakit oranını hesaplamak için hazır değerler ve menkul kıymetlerin toplam dönen varlıklar içindeki payını analiz eden bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 204Soru →

Bir işletmenin dönem sonu finansal tablolarından elde edilen bazı veriler aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutarı (TL)
Dönen Varlıklar	$150.000$
Stoklar	$60.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$100.000$

Bu verilere göre, işletmenin asit-test (çabuk) oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,60

0,90

1,10

1,50

2,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,90$

Cevap

İşletmenin asit-test (çabuk) oranı

0,90

olarak hesaplanır.

Doğru cevap olan

0,90

değeri, işletmenin toplam dönen varlıklarından (

150.000

TL) stokların (

60.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilen

90.000

TL tutarındaki likit varlıkların,

100.000

TL tutarındaki kısa vadeli borçlara bölünmesi sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Asit-test (çabuk) oranı formülünü belirleyiniz.

Formül:

\text{Asit-Test Oranı} = \frac{\text{Dönen Varlıklar} - \text{Stoklar}}{\text{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}}

Asit-test oranı, işletmenin stoklara bağımlı kalmadan kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçer.

2

Verilen tutarları formüldeki pay kısmına yerleştirerek likit varlıkları bulunuz.

150.000 - 60.000 = 90.000

TL

Stoklar, dönen varlıklar içinde paraya dönüşme hızı en düşük kalem olduğu için analizden dışlanır.

3

Likit varlıkları kısa vadeli yabancı kaynaklar toplamına bölünüz.

90.000 / 100.000 = 0,90

Oranın

1

civarında olması genellikle işletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünün yeterli olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Asit-test oranı, işletmenin likidite durumunu cari orana göre daha muhafazakâr bir şekilde analiz eder ve paraya dönüş hızı düşük olan stokları hesaplama dışı bırakır.

İpuçları

1

Asit-test oranı, cari orandan farklı olarak pay kısmında bir düzeltme gerektirir.

2

Dönen varlıklar içinde paraya en zor dönüşen kalem olan stokları toplamdan çıkarmayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin cari oranını hesaplayarak, stokların likidite üzerindeki ağırlığını yorumlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 205Soru →

Bir işletmenin dönem sonu mali tabloları üzerinden yapılan analizlerde aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:

Oran / Finansal Gösterge	Değeri
Cari Oran	$2,0$
Asit-Test Oranı	$1,3$
Nakit Oranı	$0,4$

İşletme, bu oranların hesaplandığı tarihin hemen ardından, maliyeti $60.000$ TL olan ticari mallarını $80.000$ TL bedelle veresiye (kredili) olarak satmıştır. Yapılan bu satış işlemi sonucunda işletmenin net işletme sermayesi $220.000$ TL düzeyine ulaşmıştır.

Buna göre, söz konusu satış işleminden önceki "Ticari Alacaklar" tutarı kaç TL'dir?

140.000

160.000

180.000

198.000

200.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $180.000$

Cevap

İşletmenin satış işleminden önceki ticari alacaklar tutarı

180.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, başlangıç net işletme sermayesinin (

200.000

TL) belirlenmesinin ardından, asit-test oranı ile nakit oranı arasındaki farkın (

1,3 - 0,4 = 0,9

) kısa vadeli borçlarla çarpılması sonucu (

200.000 \times 0,9

) elde edilir. Bu yöntem, işletmenin likit varlıkları içindeki alacak payını net bir şekilde ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1

Satış işleminin net işletme sermayesi üzerindeki etkisini analiz etme

Net İşletme Sermayesi Artışı:

80.000 - 60.000 = 20.000

TL

Kredili satış işlemi, ticari alacakları (Dönen Varlık)

80.000

TL artırırken, stokları

60.000

TL azaltır. Net varlık artışı olan

20.000

TL (satış kârı), borçlar değişmediği için net işletme sermayesini aynı oranda artırır.

2

Satış öncesi başlangıç net işletme sermayesini (NİS) hesaplama

Başlangıç NİS:

220.000 - 20.000 = 200.000

TL

Son durumdaki net işletme sermayesinden işlemin etkisi çıkarılarak başlangıç değerine ulaşılır.

3

Cari oran üzerinden kısa vadeli yabancı kaynak (KVYK) ve dönen varlık (DV) toplamını bulma

KVYK =

200.000

TL, DV =

400.000

TL

Cari Oran = DV / KVYK =

2,0

ve NİS = DV - KVYK =

200.000

TL ise;

2KVYK - KVYK = 200.000

denklemiyle KVYK =

200.000

TL bulunur.

4

Asit-test oranı ve nakit oranı arasındaki farkı kullanarak ticari alacak oranını belirleme

Ticari Alacaklar / KVYK =

1,3 - 0,4 = 0,9

Asit-test oranı (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Alacaklar) / KVYK iken, Nakit oranı (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / KVYK'dır. İki oran arasındaki fark doğrudan ticari alacakların KVYK'ya oranını verir.

5

Başlangıç ticari alacak tutarını hesaplama

Ticari Alacaklar =

200.000 \times 0,9 = 180.000

TL

Bulunan oran ile kısa vadeli yabancı kaynak tutarı çarpılarak alacak tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

İşlem analizi ve likidite oranları arasındaki hiyerarşik ilişki

İpuçları

1

Kredili bir satış işlemi, stokları azaltırken alacakları artırır; aradaki kâr farkı ise net işletme sermayesini yükseltir.

2

Asit-test oranı ile nakit oranı arasındaki matematiksel farkın neyi temsil ettiğini düşünün.

3

Önce

220.000

TL olan NİS'ten satış kârını çıkararak başlangıç NİS'i bulun, ardından oranlar arasındaki

0,9

birimlik farkı bu tutarla çarpın.

Daha Fazla Pratik

İşlem sonrası oluşacak yeni 'Asit-Test Oranı'nın kaç olacağını hesaplayarak likidite değişimini analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 30s

Soru 206Soru →

Güneş Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri ve rasyo sonuçları şu şekildedir:

- Net Satışlar: $6.000.000$ TL
- Satışların Maliyeti Oranı: $\%75$
- Ortalama Ticari Alacaklar: $500.000$ TL
- Ortalama Ticari Borçlar: $450.000$ TL
- Nakit Döngüsü (Nakit Dönüş Süresi): $84$ gün

Bu verilere göre, işletmenin ilgili dönemdeki "Ortalama Stok" tutarı kaç TL'dir? (Bir yılı $360$ gün olarak hesaplayınız.)

1.125.000

1.500.000

225.000

675.000

750.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.125.000

Cevap

İşletmenin ilgili dönemdeki ortalama stok tutarı

1.125.000

TL'dir.

Doğru sonuca ulaşmak için öncelikle alacak tahsil süresi (

30

gün) ve borç ödeme süresi (

36

gün) hesaplanmalıdır. Nakit döngüsü formülü olan "Stok Süresi + Alacak Süresi - Borç Süresi = Nakit Döngüsü" denkleminde veriler yerine koyulduğunda (

STKTS + 30 - 36 = 84

), stokta kalma süresinin

90

gün olduğu görülür. Bir yıl

360

gün kabul edildiğinde stok devir hızı

4

(

360/90

) olarak bulunur. Son olarak, Satışların Maliyeti (

4.500.000

TL) stok devir hızına bölündüğünde bir milyon yüz yirmi beş bin TL değerindeki ortalama stok tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Satışların Maliyeti (SMTM) ve Alacak Devir Hızı (ADH) hesaplanır.

SMTM = 6.000.000 \times \%75 = 4.500.000

TL;

ADH = 6.000.000 / 500.000 = 12

kez.

Faaliyet oranlarını hesaplamak için önce gelir tablosu verileri ile bilanço ortalamaları arasındaki ilişki kurulmalıdır.

2

Alacak Tahsil Süresi (ADTS) ve Borç Ödeme Süresi (BDÖS) hesaplanır.

ADTS = 360 / 12 = 30

gün;

BDH = 4.500.000 / 450.000 = 10

kez;

BDÖS = 360 / 10 = 36

gün.

Nakit döngüsü formülünde kullanılacak olan gün bazlı bileşenleri bulmak gerekir.

3

Nakit Döngüsü formülü kullanılarak Stokta Kalma Süresi (STKTS) bulunur.

84 = STKTS + 30 - 36 \Rightarrow 84 = STKTS - 6 \Rightarrow STKTS = 90

gün.

Nakit döngüsü; stok süresi ile alacak süresinin toplamından borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla hesaplanır.

4

Stok Devir Hızı (SDH) ve Ortalama Stok tutarı hesaplanır.

SDH = 360 / 90 = 4

kez;

Ortalama Stok = 4.500.000 / 4 = 1.125.000

TL.

Stok devir hızı, SMTM'nin ortalama stoka bölünmesiyle elde edilir; bu nedenle tersten gidilerek ortalama stok tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü ve Faaliyet Oranları Arasındaki İlişki

İpuçları

1

Nakit döngüsü; stokta kalma süresi, alacak tahsil süresi ve borç ödeme süresinin bir kombinasyonudur.

2

Alacak devir hızını Net Satışlar, borç devir hızını ise Satışların Maliyeti üzerinden hesaplamayı unutmayın.

3

Nakit Döngüsü (

84

) = STKTS + ADTS - BDÖS denklemini kurarak önce STKTS'yi bulun, sonra devir hızına geçin.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin stok devir hızı artarken nakit döngüsünün değişmemesi için diğer sürelerin nasıl değişmesi gerektiğini analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Oranlar üzerinden gitmek yerine süreleri direkt tutarlarla ilişkilendiren 'günlük maliyet' yöntemi de kullanılabilir ancak KPSS formatında devir hızı üzerinden gitmek daha güvenlidir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 207Soru →

Bir sanayi işletmesinin birbirini izleyen iki hesap dönemine ait bazı finansal oran ve faaliyet göstergeleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal Gösterge / Oran	$n-1$ Dönemi	$n$ Dönemi
Satışların Büyüme Hızı (Yıllık)	$-$	$\%80$
Aktif Devir Hızı	$1,2$	$2,5$
Cari Oran	$1,8$	$0,9$
Borçlanma Oranı (Toplam Borç / Toplam Aktif)	$\%40$	$\%75$
Özkaynak Kârlılığı ( $ROE$ )	$\%15$	$\%22$

Bu veriler ışığında, işletmenin finansal sürdürülebilirliği ve stratejik durumu hakkında yapılabilecek en kapsamlı ve doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

İşletme "aşırı faaliyet" (overtrading) döngüsüne girmiştir; satışlardaki agresif büyüme aktif verimliliğini ve kârlılığı artırmış olsa da, likidite dengesini bozarak işletmeyi teknik iflas riskine yaklaştırmıştır.

Borçlanma oranındaki artış, finansal kaldıracın işletme aleyhine çalıştığını ve artan finansman giderleri nedeniyle özkaynak kârlılığının reel anlamda düştüğünü göstermektedir.

Aktif devir hızının iki katından fazla artması, işletmenin tüm duran varlıklarını kısa sürede nakde çevirdiğini ve net işletme sermayesini en güvenli seviyeye taşıdığını kanıtlar.

Satışlardaki

\%80

'lik artış, işletmenin pazar payını genişlettiğini ve bu büyümenin tamamen iç kaynaklarla finanse edilerek finansal riskin minimize edildiğini teyit eder.

Cari oranın

1,0

seviyesinin altına inmesi, işletmenin stok devir hızının düştüğünü ve elde kalan atıl stoklar nedeniyle brüt satış kâr marjının negatife döndüğünü ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme "aşırı faaliyet" (overtrading) döngüsüne girmiştir; satışlardaki agresif büyüme aktif verimliliğini ve kârlılığı artırmış olsa da, likidite dengesini bozarak işletmeyi teknik iflas riskine yaklaştırmıştır.

Cevap

İşletmenin agresif satış büyümesi ve aktif devir hızı artışına rağmen likiditesinin bozulması ve borçlanmasının aşırı artması, "aşırı faaliyet" (overtrading) durumunu yansıtmaktadır.

İşletmenin verileri tipik bir 'overtrading' senaryosunu yansıtmaktadır. Satışlardaki çok hızlı büyüme (

%80

) ve aktif devir hızındaki sert yükseliş (

1,2 \rightarrow 2,5

), işletmenin mevcut sermaye yapısının ötesinde bir hacme ulaştığını gösterir. Bu durum, nakit döngüsünü zorlamış, cari oranı tehlikeli seviyeye (

0,9

) düşürmüş ve büyümeyi finanse etmek için borçlanmayı kontrolsüz artırmıştır (

%75

). Özkaynak kârlılığının artması aldatıcı olabilir çünkü finansal risk (likidite krizi) hayati boyuta ulaşmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Büyüme ve Verimlilik Analizi

Satışlar

\%80

artarken aktif devir hızı

1,2

'den

2,5

'e çıkmıştır.

İşletmenin kapasitesini zorlayarak çok yoğun bir faaliyet temposuna girdiğini anlamak için.

2

Likidite Durumunun Tespiti

Cari oran

1,8

'den

0,9

'a gerileyerek

1,0

sınırının altına düşmüştür.

İşletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünün kritik seviyeye indiğini belirlemek için.

3

Finansman Yapısının İncelenmesi

Borçlanma oranı

\%40

'tan

\%75

'e yükselmiştir.

Hızlı büyümenin yoğun yabancı kaynak kullanımıyla finanse edildiğini teyit etmek için.

4

Sentez ve Yorumlama

Yüksek kârlılık (

ROE

) ve ciro artışına rağmen, likiditenin çökmesi ve borç yükünün patlaması "Aşırı Faaliyet" teşhisini doğrular.

Tüm oranları birleştirerek işletmenin stratejik riskini tanımlamak için.

Anahtar Kavram

Aşırı Faaliyet (Overtrading) Belirtileri ve Yorumu

İpuçları

1

Cari orandaki düşüş ile borçlanma oranındaki artışı, satışlardaki devasa büyüme ile birlikte değerlendirin.

2

İşletmenin aktiflerini çok hızlı kullandığı (devir hızı) ancak kısa vadeli borçlarını ödeyemeyecek duruma geldiği (cari oran < 1) görülmektedir.

3

Bu tablo, 'aşırı faaliyet' (overtrading) olarak bilinen, kârlı görünen ancak nakit yetersizliği nedeniyle her an iflas edebilecek işletmelerin tipik profilidir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin bu riskten kurtulması için sermaye artırımı veya büyüme hızını yavaşlatma stratejilerini analiz eden sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 208Soru →

Bir üretim işletmesinin kârlılık performansını ve sermaye verimliliğini değerlendirmek isteyen bir finansal analist, işletmenin dönem sonu verilerinden aşağıdaki bilgilere ulaşmıştır:

Finansal Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar	$10.000.000$
Satışların Maliyeti	$6.000.000$
Faaliyet Giderleri	$2.800.000$
Finansman Giderleri	$450.000$
Aktif Toplamı	$5.000.000$
Özkaynaklar	$2.000.000$
Kurumlar Vergisi Oranı	$\%20$

Bu verilere göre, işletmenin 'Mali Rantabilite' (Özkaynak Kârlılığı) oranı yüzde kaçtır?

\%6,0

\%24,0

\%30,0

\%37,5

\%60,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%30,0$

Cevap

İşletmenin Mali Rantabilite oranı

\%30,0

olarak hesaplanmıştır.

İşletmenin verilerinden yola çıkarak önce

4.000.000

TL Brüt Satış Kârına, ardından faaliyet giderleri düşülerek

1.200.000

TL Faiz ve Vergi Öncesi Kâra ulaşılır. Finansman giderlerinin (

450.000

TL) ve

\%20

oranındaki kurumlar vergisinin (

150.000

TL) düşülmesiyle elde edilen

600.000

TL tutarındaki Dönem Net Kârı,

2.000.000

TL olan Özkaynaklara bölündüğünde

\%30,0

oranına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Satış Kârı ve Faaliyet Kârının (EBIT) hesaplanması

Brüt Satış Kârı =

10.000.000 - 6.000.000 = 4.000.000

TL; Faiz ve Vergi Öncesi Kâr (EBIT) =

4.000.000 - 2.800.000 = 1.200.000

TL

Mali rantabiliteye ulaşmak için öncelikle faaliyet kârına ulaşılmalıdır.

2

Vergi Öncesi Kârın (EBT) hesaplanması

Vergi Öncesi Kâr =

1.200.000 - 450.000 = 750.000

TL

Faaliyet kârından finansman giderleri düşülerek vergilendirilecek matraha ulaşılır.

3

Dönem Net Kârının hesaplanması

Vergi Tutarı =

750.000 \times 0,20 = 150.000

TL; Dönem Net Kârı =

750.000 - 150.000 = 600.000

TL

Mali rantabilite hesaplamasında pay kısmında mutlaka vergi sonrası net kâr yer almalıdır.

4

Mali Rantabilite oranının hesaplanması

Mali Rantabilite =

\frac{600.000}{2.000.000} = 0,30 \rightarrow \%30,0

Özkaynak kârlılığını ölçmek için Net Kâr, Özkaynak toplamına bölünür.

5

Diğer kârlılık göstergelerinin kontrolü (Analiz)

Ekonomik Rantabilite =

1.200.000 / 5.000.000 = \%24

; Net Kâr Marjı =

600.000 / 10.000.000 = \%6

Soruda istenen değerin doğruluğu diğer kârlılık rasyoları ile tutarlılık açısından kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Mali Rantabilite (Özkaynak Kârlılığı), işletme sahiplerinin koyduğu sermayenin bir birimine düşen net kârı gösteren rasyodur.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin mali rantabilitesinin ekonomik rantabilitesinden yüksek olması (

%30 > %24

), finansal kaldıracın olumlu etkisini göstermektedir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 209Soru →

Bir işletmenin dönem sonuna ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / Grubu	Tutarı (TL)
Dönen Varlıklar	$300.000$
Stoklar	$90.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$150.000$
Duran Varlıklar	$400.000$

Bu verilere göre, işletmenin cari oranı aşağıdakilerden hangisidir?

2,00

1,40

0,50

0,75

3,33

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,00

Cevap

İşletmenin cari oranı

2,00

olarak hesaplanmıştır.

Cari oran, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme kabiliyetini ölçer ve formülü 'Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar' şeklindedir. Verilen tabloda dönen varlıklar

300.000

TL ve kısa vadeli yabancı kaynaklar

150.000

TL olduğu için oran

2

çıkmaktadır. Stoklar cari oran hesabında dönen varlıklar grubunun içerisinde yer aldığı için ayrıca bir işlem gerektirmez.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıklar toplamını belirle.

Dönen Varlıklar =

300.000

TL

Cari oran formülünün pay kısmını oluşturur.

2

Kısa vadeli yabancı kaynaklar toplamını belirle.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar =

150.000

TL

Cari oran formülünün payda kısmını oluşturur.

3

Cari oran formülünü uygula (

Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar}

).

300.000 / 150.000 = 2,00

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü gösteren temel likidite oranını bulmak.

Anahtar Kavram

Cari Oran

İpuçları

1

Cari oran, dönen varlıklar ile kısa vadeli borçlar arasındaki ilişkiyi gösterir.

Daha Fazla Pratik

Cari oran ile asit-test oranı arasındaki temel farkın stoklar olduğunu unutmayın.

Tahmini Süre:45s

Soru 210Soru →

Bir işletmenin cari dönem mali tabloları üzerinden yapılan DuPont analizine göre; net kâr marjı $\%8$ , aktif devir hızı $1,0$ ve özkaynak çarpanı $2,0$ olarak hesaplanmıştır. İşletme yönetimi, yeni bir yatırım projesiyle gelecek dönemde özkaynak kârlılığını (ROE) mevcut durumuna göre $\%25$ oranında artırmayı hedeflemektedir.

Ancak bu yatırımın etkisiyle aktif devir hızının $0,8$ seviyesine gerileyeceği, yatırımın finansman yapısı nedeniyle de özkaynak çarpanının $2,5$ değerine yükseleceği öngörülmektedir.

Buna göre, işletmenin hedeflenen özkaynak kârlılığına ulaşabilmesi için net kâr marjını mevcut seviyesine göre yüzde kaç (%) artırması gerekmektedir?

%10

%20

%25

%40

%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %25

Cevap

İşletmenin net kâr marjını %25 oranında artırması gerekmektedir.

İşletmenin mevcut ROE'si %16'dır. %25'lik artış hedefi, ROE'nin %20'ye (%16 * 1,25) çıkarılmasını gerektirir. DuPont formülüne göre (ROE = Net Kâr Marjı * Aktif Devir Hızı * Özkaynak Çarpanı), yeni verilerle denklemi kurduğumuzda: 0,20 = M * 0,8 * 2,5 eşitliğinden hedef kâr marjı %10 olarak bulunur. %8'den %10'a yükseliş ise (10-8)/8 formülüyle %25'lik bir artışa karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1

Mevcut ve hedef Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesaplayın.

Mevcut

ROE = 0,08 \times 1,0 \times 2,0 = %16

. Hedef

ROE = %16 \times 1,25 = %20

.

Artış hedefinin mutlak değerini bulmak için mevcut durumun analiz edilmesi gerekir.

2

DuPont formülünü kullanarak hedef kâr marjını (

M

) belirleyin.

0,20 = M \times 0,8 \times 2,5 \Rightarrow 0,20 = M \times 2,0 \Rightarrow M = 0,10

(%10).

Değişen aktif devir hızı ve özkaynak çarpanı altında hedef ROE'ye ulaşmak için gereken marj seviyesi belirlenmelidir.

3

Net kâr marjındaki gereken yüzde artışı hesaplayın.

Artış Oranı

= \frac{Yeni Marj - Eski Marj}{Eski Marj} = \frac{0,10 - 0,08}{0,08} = 0,25

(%25).

Soruda hedeflenen, kâr marjının kendisi değil, mevcut seviyeye göre değişim oranıdır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi ve Bileşenler Arası Etkileşim

İpuçları

1

Önce işletmenin mevcut kârlılık verilerinden yola çıkarak hedeflediği yeni Özkaynak Kârlılığı (ROE) oranını hesaplayın.

2

ROE = Net Kâr Marjı × Aktif Devir Hızı × Özkaynak Çarpanı formülünde gelecek döneme ait öngörülen değerleri yerine koyarak 'gerekli net kâr marjını' bulun.

3

Bulduğunuz hedef kâr marjı (%10) ile mevcut kâr marjı (%8) arasındaki farkın, mevcut kâr marjına oranını hesaplayarak artış yüzdesine ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Özkaynak çarpanının sabit kaldığı ve sadece aktif devir hızının değiştiği senaryolarda ROE üzerindeki etkileri inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 211Soru →

Hisseleri Borsa İstanbul'da işlem gören bir anonim şirketin dönem sonu mali tablo verilerine göre aktif toplamı $25.000.000$ TL, finansal kaldıraç oranı $\%60$ , aktif devir hızı $1,2$ ve net kâr marjı $\%8$ olarak hesaplanmıştır.

Şirketin Piyasa Değeri / Defter Değeri ( $PD/DD$ ) oranının $3$ olduğu bilindiğine göre, şirketin Fiyat / Kazanç ( $F/K$ ) oranı aşağıdakilerden hangisidir?

7,5

10,0

12,5

15,0

31,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $12,5$

Cevap

Şirketin finansal verileri üzerinden yapılan analiz sonucunda

F/K

oranı

12,5

olarak hesaplanmıştır.

Doğru yanıt olan

12,5

değerine ulaşmak için önce şirketin kârlılık ve sermaye yapısı verilerinden özkaynak (

10M

) ve net kâr (

2,4M

) tutarları türetilmiştir. Ardından

PD/DD

oranı kullanılarak şirketin toplam piyasa değerinin

30.000.000

TL olduğu belirlenmiştir. Son aşamada toplam piyasa değeri net kâra bölünerek hisse senedinin kârın kaç katından işlem gördüğünü gösteren

F/K

oranına ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak tutarının hesaplanması

10.000.000

TL

Finansal kaldıraç oranı

\%60

ise özkaynak oranı

\%40

'tır (

1 - 0,60 = 0,40

). Özkaynaklar =

25.000.000 \times 0,40 = 10.000.000

TL.

2

Net satışlar tutarının hesaplanması

30.000.000

TL

Aktif devir hızı

=

Net Satışlar / Aktif Toplamı formülünden; Net Satışlar =

25.000.000 \times 1,2 = 30.000.000

TL.

3

Net kâr tutarının hesaplanması

2.400.000

TL

Net kâr marjı

\%8

olduğuna göre; Net Kâr =

30.000.000 \times 0,08 = 2.400.000

TL.

4

Piyasa değerinin hesaplanması

30.000.000

TL

PD/DD

oranı

3

olduğuna göre; Piyasa Değeri = Özkaynaklar

\times 3 = 10.000.000 \times 3 = 30.000.000

TL.

5

Fiyat / Kazanç (

F/K

) oranının hesaplanması

12,5

F/K

oranı

=

Piyasa Değeri / Net Kâr (veya Hisse Fiyatı / Hisse Başına Kâr) formülünden;

F/K = 30.000.000 / 2.400.000 = 12,5

.

Anahtar Kavram

Borsa performans oranları (F/K ve PD/DD) ile kârlılık bileşenleri (DuPont Analizi) arasındaki bütünleşik ilişki.

İpuçları

1

Öncelikle bilanço verilerinden özkaynak tutarını ve gelir tablosu verilerinden net kâr tutarını hesaplamayı deneyin.

2

Piyasa değeri, özkaynakların

PD/DD

oranıyla çarpılmasıyla bulunur. Toplam piyasa değerini bulduktan sonra bunu toplam net kâra oranlayın.

3

F/K = (PD/DD) / (Net Kâr / Özkaynak)

formülünü kullanarak da sonuca ulaşabilirsiniz. Yani

F/K = (PD/DD) / ROE

eşitliği geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Finansal kaldıraç oranındaki bir artışın, diğer değişkenler sabitken Özkaynak Kârlılığı (

ROE

) ve dolayısıyla

F/K

oranı üzerindeki etkisini analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

PD/DD = ROE \times (F/K)

özdeşliği kullanılabilir. Önce Özkaynak Kârlılığı (

ROE

) hesaplanır:

ROE = (Net Kâr / Satışlar) \times (Satışlar / Aktif) \times (Aktif / Özkaynak)

. Verilere göre

ROE = 0,08 \times 1,2 \times (1 / 0,40) = 0,24

(yani

\%24

). Buradan

F/K = (PD/DD) / ROE = 3 / 0,24 = 12,5

sonucuna doğrudan ulaşılır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 212Soru →

Bir işletmenin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar	$1.200.000$
Dönem Başı Toplam Aktif	$550.000$
Dönem Sonu Toplam Aktif	$650.000$

Bu verilere göre, işletmenin aktif devir hızı kaçtır?

1,85

2,00

2,18

0,50

1,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2,00$

Cevap

İşletmenin aktif devir hızı

2,00

kez olarak hesaplanır.

Aktif devir hızı, net satışların ortalama toplam aktiflere bölünmesiyle hesaplanır. Sorudaki verilere göre ortalama aktif tutarı

600.000

TL'dir (

1.200.000 / 2

). Bu durumda aktif devir hızı

1.200.000 / 600.000 = 2,00

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Ortalama toplam aktif tutarını hesaplayınız.

600.000

TL

Devir hızı rasyolarında paydadaki bilanço kalemi, dönemi temsil etmesi için dönem başı ve dönem sonu değerlerinin ortalaması olarak alınmalıdır.

\frac{550.000 + 650.000}{2} = 600.000

TL.

2

Net satışları ortalama toplam aktiflere bölerek aktif devir hızını bulunuz.

2,00

kez

Aktif devir hızı, işletmenin varlıklarını ne kadar verimli kullanarak satış yarattığını gösterir. Formül:

\text{Aktif Devir Hızı} = \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Ortalama Toplam Aktif}}

. İşlem:

\frac{1.200.000}{600.000} = 2

.

Anahtar Kavram

Aktif Devir Hızı Hesaplaması

İpuçları

1

Aktif devir hızı hesaplanırken pay kısmında Net Satışlar, payda kısmında ise Ortalama Toplam Aktif yer alır.

2

Ortalama toplam aktif tutarını bulmak için dönem başı ve dönem sonu aktif toplamlarını toplayıp ikiye bölmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Aktif devir hızı arttığında işletmenin varlık kullanım verimliliğinin nasıl değiştiğini yorumlayınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 213Soru →

Finansal analiz çalışmaları kapsamında bir işletmenin net işletme sermayesinin $150.000$ TL olduğu görülmüştür. Cari oranı $2,5$ ve asit-test oranı $1,5$ olan bu işletme, vadesi gelmiş olan $50.000$ TL tutarındaki kısa vadeli borç senedini kasadaki nakit mevcudu ile ödemiştir. Borç ödeme işleminin tamamlanmasından sonra işletmenin yeni asit-test oranı kaç olarak gerçekleşir?

1,0

1,5

2,0

3,0

4,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2,0$

Cevap

İşletmenin borç ödemesi sonrası yeni asit-test oranı

2,0

olur.

İşletmenin başlangıçta

150.000

TL likit varlığı ve

100.000

TL kısa vadeli borcu bulunmaktadır.

50.000

TL'lik borç ödemesi hem likit varlıkları

100.000

TL'ye düşürür hem de borçları

50.000

TL'ye indirir. Bu iki değerin birbirine oranı olan

2,0

sonucu, yeni asit-test oranını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Net işletme sermayesi ve cari orandan hareketle başlangıç değerlerini bulunuz.

KVYK = 100.000

TL ve

DV = 250.000

TL

DV - KVYK = 150.000

ve

DV / KVYK = 2,5 \Rightarrow 2,5 \times KVYK - KVYK = 150.000 \Rightarrow 1,5 \times KVYK = 150.000

eşitliğinden kaynaklar bulunur.

2

Başlangıçtaki asit-test oranını kullanarak likit varlık tutarını bulunuz.

Likit Varlıklar = 150.000

TL

Asit-Test Oranı = Likit Varlıklar / KVYK = 1,5

olduğundan

1,5 \times 100.000 = 150.000

TL likit varlık (Dönen Varlıklar - Stoklar) mevcuttur.

3

Borç ödeme işleminin hesaplar üzerindeki etkisini uygulayınız.

Yeni Likit Varlıklar = 100.000

TL ve

Yeni KVYK = 50.000

TL

50.000

TL nakit ödeme yapıldığında hem hazır değerler (likit varlıklar) hem de kısa vadeli borçlar (KVYK) aynı tutarda azalır.

4

Yeni verilerle asit-test oranını tekrar hesaplayınız.

2,0

Yeni Oran = 100.000 / 50.000 = 2,0

olarak bulunur.

Anahtar Kavram

İşlemlerin likidite oranları üzerindeki etkisi

İpuçları

1

Cari oran formülü (

DV / KVYK

) ve net işletme sermayesi farkını kullanarak başlangıçtaki toplam dönen varlık ve borç tutarlarını hesaplayarak işe başlayın.

2

Asit-test oranının pay kısmında 'Likit Varlıklar' (Dönen Varlıklar - Stoklar) yer alır. Başlangıçtaki

1,5

oranı size bu tutarı verecektir.

3

Nakit borç ödemesi yapıldığında, hem formülün payındaki nakit miktarı hem de paydasındaki borç miktarı

50.000

TL azalır. Yeni oran bu güncel rakamlar üzerinden kurulmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin stoklarını satıp nakde çevirmesi durumunda asit-test oranının nasıl değişeceğini analiz etmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 214Soru →

Bir işletmenin finansal analiz çalışmaları sonucunda net işletme sermayesinin $150.000$ TL, cari oranının ise $2,5$ olduğu belirlenmiştir. Aynı dönemde işletmenin stokları $100.000$ TL, gelecek aylara ait giderleri ise $20.000$ TL'dir. İşletme, maliyet bedeli $30.000$ TL olan ticari malı satın almış; bu tutarın $10.000$ TL'sini nakit olarak ödemiş, kalan kısmı için ise satıcılara borçlanmıştır. Yapılan bu satın alma işlemi sonrasında işletmenin asit-test (çabuk) oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,80

1,00

1,17

1,30

2,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,00$

Cevap

İşlem sonrası verilerle hesaplanan asit-test oranı

1,00

düzeyindedir.

İşletmenin satın alma işlemi sonrası dönen varlıkları

270.000

TL'ye, kısa vadeli yabancı kaynakları

120.000

TL'ye ve stokları

130.000

TL'ye yükselmiştir. Formül gereği dönen varlıklardan stoklar (

130.000

TL) ve gelecek aylara ait giderler (

20.000

TL) çıkarıldığında kalan

120.000

TL tutarındaki likit varlıkların,

120.000

TL tutarındaki kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesi sonucunda oran

1,00

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem başı kısa vadeli yabancı kaynaklar (KVYK) ve dönen varlıkların (DV) hesaplanması

\text{Net İşletme Sermayesi} = \text{DV} - \text{KVYK} = 150.000

TL.

\text{Cari Oran} = \text{DV} / \text{KVYK} = 2,5 \Rightarrow \text{DV} = 2,5 \text{KVYK}

.

2,5 \text{KVYK} - \text{KVYK} = 150.000 \Rightarrow 1,5 \text{KVYK} = 150.000 \Rightarrow \text{KVYK} = 100.000

TL,

\text{DV} = 250.000

TL.

İşlem öncesi finansal yapıyı belirlemek için oran ve sermaye tutarı arasındaki ilişkiden faydalanılır.

2

Satın alma işlemi sonrası kalemlerdeki değişimlerin belirlenmesi

\text{Yeni DV} = 250.000 - 10.000 \text{ (Nakit çıkışı)} + 30.000 \text{ (Stok girişi)} = 270.000

TL.

\text{Yeni KVYK} = 100.000 + 20.000 \text{ (Satıcılara borç artışı)} = 120.000

TL.

\text{Yeni Stoklar} = 100.000 + 30.000 = 130.000

TL.

\text{Gelecek Aylara Ait Giderler} = 20.000

TL (değişmedi).

Gerçekleşen ticari mal alımının bilanço kalemleri üzerindeki net etkisi hesaplanmalıdır.

3

Yeni asit-test oranının hesaplanması

\text{Asit-Test Oranı} = \frac{\text{DV} - (\text{Stoklar} + \text{Gelecek Aylara Ait Giderler})}{\text{KVYK}} = \frac{270.000 - (130.000 + 20.000)}{120.000} = \frac{120.000}{120.000} = 1,00

.

Likidite gücünü ölçmek için en likit varlıkların kısa vadeli borçlara oranı bulunur.

Anahtar Kavram

Asit-test oranı hesaplanırken pay kısmında dönen varlıklardan sadece stokların değil, aynı zamanda likiditesi düşük olan gelecek aylara ait giderlerin de düşülmesi gerekmektedir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 215Soru →

İşletme analizlerinde kârlılığın kaynaklarını ve bileşenlerini belirlemek amacıyla kullanılan DuPont analiz sistemine göre bir işletmenin cari dönem verileri şu şekildedir:

* Aktif Devir Hızı: $2,5$
* Özkaynak Çarpanı: $1,2$
* Özkaynak Kârlılığı ( $ROE$ ): $\%15$

Bu verilere göre, işletmenin ilgili dönemdeki net kâr marjı yüzde kaçtır?

\%3

\%5

\%6

\%12,5

\%18,75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: \%5

Cevap

İşletmenin ilgili dönemdeki net kâr marjı %5 olarak hesaplanmıştır.

DuPont analiz sistemine göre özkaynak kârlılığı; net kâr marjı, aktif devir hızı ve özkaynak çarpanının çarpımına eşittir. Verilen

\%15

özkaynak kârlılığı,

2,5

aktif devir hızı ve

1,2

özkaynak çarpanı değerleri kullanıldığında,

\%15 = Net Kâr Marjı \times 3

eşitliği elde edilir. Bu eşitlikten net kâr marjı

15 / 3 = \%5

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

DuPont analiz sisteminin temel formülünü belirle.

Özkaynak Kârlılığı (ROE) = Net Kâr Marjı \times Aktif Devir Hızı \times Özkaynak Çarpanı

DuPont sistemi, özkaynak kârlılığını üç temel finansal bileşene ayırarak analiz eder.

2

Verilen değerleri formülde yerine yerleştir.

0,15 = Net Kâr Marjı \times 2,5 \times 1,2

Soruda verilen aktif devir hızı, özkaynak çarpanı ve ROE değerleri denkleme dahil edilir.

3

Bilinen çarpanların çarpımını hesapla.

2,5 \times 1,2 = 3,0

Net kâr marjını yalnız bırakmak için aktif devir hızı ve özkaynak çarpanı çarpılır.

4

Net kâr marjını hesaplamak için ROE değerini çarpım sonucuna böl.

Net Kâr Marjı = \frac{0,15}{3,0} = 0,05

Çarpım halindeki değer karşıya bölü olarak geçirilerek bilinmeyen oran bulunur.

5

Sonucu yüzde cinsinden ifade et.

\%5

Finansal oranlar genellikle yüzde birimiyle raporlanır.

Anahtar Kavram

DuPont Analiz Sistemi Formül Bileşenleri

İpuçları

1

DuPont analizinde özkaynak kârlılığını bulmak için üç temel oranı birbiriyle çarpmanız gerekir.

2

Formül:

ROE = Net Kâr Marjı \times Aktif Devir Hızı \times Özkaynak Çarpanı

. Bilinenleri yerine koyup bilinmeyeni bulun.

Daha Fazla Pratik

Aktif kârlılığı (ROA) ile DuPont bileşenleri arasındaki ilişkiyi inceleyen benzer soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 216Soru →

Hisseleri Borsa İstanbul'da işlem gören (K) İşletmesi'nin dönem sonu finansal verilerine göre aktif toplamı $20.000.000$ TL ve kaldıraç oranı $\%60$ 'dır. İşletmenin ödenmiş sermayesi $2.000.000$ TL (hisse başına nominal değer $1$ TL), net dönem kârı ise $1.600.000$ TL olarak gerçekleşmiştir.

İşletmenin Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranı $3$ olduğuna göre, Fiyat / Kazanç (F/K) oranı aşağıdakilerden hangisidir?

12,5

15

22,5

37,5

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

İşletmenin Fiyat / Kazanç (F/K) oranı 15'tir.

Yapılan analiz sonucunda işletmenin özkaynaklarının

8.000.000

TL, hisse başına defter değerinin

4

TL ve piyasa fiyatının

12

TL olduğu saptanmıştır. Hisse başına kârın

0,80

TL olduğu verisiyle birlikte piyasa fiyatının kâra bölünmesi sonucunda Fiyat/Kazanç oranı 15 olarak bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak toplamını hesapla

8.000.000

TL

Aktif toplamından borçlar çıkarılır veya aktif toplamı özkaynak oranıyla (

\%100 - \%60 = \%40

) çarpılır:

20.000.000 \times 0,40 = 8.000.000

TL.

2

Defter Değerini (DD) hesapla

4

TL

Defter Değeri = Toplam Özkaynaklar / Hisse Sayısı. Nominal değer

1

TL olduğundan hisse sayısı

2.000.000

'dur.

8.000.000 / 2.000.000 = 4

TL.

3

Hisse senedi piyasa fiyatını bul

12

TL

PD/DD = Piyasa Fiyatı / Defter Değeri formülünden;

3 = Piyasa Fiyatı / 4 \Rightarrow Piyasa Fiyatı = 12

TL.

4

Hisse Başına Kârı (HBK) hesapla

0,80

TL

HBK = Net Dönem Kârı / Hisse Sayısı =

1.600.000 / 2.000.000 = 0,80

TL.

5

Fiyat / Kazanç (F/K) oranını hesapla

15

F/K = Hisse Piyasa Fiyatı / Hisse Başına Kâr =

12 / 0,80 = 15

.

Anahtar Kavram

Borsa performans oranları, piyasa verileri ile muhasebe verileri (bilanço ve gelir tablosu) arasındaki ilişkiyi ölçer.

Soru 217Soru →

Bir ticari işletmenin $2026$ yılı sonu itibarıyla hazırlanan mali tablolarında yer alan bazı hesap kalemlerine ait tutarlar aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	$1.800.000$
Satışların Maliyeti	$1.200.000$
Dönem Başı Ticari Alacaklar	$240.000$
Dönem Sonu Ticari Alacaklar	$360.000$

Bu verilere göre, işletmenin "Alacak Devir Hızı" ve "Ortalama Tahsil Süresi" ( $1$ yıl = $360$ gün) aşağıdakilerden hangisidir?

5

kez —

72

gün

6

kez —

60

gün

7,5

kez —

48

gün

4

kez —

90

gün

15

kez —

24

gün

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $6$ kez — $60$ gün

Cevap

6

kez devir hızı ve

60

günlük ortalama tahsil süresi

İşletmenin alacak devir hızı, Net Satışlar tutarının (

1.800.000

TL) ortalama ticari alacaklara (

300.000

TL) bölünmesiyle

6

kez olarak hesaplanır. Ortalama tahsil süresi ise

360

günün bu devir hızına bölünmesiyle (

360 / 6

)

60

gün olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Ortalama Ticari Alacakların hesaplanması

Ortalama Ticari Alacaklar =

(240.000 + 360.000) / 2 = 300.000

TL

Devir hızı hesaplamalarında gelir tablosu kalemi ile bilanço kalemi karşılaştırılırken bilanço kaleminin dönem başı ve sonu ortalaması alınmalıdır.

2

Alacak Devir Hızının hesaplanması

Alacak Devir Hızı =

1.800.000 / 300.000 = 6

kez

Alacak devir hızı, net satışların ticari alacakları kaç kez nakde dönüştürdüğünü gösterir.

3

Ortalama Tahsil Süresinin hesaplanması

Ortalama Tahsil Süresi =

360 / 6 = 60

gün

Bir yıl içindeki gün sayısının devir hızına bölünmesiyle alacakların ortalama kaç günde tahsil edildiği bulunur.

Anahtar Kavram

Alacak Devir Hızı ve Ortalama Tahsil Süresi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 218Soru →

XYZ Anonim Şirketi’nin $31.12.2025$ tarihli dönem sonu bilançosunda yer alan kaynak yapısına ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: $300.000$ TL
* Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar: $500.000$ TL
* Özkaynaklar: $1.200.000$ TL

Bu verilere göre, işletmenin finansal kaldıraç oranı aşağıdakilerden hangisidir?

0,15

0,25

0,40

0,60

0,66

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0,40

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

0,40

olarak hesaplanır.

Doğru cevap olan

0,40

değeri, işletmenin toplam yabancı kaynaklarının (

800.000

TL) aktif toplamına (

2.000.000

TL) bölünmesiyle elde edilir. Bu oran, işletme varlıklarının %40'ının borçla finanse edildiğini göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak tutarını hesaplayınız.

300.000 + 500.000 = 800.000

TL

Finansal kaldıraç oranı hesaplanırken kısa ve uzun vadeli borçların toplamı esas alınır.

2

Aktif (veya Pasif) toplamını hesaplayınız.

800.000 + 1.200.000 = 2.000.000

TL

Bilanço eşitliği gereği kaynaklar toplamı (KVYK + UVYK + Özkaynaklar) aktif toplamına eşittir.

3

Finansal kaldıraç oranı formülünü uygulayınız.

\frac{800.000}{2.000.000} = 0,40

Finansal kaldıraç oranı = Toplam Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı formülüyle hesaplanır.

Anahtar Kavram

Finansal kaldıraç oranı, bir işletmenin varlıklarının yüzde kaçının yabancı kaynaklar (borçlar) ile finanse edildiğini gösterir. Bu oranın yüksek olması, işletmenin finansal riskinin arttığını işaret eder.

Daha Fazla Pratik

Borç/Özkaynak oranı ile Finansal Kaldıraç oranı arasındaki matematiksel ilişkiyi (Kaldıraç = Borç_Özkaynak / (1 + Borç_Özkaynak)) inceleyen sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Özkaynak oranı biliniyorsa (

1,2M / 2,0M = 0,60

), kaldıraç oranı '1 - Özkaynak Oranı' şeklinde de bulunabilir (

1 - 0,60 = 0,40

).

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 219Soru →

Bir işletmenin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Finansal Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar	$1.200.000$
Satışların Maliyeti	$1.000.000$
Dönem Başı Stoklar	$150.000$
Dönem Sonu Stoklar	$250.000$
Dönem Başı Ticari Alacaklar	$180.000$
Dönem Sonu Ticari Alacaklar	$220.000$

Bu verilere göre, işletmenin stok devir hızı ve alacakların ortalama tahsil süresi sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir? (1 yıl $360$ gün olarak kabul edilecektir.)

5

kez —

60

gün

4

kez —

60

gün

5

kez —

66

gün

6

kez —

60

gün

5

kez —

72

gün

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $5$ kez — $60$ gün

Cevap

İşletmenin stok devir hızı 5 kez, alacakların ortalama tahsil süresi ise 60 gün olarak hesaplanmıştır.

Doğru cevapta stok devir hızı, Satışların Maliyeti (

1.000.000

) ortalama stoğa (

200.000

) bölünerek

5

kez; ortalama tahsil süresi ise gün sayısının (

360

) alacak devir hızına (

6

) bölünmesiyle

60

gün olarak doğru şekilde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Ortalama stok tutarının hesaplanması

\frac{150.000 + 250.000}{2} = 200.000

TL

Devir hızı oranlarında paydada dönem başı ve dönem sonu değerlerinin ortalaması kullanılır.

2

Stok devir hızının (SDH) hesaplanması

\frac{1.000.000}{200.000} = 5

kez

Stok devir hızı, satılan malların maliyetinin stoklara kaç kez dönüştüğünü gösterir.

3

Ortalama ticari alacaklar tutarının hesaplanması

\frac{180.000 + 220.000}{2} = 200.000

TL

Alacak devir hızı için ortalama alacak tutarı gereklidir.

4

Alacak devir hızının (ADH) hesaplanması

\frac{1.200.000}{200.000} = 6

kez

Alacak devir hızı hesaplanırken pay kısmında Net Satışlar kullanılır.

5

Ortalama tahsil süresinin hesaplanması

\frac{360}{6} = 60

gün

Tahsil süresi, bir yılın gün sayısının alacak devir hızına bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Faaliyet oranlarında (stok ve alacak devir hızı) mutlaka ortalama değerler (Dönem Başı + Dönem Sonu / 2) kullanılmalı, stok devir hızında ise 'Satışların Maliyeti' baz alınmalıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 220Soru →

Bir işletmenin $2025$ yılı dönem sonu finansal tablolarından elde edilen bazı veriler şöyledir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Net Satışlar	$1.000.000$
Satışların Maliyeti	$600.000$
Dönem Net Kârı	$120.000$
Faiz Giderleri	$30.000$
Toplam Aktifler	$750.000$
Özkaynaklar	$400.000$

Bu verilere göre, işletmenin ilgili dönemdeki ekonomik rantabilite oranı yüzde kaçtır?

\%12

\%20

\%30

\%40

\%5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: \%20

Cevap

Ekonomik rantabilite oranı %20 olarak hesaplanmıştır.

Ekonomik rantabilite, işletmenin hem kendi özkaynakları hem de borçlandığı yabancı kaynaklarla elde ettiği toplam getirinin, bu kaynaklarla edinilen toplam varlıklara (aktiflere) oranını ifade eder. Hesaplamada

120.000

TL net kâr ile

30.000

TL faiz gideri toplanarak

150.000

TL toplam getiriye ulaşılır. Bu tutarın

750.000

TL olan toplam aktiflere bölünmesi sonucunda

\%20

oranına ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Ekonomik rantabilite formülünü belirleyin.

Ekonomik Rantabilite = \frac{Dönem Net Kârı + Faiz Giderleri}{Toplam Aktifler}

Ekonomik rantabilite, işletmeye sağlanan tüm kaynakların (borç ve özkaynak) getirisini ölçmek için net kâra faiz giderlerinin eklenmesini gerektirir.

2

Verilen değerleri formülde yerine koyarak pay kısmını hesaplayın.

120.000 + 30.000 = 150.000

TL

İşletmenin toplam varlıkları üzerinden yarattığı toplam getiriyi bulmak için net kâr ve yabancı kaynak maliyeti toplanır.

3

Toplam getiriyi toplam aktiflere bölün.

\frac{150.000}{750.000} = 0,20

Oransal sonucu bulmak için toplam getiri varlık toplamına oranlanır.

4

Sonucu yüzdeye dönüştürün.

0,20 \times 100 = \%20

Analiz sonuçları genellikle yüzdelik dilimle ifade edilir.

Anahtar Kavram

Ekonomik Rantabilite (Aktif Kârlılığı)

İpuçları

1

Ekonomik rantabilite hesaplanırken pay kısmında sadece net kâr değil, işletmenin yabancı kaynaklara ödediği maliyet de dikkate alınır.

Tahmini Süre:1m 30s

Oran Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm