Examkin

Soru

Zorluk: ZorDevlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)

Uluslararası hukukta 'Troyka' (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı) üyelerinin sahip olduğu mutlak yargı bağışıklığına ilişkin Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 20022002 tarihli 'Tutuklama Emri' (Yerodia) davasında bu durumun bir 'cezasızlık' (impunity) teşkil etmediğini vurgulamıştır.

Buna göre, bağışıklık ile cezasızlık arasındaki ayrımı ortaya koyan aşağıdaki hukuki durumlardan hangisi uluslararası hukuk normları ve UAD içtihadı ile bağdaşmaz?

  1. A
    İlgili görevlinin kendi devletine ait mahkemelerde, ulusal hukuk kuralları çerçevesinde yargılanabilmesi
  2. B
    Gönderen devletin, ilgili görevlinin bağışıklığından yabancı bir devlet mahkemesinin yargı yetkisi lehine açıkça feragat etmesi
  3. C
    Görev süresi sona erdikten sonra, görevde bulunduğu dönemde gerçekleştirdiği 'özel' (private) nitelikteki eylemleri nedeniyle yabancı devlet mahkemelerince yargılanabilmesi
  4. Görev süresi sona erdikten sonra, görevdeyken 'resmi' (official) sıfatıyla gerçekleştirdiği fiiller nedeniyle yabancı devletlerin ulusal mahkemelerinde yargılanabilmesiCevap
  5. E
    Roma Statüsü gibi kurucu belgelerle yetkisi tanınmış uluslararası bir cezai yargı organı önünde yargılanabilmesi

Cevap

Görev süresi sona erdikten sonra, görevdeyken 'resmi' (official) sıfatıyla gerçekleştirdiği fiiller nedeniyle yabancı devletlerin ulusal mahkemelerinde yargılanabilmesi seçeneği uluslararası hukukla bağdaşmaz.
Uluslararası hukukta görev süresi sona eren bir troyka üyesinin 'kişisel bağışıklığı' (ratione personae) tamamen kalkar. Ancak bu kişi, görevdeyken 'resmi' (official) sıfatıyla gerçekleştirdiği fiiller nedeniyle yabancı bir devletin ulusal mahkemesi önünde yargılanamaz. Bunun sebebi, resmi fiillerin devletin egemenliği ile doğrudan ilişkili olması ve 'işlevsel bağışıklık' (ratione materiae) kapsamında korunmaya devam etmesidir. Dolayısıyla, resmi fiillerden dolayı yabancı mahkemelerde yargılanabilmek, UAD'nin saydığı cezasızlığı engelleyen yollar arasında bulunmaz; aksine bu durum egemen eşitlik ilkesi gereği engellenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Troyka üyelerinin (Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı, Dışişleri Bakanı) sahip olduğu kişisel bağışıklığın (ratione personae) kapsamını belirle.
Bu bağışıklık görev süresince mutlaktır; hem resmi hem de özel tüm eylemleri kapsar ve yabancı ulusal mahkemeler önünde tam bir usuli engel teşkil eder.
Bağışıklığın sınırlarını ve süresini anlamak, görev sonrası durumun analiz edilmesi için ön koşuldur.
2
UAD'nin Yerodia kararında belirttiği 'bağışıklık cezasızlık değildir' ilkesinin dört ayağını analiz et.
Bu yollar: 1) Kendi devletinde yargılanma, 2) Devletin feragati, 3) Görev sonrası özel fiillerden yargılanma, 4) Uluslararası mahkemelerde yargılanma.
Uluslararası yargı içtihatlarının sunduğu yasal çözüm yollarını ayırt etmek gerekir.
3
İşlevsel bağışıklığın (ratione materiae) sürekliliğini değerlendir.
İşlevsel bağışıklık fiilin niteliğine (resmi görev) bağlıdır ve kişi görevden ayrılsa dahi o 'resmi' fiiller için yabancı ulusal mahkemeler önünde korunmaya devam eder.
Kişisel ve işlevsel bağışıklık arasındaki süre farkını tespit etmek sorunun çözüm anahtarıdır.
4
Seçenekleri bu bilgiler ışığında karşılaştır.
Resmi fiiller nedeniyle görevden sonra yabancı ulusal mahkemelerde yargılanma imkanının hukuk dışı olduğu saptanır.
Yanlış olan hukuki durumu belirleyerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

İşlevsel bağışıklığın (ratione materiae) resmi fiiller bakımından görev süresinden sonra da devam etmesi ve yabancı ulusal yargı yetkisine engel teşkil etmesi.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Görevlilerinin Bağışıklıkları (Kişisel ve İşlevsel)