Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) danışma görüşünde; Birleşmiş Milletler'in (BM), örgüt üyesi olmayan bir devlete karşı uluslararası düzeyde tazminat talebinde bulunabilme yetkisine sahip olduğu kabul edilmiştir. Divan'a göre, BM'nin üye olmayan devletlere karşı da hak ileri sürebilmesini sağlayan bu yetkinin temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Örgütün, uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil eden devletlerce kurulmuş olması sonucunda sahip olduğu 'objektif' uluslararası kişilikCevap
  2. B
    Örgütün sadece kendisini tanıyan ve kurucu antlaşmaya taraf olan devletler arasında hüküm ifade eden 'sübjektif' kişiliği
  3. C
    Uluslararası örgütlerin, asli süje olan devletlerle her bakımdan eşit ve sınırsız haklara sahip bir 'üst devlet' (super-state) niteliği taşıması
  4. D
    Örgütün yalnızca BM Şartı'nda açıkça düzenlenen 'jus tractatuum' (antlaşma yapma yetkisi) kapsamındaki yetkileri
  5. E
    Uluslararası hukukun emredici kurallarının (jus cogens) tüm uluslararası kuruluşlara sağladığı mutlak dava ehliyeti

Cevap

Örgütün uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil eden devletlerce kurulmuş olması sonucunda sahip olduğu objektif uluslararası kişilik
Uluslararası Adalet Divanı'nın 1949 tarihli Reparation for Injuries kararı, uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği konusundaki en temel içtihattır. Divan, BM'nin üye olmayan bir devlete karşı hak ileri sürebilmesini, örgütün uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil eden 50 devlet tarafından kurulmuş olmasına ve bu sebeple kazandığı 'objektif' kişiliğe dayandırmıştır. Bu karar aynı zamanda 'işlevsel gereklilik' (functional necessity) ve 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrinlerini de hukuka kazandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın tespiti
BM görevlisi Kont Bernadotte'un görev sırasında öldürülmesi üzerine BM'nin tazminat talep edip edemeyeceği sorunu doğmuştur.
Uluslararası örgütlerin devletler dışındaki aktörlere karşı hak ileri sürüp süremeyeceğinin belirlenmesi gerekir.
2
Hukuki nitelendirmenin yapılması
Divan, BM'nin işlevlerini yerine getirebilmesi için hukuki kişiliğe ihtiyaç duyduğunu (işlevsel gereklilik) saptamıştır.
Örgütün kurucu antlaşmada açıkça yazmasa bile amaçlarına ulaşmak için gerekli yetkilere sahip olması (zımni yetkiler) zorunludur.
3
Kişiliğin kapsamının belirlenmesi
BM'nin dünya devletlerinin büyük çoğunluğu tarafından kurulmuş olması, ona sadece üyeler için değil, tüm dünya için geçerli olan 'objektif' kişilik kazandırır.
Bu ayrım, örgütün kendisini tanımayan veya üye olmayan devletlere karşı da uluslararası düzeyde hak arayabilmesini mümkün kılar.

Anahtar Kavram

Objektif Uluslararası Hukuki Kişilik

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrini ile devletlerin 'egemenlik' hakları arasındaki çatışmayı inceleyen diğer UAD kararlarına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru