Yüzde Yöntemiyle Analiz Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 5

Bir işletmenin dönem sonuna ait finansal tablolarından elde edilen veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Toplam Varlıklar	$3.000.000$
Brüt Satışlar	$2.500.000$
Satış İndirimleri	$100.000$
Satışların Maliyeti	$1.440.000$
Faaliyet Giderleri	$360.000$

Bu verilere göre, işletmenin gelir tablosu dikey yüzdeleri hesaplandığında "Faaliyet Kârı" dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

15

20

24

25

40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

İşletmenin faaliyet kârı dikey yüzdesi %25'tir.

Dikey analizde net satışlar (

2.400.000

TL) %100 olarak kabul edilir. Bu işletmede faaliyet kârı

600.000

TL olarak hesaplandığından, bu tutarın net satışlara oranı (

600.000 / 2.400.000

) olan %25 doğru dikey yüzdedir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesapla

2.500.000 - 100.000 = 2.400.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler Net Satışlara oranlanır; bu nedenle baz değer Net Satışlardır.

2

Brüt Satış Kârını hesapla

2.400.000 - 1.440.000 = 960.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için öncelikle brüt kârın belirlenmesi gerekir.

3

Faaliyet Kârını hesapla

960.000 - 360.000 = 600.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri çıkarılarak esas faaliyet sonuçlarına ulaşılır.

4

Dikey yüzde oranını hesapla

(600.000 / 2.400.000) \times 100 = \%25

İlgili kalemin tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek dikey yüzde bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde (yüzde yöntemiyle analiz), baz alınan ana kalem her zaman 'Net Satışlar'dır ve bu kalem %100 kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Farklı kârlılık düzeylerinin (Olağan Kâr veya Dönem Net Kârı) dikey yüzdelerini hesaplayarak analizi derinleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 82Soru →

Bir işletmenin bilanço pasif yapısı üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonucunda elde edilen veriler aşağıda sunulmuştur:

Kaynak Grubu	Dikey Yüzde ( $\%$ )
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$25$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$35$
Özkaynaklar	$40$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı ve finansal risk durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletmenin devamlı sermayesi toplam kaynakların

\%75

'ini oluşturmaktadır ve bu durum uzun vadeli yatırımların finansmanı için uygun bir zemin hazırlamaktadır.

Toplam yabancı kaynak payının

\%60

olması, işletmenin likidite rasyolarının yetersiz olduğunu ve kısa vadeli borç ödeme gücünün bulunmadığını kesin olarak kanıtlar.

Kısa vadeli yabancı kaynakların payı

\%25

olduğu için, işletmenin net işletme sermayesi tutarı kesinlikle negatiftir.

İşletmenin özkaynaklarının, toplam yabancı kaynaklar (borçlar) içindeki dikey yüzdesi

\%40

olarak hesaplanmıştır.

İşletmenin yabancı kaynak ağırlıklı bir yapıda olması, satışların maliyetinin yüksek olduğunu ve işletmenin esas faaliyetlerinden zarar ettiğini gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin devamlı sermayesi toplam kaynakların $\%75$ 'ini oluşturmaktadır ve bu durum uzun vadeli yatırımların finansmanı için uygun bir zemin hazırlamaktadır.

Cevap

İşletmenin devamlı sermayesinin toplam kaynaklar içindeki payı

\%75

olup, bu durum finansal yapının uzun vadeli yatırımlar için uygun olduğunu göstermektedir.

Doğru ifade, işletmenin devamlı sermayesinin (Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar) toplam kaynaklar içindeki payının

\%75

olduğunu ve bu durumun sağlam bir finansal yapıya işaret ettiğini belirtmektedir. Uzun vadeli kaynakların baskın olması, vadesi gelen borç baskısını azaltır ve yatırımların finansmanını kolaylaştırır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesaplayın.

\%25 (KVYK) + \%35 (UVYK) = \%60

İşletmenin toplam borçlanma düzeyini (finansal kaldıraç) belirlemek için gereklidir.

2

Devamlı sermaye oranını hesaplayın.

\%35 (UVYK) + \%40 (Özkaynaklar) = \%75

İşletmenin uzun vadeli fonlama kapasitesini ve duran varlıkları karşılama gücünü ölçmek için gereklidir.

3

Elde edilen oranları finansal analiz prensiplerine göre yorumlayın.

Devamlı sermaye payının (

\%75

) yüksek olması olumludur.

Kaynakların vadesinin uzun olması, finansal riskin yönetilebilir olduğunu ve likidite baskısının az olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Devamlı Sermaye ve Kaynak Yapısı Analizi

İpuçları

1

Dikey analizde pasif tarafındaki her kalem, 'Pasif Toplamı'na oranlanır.

2

Analizde 'Devamlı Sermaye' kavramını hatırlayın: Bu kavram Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar ile Özkaynakların toplamını ifade eder.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin duran varlıklarının dikey yüzdesinin %60 olduğu bir durumda, devamlı sermayenin bu varlıkları karşılayıp karşılamadığını analiz eden benzer sorular çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 83Soru →

Bir işletmenin dönem sonu finansal tablolarından elde edilen bazı veriler şöyledir:

Finansal Gösterge / Kalem	Değer
Cari Oran	$1,6$
Asit-Test Oranı	$0,8$
Net İşletme Sermayesi	$300.000$ TL
Aktif Toplamı	$2.000.000$ TL

Buna göre, bu işletmenin bilançosu üzerinde yapılacak dikey analiz çalışmaları sonucunda "Stoklar" hesabının grup içi (grup toplamına göre) yüzdesi yüzde kaçtır?

20

25

40

50

80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

Stoklar hesabının grup içi yüzdesi %50'dir.

Verilen oranlar ve net işletme sermayesi tutarı kullanılarak öncelikle Dönen Varlıklar toplamının

800.000

TL ve Stoklar tutarının

400.000

TL olduğu saptanmıştır. Grup içi yüzde hesaplanırken stok tutarı, ait olduğu dönen varlıklar toplamına oranlandığında %50 sonucuna ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) tutarının hesaplanması

KVYK =

500.000

TL

Cari Oran ve Net İşletme Sermayesi (NİS) arasındaki ilişkiden faydalanılır.

Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{KVYK}

ve

NİS = Dönen Varlıklar - KVYK

olduğuna göre;

1,6 = \frac{Dönen Varlıklar}{KVYK} \Rightarrow Dönen Varlıklar = 1,6 \times KVYK

. NİS formülünde yerine koyarsak:

1,6 \times KVYK - KVYK = 300.000 \Rightarrow 0,6 \times KVYK = 300.000 \Rightarrow KVYK = 500.000

TL bulunur.

2

Dönen Varlıklar (Grup Toplamı) tutarının hesaplanması

Dönen Varlıklar =

800.000

TL

Dönen Varlıklar, KVYK ile NİS'in toplamına eşittir:

500.000 + 300.000 = 800.000

TL veya

500.000 \times 1,6 = 800.000

TL.

3

Stoklar hesabı tutarının hesaplanması

Stoklar =

400.000

TL

Asit-Test oranı formülü kullanılarak stoklar çekilir:

Asit-Test Oranı = \frac{Dönen Varlıklar - Stoklar}{KVYK} \Rightarrow 0,8 = \frac{800.000 - Stoklar}{500.000} \Rightarrow 400.000 = 800.000 - Stoklar \Rightarrow Stoklar = 400.000

TL.

4

Grup içi yüzdenin hesaplanması

%50

Grup içi yüzde, hesap kaleminin bağlı olduğu grup toplamına bölünmesiyle bulunur:

\frac{Stoklar}{Dönen Varlıklar Toplamı} \times 100 = \frac{400.000}{800.000} \times 100 = %50

.

Anahtar Kavram

Dikey analizde grup içi yüzde hesaplanırken ilgili kalem, aktif toplamına değil, ait olduğu grup toplamına bölünür.

Alternatif Yöntem

Cari oran (

1,6

) ve Asit-test oranı (

0,8

) arasındaki fark doğrudan stokların KVYK'ya oranını verir (

1,6 - 0,8 = 0,8

). Yani Stoklar =

0,8 \times KVYK

'dır. Dönen Varlıklar ise

1,6 \times KVYK

olduğuna göre; grup içi yüzde =

\frac{0,8 \times KVYK}{1,6 \times KVYK} = 0,50

yani %50 olarak tutarlara hiç girmeden oranlar üzerinden de hızlıca bulunabilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 84Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosuna ilişkin bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Bilanço Kalemi / Toplamı	Tutar ( $TL$ )
Aktif Toplamı	$2.000.000$
Özkaynaklar	$1.000.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$600.000$

Buna göre, işletmenin bilançosu üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz çalışmalarında 'Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar' grubunun genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

20

30

40

50

80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$

Cevap

İşletmenin dikey analiz çalışmalarında Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunun genel yüzdesi %20 olarak hesaplanmıştır.

Dikey analizde genel (toplam) yüzdeyi bulmak için ilgili kalem tutarı bilanço toplamına oranlanır. İşletmenin aktif toplamı

2.000.000

TL ise pasif toplamı da

2.000.000

TL'dir. Özkaynaklar (

1.000.000

TL) ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (

600.000

TL) toplamdan çıkarıldığında geriye kalan

400.000

TL Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları verir. Bu tutarın toplam pasife oranı ise

400.000 / 2.000.000 = \%20

şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Pasif Toplamının Belirlenmesi

Pasif Toplamı =

2.000.000

TL

Bilanço temel denkliği gereği Aktif Toplamı ile Pasif Toplamı birbirine eşittir.

2

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) Tutarının Hesaplanması

KVYK =

400.000

TL

Pasif Toplamından (Özkaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar) toplamı çıkarılarak bulunur:

2.000.000 - (1.000.000 + 600.000) = 400.000

TL.

3

Genel Yüzdenin Hesaplanması

Genel Yüzde =

\%20

Dikey analizde genel yüzde, kalem tutarının grup toplamına veya bilanço toplamına (burada Pasif Toplamı) bölünmesiyle bulunur:

(400.000 / 2.000.000) \times 100 = 20

.

Anahtar Kavram

Bilançoda Genel (Toplam) Yüzde Hesaplama Mantığı

İpuçları

1

Bilanço eşitliğini hatırlayın: Aktif Toplamı her zaman Pasif Toplamına eşittir.

2

Önce Pasif toplamından diğer kalemleri çıkararak Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların tutarını bulun.

3

Bulduğunuz tutarı

2.000.000

TL olan genel toplama bölün ve sonucu yüzdesel olarak ifade edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi Aktif tarafındaki 'Stoklar' kalemi için yaparak varlık yapısını da analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 85Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan "Duran Varlıklar" grubuna ait hesap tutarları ve işletmenin aktif toplamı aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi / Grup	Tutar (TL)
Maddi Duran Varlıklar	$600.000$
Maddi Olmayan Duran Varlıklar	$150.000$
Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar	$50.000$
Duran Varlıklar Toplamı	$800.000$
Aktif Toplamı	$2.000.000$

Yüzde yöntemiyle analiz (dikey analiz) verilerine göre, "Maddi Duran Varlıklar" kaleminin grup içi yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%18,75

\%25

\%30

\%50

\%75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%75$

Cevap

Yüzde 75 olan seçenek doğrudur.

Grup içi yüzde hesaplanırken, ilgili hesap kaleminin tutarı (

600.000

TL), içinde bulunduğu ana grubun toplam tutarına (

800.000

TL) bölünür. Yapılan

(\frac{600.000}{800.000}) \times 100

işlemi sonucunda grup içi yüzde

\%75

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

İlgili kalemin tutarını ve ait olduğu grubun toplam tutarını belirleyiniz.

Maddi Duran Varlıklar =

600.000

TL; Duran Varlıklar Toplamı =

800.000

TL.

Grup içi yüzde analizi için payda olarak aktif toplamı değil, grubun kendi toplamı kullanılır.

2

Grup içi yüzde formülünü uygulayınız.

(\frac{600.000}{800.000}) \times 100 = \%75

Bir kalemin grubun bütünü içindeki ağırlığını bulmak için bu oranlama yapılır.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analizde grup içi yüzdelerin hesaplanması.

Alternatif Yöntem

Toplam gruptan diğer kalemlerin yüzdelerini çıkararak da bulunabilir:

\%100 - (\%18,75 + \%6,25) = \%75

.

Tahmini Süre:45s

Soru 86Soru →

İşletmelerin finansal performansını ve yapısal dengelerini ölçmek amacıyla kullanılan dikey analiz (yüzde yöntemi), mali tablo kalemlerinin kendi içindeki bütünlüğünü ve anlamlılığını test eden temel bir tekniktir. Bu yöntemin uygulama esasları, teorik çerçevesi ve diğer analiz teknikleriyle olan yapısal farklılıkları dikkate alındığında, dikey analizin amacı ve kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Finansal tablo kalemlerinin bir bütün içindeki nispi ağırlığını saptayan statik bir analiz türüdür; gelir tablosunda 'Net Satışlar'ın

100

kabul edilmesiyle farklı ölçekteki işletmelerin ve sektör ortalamalarının karşılaştırılabilmesine olanak sağlar.

İşletmenin finansal kalemlerinin zaman içerisindeki değişim yönünü ve hızını ölçen dinamik bir analizdir; baz yılı olarak belirlenen dönemdeki değerleri

100

kabul ederek kalemlerin gelişim trendini saptamayı amaçlar.

Gelir tablosunun dikey yüzdeleri hesaplanırken, işletmenin ana faaliyet verimliliğini net olarak görmek adına 'Brüt Satışlar' tutarı baz büyüklük (

100

) olarak kabul edilir ve tüm maliyet kalemleri bu tutara oranlanır.

İşletmenin her bir gider kaleminin nihai kârlılık üzerindeki doğrudan etkisini ölçmek amacıyla 'Dönem Net Kârı' kalemini temel baz büyüklük kabul eden ve kârın oluşum sürecini dikey olarak inceleyen bir yöntemdir.

Sadece birbirini izleyen iki döneme ait bilanço verilerinin karşılaştırılması esasına dayanan dinamik bir teknik olup, varlık ve kaynak yapısındaki mutlak artış veya azalışların nedenlerini saptamayı hedefler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal tablo kalemlerinin bir bütün içindeki nispi ağırlığını saptayan statik bir analiz türüdür; gelir tablosunda 'Net Satışlar'ın $100$ kabul edilmesiyle farklı ölçekteki işletmelerin ve sektör ortalamalarının karşılaştırılabilmesine olanak sağlar.

Cevap

Dikey analiz, kalemlerin bir bütün içindeki payını gösteren statik bir analizdir ve gelir tablosunda Net Satışlar, bilançoda ise Aktif Toplamı baz alınarak sektör kıyaslamasına imkan tanır.

Doğru ifade, dikey analizin statik doğasını, temel baz büyüklük olarak Net Satışlar'ın kullanıldığını ve yöntemin en önemli avantajlarından biri olan sektörel/işletmeler arası karşılaştırılabilirlik özelliğini tam ve doğru bir şekilde bir araya getirmektedir. Tek bir dönemin analiz edilmesi yöntemi statik kılar; tutarların toplam içindeki yüzdesel ağırlığının bulunması ise yapısal analizi oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Analiz tekniğinin zaman boyutunu belirle.

Dikey analiz (yüzde yöntemi) tek bir dönem verisiyle yapıldığı için 'Statik' bir analizdir.

Zaman serisi içermeyen, mevcut yapıyı anlık/dönemlik fotoğraflayan analizler statiktir.

2

Gelir tablosu için baz büyüklüğü (paydayı) saptayın.

Gelir tablosunda 'Net Satışlar' kaleminin değeri

100

kabul edilir.

İşletmenin asıl geliri satış indirimlerinden sonraki net tutardır; verimlilik analizi bu baz üzerinden yapılır.

3

Analizin karşılaştırma kapasitesini değerlendir.

Yüzde yöntemi, tutarları oransal büyüklüğe dönüştürdüğü için farklı ölçekteki işletmelerle ve sektör ortalamalarıyla kıyaslama yapılmasını sağlar.

Mutlak rakamlar yerine yüzdeler kullanıldığında, büyük ve küçük işletmelerin yapısal benzerlikleri veya farkları netleşir.

Anahtar Kavram

Dikey (Yüzde) Analizin Statik Niteliği ve Yapısal Baz Büyüklükleri

Soru 87Soru →

Kırtasiye ve kitap dağıtımı alanında faaliyet gösteren bir ticaret işletmesinin $2025$ yılı bilançosu dikey (yüzde) yöntemiyle analiz edilmiş ve aktif yapısına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

- Dönen Varlıklar: $\%75$
- Duran Varlıklar: $\%25$

Buna göre, işletmenin varlık yapısı hakkında yapılabilecek en temel değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin varlık yapısı bir ticaret işletmesi için normaldir ve likidite ağırlıklı bir yapıya sahiptir.

İşletme yoğun makine kullanımı gerektiren bir sanayi işletmesi yapısı sergilemektedir.

Duran varlık payının düşük olması, işletmenin tam kapasite ile çalıştığını gösterir.

Dönen varlıkların toplam aktif içindeki payının yüksek olması, işletmenin borçlanma maliyetinin çok düşük olduğunu kanıtlar.

Bu oranlar işletmenin kısa vadeli yabancı kaynaklarının özkaynaklarından daha fazla olduğunu göstermektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin varlık yapısı bir ticaret işletmesi için normaldir ve likidite ağırlıklı bir yapıya sahiptir.

Cevap

İşletmenin varlık yapısı bir ticaret işletmesi için normaldir ve likidite ağırlıklı bir yapıya sahiptir.

Ticaret işletmelerinin temel faaliyet konusu mal alıp satmak olduğu için varlıklarının büyük bir kısmı stoklar, ticari alacaklar ve hazır değerlerden oluşur. Bu durum bilançonun aktif tarafında dönen varlıkların dikey yüzdesinin (genellikle %60-80 bandında) yüksek çıkmasına neden olur. %75'lik bir pay, işletmenin faaliyet alanı ile tam uyumlu ve likit bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen ve Duran Varlık paylarını incele

Dönen Varlıklar

\%75

, Duran Varlıklar

\%25

İşletmenin kaynaklarını hangi vadeli varlıklara yatırdığını belirlemek için.

2

İşletmenin faaliyet alanı ile varlık dağılımını ilişkilendir

Ticaret işletmelerinde stok ve alacak döngüsü hızlı olduğu için dönen varlık ağırlığı fazladır.

Sektörel beklentilerle işletme verilerinin uyumunu kontrol etmek için.

3

Genel likidite yapısını yorumla

Varlıkların

\%75

'inin bir yıl içinde paraya dönebilecek nitelikte olması likidite ağırlıklı bir yapıyı gösterir.

Varlık yapısının temel karakteristiğini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Ticaret işletmelerinde aktif yapısı dikey analizi

İpuçları

1

İşletmenin bir 'ticaret işletmesi' olduğuna dikkat edin. Ticaret işletmeleri ne tür varlıklara daha çok ihtiyaç duyar?

Daha Fazla Pratik

Sanayi işletmeleri ile ticaret işletmelerinin aktif yapısı arasındaki farkları dikey yüzdeler üzerinden karşılaştırarak pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 88Soru →

İşletmenin tek bir dönemine ait mali tablolarındaki her bir kalemin, aynı tablodaki belirli bir ana toplama (baz büyüklüğe) oranlanması yoluyla gerçekleştirilen yüzde yöntemi (dikey analiz) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mali tablo kalemlerinin belirli bir ana toplama oranlanmasıyla işletmenin finansal yapısını statik bir bakış açısıyla ortaya koyar.

Kalemlerin birbirini izleyen farklı dönemlerdeki değişimlerini mutlak ve nispi (yüzde) olarak inceleyen dinamik bir analiz türüdür.

Gelir tablosu kalemlerinin dikey yüzdeleri hesaplanırken, baz alınacak temel büyüklük her zaman "Brüt Satışlar" kalemidir.

Bilançonun genel yüzdeleri hesaplanırken her bir varlık kalemi, işletmenin "Özkaynaklar" toplamına oranlanarak sonuçlar bulunur.

İşletmenin mali tablo kalemlerinin baz alınan bir yıla göre gösterdiği eğilimleri belirlemeyi amaçlayan bir yöntemdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali tablo kalemlerinin belirli bir ana toplama oranlanmasıyla işletmenin finansal yapısını statik bir bakış açısıyla ortaya koyar.

Cevap

Yüzde yöntemi (dikey analiz), mali tablo kalemlerinin belirli bir ana toplama oranlanmasıyla işletmenin finansal yapısını statik bir bakış açısıyla ortaya koyan bir analiz tekniğidir.

Dikey analiz (yüzde yöntemi), mali tablolardaki kalemlerin toplam içindeki ağırlığını göstererek finansal yapıyı tek bir dönem bazında inceleyen statik bir analizdir. Bu yöntemde bilançoda aktif toplamı, gelir tablosunda ise net satışlar baz alınarak her bir kalemin bu toplamlara olan oranı (

%

) hesaplanır. Bu sayede işletmenin varlık ve kaynak yapısının bileşimi net bir şekilde görülebilir.

Adım Adım Çözüm

1

Analizin kapsamını ve zaman boyutunu belirle.

Yüzde yönteminin tek bir döneme ait verileri kullandığı saptandı.

Tek bir dönem verisiyle yapıldığı için bu yöntem statik analiz sınıfına girer.

2

Analizin temel hesaplama mantığını doğrula.

Kalemlerin ana toplamlara (Bilançoda Aktif Toplamı, Gelir Tablosunda Net Satışlar) oranlandığı anlaşıldı.

Bu oranlama, her bir kalemin toplam içindeki ağırlığını ve yapısal önemini belirlemeyi sağlar.

3

Yöntemin temel amacını tanımla.

İşletmenin finansal yapısını ve kârlılık bileşenlerini yapısal olarak ortaya koymak.

Dikey analiz, işletmenin varlık dağılımını ve kaynak yapısını tek bir fotoğraf karesi gibi (statik) incelemeye olanak tanır.

Anahtar Kavram

Dikey Analizin Statik Niteliği ve Yapısal Analiz Amacı

Daha Fazla Pratik

Bilançoda dikey analiz yapılırken dönen varlık kalemlerinin 'Dönen Varlık Toplamı'na bölünmesiyle elde edilen 'Grup İçi Yüzdeler' konusunu inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 89Soru →

Uluslararası taşımacılık ve lojistik sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin $2025$ yılı bilançosu dikey (yüzde) yöntemiyle analiz edilmiş ve aktif yapısına ilişkin aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

Aktif Kalemleri	Dikey Yüzde (\%)
Dönen Varlıklar	$30$
-- Hazır Değerler	$5$
-- Ticari Alacaklar	$20$
-- Stoklar	$2$
-- Diğer Dönen Varlıklar	$3$
Duran Varlıklar	$70$
Aktif Toplamı	$100$

Bu verilere göre, işletmenin aktif yapısıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin duran varlık payının yüksek olması, faaliyet gösterilen sektörün gereği olan araç filosu ve lojistik tesis yatırımlarıyla uyumludur.

Dönen varlık payının duran varlıklara göre düşük olması, işletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünün olmadığını ve likidite krizi yaşadığını kesin olarak kanıtlar.

Ticari alacakların dönen varlıklar içindeki payının yüksek olması (

\%66,6

), işletmenin tüm satışlarını nakit olarak gerçekleştirdiğinin bir göstergesidir.

Stokların toplam aktif içindeki payının sadece

\%2

olması, işletmenin üretim faaliyetlerinde ciddi hammadde tedarik sorunları yaşadığını gösterir.

İşletmenin aktif yapısı, dönen varlıkların ve stokların hakim olduğu tipik bir perakende ticaret işletmesi profili yansıtmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin duran varlık payının yüksek olması, faaliyet gösterilen sektörün gereği olan araç filosu ve lojistik tesis yatırımlarıyla uyumludur.

Cevap

İşletmenin duran varlık payının yüksek olması, faaliyet gösterilen sektörün gereği olan araç filosu ve lojistik tesis yatırımlarıyla uyumlu olduğu yorumu doğrudur.

Doğru seçenek olan yorumda, lojistik sektörünün doğası gereği araç ve tesis gibi duran varlıklara yüksek yatırım yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Aktif toplamının

\%70

'inin duran varlıklardan oluşması bu sektör için rasyonel bir sermaye dağılımıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif yapısındaki ana grupların paylarını belirle.

Duran Varlıklar

\%70

, Dönen Varlıklar

\%30

düzeyindedir.

İşletmenin yatırım ağırlığının hangi grupta olduğunu anlamak için ana grup yüzdelerine bakılır.

2

Elde edilen yapıyı işletmenin faaliyet gösterdiği sektörle ilişkilendir.

Lojistik sektörü; kamyon, gemi, uçak gibi ulaşım araçları ve depo gibi tesisler gerektirdiği için sermaye yoğun (duran varlık ağırlıklı) bir yapıya sahiptir.

Varlık yapısının rasyonelliği ancak sektör normları çerçevesinde yorumlanabilir.

3

Alt kalemlerin (alacak, stok) durumunu analiz et.

Stok payının (

\%2

) düşük olması hizmet sektörü için normaldir; alacakların dönen varlık içindeki payı (

\%20 / \%30 = \%66,6

) yüksektir.

Hizmet işletmelerinde stok tutma gereksinimi düşüktür, lojistik hizmetleri genellikle vadeli fatura edilir.

Anahtar Kavram

Dikey yüzde analizinde aktif yapısı yorumlanırken, işletmenin faaliyet gösterdiği sektörün teknolojik ve operasyonel özellikleri (hizmet, ticaret, sanayi ayrımı) belirleyici kriterdir.

İpuçları

1

İşletmenin faaliyet gösterdiği 'lojistik' sektörünün ne tür varlıklara (kamyon, depo vb.) ihtiyaç duyduğunu düşünün.

2

Dikey yüzde analizinde, aktif kalemlerinin büyüklüğü ancak sektörün ortalama yapısal özellikleriyle karşılaştırıldığında anlam kazanır.

3

Hizmet üreten bir işletmede stokların az olması ve duran varlıkların (araç filosu gibi) çok olması normal bir durumdur.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin pasif yapısında (kaynak yapısı) özkaynakların düşük çıkması durumunda, bu yüksek duran varlık yatırımlarının nasıl finanse edildiği (uzun vadeli yabancı kaynak kullanımı) üzerine bir analiz yapılması önerilir.

Alternatif Yöntem

Varlık yapısını yorumlarken 'Dönen Varlık / Duran Varlık' oranına bakın. Eğer oran

1

'den küçükse (burada

30/70 = 0,42

), işletmenin duran varlık ağırlıklı bir yatırım yapısına sahip olduğu ve bunun sanayi veya altyapı hizmeti gibi sektörlere işaret ettiği sonucuna varılabilir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 90Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinden hesaplanan dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemleri	2024 Dikey Yüzde	2025 Dikey Yüzde
Net Satışlar	$\%100$	$\%100$
Satışların Maliyeti	$\%62$	$\%62$
Faaliyet Giderleri	$\%14$	$\%26$
Faaliyet Kârı	$\%24$	$\%12$

Tablodaki veriler dikkate alındığında, işletmenin kârlılık yapısındaki bu değişime ilişkin yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin üretim maliyetleri kontrol altında olmasına rağmen, operasyonel giderlerdeki aşırı artış esas faaliyet kârlılığını ciddi oranda düşürmüştür.

Satışların maliyeti dikey yüzdesindeki artış, brüt satış kâr marjının daralmasına ve dolayısıyla faaliyet kârının azalmasına yol açmıştır.

İşletmenin net satış tutarı bir önceki yıla göre azaldığı için faaliyet kârı dikey yüzdesinde düşüş yaşanmıştır.

Faaliyet kârı dikey yüzdesindeki azalış, işletmenin üretim safhasındaki verimsizliklerinden kaynaklanmaktadır.

Brüt satış kâr marjındaki iyileşme, faaliyet giderlerindeki artışı kompanse ederek kârlılığı dengelemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin üretim maliyetleri kontrol altında olmasına rağmen, operasyonel giderlerdeki aşırı artış esas faaliyet kârlılığını ciddi oranda düşürmüştür.

Cevap

İşletmenin üretim maliyetleri (satışların maliyeti) dikey yüzdesi her iki dönemde de sabit kalmışken, faaliyet giderlerinin dikey yüzdesindeki belirgin artış (operasyonel verimsizlik), faaliyet kâr marjının %50 oranında azalmasına neden olmuştur.

Doğru seçenek, tablodaki verileri analitik bir sırayla yorumlamaktadır. Satışların maliyetinin dikey yüzdesinin (%62) değişmemesi, birim üretim maliyetlerinin veya ticari mal maliyetlerinin net satışlara oranla sabit kaldığını gösterir. Ancak faaliyet kârındaki sert düşüşün (%24'ten %12'ye) temel kaynağı, faaliyet giderleri kaleminin dikey yüzdesindeki ciddi artıştır (%14'ten %26'ya). Bu durum operasyonel giderlerin kontrol edilemediğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey yüzdelerdeki sabit ve değişken kalemleri belirleyin.

Satışların Maliyeti dikey yüzdesi

2024

ve

2025

yıllarında

\%62

olarak sabit kalmıştır. Faaliyet Giderleri ise

\%14

'ten

\%26

'ya yükselmiştir.

Dikey analizde kalemlerin Net Satışlara oranındaki değişim, kârlılığın hangi aşamada bozulduğunu gösterir.

2

Brüt satış kâr marjını hesaplayın.

Her iki yıl için de Brüt Satış Kârı yüzdesi:

\%100 - \%62 = \%38

.

Üretim maliyetlerinin kâr üzerindeki etkisini izole etmek için brüt kârın kontrol edilmesi gerekir.

3

Faaliyet kârındaki değişimin kaynağını yorumlayın.

Brüt kâr marjı değişmediği halde faaliyet kâr marjı

\%24

'ten

\%12

'ye düşmüştür. Bu durumun tek nedeni faaliyet giderlerinin dikey yüzdesindeki

\%12

'lik (

\%26 - \%14

) artıştır.

Faaliyet kârı; brüt kârdan pazarlama, genel yönetim ve AR-GE giderlerinin düşülmesiyle elde edildiği için bu kalemlerdeki artış kârlılığı doğrudan etkiler.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu dikey analizinde baz kalem Net Satışlar'dır. Brüt kârın sabit kalmasına rağmen faaliyet kârının düşmesi, işletmenin yönetimsel veya pazarlama tabanlı operasyonel maliyet kontrolünde zayıfladığını (verimsizlik) gösterir.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde her kalemin Net Satışlar'a oranlandığını unutmayın; Net Satışlar daima %100 kabul edilir.

2

2024 ve 2025 yıllarındaki satışların maliyeti oranlarını karşılaştırın; bir değişim var mı? Ardından aynı işlemi faaliyet giderleri için yapın.

3

Brüt kâr marjı (100 - Satışların Maliyeti) sabitken faaliyet kârının düşmesi, kârlılığın üretim aşamasında değil, operasyonel giderler aşamasında bozulduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin faaliyet giderlerindeki bu artışın nedenlerini (pazarlama giderleri, genel yönetim giderleri vb.) detaylandıran kalem bazlı dikey analiz sorularını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel bir sağlamayla; 2024'te her 100 TL'lik satışın 14 TL'si faaliyet giderlerine giderken, 2025'te bu tutarın 26 TL'ye çıktığını, buna karşın üretim maliyetinin 62 TL'de sabit kaldığını fark ederek sonuca gidebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 91Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı faaliyet dönemine ait gelir tablosunda yer alan bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$2.400.000$
Satış İndirimleri	$400.000$
Satışların Maliyeti	$1.200.000$
Faaliyet Giderleri	$400.000$

Bu verilere göre, dikey yüzde (yüzde yöntemi) analizinde "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

16,6

20

40

60

33,3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20$

Cevap

İşletmenin faaliyet kârının dikey yüzdesi

20

olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan

20

değeri, faaliyet kârı olan

400.000

TL'nin, baz alınan net satışlar tutarı olan

2.000.000

TL'ye oranlanmasıyla elde edilir (

400.000 / 2.000.000 = 0,20

).

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

Net Satışlar = Brüt Satışlar - Satış İndirimleri =

2.400.000 - 400.000 = 2.000.000

TL

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri için baz (yüzde 100) olarak kabul edilen değer Net Satışlar'dır.

2

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

Brüt Satış Kârı = Net Satışlar - Satışların Maliyeti =

2.000.000 - 1.200.000 = 800.000

TL. Faaliyet Kârı = Brüt Satış Kârı - Faaliyet Giderleri =

800.000 - 400.000 = 400.000

TL.

İstenen dikey yüzdenin hesaplanabilmesi için ilgili kalemin (Faaliyet Kârı) mutlak tutarının bilinmesi gerekir.

3

Dikey yüzdenin hesaplanması

Dikey Yüzde =

(\text{Faaliyet Kârı} / \text{Net Satışlar}) \times 100 = (400.000 / 2.000.000) \times 100 = \%20

Dikey analiz formülü gereği kalem tutarı baz alınan net satışlar toplamına oranlanır.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde (yüzde yöntemi), her bir kalemin tutarı 'Net Satışlar' kalemine bölünerek kalemin satışlar içindeki payı bulunur. Net Satışlar her zaman %100 kabul edilir.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde hangi kalemin

\%100

kabul edildiğini hatırlayın.

2

Önce Net Satışlar tutarını (Brüt Satışlar - Satış İndirimleri) bulun, ardından Faaliyet Kârına ulaşın.

3

Faaliyet Kârı = Net Satışlar - Satışların Maliyeti - Faaliyet Giderleri formülünü kullanarak bulduğunuz tutarı Net Satışlara bölün.

Daha Fazla Pratik

Satışların maliyetinin dikey yüzdesi ile brüt kârın dikey yüzdesinin toplamının her zaman 100 olup olmadığını kontrol ederek sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 92Soru →

Bir üretim işletmesinin 2025 yılı faaliyet dönemine ait özet gelir tablosu verileri aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$2.500.000$
Satış İndirimleri	$500.000$
Satışların Maliyeti	$1.200.000$
Faaliyet Giderleri	$400.000$

Bu verilere göre, işletmenin yüzde yöntemi ile analizinde "Faaliyet Kârı" dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%16

\%20

\%25

\%35

\%40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$

Cevap

İşletmenin faaliyet kârı dikey yüzdesi

\%20

olarak hesaplanmıştır.

Dikey analizde gelir tablosundaki her bir kalemin net satışlar içindeki payı ölçülür. Bu soruda Net Satışlar

2.000.000

TL (

2.500.000 - 500.000

) ve Faaliyet Kârı

400.000

TL (

800.000 - 400.000

) olduğu için oran

\%20

çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

2.500.000 - 500.000 = 2.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde temel baz (

100

) olarak kabul edilen kalem Net Satışlar'dır.

2

Brüt Satış Kârı tutarının hesaplanması

2.000.000 - 1.200.000 = 800.000

TL

Net satışlardan satışların maliyeti çıkarılarak brüt kâra ulaşılır.

3

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

800.000 - 400.000 = 400.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri (pazarlama, genel yönetim vb.) düşülerek faaliyet kârı bulunur.

4

Faaliyet kârı dikey yüzdesinin hesaplanması

(400.000 / 2.000.000) \times 100 = \%20

İlgili kalemin tutarı, net satışlar tutarına bölünerek dikey yüzde elde edilir.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler "Net Satışlar" kalemine bölünerek yüzdeye çevrilir.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey yüzdelerini hesaplarken hangi kalemi

100

(baz) kabul etmeniz gerektiğini hatırlayın.

2

Önce Brüt Satışlar üzerinden değil, indirimleri düştükten sonra kalan tutar üzerinden işlem yapmalısınız.

3

Net Satışlar

2.000.000

TL'dir. Faaliyet kârını bulmak için hem satış maliyetini hem de faaliyet giderlerini bu tutardan indirmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin 'Satışların Maliyeti' dikey yüzdesini hesaplayarak kârlılık yapısını daha detaylı analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 93Soru →

Bir işletmenin bilanço kalemleri üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonucunda elde edilen veriler aşağıda sunulmuştur:

Bilanço Kalem Grubu	Dikey Yüzde (\%)
Dönen Varlıklar	$40$
Duran Varlıklar	$60$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$45$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$15$
Özkaynaklar	$40$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı ve finansal durumu hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin duran varlıklarının bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir; bu durum finansal uyum ilkesine aykırıdır.

İşletmenin devamlı sermaye payı (\%55), kısa vadeli yabancı kaynak payından (\%45) yüksek olduğu için net işletme sermayesi pozitiftir.

İşletmenin özkaynak payı (\%40), yabancı kaynak toplamından (\%60) düşük olduğu için işletme teknik iflas durumundadır.

Dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama oranı ideal seviye olan

2,00

düzeyinde gerçekleşmiştir.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı (\%60) yüksek olduğu için işletmenin likidite riski bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin duran varlıklarının bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir; bu durum finansal uyum ilkesine aykırıdır.

Cevap

İşletmenin duran varlıklarının bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir; bu durum finansal uyum ilkesine aykırıdır.

İşletmenin dikey analiz sonuçlarına göre duran varlıkları aktifin

\%60

'ını oluştururken, bu varlıkları finanse etmesi beklenen uzun vadeli kaynakların (Devamlı Sermaye) toplamı sadece

\%55

'tir. Bu durum, işletmenin duran varlıklarının

\%5

'lik kısmını vadesi bir yılın altında olan kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse ettiğini gösterir. Temel finansal kural olan 'vade uyumu' bozulmuş ve işletme negatif net işletme sermayesi durumuna düşmüştür.

Adım Adım Çözüm

1

Devamlı sermaye payını hesapla

Devamlı Sermaye = Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar =

\%15 + \%40 = \%55

Duran varlıkların hangi kaynaklarla finanse edildiğini belirlemek için devamlı (kalıcı) kaynak toplamını bulmamız gerekir.

2

Duran varlıklar ile devamlı sermayeyi karşılaştır

Duran Varlıklar (\%60) > Devamlı Sermaye (\%55)

Finansal uyum ilkesine göre duran varlıkların tamamı devamlı sermaye ile karşılanmalıdır. Burada

\%5

'lik bir açık vardır.

3

Net işletme sermayesini kontrol et

Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - KVYK =

\%40 - \%45 = -\%5

Varlık ve kaynak yapısı arasındaki uyumsuzluk negatif net işletme sermayesi oluştuğunu ve likidite riskinin yüksek olduğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

Finansal Uyum İlkesi ve Net İşletme Sermayesi Analizi

Soru 94Soru →

Bir işletmenin cari döneme ait gelir tablosu verileri üzerinden yapılan dikey yüzde analizi sonuçları aşağıda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	Dikey Yüzde (%)
Net Satışlar	$100$
Satışların Maliyeti	$75$
Faaliyet Giderleri	$20$
Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar	$15$
Dönem Net Kârı	$12$

Bu verilere dayanarak işletmenin kârlılık yapısı ve operasyonel performansı hakkında yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin esas faaliyet kârlılığı, dönem net kârının temel kaynağını oluşturmaktadır.

İşletme, yan faaliyetlerinden elde ettiği gelirler olmasaydı ilgili dönemi net zarar ile kapatacak bir yapıdadır.

Brüt satış kârı yüzdesi, işletmenin faaliyet giderlerini karşılamada yetersiz kaldığını göstermektedir.

Faaliyet giderlerinin dikey yüzdesinin düşük olması, işletmenin finansman maliyetlerini optimize ettiğinin bir kanıtıdır.

Net kâr marjının faaliyet kâr marjından yüksek olması, işletmenin üretim maliyetlerinde ölçek ekonomisinden yararlandığını gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme, yan faaliyetlerinden elde ettiği gelirler olmasaydı ilgili dönemi net zarar ile kapatacak bir yapıdadır.

Cevap

İşletme, ana faaliyet konusu dışındaki (yan) gelirleri olmasaydı dönemi net zarar ile kapatacak bir yapıdadır.

Yapılan hesaplamalar sonucunda işletmenin esas faaliyet kârının yalnızca %

5

olduğu, buna karşın işletmenin katlandığı finansman ve diğer olağan giderler toplamının %

8

olduğu görülmektedir. İşletme, bu %

3

’lük açığı (%

5 - %8

) yan faaliyetlerinden elde ettiği %

15

’lik gelir ile kapatarak %

12

net kâra ulaşmıştır. Dolayısıyla, bu %

15

’lik gelir olmasaydı işletme %

3

oranında net zarar açıklayacaktı. Bu durum, işletmenin operasyonel olarak zayıf olduğunu ve net kârın sürdürülebilir olmayan dış kaynaklı gelirlere dayandığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Satış Kârı yüzdesini hesapla

Net Satışlar (

100

) - Satışların Maliyeti (

75

) = %

25

Faaliyet kârına ulaşmak için öncelikle brüt kârlılık belirlenmelidir.

2

Faaliyet Kârı (Esas Faaliyet Kârı) yüzdesini hesapla

Brüt Satış Kârı (

25

) - Faaliyet Giderleri (

20

) = %

5

İşletmenin ana faaliyetlerinden ne kadar kâr elde ettiği tespit edilmelidir.

3

Diğer giderler ve finansman giderleri toplamını dolaylı yoldan hesapla

Faaliyet Kârı (

5

) + Diğer Gelirler (

15

) - Net Kâr (

12

) = %

8

İşletmenin kârını azaltan diğer kalemlerin (finansman vb.) büyüklüğünü anlamak gerekir.

4

Yan faaliyet gelirlerinin etkisini analiz et

Diğer Gelirler (%

15

) çıkarıldığında: Faaliyet Kârı (%

5

) - Giderler (%

8

) = %

-3

(Zarar)

Net kârın kaynağının operasyonel mi yoksa arızi/yan gelirler mi olduğunu belirlemek için varsayımsal analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Kârlılığın Sürdürülebilirliği ve Operasyonel Verimlilik Analizi

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin net satışlara oranının, faaliyet kâr marjı ile karşılaştırıldığı senaryoları çalışmak, işletmenin borç ödeme kapasitesini yorumlamak açısından faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, tüm dikey yüzdeleri bir denklemde toplayabilirsiniz:

100 (Satışlar) - 75 (Maliyet) - 20 (Gider) + 15 (Gelir) - X (Kayıp Giderler) = 12 (Net Kâr)

. Buradan

X = 8

bulunur. Operasyonel kâr

100 - 75 - 20 = 5

birimdir.

5

birim kâr,

8

birimlik diğer yükümlülükleri karşılamaya yetmediği için

15

birimlik yan gelirin 'kurtarıcı' olduğu netleşir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 95Soru →

Bir üretim işletmesinin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu kalemlerinin net satışlara oranlandığı dikey yüzde analiz sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	1. Dönem (%)	2. Dönem (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$58$	$70$
Faaliyet Giderleri	$22$	$12$
Olağan Dışı Gelir ve Kârlar	$5$	$15$
Finansman Giderleri	$10$	$3$

Bu veriler ışığında, işletmenin kârlılık yapısı ve operasyonel performansı hakkında yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

Üretim maliyet yükündeki artışın brüt kâr marjını daraltması, faaliyet harcamalarındaki tasarrufla tam olarak dengelenememiş; operasyonel kârlılık kapasitesi zayıflarken genel kârlılıktaki iyileşme sürekliliği belirsiz unsurlara ve finansman yükünün hafiflemesine dayalı hale gelmiştir.

Faaliyet giderlerindeki %10'luk dikey azalış, operasyonel süreçlerin verimlilik artışını simgeler ve maliyetlerdeki artışın yarattığı baskıyı tamamen ortadan kaldırarak işletmeyi esas faaliyetlerinde daha kârlı bir yapıya kavuşturmuştur.

Olağan dışı gelir ve kârlardaki belirgin artış, işletmenin ana faaliyet konusundaki rekabet gücünün ve sürdürülebilir pazar stratejisinin en güçlü kanıtı olarak kabul edilmelidir.

Maliyet ve finansman yapısındaki oransal değişimler birlikte değerlendirildiğinde, işletmenin toplam kâr marjının artması üretim ve satış hacminin reel olarak büyüdüğünü teyit etmektedir.

Net satışlara oranlanan gider kalemlerinin toplam değişiminin pozitif yönde olması, işletmenin özkaynak yapısının güçlendiğini ve finansal risklerinin kalıcı olarak sona erdiğini gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretim maliyet yükündeki artışın brüt kâr marjını daraltması, faaliyet harcamalarındaki tasarrufla tam olarak dengelenememiş; operasyonel kârlılık kapasitesi zayıflarken genel kârlılıktaki iyileşme sürekliliği belirsiz unsurlara ve finansman yükünün hafiflemesine dayalı hale gelmiştir.

Cevap

Satışların maliyeti yüzdesindeki artışın brüt kârı daraltması, faaliyet giderlerindeki düşüşle telafi edilememiş ve kâr artışı operasyonel olmayan kalemlere bağımlı hale gelmiştir.

Yapılan hesaplamalarda işletmenin satışların maliyeti yükünün %58'den %70'e çıktığı, buna bağlı olarak brüt kâr marjının %12 puan daraldığı görülmektedir. İşletme faaliyet giderlerini %22'den %12'ye çekerek operasyonel bir tasarruf sağlasa da, bu durum brüt kârdaki kaybı tamamen kapatamamış ve esas faaliyet kâr marjı %2 puan gerilemiştir. Genel kârlılığın %15'ten %30'a yükselmesi ise tamamen olağan dışı gelirlerdeki %10'luk artış ve finansman giderlerindeki %7'lik azalıştan kaynaklanmaktadır. Bu durum, kârın 'kalitesizleştiğini' ve ana faaliyet başarısının düştüğünü teyit eder.

Adım Adım Çözüm

1

Dönemler arası Brüt Satış Kâr Marjlarını hesapla

1. Dönem:

100 - 58 = %42

; 2. Dönem:

100 - 70 = %30

Üretim veya tedarik maliyetlerindeki etkinliği ölçmek için.

2

Dönemler arası Esas Faaliyet Kâr Marjlarını hesapla

1. Dönem: %42 - 22 = %20

; 2. Dönem: %30 - 12 = %18

İşletmenin ana faaliyetlerindeki operasyonel verimliliği tespit etmek için.

3

Dönemler arası Olağan (vergi öncesi) kâr eğilimini analiz et

1. Dönem:

20 + 5 - 10 = %15

; 2. Dönem:

18 + 15 - 3 = %30

Toplam kârlılığın hangi kalemlerden (esas faaliyet vs. dışsal unsurlar) beslendiğini görmek için.

4

Sonuçları sentezle

Esas faaliyet kârı %20'den %18'e düşerken, toplam kârın %15'ten %30'a çıkması, kârın kalitesinin bozulduğunu ve dışsal unsurlara bağımlı hale geldiğini gösterir.

Analizin nihai yorumuna ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Kârın Kalitesi ve Operasyonel Kârlılık Analizi

İpuçları

1

Brüt kâr marjı ve esas faaliyet kâr marjındaki değişimi her iki dönem için ayrı ayrı hesaplayarak karşılaştırın.

2

Dönem kârındaki artışın operasyonel giderlerden mi yoksa ana faaliyet dışı gelirlerden mi kaynaklandığını inceleyin.

3

Satışların maliyetindeki %12'lik artışın, faaliyet giderlerindeki %10'luk azalışla telafi edilip edilmediğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin brüt kâr marjındaki sert düşüşün nedenlerini analiz etmek için Satışların Maliyeti Tablosu verileriyle desteklenmiş bir çalışma yapılması önerilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 96Soru →

Bir işletmenin gelir tablosu verileri üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonuçlarına göre; Satış İndirimlerinin dikey yüzdesi $\%12$ ve tutarı $60.000$ TL'dir. İşletmenin Brüt Satış Kârı dikey yüzdesi $\%40$ ve Faaliyet Kârı tutarı $80.000$ TL'dir. Buna göre, işletmenin Faaliyet Giderlerinin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

16

20

24

28

32

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24

Cevap

İşletmenin faaliyet giderlerinin dikey yüzdesi

\%24

olarak hesaplanmaktadır.

Doğru yanıt olan seçenekteki değer, gelir tablosu hiyerarşisine uygun olarak Net Satışlar baz alınarak hesaplanmıştır. Net Satışlar (

500.000

TL) bulunduktan sonra Brüt Satış Kârı (

200.000

TL) ve Faaliyet Kârı (

80.000

TL) arasındaki fark olan

120.000

TL'lik faaliyet gideri, baz tutara oranlandığında tam olarak

\%24

sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesapla.

Net\ Satışlar = 60.000 / 0,12 = 500.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar

\%100

baz kabul edilir. Satış indirimlerinin tutarı ve yüzdesi verildiğine göre, Net Satışlar bu veriler üzerinden türetilebilir.

2

Brüt Satış Kârı tutarını hesapla.

Brüt\ Satış\ Kârı = 500.000 \times \%40 = 200.000

TL

Brüt satış kârı dikey yüzdesi Net Satışlar üzerinden hesaplandığı için, bulunan baz tutar ile kâr yüzdesi çarpılır.

3

Faaliyet Giderleri tutarını belirle.

Faaliyet\ Giderleri = 200.000 - 80.000 = 120.000

TL

Brüt Satış Kârı'ndan Faaliyet Giderleri çıkarıldığında Faaliyet Kârı'na ulaşıldığı için; Faaliyet Giderleri = Brüt Satış Kârı - Faaliyet Kârı formülü uygulanır.

4

Faaliyet Giderlerinin dikey yüzdesini bul.

Dikey\ Yüzde = (120.000 / 500.000) \times 100 = \%24

Bir kalemin dikey yüzdesi, o kalemin tutarının Net Satışlara bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde baz alınan temel kalem Net Satışlar'dır ve diğer tüm kalemler Net Satışlar'ın bir yüzdesi olarak ifade edilir.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde Net Satışlar'ın her zaman

\%100

olduğunu hatırlayın.

2

Satış İndirimleri tutarı (

60.000

) ile dikey yüzdesi (

\%12

) arasındaki bağıntıyı kullanarak önce Net Satışlar tutarına ulaşın.

3

Brüt Satış Kârı dikey yüzdesinden Faaliyet Kârı dikey yüzdesini çıkardığınızda doğrudan Faaliyet Giderleri dikey yüzdesine ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı verileri kullanarak işletmenin Satışların Maliyeti dikey yüzdesini hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Doğrudan yüzdeler üzerinden gidin: Faaliyet Kârı dikey yüzdesi

= 80.000 / 500.000 = \%16

. Brüt Satış Kârı dikey yüzdesi

\%40

olduğuna göre; Faaliyet Giderleri dikey yüzdesi

= \%40 - \%16 = \%24

olur.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 97Soru →

ABC İşletmesi'nin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı aktif kalemlerine ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Aktif Kalemler	Tutar ( $TL$ )
Hazır Değerler	$120.000$
Ticari Alacaklar	$280.000$
Stoklar	$400.000$
Maddi Duran Varlıklar	$1.400.000$
Birikmiş Amortismanlar $(-)$	$200.000$

Bu verilere göre, bilançonun dikey analizi (yüzde yöntemi) yapıldığında, "Stoklar" kaleminin genel (toplam) yüzdesi kaçtır?

18,2

20

33,3

40

50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Dikey analiz sonucunda stoklar kaleminin genel yüzdesi 20 olarak hesaplanır.

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken ilgili kalemin tutarı, aktif toplamına bölünür. İşletmenin aktif toplamı hesaplandığında; dönen varlıklar

800.000

TL ve net duran varlıklar

1.200.000

TL (

1.400.000 - 200.000

) olmak üzere toplam aktif

2.000.000

TL'dir. Stokların tutarı olan

400.000

TL, bu toplama oranlandığında (

400.000 / 2.000.000

) sonucun 20 olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıklar toplamını hesapla

120.000 + 280.000 + 400.000 = 800.000

TL

Genel yüzde hesaplaması için öncelikle aktif toplamına ulaşılması gerekir.

2

Net duran varlıklar toplamını hesapla

1.400.000 - 200.000 = 1.200.000

TL

Bilançoda dikey analiz yapılırken net değerler (indirim kalemleri düşülmüş hali) baz alınmalıdır.

3

Aktif (Varlık) toplamını belirle

800.000 + 1.200.000 = 2.000.000

TL

Genel yüzde hesaplamasında payda olarak kullanılacak baz rakamı belirlemek için aktif toplamı gereklidir.

4

Stoklar kaleminin genel yüzdesini hesapla

(400.000 / 2.000.000) \times 100 = 20

Bir kalemin genel (toplam) yüzdesi, o kalemin tutarının aktif toplamına oranlanmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey Analizi (Genel Yüzde Hesaplama)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 98Soru →

Bir işletmenin bilançosu üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

Kaynak Grubu	Dikey Yüzde (\%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$\%45$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$\%20$
Özkaynaklar	$\%35$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılacak aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin toplam kaynaklarının

\%65

'i yabancı kaynaklardan (borçlardan) oluşmaktadır.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%35

'tir.

İşletmenin devamlı sermaye payı

\%65

düzeyindedir.

İşletmenin özkaynakları, toplam yabancı kaynaklarından daha fazladır.

Yabancı kaynaklar içerisinde uzun vadeli kaynakların payı, kısa vadeli kaynaklardan daha yüksektir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam kaynaklarının $\%65$ 'i yabancı kaynaklardan (borçlardan) oluşmaktadır.

Cevap

İşletmenin toplam kaynaklarının

\%65

'i yabancı kaynaklardan oluşmaktadır.

Dikey analizde pasif kalemlerinin her biri pasif toplamına (toplam kaynaklara) oranlanır. Toplam yabancı kaynak payı, kısa vadeli yabancı kaynaklar (

\%45

) ve uzun vadeli yabancı kaynakların (

\%20

) dikey yüzdelerinin toplamı olan

\%65

değerine eşittir. Bu durum işletmenin varlıklarının

\%65

'ini borçlarla finanse ettiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak bileşenlerini belirleyin.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (

\%45

) ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (

\%20

).

Yabancı kaynaklar, vadesine göre iki ana gruptan oluşur.

2

Bileşenlerin dikey yüzdelerini toplayın.

\%45 + \%20 = \%65

.

Dikey analizde kalemler toplam kaynaklara (pasif toplamına) oranlandığı için dikey yüzdeler doğrudan toplanabilir.

3

Sonucu toplam kaynaklar bazında yorumlayın.

İşletme kaynaklarının

\%65

'ini dış kaynaklar (borçlar) yoluyla sağlamıştır.

Elde edilen toplam dikey yüzde, işletmenin borçlanma düzeyini gösterir.

Anahtar Kavram

Bilanço Pasif Yapısında Toplam Yabancı Kaynak Payı

İpuçları

1

Pasif toplamı dikey analizde %100 kabul edilir. Toplam borçları bulmak için kısa ve uzun vadeli kalemleri birleştirin.

2

Toplam Yabancı Kaynaklar = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar formülünü dikey yüzdelerle uygulayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin 'Devamlı Sermaye' payını hesaplayarak finansal yapının uzun vadeli sürdürülebilirliğini analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 99Soru →

Bir işletmenin bilançosu üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

Kaynak Grubu	Dikey Yüzde ( $\%$ )
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$30$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$20$
Özkaynaklar	$50$
Pasif Toplamı	$100$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılabilecek en temel yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin toplam kaynaklarının

\%50

'si özkaynaklardan oluşmaktadır.

İşletmenin dönen varlıkları toplam kaynakların

\%30

'una eşittir.

İşletmenin kısa vadeli borçlarının toplam borçlar içindeki payı

\%30

'dur.

İşletmenin toplam yabancı kaynak payı, özkaynak payından daha düşüktür.

Yapılan bu dikey analiz yöntemi, işletmenin zaman içindeki gelişimini gösteren dinamik bir analizdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam kaynaklarının $\%50$ 'si özkaynaklardan oluşmaktadır.

Cevap

İşletmenin toplam kaynaklarının

\%50

'si özkaynaklardan oluşmaktadır.

Dikey analiz (yüzde yöntemi) uygulanan bir bilançoda, pasif kalemlerinin her biri toplam kaynaklara (pasif toplamına) oranlanır. Soruda özkaynakların dikey yüzdesi doğrudan

\%50

olarak verilmiştir. Bu durum, işletmenin kullandığı her

100

TL'lik kaynağın

50

TL'sinin özkaynaklardan, yani işletme sahiplerinin koyduğu sermaye veya biriktirilen kârlardan oluştuğunu gösterir. Dolayısıyla toplam kaynakların tam yarısı özkaynaklardan oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen dikey yüzdelerin neyi ifade ettiğini belirleyin.

Dikey analizde toplam pasif (kaynaklar)

\%100

kabul edilir ve her bir grup bu toplama oranlanır.

Yüzde yönteminin temel çalışma prensibini uygulamak için.

2

Özkaynaklar grubunun dikey yüzde değerini kontrol edin.

Özkaynaklar:

\%50

.

Soruda istenen temel yorumu yapmak için ilgili veriyi tespit etmek gerekir.

3

Bulunan değeri anlamlandırın.

Toplam kaynakların yarısı (

1/2

) özkaynaklar ile karşılanmaktadır.

Dikey yüzde, ilgili kalemin toplam içindeki ağırlığını doğrudan gösterir.

Anahtar Kavram

Bilanço Pasif Yapısında Dikey (Yüzde) Analiz

İpuçları

1

Dikey analizde toplam kaynak (pasif toplamı) her zaman

\%100

olarak kabul edilir.

2

Özkaynakların yanındaki

\%50

ifadesi, toplam kaynakların ne kadarının özkaynak olduğunu doğrudan söyler.

3

Yabancı kaynak toplamı ile özkaynak toplamını karşılaştırarak finansal bağımsızlık hakkında yorum yapabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Özkaynakların toplam pasif içindeki payı %50'den yüksek olsaydı işletmenin finansal riskine dair nasıl bir yorum yapılırdı?

Tahmini Süre:45s

Soru 100Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda dönen varlıklar toplamı $300.000$ TL, duran varlıklar toplamı ise $500.000$ TL'dir. Dönen varlıklar grubu içerisinde yer alan 'Ticari Alacaklar' kaleminin tutarı ise $120.000$ TL'dir.

Buna göre, dikey analiz (yüzde yöntemiyle analiz) tekniği kullanılarak hazırlanan bilançoda 'Ticari Alacaklar' kaleminin genel (toplam) yüzdesi kaçtır?

12

15

24

37,5

40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15$

Cevap

Ticari Alacaklar kaleminin genel yüzdesi

15

'dir.

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken ilgili hesap kaleminin tutarı, bilançonun o tarafındaki toplam değere (aktif kalemler için Aktif Toplamı'na) bölünür. Bu soruda aktif toplamı

300.000 + 500.000 = 800.000

TL'dir. Ticari Alacaklar tutarı olan

120.000

TL, bu toplama bölündüğünde (

120.000 / 800.000

)

0,15

sonucu çıkar, bu da

\%15

oranına karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif (Varlık) toplamını hesaplayınız.

300.000

TL (Dönen Varlıklar) +

500.000

TL (Duran Varlıklar) =

800.000

TL (Aktif Toplamı).

Dikey analizde genel yüzdeler hesaplanırken baz kalem aktif toplamıdır.

2

Genel yüzde formülünü Ticari Alacaklar kalemi için uygulayınız.

(\text{Ticari Alacaklar Tutarı} / \text{Aktif Toplamı}) \times 100 = (120.000 / 800.000) \times 100

Genel yüzde, bir kalemin toplam varlıklar içindeki payını gösterir.

3

Matematiksel işlemi sonuçlandırınız.

0,15 \times 100 = 15

Doğru dikey yüzdeye ulaşmak için bölme işlemi yapılır.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz yapılırken varlık kalemleri 'Aktif Toplamı'na, kaynak kalemleri ise 'Pasif Toplamı'na bölünerek genel yüzdeler bulunur.

Tahmini Süre:45s

Yüzde Yöntemiyle Analiz

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap