Examkin

Soru

Zorluk: ZorSorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma

Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 2006 tarihli "Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri" (Draft Articles on Diplomatic Protection) uyarınca, bir devletin kendi vatandaşı olmayan ancak o devlette ikamet eden "vatansız" (haymatlos) bir kişi lehine diplomatik koruma yetkisini kullanabilmesi için aranan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kişinin, hem zararın meydana geldiği tarihte hem de diplomatik koruma talebinin resmen ileri sürüldüğü tarihte ilgili devlette yasal ve mutat (alışılmış) olarak ikamet ediyor olmasıCevap
  2. B
    Zarara uğrayan vatansız kişinin, diplomatik koruma talep eden (ikamet ettiği) devletin iç hukuk yollarını öncelikle tüketmiş olması
  3. C
    Vatansız kişiye karşı işlenen fiilin, uluslararası toplumun tamamına karşı borçlar (erga omnes) kapsamında emredici bir kuralı (jus cogens) ihlal etmesi
  4. D
    Kişinin vatansızlık statüsünün, uluslararası bir yargı organı veya Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği tarafından tescil edilmiş olması
  5. E
    Bu durumun diplomatik koruma kapsamında değil, sadece gönderen devletin konsolosluk yardımı ve adli iş birliği çerçevesinde değerlendirilmesi

Cevap

Vatansız bir kişi için diplomatik koruma işletilebilmesi için, bu kişinin hem haksız fiilin gerçekleştiği anda hem de talebin sunulduğu tarihte ilgili devlette yasal ve mutat olarak ikamet etmesi gerekir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 2006 tarihli çalışması, geleneksel olarak sadece vatandaşlara tanınan diplomatik koruma hakkını genişletmiştir. Madde 8 uyarınca, bir devlet, vatansız bir kişi eğer o devlette hem zararın meydana geldiği tarihte hem de talebin sunulduğu tarihte yasal ve mutat olarak ikamet ediyorsa, o kişi adına diplomatik koruma işletebilir. Bu, 'tabiiyetin sürekliliği' ilkesinin vatansızlara uyarlanmış halidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki çerçevenin belirlenmesi
UHK 2006 Diplomatik Koruma Taslak Maddeleri Madde 8 incelenmelidir.
Vatansızlar ve mülteciler için diplomatik koruma istisnai kurallara tabidir.
2
Tabiiyet bağı ile ikamet şartının karşılaştırılması
Vatansız kişilerde tabiiyet bağı kurulamayacağı için bunun yerini 'yasal ve mutat ikamet' (lawful and habitual residence) alır.
Diplomatik korumanın ön koşulu olan 'Nationality of Claims' (Taleplerin Tabiiyeti) ilkesinin esnetilmesi gerekir.
3
Süreklilik kuralının (Continuity Rule) uygulanması
İkamet şartı sadece zarar anında değil, talebin ileri sürüldüğü tarihte de devam etmelidir.
Uluslararası hukukta koruma hakkının kötüye kullanılmasını önlemek için 'zararın doğumu' ve 'talebin sunumu' anlarında bağın varlığı aranır.

Anahtar Kavram

Diplomatik Korumada Tabiiyetin Sürekliliği ve Vatansızlar İstisnası

Daha Fazla Pratik

UHK 2006 Taslak Maddeleri'nde mülteciler için öngörülen koruma şartları ile vatansızlar arasındaki benzerliği inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sorumluluğun İleri Sürülmesi ve Diplomatik Koruma