Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Birleşmiş Milletler'in temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yargı yetkisi ve Divan önünde taraf olma ehliyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Birleşmiş Milletler üyesi olan her devlet, Divan'ın yargı yetkisini uyuşmazlıklarında kendiliğinden ve zorunlu olarak kabul etmiş sayılır.
  2. Divan önündeki çekişmeli davalarda (contentious cases) sadece devletler taraf olma ehliyetine sahiptir.Cevap
  3. C
    Devletler, aralarındaki hukuki uyuşmazlıkların çözümü için Divan'dan doğrudan danışma görüşü (advisory opinion) talep etme hakkına sahiptir.
  4. D
    Divan'ın verdiği danışma görüşleri, uyuşmazlığın tarafları ve tüm uluslararası toplum için kural olarak hukuken bağlayıcı bir nitelik taşır.
  5. E
    Birleşmiş Milletler'in uzmanlık kuruluşları, Genel Kurul'un yetkilendirmesi olmaksızın her türlü siyasi uyuşmazlıkta Divan önünde taraf olabilirler.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı önündeki çekişmeli davalarda sadece devletlerin taraf olma ehliyetine sahip olduğu ifadesi doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 34/1. maddesi, Divan önündeki çekişmeli yargılamalarda taraf olma ehliyetini sadece devletlere tanımıştır. Uluslararası örgütler, sivil toplum kuruluşları veya bireylerin Divan önünde davacı veya davalı olma hakkı yoktur. Bu, uluslararası hukukun klasik devlet merkezli yapısını yansıtan temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 34. maddesinin incelenmesi
Maddede açıkça 'Divan önündeki davalarda sadece devletler taraf olabilir' hükmünün yer aldığı görülür.
Taraf ehliyetinin kapsamını belirleyen temel kural budur.
2
Yargı yetkisinin niteliğinin değerlendirilmesi
Divan'ın yargı yetkisinin kural olarak devletlerin rızasına dayandığı ve BM üyeliğinin bu rızayı kendiliğinden vermediği tespit edilir.
Zorunlu yargı yetkisinin istisnai ve 'Seçimlik Şart' (Madde 36/2) gibi mekanizmalara bağlı olduğunu anlamak gerekir.
3
Danışma görüşü ve çekişmeli yargı ayrımının yapılması
Danışma görüşlerinin sadece organlar/kuruluşlar tarafından istenebileceği, devletlerin ise sadece çekişmeli davalarda taraf olabileceği ayırt edilir.
Başvuru yolları ve süjeler arasındaki temel ayrımı netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

UAD Taraf Ehliyeti ve Yargı Yetkisinin Niteliği
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla