Soru

Zorluk: OrtaHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Alfa Devleti, ülkesinde aniden patlak veren ve kamu düzenini tehdit eden büyük bir ekonomik kriz sırasında, halkının temel gıda ve sağlık ihtiyaçlarını karşılamak (asli bir menfaati korumak) amacıyla başka bir seçeneği kalmadığı için komşusu Beta Devleti ile olan bir ikili kalkınma antlaşmasından doğan mali yükümlülüklerini geçici olarak yerine getirmemiştir. Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 'Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' hakkındaki taslak maddeleri uyarınca, Alfa Devleti'nin bu eylemi 'zaruret hali' (necessity) kapsamında hukuka uygun kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle karşılanması gereken şartlardan biridir?

  1. Söz konusu ekonomik krizin ortaya çıkmasına Alfa Devleti'nin kendi fiilleriyle katkıda bulunmamış olmasıCevap
  2. B
    Ekonomik krizin, antlaşma yükümlülüğünün yerine getirilmesini maddi olarak imkansız kılan bir mücbir sebep (force majeure) teşkil etmesi
  3. C
    İhlal edilen antlaşma hükmünün, uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) niteliğinde olması
  4. D
    Eylemin, yalnızca bir devlet organının veya onun gözetimindeki kişilerin hayatını kurtarmak için başka bir makul yolun bulunmaması nedeniyle yapılması
  5. E
    Alfa Devleti'nin bu eylemi gerçekleştirmeden önce Beta Devleti'nden açık ve yazılı rıza almış olması

Cevap

Zaruret hali kapsamında hukuka aykırılığın ortadan kalkması için devletin bu durumun ortaya çıkmasına kendi fiilleriyle katkıda bulunmamış olması gerekir.
Doğru yanıt olan seçenek, zaruret halinin (necessity) ileri sürülebilmesi için ILC Taslak Maddeleri'nde belirtilen 'katkıda bulunmama' (non-contribution) kuralını doğru ifade etmektedir. Bir devletin, kendi hatalı politikaları veya eylemleriyle yol açtığı bir krizi gerekçe göstererek uluslararası yükümlülüklerini ihlal etmesi hukuken korunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Olayın hukuki niteliğini tanımla
Devletin asli bir menfaatini (ekonomik beka) korumak için başka yolu kalmadığında bir kuralı ihlal etmesi 'zaruret hali' (necessity) kapsamına girer.
Mücbir sebep (imkansızlık) veya tehlike hali (can güvenliği) ile karıştırılmamalıdır.
2
Zaruret halinin geçerlilik şartlarını kontrol et
ILC 25. maddeye göre; asli menfaat korunmalı, başka yol olmamalı, karşı tarafın menfaati ağır zedelenmemeli ve devlet krizin çıkmasına katkıda bulunmamalıdır.
Uluslararası sorumluluk hukukunda bir devletin kendi yarattığı bir krizi bahane ederek yükümlülüklerinden kaçması engellenmek istenir.
3
İstisnai durumu (Jus Cogens) değerlendir
Eğer ihlal edilen kural bir jus cogens (emredici kural) ise, zaruret hali dahil hiçbir gerekçe hukuka aykırılığı kaldırmaz.
Normlar hiyerarşisinde en üstte yer alan kurallar mutlak dokunulmazlığa sahiptir.

Anahtar Kavram

Zaruret Hali (Necessity) ve Katkıda Bulunmama Şartı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla