Uluslararası hukukta devletlerin "asli" ve "tam" süje olma niteliğine karşın, uluslararası örgütler devletlerin iradesiyle yaratılan "türev" ve "sınırlı" süjelerdir. Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli "Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini" (Reparation for Injuries) danışma görüşü, örgütlerin bu hukuki kişiliğinin kapsamını ve etkisini belirlemede temel bir dönüm noktası olmuştur.
Bu danışma görüşü ve uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Birleşmiş Milletler gibi uluslararası toplumun büyük bir çoğunluğunu temsil eden örgütler, üye olmayan devletler nezdinde de geçerli olan "objektif" bir uluslararası hukuk kişiliğine sahiptir.Cevap
- BUluslararası örgütlerin hukuki kişiliği "asli" nitelikte olup, devletlerin sahip olduğu mutlak egemenlik yetkilerini ve haklarını her durumda aynı kapsamda kullanmalarına olanak tanır.
- CÖrgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum), yalnızca kurucu antlaşmada kelimesi kelimesine düzenlenmiş yetkilerle sınırlıdır ve "zımni yetkiler" (implied powers) bu kişilik kapsamında kabul edilmez.
- DUluslararası örgütlerin kişiliği her zaman "subjektif" bir nitelik taşır; bu nedenle örgütün varlığı üye olmayan devletler tarafından açıkça tanınmadıkça onlara karşı hiçbir hukuki hak ileri sürülemez.
- EUluslararası örgütler, devletlerden bağımsız bir irade açıklama yeteneğine sahip olmadıkları için uluslararası hukukta birer süje olarak değil, devletlerin ortak organları olarak kabul edilirler.
Cevap
Birleşmiş Milletler gibi evrensel nitelikteki ve geniş katılımlı uluslararası örgütlerin hukuk kişiliği, sadece üye devletler arasında geçerli olan sübjektif bir durum olmaktan öte, üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebilen objektif bir nitelik taşır.
Doğru ifade, uluslararası örgütlerin (özellikle BM gibi evrensel olanların) uluslararası toplumun geniş bir kesimini temsil etmesi nedeniyle, üye olmayan devletler bakımından da geçerli olan 'objektif' bir hukuk kişiliğine sahip olduğunu belirtmektedir. Bu durum, 1949 Reparation for Injuries kararıyla uluslararası hukuka yerleşmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uluslararası Örgütlerin Objektif Hukuk Kişiliği ve Fonksiyonel Gereklilik
Daha Fazla Pratik
Uluslararası örgütlerin 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrini ile devletlerin 'mutlak egemenlik' yetkileri arasındaki farkı örnek olaylar üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s