Yüzde Yöntemiyle Analiz Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 6

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan bazı kaynak kalemleri ve grup toplamlarına ilişkin bilgiler şöyledir:

Bilanço Kalemi / Grubu	Tutar ( $TL$ )
Ticari Borçlar	$240.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı	$800.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı	$1.200.000$
Özkaynaklar Toplamı	$2.000.000$

Bu verilere göre, bilançonun dikey analizi (yüzde yöntemiyle analiz) yapıldığında 'Ticari Borçlar' kaleminin genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%6

\%12

\%20

\%30

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%6$

Cevap

Ticari Borçlar kaleminin genel yüzdesi

\%6

olarak hesaplanır.

Dikey analizde genel yüzde hesaplanırken, bilançoda yer alan herhangi bir kalemin tutarı, bilanço toplamına (aktif veya pasif toplamı) bölünür. Bu soruda pasif toplamı

4.000.000

TL (

800.000 + 1.200.000 + 2.000.000

) olarak hesaplanmaktadır. Ticari Borçlar kalemi olan

240.000

TL bu toplama bölündüğünde

\%6

sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Pasif Toplamının (Kaynak Toplamı) Hesaplanması

Pasif Toplamı =

800.000 + 1.200.000 + 2.000.000 = 4.000.000

TL

Dikey (yüzde) analizde bilançodaki her kalemin genel yüzdesini bulmak için baz değer olan aktif veya pasif toplamına ihtiyaç duyulur.

2

Ticari Borçlar Genel Yüzdesinin Formüle Edilmesi

Genel Yüzde =

(\text{Hesap Tutarı} / \text{Pasif Toplamı}) \times 100

Genel (toplam) yüzde, bir kalemin tüm bilanço toplamı içindeki ağırlığını gösterir.

3

Verilerin Formüle Yerleştirilmesi ve Hesaplama

(240.000 / 4.000.000) \times 100 = 0,06 \times 100 = \%6

Ticari Borçlar tutarı pasif toplamına oranlanarak genel yüzde elde edilir.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey (yüzde) analiz yapılırken, her bir kalem ve grup toplamı 'Aktif Toplamı' veya 'Pasif Toplamı' baz alınarak oranlanır.

İpuçları

1

Öncelikle bilançonun kaynak (pasif) tarafının toplamını hesaplayın.

2

Dikey analizde genel yüzde, kalemin pasif toplamına oranlanmasıdır; grup içi yüzde ile karıştırmayın.

3

Pasif toplamı olan

4.000.000

TL'yi payda olarak kullanarak

240.000

TL'yi oranlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir hesaplamayı 'Özkaynaklar' grubu için yaparak işletmenin özkaynak ağırlığını test edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 102Soru →

Bir işletmenin yıl sonu bilançosunda yer alan "Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar" grubuna ait bazı hesap tutarları ve ilgili toplam değerler aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Banka Kredileri	$60.000$
Ticari Borçlar	$90.000$
Diğer Borçlar	$50.000$
KVYK Grubu Toplamı	$200.000$
Pasif Toplamı	$500.000$

Buna göre, dikey analiz yöntemine göre "Ticari Borçlar" hesabının grup içi yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%12

\%18

\%30

\%45

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%45$

Cevap

Ticari Borçlar hesabının grup içi yüzdesi %45 olarak hesaplanır.

Grup içi yüzdeler hesaplanırken ilgili hesap kaleminin tutarı, içinde bulunduğu grubun toplam tutarına bölünür. Soruda Ticari Borçlar hesabının (

90.000

TL) Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) grubu içindeki ağırlığı sorulduğu için, bu tutar KVYK toplamına (

200.000

TL) bölünmelidir. Yapılan işlem sonucunda

\%45

değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

İlgili hesabın tutarını ve ait olduğu grup toplamını belirleyin.

Ticari Borçlar tutarı

90.000

TL, KVYK Grubu Toplamı

200.000

TL'dir.

Grup içi yüzde hesaplaması için payda olarak grup toplamı kullanılmalıdır.

2

Hesap tutarını grup toplamına oranlayarak yüzdelik değeri bulun.

\frac{90.000}{200.000} = 0,45 \rightarrow \%45

Grup içi yüzde formülü: (Hesap Tutarı / Grup Toplamı) x 100 şeklindedir.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz yapılırken, her bir kalemin tutarı ait olduğu grubun toplamına bölünerek 'grup içi yüzde' hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi Dönen Varlıklar grubundaki bir hesap için yaparak 'genel yüzde' ile 'grup içi yüzde' arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 103Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	1. Yıl (%)	2. Yıl (%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Brüt Satış Kârı	$45$	$45$
Faaliyet Kârı	$25$	$18$
Olağan Kâr	$15$	$15$
Dönem Net Kârı	$10$	$10$

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısındaki değişimle ilgili yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin faaliyet giderlerinin net satışlar içindeki payı artarak operasyonel verimlilik düşmüş; ancak bu durum, finansman giderleri gibi olağan giderlerdeki azalışla telafi edilmiştir.

İşletmenin üretim maliyetleri üzerindeki kontrolü zayıflamış ve bu durum brüt kâr marjının daralmasına neden olmuştur.

İşletme, faaliyet giderlerini net satışlardaki artıştan daha düşük bir oranda tutarak faaliyet kârlılığını korumayı başarmıştır.

İşletmenin satış hacminde meydana gelen reel artış, dönem net kâr yüzdesinin sabit kalmasını sağlamıştır.

Olağan dışı gelir ve kârlardaki beklenmedik artış, işletmenin faaliyet kârındaki düşüşü tamamen maskelemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin faaliyet giderlerinin net satışlar içindeki payı artarak operasyonel verimlilik düşmüş; ancak bu durum, finansman giderleri gibi olağan giderlerdeki azalışla telafi edilmiştir.

Cevap

İşletmenin operasyonel verimliliği düşmüş ancak bu durum finansman giderleri gibi kalemlerdeki iyileşme ile dengelenmiştir.

Doğru seçenek, gelir tablosundaki kâr marjlarının kademeli analizine dayanmaktadır. İşletmenin Brüt Satış Kârı oranı değişmezken Faaliyet Kârı oranının

\%25

'ten

\%18

'e gerilemesi, Satışların Maliyeti dışında kalan operasyonel giderlerin (Faaliyet Giderleri) net satışlara oranla arttığını gösterir. Bu durum operasyonel bir verimlilik kaybına işaret eder. Ancak, Olağan Kâr oranının her iki yılda da

\%15

seviyesinde sabit kalması, faaliyet kârındaki

\%7

'lik kaybın, faaliyet dışı olağan gelirlerin artması veya finansman giderlerinin azalmasıyla telafi edildiğini kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

Faaliyet giderleri oranındaki değişimi hesapla.

1. Yıl:

\%45 - \%25 = \%20

; 2. Yıl:

\%45 - \%18 = \%27

.

Brüt satış kârı ile faaliyet kârı arasındaki fark, faaliyet giderlerinin (pazarlama, genel yönetim, AR-GE) net satışlara oranını verir.

2

Operasyonel olmayan olağan kalemlerin etkisini analiz et.

1. Yıl:

\%25 - \%15 = \%10

; 2. Yıl:

\%18 - \%15 = \%3

.

Faaliyet kârı ile olağan kâr arasındaki fark, diğer faaliyetlerden olağan gelir/giderler ile finansman giderlerinin net etkisini gösterir.

3

Verileri sentezle ve yorumla.

Faaliyet giderleri

7

puan artarken, olağan giderler/finansman yükü

7

puan azalmıştır.

İşletmenin ana faaliyet verimliliği düşmesine rağmen, finansal yönetim veya yan faaliyet gelirleri sayesinde nihai kârlılık (Olağan Kâr ve sonrası) korunmuştur.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Kâr Katmanları Arasındaki İlişki

İpuçları

1

Gelir tablosundaki her kâr basamağı arasındaki farkın hangi gider grubunu temsil ettiğine odaklanın.

2

Faaliyet Kârı ile Brüt Satış Kârı arasındaki fark faaliyet giderlerini; Faaliyet Kârı ile Olağan Kâr arasındaki fark ise finansman ve diğer olağan kalemleri gösterir.

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin kârlılık üzerindeki baskısını ölçmek için dikey analiz sonuçlarını kaldıraç oranları ile birlikte yorumlamayı deneyin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 104Soru →

Bir işletmenin yıl sonu bilançosunda yer alan "Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar" grubuna ilişkin bazı hesap kalemlerinin tutarları ve işletmenin pasif toplamı aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Banka Kredileri	120.000
Satıcılar	240.000
Ödenecek Vergi ve Fonlar	40.000
Pasif Toplamı	1.600.000

Bu verilere göre, bilançoda "Satıcılar" hesabının grup içi dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

15

30

40

60

75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

Satıcılar hesabının grup içi yüzdesi %60 olarak hesaplanır.

Satıcılar hesabının tutarı olan

240.000

TL, kalemin ait olduğu Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunun toplamı olan

400.000

TL'ye bölündüğünde

(\frac{240.000}{400.000})

sonuç

0,60

yani

\%60

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) grup toplamını hesaplayınız.

120.000 + 240.000 + 40.000 = 400.000

TL

Grup içi yüzdelerin hesaplanabilmesi için öncelikle kalemin ait olduğu grubun toplam tutarı bilinmelidir.

2

Satıcılar hesabı tutarını grup toplamına oranlayınız.

\frac{240.000}{400.000} = 0,60

Grup içi dikey yüzde, bir kalemin kendi grup toplamı içindeki ağırlığını gösterir.

3

Sonucu yüzde cinsinden ifade ediniz.

0,60 \times 100 = \%60

Oransal değerler finansal analizde genellikle yüzdelik dilimler halinde sunulur.

Anahtar Kavram

Bilançoda grup içi dikey yüzde analizi yapılırken, her bir kalem ait olduğu grup toplamına (Dönen Varlıklar Toplamı, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Toplamı vb.) oranlanır. Genel yüzde ise kalemin aktif veya pasif toplamına oranlanmasıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 105Soru →

Bir işletmenin yıl sonu bilançosunda "Özkaynaklar" grubu toplamı $1.200.000$ TL, "Pasif Toplamı" ise $3.000.000$ TL olarak saptanmıştır. Dikey analiz (yüzde yöntemi) sonuçlarına göre, Özkaynaklar grubunun genel (toplam) yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

25

30

35

40

45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

İşletmenin özkaynaklar grubunun dikey analiz sonucundaki genel yüzdesi %40'tır.

Dikey analizde (yüzde yöntemi), bilançoda yer alan her bir kalemin veya grubun toplam varlıklar (aktif toplamı) ya da toplam kaynaklar (pasif toplamı) içindeki ağırlığı hesaplanır. Soruda Özkaynaklar grubunun genel yüzdesi sorulduğu için, Özkaynaklar toplamı olan

1.200.000

TL, Pasif Toplamı olan

3.000.000

TL'ye bölünmüştür. İşlem sonucunda elde edilen

0,40

değeri, \%40 oranını temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Genel (toplam) yüzde formülünü belirleme

Genel Yüzde = (İlgili Grup veya Kalem Tutarı / Bilanço Toplamı) × 100

Dikey analizde her kalem, içinde bulunduğu tablonun toplamına oranlanır.

2

Verilen değerleri formülde yerine koyma

(

1.200.000 / 3.000.000

) × 100

Özkaynaklar kalem tutarı, pasif toplamı ise baz alınacak bilanço toplamıdır.

3

Matematiksel işlemi tamamlama

0,40 \times 100 = 40

Sadeleştirme sonucunda özkaynakların toplam pasif içindeki payı \%40 olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey Analizi (Genel Yüzde)

İpuçları

1

Dikey analizde 'genel yüzde' sorulduğunda, payda olarak her zaman bilanço toplamını kullanmalısınız.

2

Pasif toplamı, işletmenin tüm kaynaklarının toplamıdır. Özkaynakları bu toplama oranlamayı deneyin.

3

1.200.000 / 3.000.000

işlemini yaparak sonucu yüzdeye çevirin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi 'Dönen Varlıklar' tutarını 'Aktif Toplamı'na oranlayarak aktif yapısı için de uygulayabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Orantı kurma yöntemi kullanılabilir:

3.000.000

TL \%100 ise,

1.200.000

TL \% kaçtır? (

1.200.000 \times 100 / 3.000.000 = 40

)

Tahmini Süre:45s

Soru 106Soru →

Bir ticari işletmenin gelir tablosu verileri üzerinde uygulanan dikey (yüzde) analiz sonuçlarına göre şu bilgiler elde edilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	Dikey Yüzde (%)
Net Satışlar	100
Satışların Maliyeti	62
Faaliyet Giderleri	30
Olağan Gider ve Zararlar	15

(İşletmenin diğer gelir ve gider kalemlerinin bulunmadığı varsayılmaktadır.)

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısıyla ilgili yapılabilecek en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin faaliyet giderlerinin yüksekliği brüt kârı önemli ölçüde eritmiş ve yüksek olağan giderler nedeniyle dönem olağan zararla sonuçlanmıştır.

İşletme esas faaliyetlerinden zarar ettiği için brüt satış kârı elde etmesine rağmen finansal dengesi bozulmuştur.

Satışların maliyeti oranının düşüklüğü sayesinde işletmenin net kâr marjı sektör ortalamasının üzerinde gerçekleşmiştir.

Faaliyet giderlerinin net satışlara oranı (%30), işletmenin pazarlama ve yönetim verimliliğinin çok yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Brüt satış kârı %38 olduğu için işletme tüm olağan ve olağan dışı giderlerini karşılayarak dönemi kârla kapatmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin faaliyet giderlerinin yüksekliği brüt kârı önemli ölçüde eritmiş ve yüksek olağan giderler nedeniyle dönem olağan zararla sonuçlanmıştır.

Cevap

İşletmenin faaliyet giderlerinin brüt kârı büyük ölçüde azalttığı ve faaliyet dışı yüksek giderler sebebiyle dönemin olağan zararla sonuçlandığı değerlendirmesi doğrudur.

Dikey analiz verilerine göre yapılan hesaplamalarda; işletmenin %38 brüt kâr elde ettiği, ancak %30 seviyesindeki faaliyet giderlerinin bu kârın büyük kısmını tükettiği (%8 faaliyet kârı kaldığı) ve son aşamada %15'lik olağan giderlerin işletmeyi -%7'lik bir zarara uğrattığı görülmektedir. Bu durum, faaliyet giderlerinin yüksekliğini ve finansal/olağan gider yükünün kârlılığı tamamen ortadan kaldırdığını doğrular.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt Satış Kârı yüzdesini hesaplayınız.

Net Satışlar (%100) - Satışların Maliyeti (%62) = %38 Brüt Satış Kârı.

Dikey analizde tüm gelir tablosu kalemleri Net Satışlara oranlanır.

2

Faaliyet Kârı yüzdesini hesaplayınız.

Brüt Satış Kârı (%38) - Faaliyet Giderleri (%30) = %8 Faaliyet Kârı.

Esas faaliyet kârlılığını ölçmek için faaliyet giderleri brüt kârdan düşülür.

3

Olağan Kâr veya Zarar yüzdesini hesaplayınız.

Faaliyet Kârı (%8) - Olağan Gider ve Zararlar (%15) = -%7 Olağan Zarar.

İşletmenin finansman ve diğer olağan faaliyetlerinin net sonuca etkisini görmek için bu hesaplama yapılır.

Anahtar Kavram

Dikey Analizde Kâr Marjlarının Kademeli İncelenmesi

Soru 107Soru →

Bir ticari işletmenin dönem sonu bilançosu üzerinde yapılan dikey (yüzde) analiz çalışması sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin şu genel yüzdeler elde edilmiştir:

Kaynak Grubu	Dikey Yüzde (%)
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$40$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$25$
Özkaynaklar	$35$
Pasif Toplamı	$100$

Bu verilere dayanarak işletmenin kaynak yapısı hakkında yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

İşletmenin toplam kaynakları içinde yabancı kaynakların payı %65 olup, işletme faaliyetlerini ağırlıklı olarak dış kaynaklarla finanse etmektedir.

İşletmenin dönen varlıklarının kısa vadeli borçlarını karşılama oranı %40'tır.

İşletmenin finansal bağımsızlık katsayısı %65 olarak gerçekleşmiştir.

İşletmenin satış hacmindeki artış, kısa vadeli yabancı kaynakların bir önceki yıla göre artmasına neden olmuştur.

Kısa vadeli yabancı kaynakların özkaynaklara oranı %40'tır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin toplam kaynakları içinde yabancı kaynakların payı %65 olup, işletme faaliyetlerini ağırlıklı olarak dış kaynaklarla finanse etmektedir.

Cevap

İşletmenin toplam kaynakları içinde yabancı kaynakların payı %65 olup, işletme faaliyetlerini ağırlıklı olarak dış kaynaklarla finanse etmektedir.

İşletmenin dikey yüzdelerine bakıldığında, toplam yabancı kaynakların (%40 + %25 = %65) toplam pasif içerisindeki payının özkaynaklardan (%35) belirgin şekilde fazla olduğu görülmektedir. Bu durum işletmenin finansal kaldıraç oranının yüksek olduğunu ve kaynak yapısında dış kaynakların baskın olduğunu teyit eder.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesaplayın.

Toplam Yabancı Kaynak Oranı = %40 (KVYK) + %25 (UVYK) = %65

İşletmenin toplam borçluluk düzeyini belirlemek için kısa ve uzun vadeli kaynaklar toplanmalıdır.

2

Yabancı kaynak payı ile özkaynak payını karşılaştırın.

%65 (Borç) > %35 (Özkaynak)

İşletmenin finansman yapısında hangi kaynağın baskın olduğunu belirlemek için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Pasif Dikey Analiz ve Finansal Risk Yorumu

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 108Soru →

Faaliyetlerini sürdüren bir anonim şirketin dönem sonuna ait bazı finansal verileri aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.200.000$
Satış İndirimleri	$200.000$
Satışların Maliyeti	$600.000$
Faaliyet Giderleri	$150.000$
Toplam Varlıklar	$2.500.000$

Bu verilere göre, işletmenin dikey yüzdeler yöntemiyle analiz edilen gelir tablosunda "Faaliyet Kârı" kalemi dikey yüzde olarak aşağıdakilerden hangisidir?

\%10

\%20,8

\%25

\%33,3

\%40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$

Cevap

İşletmenin dikey yüzdeler analizine göre faaliyet kârı yüzdesi %25'tir.

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri net satışlara oranlanır. Bu soruda net satışlar

1.000.000

TL (

1.200.000 - 200.000

) olarak hesaplanır. Faaliyet kârı ise brüt satış kârından (

400.000

TL) faaliyet giderlerinin (

150.000

TL) düşülmesiyle

250.000

TL olarak bulunur. Sonuç olarak

\%25

(

250.000 / 1.000.000

) doğru dikey yüzdedir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesapla.

1.200.000 - 200.000 = 1.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler için baz (100) kabul edilen kalem Net Satışlar'dır.

2

Brüt Satış Kârı tutarını hesapla.

1.000.000 - 600.000 = 400.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için önce brüt kârın belirlenmesi gerekir.

3

Faaliyet Kârı tutarını hesapla.

400.000 - 150.000 = 250.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri düşülerek esas faaliyet kârına ulaşılır.

4

Faaliyet Kârı dikey yüzdesini formülize et.

\frac{250.000}{1.000.000} \times 100 = \%25

Dikey yüzde, ilgili kalemin net satışlara bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu dikey analizinde dikey yüzde hesaplamaları için her zaman 'Net Satışlar' kalemi baz (

100

) olarak alınır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 109Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alan Stoklar kaleminin tutarı $160.000$ TL, bu kalemin bilançodaki genel (toplam) yüzdesi ise $\%20$ olarak hesaplanmıştır. Bilançoda yer alan Demirbaşlar kaleminin tutarı ise $120.000$ TL'dir. Buna göre, dikey analiz yöntemi kullanıldığında Demirbaşlar kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

10

12

15

25

75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

Demirbaşlar kaleminin bilançodaki genel yüzdesi %15'tir.

Verilen bilgiler ışığında Stoklar tutarı olan

160.000

TL, genel toplamın

\%20

'sini oluşturuyorsa, bilançonun aktif toplamı

800.000

TL'dir. Bu toplam tutar içinde

120.000

TL değerindeki Demirbaşların payı ise

(120.000 / 800.000)

işlemiyle

\%15

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Stoklar kalemi ve genel yüzdesi kullanılarak bilançonun aktif toplamını hesaplayınız.

Aktif Toplamı = \frac{160.000}{0,20} = 800.000

TL

Dikey (yüzde) analizde kalemlerin yüzdesi aktif toplamına (genel yüzde) veya grup toplamına göre hesaplanır; burada genel yüzde verildiği için toplam aktif büyüklüğüne ulaşılmalıdır.

2

Hesaplanan aktif toplamını baz alarak Demirbaşlar kaleminin genel yüzdesini bulunuz.

Genel Yüzde = \frac{120.000}{800.000} \times 100 = \%15

Genel yüzde, ilgili kalemin tutarının bilançonun genel toplamına (aktif toplamı) bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Bilançoda genel yüzde hesaplanırken, her bir kalem bilançonun aktif (veya pasif) toplamına bölünerek işletmenin varlık ve kaynak yapısı içindeki payı belirlenir.

İpuçları

1

Genel yüzde hesaplamalarında baz alınacak rakam bilançonun aktif toplamıdır.

2

Eldeki Stoklar verisinden yola çıkarak önce bilançonun toplam büyüklüğüne ulaşmayı deneyin.

3

Aktif toplamı

800.000

TL ise,

120.000

TL'nin bu toplam içindeki payını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Bilançoda grup içi yüzdelerin hesaplanması ve genel yüzdelerle arasındaki farkların yorumlanmasına yönelik sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Oran-orantı yöntemi de kullanılabilir: %20'si 160.000 TL olan bir bilançonun % kaçı 120.000 TL'dir? (

x = \frac{120.000 \times 20}{160.000} = 15

)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 110Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosu üzerinde gerçekleştirilen dikey (yüzde) analiz çalışması sonucunda varlık ve kaynak dağılımına ilişkin şu veriler saptanmıştır:

Bilanço Kalem Grubu	Dikey Yüzde (%)
Dönen Varlıklar	$%35$
Duran Varlıklar	$%65$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$%40$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$%20$
Özkaynaklar	$%40$

Bu verilere göre, işletmenin kaynak yapısı ve finansal dengesi hakkında yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

İşletmenin net işletme sermayesi noksanı bulunmaktadır ve duran varlıkların bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir.

İşletmenin finansal kaldıraç oranı %40 olup, kaynak yapısında özkaynaklar ağırlıktadır.

İşletmenin devamlı sermayesi toplam kaynakların %60'ını oluşturmakta olup duran varlık yatırımının tamamını finanse edebilecek düzeydedir.

İşletmenin özkaynakları toplam yabancı kaynaklarından daha yüksek bir paya sahiptir.

Kısa vadeli yabancı kaynakların payı toplam kaynakların yarısından az olduğu için işletmenin likidite riski bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin net işletme sermayesi noksanı bulunmaktadır ve duran varlıkların bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edilmektedir.

Cevap

İşletmenin net işletme sermayesi negatiftir ve duran varlıkların bir kısmı kısa vadeli yabancı kaynaklarla finanse edilerek finansman ilkeleri ihlal edilmiştir.

Dikey yüzde analizine göre, işletmenin dönen varlıklarının (%35) kısa vadeli yabancı kaynaklarını (%40) karşılamaya yetmediği görülmektedir. Bu durum işletmenin net işletme sermayesi noksanı (negatif NİS) olduğunu gösterir. Ayrıca, duran varlıklar (%65) devamlı sermayeden (%60) daha büyük olduğu için, finansman ilkelerine aykırı olarak duran varlıkların %5'lik bir kısmının kısa vadeli kaynaklarla finanse edildiği kesin bir şekilde anlaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Devamlı sermaye ve yabancı kaynak toplamlarını hesaplayın.

Toplam Yabancı Kaynak:

\%40 + \%20 = \%60

. Devamlı Sermaye:

\%20 + \%40 = \%60

.

İşletmenin borçluluk düzeyini ve uzun vadeli fon kapasitesini belirlemek için.

2

Net İşletme Sermayesini (NİS) kontrol edin.

NİS = Dönen Varlıklar - KVYK =

\%35 - \%40 = -\%5

.

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü ve likidite durumunu ölçmek için.

3

Duran varlıkların finansman dengesini analiz edin.

Duran Varlıklar (

\%65

) > Devamlı Sermaye (

\%60

). Fark:

\%5

.

Vade uyumu ilkesine göre duran varlıkların tamamının uzun vadeli kaynaklarla (devamlı sermaye) finanse edilip edilmediğini kontrol etmek için.

4

Sonuçları bütünleştirerek yorumlayın.

İşletmede

\%5

oranında net işletme sermayesi noksanı vardır ve bu tutar kadar duran varlık kısa vadeli kaynakla finanse edilmiştir.

Elde edilen veriler doğrultusunda finansal risk analizini tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Vade Uyumu (Matching Principle) ve Net İşletme Sermayesi Analizi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 111Soru →

Finansal tablo analizinde kullanılan dikey analiz (yüzde yöntemi) tekniğinin temel amacı ve analizin niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tek bir döneme ait verilerle yapılması nedeniyle statik bir analiz niteliği taşır ve temel amacı finansal tablodaki kalemlerin yapısal dağılımını belirlemektir.

İşletmenin finansal tablolarındaki kalemlerin yıllar itibarıyla gösterdiği artış veya azalış eğilimlerini ölçmeyi amaçlayan dinamik bir analiz yöntemidir.

Gelir tablosundaki her bir kalemin brüt satışlar toplamına oranlanmasıyla işletmenin kârlılık yapısının net bir şekilde ortaya konulmasını sağlar.

Temel amacı, işletmenin geçmiş yıllardaki performansını baz alarak geleceğe yönelik nakit akış tahminlerinde bulunmak ve büyüme hızını saptamaktır.

Bilançodaki her bir varlık kalemi ile kaynak kalemini birbirine oranlayarak işletmenin likidite ve mali yapısını ölçmeyi hedefleyen bir yöntemdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek bir döneme ait verilerle yapılması nedeniyle statik bir analiz niteliği taşır ve temel amacı finansal tablodaki kalemlerin yapısal dağılımını belirlemektir.

Cevap

Dikey analiz, tek bir döneme ait verileri incelediği için statik bir analizdir ve temel amacı finansal tablo kalemlerinin bir bütün (baz büyüklük) içindeki oransal payını ve yapısal dağılımını belirlemektir.

Dikey analiz, belirli bir tarihteki veya dönemdeki (tek dönem) finansal tablo kalemlerini kendi içindeki bir ana toplama oranlayarak yapısal dağılımı incelediği için statik karakterlidir. Bu yöntemin temel gayesi, işletmenin varlıklarının, kaynaklarının veya satış gelirlerinin nasıl bir dağılım gösterdiğini analiz etmektir.

Adım Adım Çözüm

1

Analiz tekniğinin kapsamını belirle.

Dikey analiz, işletmenin sadece belirli bir dönemine ait (tek yıl/dönem) finansal tablolarını kullanır.

Tek dönemli analizler statik analiz kategorisine girer.

2

Analizin matematiksel bazını tespit et.

Bilançoda Aktif Toplamı =

\%100

, Gelir Tablosunda Net Satışlar =

\%100

kabul edilir.

Her kalem bu ana toplamlara oranlanarak yapısal ağırlığı bulunur.

3

Analizin amacını sorgula.

Bu yöntem, işletmenin varlık kompozisyonunu, kaynak yapısını ve gelir/gider dağılımını ölçmeyi amaçlar.

Dikey analiz, işletmenin yapısal dengesini ve finansal gücünü tek bir zaman diliminde fotoğrafını çekerek gösterir.

Anahtar Kavram

Dikey analiz (yüzde yöntemi), statik bir analiz türü olup kalemlerin grup veya genel toplam içindeki yüzdesel payını bularak yapısal bir değerlendirme yapmayı sağlar.

Daha Fazla Pratik

Dikey analizde bilançodaki 'grup içi yüzdeler' ile 'genel yüzdeler' arasındaki farkı inceleyerek varlık yapısının daha detaylı nasıl analiz edileceğini çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 112Soru →

Tekstil ürünleri imalatı sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin $2025$ yılına ait bilançosu dikey (yüzde) yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre işletmenin aktif yapısı ve ilgili sektör ortalamaları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Aktif Kalemleri	İşletme Yüzdesi (\%)	Sektör Ortalaması (\%)
Dönen Varlıklar	$35$	$45$
- Hazır Değerler	$5$	$10$
- Ticari Alacaklar	$10$	$15$
- Stoklar	$20$	$20$
Duran Varlıklar	$65$	$55$
- Maddi Duran Varlıklar	$60$	$50$
Aktif Toplamı	$100$	$100$

Bu verilere göre, işletmenin varlık yapısına ilişkin yapılabilecek en uygun yorum aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmenin dönen varlık payının sektör ortalamasının altında olması ve stokların grup içi ağırlığının yüksekliği, likiditenin stokların nakde dönüşme kabiliyetine olan bağımlılığını artırmaktadır.

İşletmenin duran varlık payının sektör ortalamasından yüksek olması, kapasite kullanım oranının en üst düzeyde olduğunu ve işletmenin ek yatırıma ihtiyaç duymadığını kanıtlamaktadır.

Stokların aktif toplamı içindeki payının \%20 olması, stokların dönen varlıklar içindeki (grup içi) payının da \%20 düzeyinde olduğunu göstermektedir.

Hazır değerlerin sektör ortalamasının altında olması, işletmenin net çalışma sermayesinin negatif olduğunu ve kısa vadeli borç ödeme gücünün tamamen kaybolduğunu gösterir.

Aktif yapısındaki duran varlık ağırlığı, işletmenin bir üretim işletmesi olmaktan ziyade hizmet veya perakende ticaret sektöründe faaliyet gösterdiğinin kanıtıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin dönen varlık payının sektör ortalamasının altında olması ve stokların grup içi ağırlığının yüksekliği, likiditenin stokların nakde dönüşme kabiliyetine olan bağımlılığını artırmaktadır.

Cevap

İşletmenin dönen varlık payının sektör ortalamasının altında olması ve stokların grup içi ağırlığının yüksekliği, likiditenin stokların nakde dönüşme kabiliyetine olan bağımlılığını artırmaktadır.

Doğru yanıt olan seçenek, işletmenin dikey yüzdelerini sektör verileriyle tutarlı bir şekilde karşılaştırmaktadır. İşletmenin dönen varlık payının (\%35) sektörün (\%45) altında kalması likiditenin zayıflığına, bu grup içinde stokların (\%20) ağırlıklı olması ise nakit akışının stok satışına olan aşırı bağımlılığına (stok bağımlılık oranı) işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıkların genel yapısını değerlendiriniz.

İşletmenin dönen varlık payı (\%35), sektör ortalamasının (\%45) altındadır. Bu durum işletmenin likidite rezervinin daha dar olduğunu gösterir.

Dikey yüzde analizi, işletmenin varlık kompozisyonunu sektör standartlarıyla karşılaştırmayı sağlar.

2

Stokların grup içi yüzdesini hesaplayarak likidite kalitesini ölçünüz.

Stokların grup içi yüzdesi:

(\%20 / \%35) \times 100 = \%57,1

. Sektörde bu oran:

(\%20 / \%45) \times 100 = \%44,4

.

Grup içi yüzdeler, bir grubun kalitesini ve iç dağılımını anlamak için kritiktir.

3

Verileri birleştirerek nihai yorumu yapınız.

İşletme hem daha az dönen varlığa sahiptir hem de bu varlıkların yarısından fazlası stoklardan oluşmaktadır. Bu durum, kısa vadeli borç ödeme gücünün büyük ölçüde stokların satışına bağlı olduğunu gösterir.

Likidite yorumu yapılırken dönen varlıkların toplam payı ve bu pay içindeki en az likit kalemlerin (stoklar) ağırlığı birlikte değerlendirilmelidir.

Anahtar Kavram

Dikey Yüzde Analizinde Varlık Yapısı ve Likidite Yorumu

İpuçları

1

İşletmenin dönen varlık toplam yüzdesini sektör ortalamasıyla kıyaslayarak genel likidite durumu hakkında bir fikir edinin.

2

Dönen varlıkların içindeki en az likit kalem olan stokların, toplam dönen varlıklar içindeki oranına (\%20 / \%35) dikkat edin.

3

Bir üretim işletmesinde duran varlıkların yüksek olması normaldir, ancak dikey yüzdelerin sektörden belirgin sapması (\%55 vs \%65) riskleri beraberinde getirir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin pasif yapısına (borçlanma yapısı) ilişkin dikey analiz sorularını çözerek aktif-pasif dengesini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak 'Stok Bağımlılık Oranı' mantığını kullanabilirsiniz: Stokların nakde dönme zorunluluğunu görmek için Stoklar / Dönen Varlıklar oranını hesaplayıp sektörle (20/45) kıyaslayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 113Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu bilançosunda yer alan bazı aktif kalemleri ve grup toplamları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / Grup	Tutar (TL)
Hazır Değerler	$200.000$
Ticari Alacaklar	$300.000$
Stoklar	$500.000$
Dönen Varlıklar Toplamı	$1.000.000$
Duran Varlıklar Toplamı	$1.500.000$

Bu verilere göre, dikey analiz yöntemiyle hazırlanan yüzde yöntemli bilançoda 'Stoklar' kaleminin genel (toplam) yüzdesi yüzde kaçtır?

\%10

\%20

\%33,3

\%40

\%50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$

Cevap

Dikey analizde Stoklar kaleminin genel yüzdesi

\%20

olarak hesaplanır.

Bilanço dikey analizinde genel (toplam) yüzde hesaplanırken baz alınan değer Aktif Toplamıdır. İşletmenin Aktif Toplamı, Dönen Varlıklar (

1.000.000

TL) ve Duran Varlıklar (

1.500.000

TL) toplamı olan

2.500.000

TL'dir. Stoklar kaleminin (

500.000

TL) bu toplama oranı olan

(500.000 / 2.500.000) = 0,20

yani

\%20

doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif Toplamını hesapla

1.000.000 + 1.500.000 = 2.500.000

TL

Genel yüzdeler (dikey yüzdeler) aktif toplamı baz alınarak hesaplanır.

2

Genel yüzde formülünü uygula

Genel Yüzde = (Kalem Tutarı / Aktif Toplamı)

\times 100

İlgili kalemin toplam varlıklar içindeki ağırlığını bulmak için standart dikey analiz formülü kullanılır.

3

Stoklar kalemi için hesaplamayı gerçekleştir

(

500.000

/

2.500.000

)

\times 100 = \%20

Verilen tutarları formülde yerine koyarak nihai sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz yapılırken her kalemin tutarı, içinde bulunduğu grubun toplamına değil, aktif (veya pasif) toplamına bölünerek genel yüzde bulunur.

Daha Fazla Pratik

Aynı veriler üzerinden Ticari Alacaklar kaleminin grup içi yüzdesini hesaplamayı deneyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce grubun (Dönen Varlıklar) genel yüzdesini hesaplayıp (%40), sonra stokların grup içi yüzdesini (%50) bulup bu iki oranı çarparak (0,40 x 0,50 = 0,20) da genel yüzdeye ulaşılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 114Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı faaliyet dönemine ait özet gelir tablosunda yer alan bazı kalemler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$1.800.000$
Satış İndirimleri	$300.000$
Satışların Maliyeti	$1.050.000$
Faaliyet Giderleri	$180.000$

Buna göre, gelir tablosunun dikey (yüzde) analizi yapıldığında "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey yüzdesi yüzde kaçtır?

15

18

20

25

30

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18$

Cevap

Gelir tablosu dikey analizinde baz kalem Net Satışlar (

1.500.000

TL) olup, Faaliyet Kârı (

270.000

TL) bu tutara bölündüğünde sonuç

\%18

olarak bulunur.

Dikey analizde gelir tablosu kalemleri Net Satışlar üzerinden orantılanır. İşletmenin Net Satışları

1.500.000

TL, Faaliyet Kârı ise

270.000

TL'dir. Bu durumda

270.000 / 1.500.000

işlemi yapıldığında dikey yüzde

\%18

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

1.800.000 - 300.000 = 1.500.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler Net Satışlara oranlanır; bu nedenle öncelikle Net Satışlar bulunmalıdır.

2

Brüt Satış Kârının hesaplanması

1.500.000 - 1.050.000 = 450.000

TL

Net satışlardan satışların maliyeti çıkarılarak faaliyet kârına giden yoldaki ilk aşama tamamlanır.

3

Faaliyet Kârının hesaplanması

450.000 - 180.000 = 270.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderleri düşülerek dikey yüzdesi sorulan kalem elde edilir.

4

Dikey yüzdenin hesaplanması

(270.000 / 1.500.000) \times 100 = 18

Faaliyet kârı, baz kalem olan net satışlara bölünerek yüzde değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizinde Baz Kalem Seçimi

İpuçları

1

Gelir tablosunda dikey analiz yaparken hangi kalemi

\%100

kabul etmeniz gerektiğini hatırlayın.

2

Önce Net Satışları (

1.800.000 - 300.000

), ardından Faaliyet Kârını hesaplayın.

3

Faaliyet Kârını, hesapladığınız Net Satışlar tutarına bölerek sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Satışların maliyeti dikey yüzdesini hesaplayarak toplam dikey yüzdelerin sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 115Soru →

XYZ Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait gelir tablosunda yer alan bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Brüt Satışlar	$6.000.000$
Satış İndirimleri	$1.000.000$
Satışların Maliyeti	$3.000.000$
Faaliyet Giderleri	$750.000$

İşletmenin gelir tablosu verileri üzerinde dikey (yüzde) analiz tekniği uygulandığında, "Faaliyet Kârı" kaleminin dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%15

\%20,8

\%25

\%40

\%12,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%25$

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda Faaliyet Kârı'nın dikey yüzdesi %25 olarak bulunmuştur.

Faaliyet kârı, Brüt Satış Kârı'ndan Faaliyet Giderleri'nin düşülmesiyle

1.250.000

TL olarak hesaplanır. Bu tutarın, analizin temel bazı olan

5.000.000

TL'lik Net Satışlar'a bölünmesiyle bulunan %25 oranı, Faaliyet Kârı'nın doğru dikey yüzdesidir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarının hesaplanması

Net Satışlar =

6.000.000 - 1.000.000 = 5.000.000

TL

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler Net Satışlar tutarına oranlanır ve Net Satışlar %100 kabul edilir.

2

Brüt Satış Kârı tutarının hesaplanması

Brüt Satış Kârı =

5.000.000 - 3.000.000 = 2.000.000

TL

Faaliyet kârına ulaşmak için öncelikle satışların maliyeti düşülerek brüt satış kârı bulunur.

3

Faaliyet Kârı tutarının hesaplanması

Faaliyet Kârı =

2.000.000 - 750.000 = 1.250.000

TL

Brüt satış kârından faaliyet giderlerinin düşülmesiyle esas faaliyet kârına ulaşılır.

4

Dikey yüzdenin hesaplanması

(1.250.000 / 5.000.000) \times 100 = \%25

İlgili kalemin tutarı, baz alınan Net Satışlar tutarına bölünerek dikey yüzde elde edilir.

Anahtar Kavram

Gelir tablosunun dikey (yüzde) analizinde temel kural, 'Net Satışlar' kaleminin %100 olarak kabul edilmesi ve diğer tüm kalemlerin bu tutara oranlanmasıdır.

İpuçları

1

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemleri böleceğiniz 'yüzde yüz' değerini (Net Satışlar) belirleyerek işe başlayın.

2

Brüt satışlardan indirimleri çıkararak Net Satışları bulun, ardından maliyet ve faaliyet giderlerini kademeli olarak düşerek Faaliyet Kârı tutarına ulaşın.

3

Bulduğunuz Faaliyet Kârı tutarını Net Satışlar'a bölün. Baz olarak asla Brüt Satışları kullanmamaya dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Aynı veriler üzerinden Satışların Maliyeti'nin dikey yüzdesini hesaplayarak kârlılık yapısını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Dikey yüzdeler toplamı üzerinden gidilebilir: Brüt Satış Kârı yüzdesi (%40) ile Faaliyet Giderleri yüzdesi (%15) arasındaki fark, doğrudan Faaliyet Kârı yüzdesini (%25) verecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 116Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda aktif toplamı $1.500.000$ TL olarak belirlenmiştir. İşletmenin finansal tabloları üzerinde yapılan dikey analiz sonuçlarına göre bazı hesap ve grup bilgileri aşağıda verilmiştir:

Bilanço Kalemi / Gösterge	Değer / Oran
Aktif Toplamı	$1.500.000$ TL
Stoklar (Genel Yüzde)	$\%16$
Stoklar (Grup İçi Yüzde)	$\%40$
Ticari Alacaklar	$240.000$ TL
Hazır Değerler	$120.000$ TL

Bu verilere göre, bilançoda yer alan Hazır Değerler hesabının grup içi yüzdesi yüzde kaçtır?

8

16

20

25

40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Hazır Değerler hesabının grup içi yüzdesi %20'dir.

Dönen varlıklar grubunda yer alan Stoklar hesabının hem genel yüzdesi (

\%16

) hem de grup içi yüzdesi (

\%40

) verildiği için, önce Stoklar tutarı

240.000

TL olarak hesaplanır. Ardından bu tutarın grup içindeki payı olan

\%40

kullanılarak Dönen Varlıklar toplamının

600.000

TL olduğu saptanır. Hazır Değerler tutarı olan

120.000

TL, bu grup toplamına bölündüğünde

\%20

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Stoklar hesabının net tutarını hesaplayınız.

1.500.000 \times 0,16 = 240.000

TL

Stokların genel yüzdesi aktif toplamına oranını verdiği için bu işlemle hesabın TL değeri bulunur.

2

Dönen Varlıklar grubu toplam tutarını hesaplayınız.

240.000 / 0,40 = 600.000

TL

Bir hesabın tutarı grup içi yüzdesine bölünerek o grubun toplam tutarına ulaşılır.

3

Hazır Değerler hesabının grup içi yüzdesini bulunuz.

120.000 / 600.000 = 0,20

(yani

\%20

)

Grup içi yüzde, hesap tutarının ilgili grup toplamına bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz yapılırken grup içi yüzdelerin hesaplanmasında ilgili hesap tutarı, bulunduğu varlık veya kaynak grubu toplamına bölünür.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 117Soru →

Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu kalemlerinin dikey yüzdeleri (net satışlara oranla) aşağıda verilmiştir:

Gelir Tablosu Kalemi	$2024$ (\%)	$2025$ (\%)
Net Satışlar	$100$	$100$
Satışların Maliyeti	$60$	$70$
Faaliyet Giderleri	$20$	$12$
Olağan Kâr	$15$	$14$

Bu verilere göre, işletmenin kârlılık yapısındaki değişimle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Satışların maliyetindeki oransal artış, brüt satış kâr marjının daralmasına neden olmuştur.

Faaliyet giderlerindeki oransal azalış, esas faaliyet kâr marjının yükselmesini sağlamıştır.

İşletmenin dönem net kârı tutar olarak bir önceki yıla göre azalmıştır.

Satışların maliyetindeki artış, işletmenin satış hacminin (miktarının) düştüğünü göstermektedir.

İşletmenin brüt satış kârı tutar olarak bir önceki yıl ile aynı kalmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satışların maliyetindeki oransal artış, brüt satış kâr marjının daralmasına neden olmuştur.

Cevap

Satışların maliyetindeki oransal artışın brüt satış kâr marjını daralttığı yorumu doğrudur.

Gelir tablosu dikey analizinde net satışlar

100

kabul edilir. Satışların maliyeti oranının

2024

yılında

\%60

iken

2025

yılında

\%70

'e yükselmesi, işletmenin sattığı her

100

TL'lik ürün için katlandığı maliyetin arttığını ve buna bağlı olarak brüt satış kâr marjının

\%40

'dan

\%30

'a düştüğünü kesin olarak kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1

2024 yılı Brüt Satış Kâr Marjını hesapla

\text{Net Satışlar} - \text{Satışların Maliyeti} = 100 - 60 = \%40

Brüt kârlılık dikey analizde satışların maliyeti düşülerek bulunur.

2

2025 yılı Brüt Satış Kâr Marjını hesapla

\text{Net Satışlar} - \text{Satışların Maliyeti} = 100 - 70 = \%30

Karşılaştırma yapabilmek için ikinci dönemin marjı belirlenmelidir.

3

Esas Faaliyet Kâr Marjlarını hesapla

2024: \%40 - \%20 = \%20

ve

2025: \%30 - \%12 = \%18

Faaliyet giderlerinin etkisini görmek için esas faaliyet kârına bakılmalıdır.

4

Sonuçları yorumla

Brüt kâr marjı

\%40

'dan

\%30

'a, esas faaliyet kâr marjı

\%20

'den

\%18

'e düşmüştür.

Satışların maliyetindeki

\%10

'luk artış, faaliyet giderlerindeki

\%8

'lik tasarrufa rağmen toplam kârlılığı aşağı çekmiştir.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosu Dikey Analizi ve Kârlılık Kademeleri

Daha Fazla Pratik

İşletmenin brüt satış kâr marjı düşerken net kâr marjının artması durumunda, hangi kalemlerde iyileşme aranmalıdır?

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 118Soru →

İşletmenin finansal tablolarında yer alan kalemlerin birbirleriyle olan ilişkisini ve bu kalemlerin toplam veya grup içindeki payını belirleyerek finansal yapıyı tek bir dönem bazında inceleyen "Yüzde Yöntemi" (Dikey Analiz) hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yöntemin temel amacı ve niteliğiyle doğrudan örtüşmektedir?

Finansal tabloların yapısal analizini yaparak, tek bir döneme ait veriler üzerinden kalemlerin önem derecesini ve dağılımını ortaya koyan statik bir analiz tekniğidir.

Birden fazla döneme ait verilerin birbirini takip eden yıllar itibarıyla gösterdiği artış veya azalışları oransal olarak ifade eden dinamik bir yöntemdir.

Gelir tablosu kalemlerinin dikey yüzdeleri hesaplanırken, her bir kalem "Brüt Satışlar" toplamına oranlanarak işletmenin kârlılık yapısı analiz edilir.

İşletmenin faaliyet sonuçlarının zaman içerisindeki gelişim eğilimini belirleyerek geleceğe yönelik tahminlerde bulunulmasını sağlayan temel tekniktir.

Analiz sonucunda elde edilen yüzdelerin, mutlaka işletmenin geçmiş yıl verileriyle karşılaştırılması zorunluluğu nedeniyle sadece dinamik analiz kapsamında değerlendirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal tabloların yapısal analizini yaparak, tek bir döneme ait veriler üzerinden kalemlerin önem derecesini ve dağılımını ortaya koyan statik bir analiz tekniğidir.

Cevap

Yüzde yöntemi (dikey analiz), finansal tabloların yapısal analizini yapan ve tek bir döneme odaklandığı için statik nitelik taşıyan bir tekniktir.

Doğru seçenek, yüzde yönteminin en temel iki özelliğini bir arada vermektedir: Tek bir döneme ait verileri kullanması (statik nitelik) ve kalemlerin toplam içindeki payını (yapısal analiz) incelemesi.

Adım Adım Çözüm

1

Yöntemin zaman kapsamını belirle.

Yüzde yöntemi, işletmenin belirli bir tarihteki (bilanço) veya dönemdeki (gelir tablosu) durumunu tek başına inceler.

Analizin statik mi yoksa dinamik mi olduğunu ayırt etmek için zaman kapsamı kritiktir.

2

Analizin temel amacını tanımla.

Her bir kalemin toplam aktifler, pasifler veya net satışlar içindeki % payını bulmak.

Yöntemin işletme yapısındaki (varlık dağılımı, kaynak yapısı vb.) ağırlıkları görmeyi sağladığını doğrulamak gerekir.

3

Yöntemin niteliğini sınıflandır.

Yapısal dengeyi ölçen statik bir tekniktir.

KPSS formatında bu yöntemler genellikle statik/dinamik ayrımı üzerinden test edilir.

Anahtar Kavram

Dikey analizin statik doğası ve yapısal analiz (kalem ağırlıkları) amacı.

İpuçları

1

Yüzde yönteminin sadece tek bir dönemin 'fotoğrafını' mı çektiğini yoksa zaman içindeki 'filmini' mi oynattığını düşünün.

2

Bilanço toplamını

100\%

kabul edip kalemleri buna oranladığınızda neyi ölçmüş olursunuz?

Daha Fazla Pratik

Bilançoda grup içi yüzdeler ile genel yüzdeler arasındaki farkı ve her birinin hangi baz kaleme bölündüğünü tekrar edin.

Tahmini Süre:50s

Soru 119Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu bilançosu üzerinde gerçekleştirilen dikey (yüzde) analiz çalışması sonucunda pasif (kaynak) yapısına ilişkin şu veriler elde edilmiştir:

Kaynak Grubu	Genel (Dikey) Yüzde
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$\%34$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$\%24$
Özkaynaklar	$\%42$
Pasif (Kaynak) Toplamı	$\%100$

Buna göre, işletmenin kaynak yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%58

’dir.

İşletmenin özkaynakları toplam yabancı kaynaklarından (borçlarından) daha fazladır.

İşletmenin net işletme sermayesi negatiftir.

İşletmenin devamlı sermayesi toplam kaynakların

\%24

’ünü oluşturmaktadır.

Uzun vadeli yabancı kaynakların, toplam yabancı kaynaklar grubu içindeki payı

\%24

’tür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin finansal kaldıraç oranı $\%58$ ’dir.

Cevap

İşletmenin finansal kaldıraç oranı

\%58

’dir.

Dikey (yüzde) analiz yönteminde pasif toplamı

\%100

kabul edilir. İşletmenin kısa vadeli yabancı kaynakları (

\%34

) ile uzun vadeli yabancı kaynaklarının (

\%24

) toplamı olan

\%58

oranı, işletmenin finansal kaldıraç oranını (Toplam Borç / Toplam Kaynak) doğrudan verir. Bu nedenle finansal kaldıraç oranının

\%58

olduğu ifadesi kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak oranını hesaplayınız.

\%34 (KVYK) + \%24 (UVYK) = \%58

Finansal kaldıraç, işletmenin toplam borç yükünü gösterir ve dikey analizde kısa ve uzun vadeli borçların toplamına eşittir.

2

Devamlı sermaye oranını hesaplayarak diğer seçenekleri test ediniz.

\%24 (UVYK) + \%42 (Özkaynak) = \%66

Devamlı sermaye, işletmenin uzun vadeli fonlama kapasitesini anlamak için kullanılan bir büyüklüktür.

3

Özkaynak ve yabancı kaynak dengesini karşılaştırınız.

\%42 (Özkaynak) < \%58 (Toplam Yabancı Kaynak)

İşletmenin borçla finansmana özkaynaktan daha fazla ağırlık verdiği görülmektedir.

Anahtar Kavram

Bilanço Pasif Yapısında Dikey Analiz ve Finansal Kaldıraç İlişkisi

İpuçları

1

Pasif dikey yüzdelerinde Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamı size doğrudan finansal kaldıraç oranını verir.

2

Devamlı sermayeyi hesaplarken sadece borçları değil, özkaynakları da dikkate almayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin aktif yapısında duran varlıkların payı %70 olsaydı, kaynak yapısı ile birlikte 'mali denge' (uygun finansman) hakkında ne söylenebilirdi?

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 120Soru →

Bir işletmenin dönem sonu bilançosunda aktif toplamı $2.000.000$ TL, kısa vadeli yabancı kaynakları $300.000$ TL ve net işletme sermayesi $200.000$ TL olarak belirlenmiştir. İşletmenin "Maddi Duran Varlıklar" grubunun tutarı $900.000$ TL'dir.

Buna göre, "Maddi Duran Varlıklar" grubunun duran varlıklar grubu içindeki grup içi yüzdesi kaçtır?

\%25

\%30

\%45

\%50

\%60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%60$

Cevap

Maddi duran varlıkların duran varlıklar grubu içindeki grup içi yüzdesi

\%60

'tır.

Doğru cevap olan

\%60

seçeneğine ulaşmak için önce Net İşletme Sermayesi (

200.000

TL) ve KVYK (

300.000

TL) toplamından Dönen Varlıkların

500.000

TL olduğu bulunur. Aktif toplamından (

2.000.000

TL) bu tutar çıkarıldığında Duran Varlıklar toplamının

1.500.000

TL olduğu görülür. Maddi duran varlıkların (

900.000

TL) bu toplam içindeki payı ise

900.000 / 1.500.000 = \%60

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Net işletme sermayesi formülünden yararlanarak dönen varlıklar toplamını hesaplayınız.

Net İşletme Sermayesi = Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

200.000 = Dönen Varlıklar - 300.000

\Rightarrow

Dönen Varlıklar = 500.000

TL

Duran varlıklar toplamına ulaşabilmek için öncelikle dönen varlıklar toplamının bilinmesi gerekir.

2

Aktif toplamından dönen varlıkları çıkararak duran varlıklar grubu toplamını (grup baz değerini) bulunuz.

Aktif Toplamı = Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar

2.000.000 = 500.000 + Duran Varlıklar

\Rightarrow

Duran Varlıklar = 1.500.000

TL

Grup içi yüzde hesaplanırken paydada yer alacak olan grup toplam değeri duran varlıklar toplamıdır.

3

Maddi duran varlıklar tutarını duran varlıklar toplamına oranlayarak grup içi yüzdeyi hesaplayınız.

Grup İçi Yüzde = \frac{Maddi Duran Varlıklar}{Duran Varlıklar Toplamı} \times 100

Grup İçi Yüzde = \frac{900.000}{1.500.000} \times 100 = \%60

Grup içi yüzde, kalemin grup toplamı içindeki ağırlığını gösterir.

Anahtar Kavram

Bilançoda dikey analiz kapsamında grup içi yüzdelerin hesaplanması, bir kalem değerinin o kalemin ait olduğu ana grup toplamına (Dönen Varlıklar, Duran Varlıklar, KVYK, UVYK veya Özkaynaklar) bölünmesi esasına dayanır.

İpuçları

1

Grup içi yüzdeyi bulabilmek için öncelikle Maddi Duran Varlıklar'ın bağlı olduğu 'Duran Varlıklar' grubunun toplam tutarına ihtiyacınız vardır.

2

Duran Varlıklar toplamını bulmak için Aktif Toplamı'ndan Dönen Varlıklar'ı çıkarmalısınız. Dönen Varlıklar'ı ise Net İşletme Sermayesi formülünden yararlanarak bulabilirsiniz.

3

Net İşletme Sermayesi (

200.000

) = Dönen Varlıklar - KVYK (

300.000

). Buradan Dönen Varlıklar

500.000

TL çıkar. Aktif Toplamı (

2.000.000

) - Dönen Varlıklar (

500.000

) = Duran Varlıklar (

1.500.000

). Şimdi oranı kurabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, Özkaynaklar içindeki bir kalemin payını hesaplamak için Pasif toplamı ve yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiyi kullanan soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Yüzde Yöntemiyle Analiz

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar