Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Hava Sahası ve Uzay Hukuku

Uluslararası hava sahası ve uzay hukuku rejimlerini düzenleyen temel antlaşmalar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. 1967 Dış Uzay Antlaşması uzayı devletlerin egemenlik iddialarına kapalı bir "serbestlik (res communis)" alanı sayarken; uzay kaynakları için "İnsanlığın Ortak Mirası" rejimi 1979 Ay Antlaşması ile öngörülmüş, 1968 Kurtarma Antlaşması ise astronotları "insanlığın elçileri" kabul etmiştir.Cevap
  2. B
    1972 Uzay Sorumluluk Sözleşmesi uyarınca, fırlatan devletin uzay faaliyetlerinden doğan zararlara karşı mağdur devletin diplomatik koruma hakkını işletebilmesi için, uluslararası hukukun genel kuralı gereği öncelikle iç hukuk yollarının tüketilmesi zorunludur.
  3. C
    1944 Chicago Sözleşmesi'ne göre kıyı devletinin hava sahasındaki egemenliği tam olmakla birlikte, sivil yabancı hava araçlarının tıpkı deniz hukukundaki gibi kıyı devletinin hava sahasından önceden izin almaksızın "zararsız geçiş" yapma hakkı bulunmaktadır.
  4. D
    1967 Dış Uzay Antlaşması, dış uzayı ve gök cisimlerini açık denizlerden tamamen farklı bir hukuki rejime tabi tutarak "İnsanlığın Ortak Mirası" ilan etmiş ve bu alanların kullanımını bir Uluslararası Uzay Otoritesinin denetimine bırakmıştır.
  5. E
    Dış uzayın serbestliği ilkesi uluslararası hukukta bir emredici kural (jus cogens) niteliği kazandığından, uzaya fırlatılan araçlar yörüngeye çıkarken altındaki yabancı devletlerin ulusal hava sahasından izin almaksızın mutlak geçiş serbestisine sahiptir.

Cevap

1967 Dış Uzay Antlaşması'nın uzayı res communis rejimine tabi tuttuğunu, İnsanlığın Ortak Mirası rejiminin 1979 Ay Antlaşması ile geldiğini ve 1968 Kurtarma Antlaşması'nın astronotların statüsünü belirlediğini eksiksiz özetleyen ifade doğrudur.
Verilen hukuki bilgilerin tamamı eksiksiz ve doğrudur. Uluslararası hukukta 1967 Dış Uzay Antlaşması uzayı hiçbir devletin prisini (egemenliğini) iddia edemeyeceği bir serbestlik (res communis) alanı olarak tanımlar. 'İnsanlığın Ortak Mirası' konsepti ve kaynakların idaresi fikri daha sonra 1979 Ay Antlaşması ile gündeme gelmiştir. Ayrıca 1968 Kurtarma Antlaşması astronotları açıkça 'insanlığın elçileri' sıfatıyla koruma altına almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen 'doğru' hukuki analizi belirlemek için hava ve uzay hukuku rejimlerinin temel prensiplerini hatırla.
1944 Chicago Sözleşmesi hava sahasında mutlak egemenlik öngörür. 1967 Dış Uzay Antlaşması uzayı serbest kullanıma açar (res communis). 1979 Ay Antlaşması 'İnsanlığın Ortak Mirası' kavramını getirir.
Seçeneklerde antlaşmalar ve hukuki statüleri bilerek yanlış eşleştirilmiştir; bu eşleştirmeleri ayıklamak gerekir.
2
Dış uzay rejimini (1967) ve 'İnsanlığın Ortak Mirası' kavramını değerlendir.
1967 Antlaşması uzayı 'İnsanlığın Ortak Mirası' ilan ETMEZ. Bu, en yaygın çeldiricidir. Doğru tanım res communis (insanlığın ortak yararı) şeklindedir.
Açık deniz rejimi ile deniz yatağı (Ortak Miras) rejimi arasındaki fark, uzay (1967) ve Ay (1979) rejimleri arasındaki farka denktir.
3
Zararsız geçiş hakkı ve Sorumluluk Sözleşmesi istisnalarını incele.
Hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur (deniz hukukundan farklı). 1972 Sorumluluk Sözleşmesi'nde de diplomatik koruma için iç hukuk yollarının tüketilmesi şartı istisnai olarak kaldırılmıştır.
Çeldirici seçeneklerin tespit edilip elenmesi için rejimlerin birbiriyle karıştırılmadığından emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Hava Sahası ve Uzay Hukuku Rejimlerinin Karşılaştırmalı Hukuki Statüsü
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Hava Sahası ve Uzay Hukuku

Bu konudan daha fazla soru