Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) danışma görüşünde ulaşılan sonuçlar ışığında, uluslararası örgütlerin hukuki kişiliğinin niteliğine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Uluslararası örgütler, devletler gibi 'asli' süje niteliğine sahip olup uluslararası hukukun tüm alanlarında kısıtlamasız hak ehliyetine sahiptirler.
  2. B
    Birleşmiş Milletler'in sahip olduğu hukuki kişilik 'öznel (subjektif)' bir nitelik taşıdığı için yalnızca örgüt üyesi olan devletler bakımından hak ve borç doğurur.
  3. Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, örgütün kurucu amaçlarını gerçekleştirebilmesi için gerekli olan 'işlevsel gereklilik' (functional necessity) esasıyla sınırlıdır.Cevap
  4. D
    Uluslararası örgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum), yalnızca kurucu antlaşmalarında bu yetki kelimesi kelimesine (expressis verbis) belirtilmişse mevcuttur.
  5. E
    Bir uluslararası örgütün tüzel kişiliğinin olması, onun her durumda devletler gibi mutlak yargı bağışıklığından yararlanacağı anlamına gelir.

Cevap

Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği, örgütün kurucu amaçlarını gerçekleştirebilmesi için gerekli olan 'işlevsel gereklilik' esasıyla sınırlı bir nitelik taşır.
Uluslararası hukukta devletler tam ve kısıtlamasız bir kişiliğe sahipken, uluslararası örgütlerin kişiliği 'işlevsel' niteliktedir. Bu durum, örgütün kendisine verilen görevleri yerine getirebilmesi için gereken yetkilerle donatılması anlamına gelir. 1949 Reparation davasında UAD, Birleşmiş Milletler'in bir devlet olmamasına rağmen, görevlerini ifa edebilmesi için uluslararası hak ve borçlara ehil olması gerektiğini (işlevsel gereklilik) ve bu kişiliğin üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebileceğini (nesnel kişilik) teyit etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası süjeliğin niteliğini belirleme
Devletlerin asli, örgütlerin ise devletlerce kurulan 'türev' süjeler olduğu tespit edilir.
Örgütlerin varlığı ve yetkileri devletlerin iradesine (kurucu antlaşmaya) dayanır.
2
UAD 1949 Reparation kararı esaslarını uygulama
Örgütlerin sadece açık yetkilere değil, amaçlarını gerçekleştirmek için zorunlu olan 'zımni yetkilere' de sahip olduğu anlaşılır.
İşlevsel gereklilik (functional necessity) ilkesi, örgütün etkinliği için kişilik kapsamını belirler.
3
Nesnel ve Öznel kişilik ayrımını değerlendirme
Özellikle BM gibi evrensel örgütlerin kişiliğinin 'nesnel' olduğu ve üye olmayanlara karşı da tazminat talebi gibi haklar doğurduğu sonucuna varılır.
UAD, BM'nin uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil etmesi nedeniyle bu yetkiyi tanımıştır.

Anahtar Kavram

İşlevsel Gereklilik (Functional Necessity) ve Zımni Yetkiler (Implied Powers) Teorisi

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin sorumluluğu konusundaki 2011 ILC taslak maddelerini inceleyerek hukuki kişiliğin sonuçlarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru