Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorUluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1949 tarihli 'Birleşmiş Milletler Hizmetinde Uğranılan Zararların Tazmini' (Reparation for Injuries) Danışma Görüşü ile kristalize olan hukuk kuralları uyarınca; uluslararası örgütlerin uluslararası hukuk süjeliğinin mahiyeti, 'işlevsel gereklilik' (functional necessity) ve 'zımni yetkiler' (implied powers) doktrinleri ışığında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Uluslararası örgütlerin kişiliği, kurucu antlaşmada açıkça öngörülmese dahi, kendilerine yüklenen görevlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesi için 'zorunlu bir gereklilik' teşkil ettiği ölçüde zımnen mevcuttur ve BM gibi evrensel nitelikli örgütler için bu kişilik, üye olmayan devletlere karşı da ileri sürülebilen 'objektif' bir karakter arz eder.Cevap
  2. B
    Uluslararası örgütler, devletler gibi asli ve tam hukuk süjesi olduklarından, kurucu antlaşmalarında herhangi bir kısıtlama olmaksızın devletlerin sahip olduğu tüm egemenlik haklarını ve 'jus tractatuum' (antlaşma yapma yetkisi) kapasitesini kendiliğinden kullanırlar.
  3. C
    Bir uluslararası örgütün hukuki kişiliği sadece kurucu antlaşmaya taraf olan devletler nezdinde sonuç doğuran 'sübjektif' bir niteliğe sahip olduğundan, örgütü resmen tanımayan üçüncü devletler karşısında uluslararası sorumluluk davası açma ehliyeti bulunmamaktadır.
  4. D
    Örgütlerin antlaşma yapma yetkisi (jus tractatuum) ve yargı bağışıklığı gibi hakları, sadece kurucu antlaşma metninde açıkça (expressis verbis) listelenmişse geçerlidir; metinde yer almayan yetkilerin işlevsel gereklilikle kazanılması uluslararası hukukta 'yetki aşımı' (ultra vires) sayılır.
  5. E
    Uluslararası örgütlerin hukuk süjeliği, üye devletlerin sahip olduğu egemenlik yetkilerinin örgüte devredilmesiyle oluştuğundan, örgütler sadece bu devredilen yetkiler çerçevesinde ve sadece devletlerin rıza gösterdiği yargı yollarında hak arayabilirler.

Cevap

Uluslararası örgütlerin hukuki kişiliği türevsel ve işlevsel olup, BM gibi evrensel örgütler için bu kişilik üçüncü devletlere karşı da 'objektif' bir nitelik taşır.
UAD'nin 1949 tarihli kararı, uluslararası örgütlerin (özellikle BM'nin) uluslararası hukukta bağımsız bir hak ve borç ehliyetine sahip olduğunu, bu ehliyetin kapsamının örgütün amaç ve işlevleri tarafından belirlendiğini (zımni yetkiler) ve bu kişiliğin sadece üyeler arasında değil, üye olmayan devletler için de tanınması gereken objektif bir gerçeklik olduğunu ortaya koymuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası örgütlerin süjelik niteliğini belirle.
Örgütler devletler tarafından kuruldukları için 'türevsel' (secondary) ve amaçlarıyla sınırlı oldukları için 'işlevsel' süjelerdir.
Devletlerin asli süjeliğinden farkını anlamak için gereklidir.
2
1949 Reparation for Injuries davasındaki 'Zımni Yetkiler' doktrinini uygula.
Örgütün kurucu belgesinde açıkça yazmasa bile, kendisine verilen görevleri yapabilmesi için gerekli olan yetkilere sahip olduğu kabul edilir.
Örgütün tazminat talebinde bulunma yetkisinin kaynağını açıklar.
3
Kişiliğin erga omnes (herkese karşı) geçerliliğini analiz et.
BM'nin uluslararası toplumun büyük çoğunluğunu temsil etmesi nedeniyle, üye olmayan devletlere karşı da hak ileri sürebileceği (objektif kişilik) sonucuna varılır.
Sorudaki en zor ayrım noktası olan objektif/sübjektif farkını netleştirir.

Anahtar Kavram

İşlevsel Gereklilik ve Objektif Uluslararası Kişilik

Daha Fazla Pratik

Uluslararası örgütlerin sorumluluğu konusundaki 2011 ILC Taslak Maddelerini inceleyerek 'isnadiyet' kurallarına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği

Bu konudan daha fazla soru