Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBirleşmiş Milletler Çerçevesinde Çözüm

A ve B devletleri arasında uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden ciddi bir sınır uyuşmazlığı patlak vermiştir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), BM Şartı'nın VII. Bölümü kapsamında zorlayıcı tedbirler almayı görüşmüş, ancak daimi üyelerden birinin veto hakkını kullanması nedeniyle kilitlenmiştir. Krizin tırmanması üzerine konu, 1950 tarihli 'Barış İçin Birleşme' (Uniting for Peace) kararı çerçevesinde BM Genel Kurulu'nun acil özel oturumuna taşınmıştır.

Buna göre, Birleşmiş Milletler'in uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin kurumsal yapısı ve yetki dağılımı dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Genel Kurul, uluslararası barış ve güvenliğin korunması amacıyla kuvvet kullanımı da dâhil olmak üzere kolektif önlemler alınmasını üye devletlere tavsiye edebilir; ancak bu kararların BMGK'nın VII. Bölüm kapsamındaki kararları gibi hukuken bağlayıcı bir yaptırım gücü yoktur.Cevap
  2. B
    Genel Kurul, BMGK'nın daimi üye vetosuyla felce uğradığı bu istisnai durumda, BM Şartı'nın VII. Bölümü'nde düzenlenen hukuken bağlayıcı askeri ve ekonomik yaptırım uygulama yetkilerini resmen devralır.
  3. C
    Siyasi organların tıkanması durumunda Genel Kurul, uyuşmazlığın hukuki boyutlarının nihai çözümü için tarafların özel rızasını aramaksızın davayı Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisine havale etmekle yükümlüdür.
  4. D
    BMGK'nın karar alamaması, saldırı tehdidi altındaki devlete BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca herhangi bir fiili silahlı saldırı gerçekleşmesini beklemeden doğrudan 'önleyici meşru müdafaa' hakkını kullanma yetkisi verir.
  5. E
    Genel Kurul'un uyuşmazlığı çözmek amacıyla kuracağı olası bir uzlaştırma komisyonunun hazırlayacağı rapor, uluslararası tahkim kararlarıyla eşdeğer statüde olup uyuşmazlığın tarafları üzerinde hukuken bağlayıcı sonuçlar doğurur.

Cevap

Genel Kurul, 'Barış İçin Birleşme' kararı kapsamında üye devletlere kuvvet kullanımı da dâhil kolektif önlemler tavsiye edebilir; ancak bu kararların BMGK kararları gibi hukuken bağlayıcı yaptırım gücü yoktur.
Doğru seçenek, Birleşmiş Milletler sisteminin temel işleyişini yansıtmaktadır. BM Şartı'na göre uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında asli sorumluluk BMGK'dadır ve bağlayıcı yaptırım kararı alma tekelini elinde tutar. 'Barış İçin Birleşme' kararı (377 A (V)), Konsey'in veto sebebiyle kilitlendiği durumlarda Genel Kurul'un devreye girerek silahlı güç kullanımı dâhil kolektif önlemler önermesine imkân tanır. Ancak Genel Kurul'un BM Şartı'ndaki temel fonksiyonu gereği, aldığı bu kararlar üye devletler üzerinde hukuki bir bağlayıcılık (zorunluluk) taşımaz, yalnızca meşruiyet sağlayan bir 'tavsiye' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birleşmiş Milletler organlarının asli yetkilerini analiz et.
BMGK'nın uluslararası barış ve güvenliği korumada 'birincil' sorumluluğa ve bağlayıcı karar alma (Bölüm VII) yetkisine sahip olduğu, Genel Kurul'un yetkilerinin ise kural olarak 'tavsiye' niteliğinde olduğu tespit edilir.
Organlar arası yetki dağılımının temel kuralını belirlemek sorunun özüdür.
2
'Barış İçin Birleşme' (Uniting for Peace / Acheson) kararının hukuki niteliğini incele.
1950 tarihli bu kararın, BMGK'nın veto nedeniyle kilitlendiği durumlarda Genel Kurul'a konuyu ele alma ve kuvvet kullanımı dâhil 'tavsiyelerde' bulunma yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin BMGK'nın Bölüm VII yetkileri gibi 'bağlayıcı' olmadığı anlaşılır.
Genel Kurul'un bu istisnai durumdaki yetkisinin sınırlarını saptamak gerekir.
3
Seçenekleri, uluslararası hukukun temel prensipleri (rızaya dayalı yargı yetkisi, meşru müdafaa şartları, uzlaştırmanın doğası) ışığında değerlendir.
UAD'nin yetkisinin zorunlu olduğu, önleyici meşru müdafaanın otomatik bir hak olduğu veya uzlaştırmanın bağlayıcı olduğu yönündeki iddiaların tümü uluslararası hukuk kurallarına aykırıdır.
Çeldiricilerin uluslararası hukukun diğer temel kavramsal hatalarına dayanıp dayanmadığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

BMGK ve Genel Kurul'un Yetki Dağılımı ve Barış İçin Birleşme Kararı
Bu soruyu puanla

Konular

Birleşmiş Milletler Çerçevesinde Çözüm