Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Hava Sahası ve Uzay Hukuku

Uluslararası hukukta, hava sahası ile dış uzayın hukuki statüleri ve buralarda uygulanacak rejimler farklı antlaşmalarla düzenlenmiştir.

Buna göre, uluslararası hava sahası ve uzay hukuku rejimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. 1967 Dış Uzay Antlaşması uyarınca dış uzay hiçbir devletin egemenliğine giremeyen 'res communis' (ortak mal) rejimine tabi iken; 1979 Ay Sözleşmesi ile Ay ve doğal kaynakları 'insanlığın ortak mirası' kabul edilmiştir.Cevap
  2. B
    Tıpkı açık denizler gibi, dış uzayın ve Ay'ın tamamı hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın 'insanlığın ortak mirası' statüsünde olup, her iki alanda da aynı mutlak serbestlik rejimi uygulanmaktadır.
  3. C
    1944 Şikago Sözleşmesi'nin hava sahası için öngördüğü mutlak egemenlik kuralı gereğince, devletlerin ülkesel yetkileri dikey olarak uzay boşluğunu da içine alacak şekilde sınırsızca devam eder.
  4. D
    1972 Uzay Sorumluluk Sözleşmesi'ne göre, bir devletin fırlattığı uzay cisminin yeryüzünde verdiği zarardan sorumlu tutulabilmesi için, devlet görevlilerinin yetki aşımı (ultra vires) ile hareket ettiğinin ispatı şarttır.
  5. E
    Gök cisimlerinin keşfi ve kullanımından doğan uyuşmazlıklarda, diplomatik yollardan sonuç alınamaması halinde Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi tüm taraf devletler için otomatik ve zorunlu olarak devreye girer.

Cevap

Dış uzayın 'res communis' rejimine tabi olduğunu, Ay ve doğal kaynaklarının ise 'insanlığın ortak mirası' statüsünde olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek, dış uzay hukuku rejimlerinin tarihsel gelişimini ve kavramsal farklarını eksiksiz yansıtmaktadır. 1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması, uzayda ve gök cisimlerinde ulusal el koyma (mülk edinme) yasağını getirerek buraları herkesin kullanımına açık (res communis) hale getirmiştir. Daha sonra kabul edilen 1979 Ay Sözleşmesi ise bu durumu bir adım öteye taşıyarak, özellikle Ay'ın doğal kaynaklarının sömürülmesini engellemek ve faydaların uluslararası toplumca paylaşımını güvence altına almak maksadıyla 'insanlığın ortak mirası' kavramını hukuk sistemine sokmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Hava sahası ve uzay boşluğunun hukuki sınırlarını değerlendir.
1944 Şikago Sözleşmesi uyarınca hava sahasında devletlerin mutlak egemenliği vardır, ancak bu egemenlik dikey olarak uzaya uzanmaz.
Hava sahası (ulusal egemenlik) ile dış uzay (uluslararası alan) arasındaki temel hukuki statü farkını tespit etmek için.
2
Dış uzayın hukuki rejimini belirle.
1967 Dış Uzay Antlaşması'na göre dış uzay ve gök cisimleri ulusal egemenlik iddialarına kapalıdır ve herkesin ortak kullanımına açık 'res communis' rejimine tabidir.
Dış uzayda egemenlik iddialarının geçersizliğini ortaya koymak için.
3
Ay ve doğal kaynaklarının özel durumunu incele.
1979 Ay Sözleşmesi, Ay'ı ve kaynaklarını salt bir serbestlik alanından ziyade, elde edilecek faydaların paylaşımını öngören 'insanlığın ortak mirası' olarak düzenlemiştir.
'Res communis' ile 'İnsanlığın Ortak Mirası' kavramları arasındaki hukuki ayrımı netleştirmek için.
4
Uzay kazalarındaki sorumluluk rejimini hatırla.
1972 Sözleşmesi'ne göre uzay cisminin yeryüzüne verdiği zararlarda fırlatan devletin kusursuz (mutlak) sorumluluğu vardır.
Sorumlulukla ilgili hatalı çeldiricileri elemek için.

Anahtar Kavram

Uzay ve Hava Sahası Rejimleri ('Res Communis' ve 'İnsanlığın Ortak Mirası')
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Hava Sahası ve Uzay Hukuku

Bu konudan daha fazla soru