Examkin

Soru

Zorluk: ZorHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Bir devletin, kontrol altına alınamayan büyük bir çevre felaketinin kendi topraklarındaki ekosistemi tamamen yok etmesini önlemek amacıyla, başka bir devletle olan su kullanım antlaşmasından doğan yükümlülüklerini geçici olarak askıya alması durumunda gündeme gelen 'zaruret hali' (necessity) savunması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Eylemin uluslararası hukukun emredici bir normunu (jus cogens) ihlal etmesi durumunda, temel bir menfaati koruma amacı olsa dahi zaruret hali savunması ileri sürülemez.
  2. B
    Devletin, savunmaya konu olan tehlikeli durumun ortaya çıkmasına kendi eylemleriyle veya ihmaliyle katkıda bulunmuş olması, zaruret hali iddiasını hukuken geçersiz kılar.
  3. C
    Zaruret hali, eylemin 'maddi imkansızlık' nedeniyle irade dışı gerçekleştiği mücbir sebep (force majeure) durumundan, devletin bilinçli bir 'ehvenişer' tercihi olması yönüyle ayrılır.
  4. Zaruret haline konu olan eylem, yükümlülüğün ait olduğu karşı devletin temel bir menfaatine ciddi şekilde zarar veriyor olsa bile, eylemi gerçekleştiren devletin korunmaya değer menfaati daha hayati ise hukuka uygun kabul edilir.Cevap
  5. E
    Hukuka aykırılığın zaruret hali nedeniyle ortadan kalkmış olması, bu süreçte zarar gören tarafın uğradığı maddi kayıpların tazmin edilmesi yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmez.

Cevap

Zaruret haline konu olan eylemin, karşı devletin temel menfaatine ciddi şekilde zarar vermesi durumunda hukuka uygunluk savunması kabul edilemez.
Zaruret hali savunmasının kabul edilebilmesi için en kritik şartlardan biri, gerçekleştirilen eylemin, yükümlülüğün ait olduğu devletin veya bir bütün olarak uluslararası toplumun temel bir menfaatine ciddi şekilde zarar vermemesidir (impairment of essential interest). Eğer bir devletin kendini koruma eylemi, başka bir devletin en az onun kadar temel bir menfaatini tehlikeye atıyorsa, bu savunma hukuken geçerli sayılmaz. Dolayısıyla eylemi yapan devletin menfaatinin daha 'hayati' olması, karşı tarafın temel menfaatini yok sayma yetkisi vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Zaruret halinin (Necessity) tanımı ve hukuki dayanağı incelenir.
Zaruret hali, bir devletin temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeden korumak için başka bir devlete karşı olan yükümlülüğünü ihlal etmesini tanımlar (ILC Madde 25).
Hukuka aykırılığı kaldıran hallerin kapsamını belirlemek için temel tanım gereklidir.
2
Zaruret halinin geçerlilik şartları (negatif şartlar) analiz edilir.
Savunmanın geçerli olması için; devletin duruma katkıda bulunmaması, eylemin tek yol olması ve Jus Cogens normlarını ihlal etmemesi gerekir.
Zaruret halinin istisnai doğası gereği bu kısıtlayıcı şartların tamamının sağlanması zorunludur.
3
Karşı tarafın menfaatleri ile yapılan eylem arasındaki denge kontrol edilir.
ILC Madde 25(1)(b) uyarınca, eylem karşı devletin veya uluslararası toplumun temel bir menfaatine ciddi şekilde zarar vermemelidir.
Uluslararası hukukta bir devletin kendini kurtarırken başka bir devletin hayati çıkarlarını feda etmesine izin verilmez.

Anahtar Kavram

Zaruret Hali ve Menfaatler Dengesi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller