Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDünya Sistemleri Teorisi

Immanuel Wallerstein’ın "Modern Dünya Sistemi" analizinde, sistemin bir "dünya-imparatorluğu"ndan ziyade bir "dünya-ekonomisi" olarak örgütlenmiş olması, kapitalist birikim sürecinin devamlılığı için yapısal bir zorunluluk olarak ele alınır. Wallerstein, bir dünya-ekonomisinin tek bir siyasi otorite altında konsolide olmasının, sistemin kapitalist niteliğini ortadan kaldıracağını ileri sürer.

Buna göre, dünya-ekonomisinin tek bir siyasi merkez altında birleşerek bir "dünya-imparatorluğu"na dönüşmesinin kapitalist işleyişi sonlandıracak olmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Siyasi otoritenin tekelleşmesinin, sermaye sahiplerinin devletler arası rekabetten faydalanarak elde ettikleri hareket kabiliyetini ve kâr maksimizasyonu alanını ortadan kaldırması.Cevap
  2. B
    Merkezi bir bürokrasinin, çevre bölgelerden merkeze yönelik artı-değer transferini engelleyerek merkez ülkelerin sermaye birikim hızını yavaşlatması.
  3. C
    Tek bir siyasi merkezin, çevredeki hammadde kaynaklarını rasyonel olmayan biçimde dağıtarak merkezdeki sanayi üretiminin maliyet yapısını bozması.
  4. D
    Uluslararası sistemdeki anarşik yapının sona ermesinin, devletlerin rasyonel birer aktör olarak güç maksimizasyonu yapma dürtüsünü ortadan kaldırması.
  5. E
    İmparatorluk yapısının, yarı-çevre ülkelerin sistemdeki 'tampon bölge' ve 'dengeleyici' işlevini sonlandırarak merkez ve çevre arasındaki kutuplaşmayı yönetilemez kılması.

Cevap

Siyasi otoritenin tekelleşmesinin, sermaye sahiplerinin devletler arası rekabetten faydalanarak elde ettikleri hareket kabiliyetini ve kâr maksimizasyonu alanını ortadan kaldırmasıdır.
Doğru yanıt, Wallerstein'ın kapitalist sistemin bekası için siyasi parçalanmışlığın (çoklu devlet sistemi) bir ön koşul olduğu tezine dayanır. Bir 'dünya-ekonomisi'nde sermaye sahipleri, devletlerin kısıtlamalarından kaçmak için coğrafi hareketliliği kullanabilir ve devletler arası rekabetten kâr sağlayabilirler. Eğer sistem tek bir siyasi merkez altında toplanarak bir 'dünya-imparatorluğu'na dönüşürse, siyasi otorite ekonomik rasyonelliğin önüne geçer, vergilendirme ve idari kontrol sermaye birikimini baskılar ve böylece sistemin kapitalist niteliği sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Dünya-ekonomisi ve dünya-imparatorluğu kavramlarını ayrıştırın.
Kapitalist dünya sisteminin bir dünya-ekonomisi olduğu saptanır.
Wallerstein'a göre dünya-ekonomisi, tek bir siyasi merkez yerine çoklu bir devlet sistemine dayanan ekonomik bir bütündür.
2
Kapitalizmin temel itici gücünü (sonsuz sermaye birikimi) belirleyin.
Bu birikim için sermayenin esnekliğe ihtiyacı olduğu anlaşılır.
Sistemin varlık sebebi kârın sürekli maksimizasyonudur.
3
Siyasi yapının ekonomik birikime etkisini analiz edin.
Bir devlet ağır vergiler koyarsa sermaye daha uygun şartlar sunan diğer devlete kayar.
Çoklu devlet sistemi (anarşik yapı), sermayeye 'devletleri birbirine karşı kullanma' gücü verir.
4
Dünya-imparatorluğu durumunda ne olacağını öngörün.
Bu durum kapitalist birikimin sonu demektir.
Tek bir siyasi merkez olduğunda sermayenin kaçacak yeri kalmaz ve ekonomik mantık, imparatorluğun siyasi/idari bekasına feda edilir.

Anahtar Kavram

Dünya-Ekonomisi vs. Dünya-İmparatorluğu Ayrımı

İpuçları

1
Wallerstein için kapitalizmin en büyük koruyucusu, sermayenin bir devletten diğerine kaçabilmesidir.

Daha Fazla Pratik

Wallerstein'ın Kondratieff dalgaları (A ve B evreleri) ile hegemonya döngüleri arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Dünya Sistemleri Teorisi

Bu konudan daha fazla soru