Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Akarsular ve Uluslararası Kanallar

Uluslararası hukukta, birden fazla devletin ülkesinden geçen (ardışık) veya devletler arasında sınır oluşturan (bitişik) doğal su yolları ile insan eliyle açılan kanalların hukuki rejimleri birbirinden farklı kurallara tabidir. Hem 1888 İstanbul Antlaşması'na tabi Süveyş Kanalı'nın ve 1977 Torrijos-Carter Antlaşmalarına tabi Panama Kanalı'nın rejimleri hem de uluslararası akarsuların genel statüsü dikkate alındığında, kıyıdaş veya egemen devletlerin yetkileri ile uluslararası geçiş haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bulundukları devletin mutlak egemenliğindeki iç sular kabul edilen uluslararası kanallar ve ardışık akarsular üzerinde kıyı devleti, karasularındaki rejime benzer şekilde yabancı gemilere yalnızca zararsız geçiş hakkı tanımakla yükümlü olup geçişi dilediği an tamamen yasaklayabilir.
  2. B
    Kaynağını bir devletin topraklarından alıp başka bir devletin topraklarından geçerek denize dökülen ardışık akarsularda, kaynağı barındıran ilk devlet, akarsu henüz kendi sınırları içindeyken bu sular üzerinde mutlak ulusal yetkiye sahiptir ve suların tamamını diğer kıyıdaş devletlere sormaksızın kullanabilir.
  3. Yapay birer su yolu olan uluslararası kanallar, yapıldıkları devletin ülkesel egemenliğinde kalmalarına rağmen özel antlaşmalarla tüm devletlerin gemilerine geçiş serbestisi tanınan alanlardır; ardışık veya bitişik nitelikteki uluslararası akarsularda ise seyrüsefer serbestisi kural olarak yalnızca o akarsuya kıyıdaş olan devletler için geçerlidir.Cevap
  4. D
    1888 İstanbul ve 1977 Panama Kanalı antlaşmaları ile kurulan uluslararası geçiş rejimleri, uluslararası hukukun emredici kuralları (jus cogens) niteliği kazandığından, bu kanalların bulunduğu devletler kendi güvenliklerini tehdit eden olağanüstü savaş durumlarında dahi kanalın idaresine veya geçişlere hiçbir şekilde müdahale edemezler.
  5. E
    Uluslararası akarsuların bitişik (sınır) bölümleri ile uluslararası kanallar, açık denizlerin serbestlik rejimine tabi tutularak insanlığın ortak mirası kabul edildiğinden, bu su yolları üzerinde kıyıdaş devletlerin hiçbir yargısal veya idari yetkisi bulunmamaktadır.

Cevap

Doğru ifade, yapay su yolları olan uluslararası kanalların ilgili devletin egemenliğinde kalmakla beraber özel antlaşmalarla tüm devletlere geçiş serbestisi sağladığını, uluslararası akarsularda ise seyrüsefer hakkının kural olarak sadece kıyıdaş devletlere ait olduğunu belirten seçenektir.
Doğru cevap, uluslararası kanalların bulundukları devletin egemenliğinde olmakla birlikte özel antlaşmalarla (1888 İstanbul vb.) tüm devletlerin gemilerine geçiş serbestisi sağladığını; buna karşılık uluslararası akarsularda (doğal su yollarında) seyrüsefer hakkının genel kural olarak yalnızca kıyıdaş devletlere ait olduğunu ifade eden seçenektir. Üçüncü devletlerin uluslararası akarsulardan geçiş hakkı kazanabilmesi için genellikle özel antlaşmalar gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası kanal ve uluslararası akarsu kavramlarının tanımlarını ve doğalarını karşılaştırmak.
Kanalların yapay (insan eliyle açılmış), akarsuların ise doğal su yolları olduğu tespit edilir.
Hukuki rejimlerin temeli, su yolunun doğal veya yapay olmasına ve ilgili devletlerin ülkesel egemenlik haklarına dayanır.
2
1888 İstanbul ve 1977 Panama Antlaşmalarının temel etkilerini analiz etmek.
Bu antlaşmaların, kanalı barındıran devletin (Mısır ve Panama) egemenliğini ortadan kaldırmadan, kanalları tüm devletlerin gemilerinin serbest geçişine açtığı sonucuna varılır.
Kanallarda tüm dünya gemileri için geçiş hakkı genel örf ve adet hukukundan değil, bu tür özel uluslararası antlaşmalardan doğar.
3
Ardışık ve bitişik uluslararası akarsulardaki genel geçiş (seyrüsefer) rejimini incelemek.
Uluslararası akarsularda seyrüsefer hakkının, kural olarak yalnızca o akarsuya kıyısı olan (kıyıdaş) devletler için geçerli olduğu belirlenir.
Kıyıdaş olmayan üçüncü devletlerin uluslararası bir akarsuda seyrüsefer hakkı iddia edebilmesi için kural olarak ayrı ve özel bir antlaşmaya ihtiyaç vardır.
4
Seçenekleri analiz ederek yanlış olanları elemek.
Zararsız geçişe eşitleyen, mutlak ulusal egemenlik öngören, jus cogens sayan ve açık deniz rejimine benzeten seçenekler elenerek doğru cevaba ulaşılır.
Diğer seçenekler devletin ülkesel yetkileri ile uluslararası transit yükümlülüklerini yapısal olarak birbirine karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

Uluslararası Su Yollarının Hukuki Rejimleri (Kanallar ve Akarsular)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Akarsular ve Uluslararası Kanallar

Bu konudan daha fazla soru