Devlet A, hem küresel piyasalardaki istikrarsızlık hem de kendi hükümetinin uyguladığı hatalı ve öngörüsüz finansal politikalar nedeniyle derin bir mali kriz yaşamaktadır. Devlet A, temel kamu düzenini korumak ve devletin iflasını önlemek amacıyla komşu Devlet B ile arasındaki enerji ithalatına dair ikili antlaşmadan doğan ödeme yükümlülüklerini askıya almış; ayrıca bu süreçte toplumsal huzursuzluğu bastırmak adına sistematik ayrımcılık ve işkence yasağı gibi emredici normları ( ) ihlal eden bazı güvenlik tedbirlerini uygulamaya koymuştur. Devlet A, bu fiillerin devletin hayati bir menfaatini korumak için başvurulan kaçınılmaz birer "zaruret hali" () olduğunu iddia etmektedir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Taslak Maddeleri çerçevesinde, Devlet A'nın bu savunması ve hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Ekonomik kriz, devletin temel bir menfaatini korumaya yönelik "zaruret hali" olarak ileri sürülebilse de; devletin krizin oluşumuna kendi politikalarıyla katkıda bulunmuş olması ve fiillerin emredici normları ihlal etmesi nedeniyle hukuka aykırılık ortadan kalkmaz.Cevap
- BAntlaşma yükümlülüklerinin askıya alınması, ödeme imkânsızlığı nedeniyle "mücbir sebep" ( ) kapsamında değerlendirilir ve devletin krizdeki kusuru bu durumda sorumluluğu etkilemez.
- CDevletin bekası her türlü uluslararası yükümlülüğün üstünde kabul edildiği için, emredici normlara aykırı güvenlik tedbirleri de "zaruret hali" çerçevesinde hukuka uygun hale gelir.
- DDevlet A'nın başka bir seçeneği kalmadığı için söz konusu fiiller "tehlike hali" () kapsamında değerlendirilir ve bu durumda devletin krizdeki payı hukuki sonucu değiştirmez.
- EZaruret hali savunması sadece çevre felaketleri gibi doğal olaylarda geçerli olduğundan, ekonomik kriz gibi beşerî ve siyasi faktörler hukuka aykırılığı ortadan kaldıran bir sebep olarak ileri sürülemez.