Soru

Zorluk: OrtaYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) danışma görüşü (advisory opinion) verme yetkisi ve bu görüşlerin hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi, herhangi bir hukuki sorun hakkında Divan’dan danışma görüşü talep edebilir.
  2. Devletler, aralarındaki bir uyuşmazlığın çözümü amacıyla doğrudan Divan’dan danışma görüşü talebinde bulunma hakkına sahiptir.Cevap
  3. C
    Danışma görüşleri, kural olarak Divan'ın çekişmeli yargı sonunda verdiği kararların aksine taraflar için hukuken bağlayıcı değildir.
  4. D
    Genel Kurul tarafından yetkilendirilen diğer BM organları ve uzmanlık kuruluşları, sadece kendi faaliyet alanlarını ilgilendiren hukuki konularda görüş isteyebilirler.
  5. E
    Divan tarafından verilen danışma görüşleri, uluslararası hukuk kurallarının yorumlanmasında ve gelişiminde yüksek bir hukuki otoriteye ve doktriner ağırlığa sahiptir.

Cevap

Devletlerin uyuşmazlıkların çözümü için doğrudan danışma görüşü talep etme yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; bu yetki sadece Birleşmiş Milletler organlarına ve yetkilendirilmiş kuruluşlara aittir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü ve Birleşmiş Milletler Şartı uyarınca, danışma görüşü talep etme yetkisi yalnızca Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş diğer BM organları ile uzmanlık kuruluşlarına tanınmıştır. Devletler, aralarındaki uyuşmazlıkları ancak 'çekişmeli yargı' (contentious jurisdiction) yoluyla Divan önüne getirebilirler ve bu durumda Divan 'karar' (judgment) verir, 'görüş' değil.

Adım Adım Çözüm

1
UAD'nin danışma yetkisinin kapsamını belirlemek
BM Şartı 96. madde ve UAD Statüsü 65. maddeye göre sadece yetkili organların bu süreci işletebileceği görülür.
UAD'nin iki temel yetki alanı (çekişmeli yargı ve danışma yetkisi) arasındaki farkı anlamak gerekir.
2
Danışma görüşü talep edebilecek aktörleri kontrol etmek
Devletlerin çekişmeli davalarda (contentious cases) taraf olabildiği, ancak danışma görüşü (advisory opinion) isteyemediği tespit edilir.
Danışma görüşü mekanizması, uluslararası örgütlerin ve organların hukuki rehberlik alması için tasarlanmıştır.
3
Görüşlerin bağlayıcılık ve hukuki otorite durumunu analiz etmek
Bu görüşlerin bağlayıcı olmadığı ancak yüksek hukuki değer taşıdığı sonucuna varılır.
Yargısal bir organın görüşü olması hasebiyle uluslararası hukukta 'ikincil kaynak' (yargı kararı) olarak doktriner önemi vardır.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı'nın Danışma Yetkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla