Soru

Zorluk: Çok zorDünya Sistemleri Teorisi

Immanuel Wallerstein’ın Dünya Sistemleri Analizi çerçevesinde, modern dünya sisteminin (kapitalist dünya-ekonomisi) yaklaşık 500500 yıldır varlığını sürdürebilmesini sağlayan ve onu tarihsel "dünya-imparatorlukları"ndan ayıran temel yapısal dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sistemin, siyasi sınırlarla örtüşmeyen tek bir mekânsal iş bölümüne sahip olması ve bu iş bölümü içerisinde sermaye birikimini boğabilecek tek bir merkezi siyasi otoritenin bulunmaması.Cevap
  2. B
    Merkez ülkelerin çevre üzerindeki tahakkümünün, Bağımlılık Teorisi'nde öngörüldüğü gibi sadece hammadde transferi ve doğrudan askeri işgal mekanizmalarıyla yürütülmesi.
  3. C
    Ekonomik faaliyetlerin siyasi müdahalelerden tamamen arındırılmış, devletin sadece 'gece bekçisi' rolü üstlendiği saf bir serbest piyasa mantığıyla işlemesi.
  4. D
    Yarı-çevre kategorisinin, çevredeki devrimci potansiyeli emerek sistemdeki sınıfsal kutuplaşmayı ve devletler arası hiyerarşiyi tamamen ortadan kaldırması.
  5. E
    Ulus-devletlerin egemenlik haklarının, sistemin anarşik yapısını ortadan kaldırmak amacıyla küresel bir siyasi üst yapıya (dünya devleti) devredilmiş olması.

Cevap

Kapitalist dünya-ekonomisinin dünya-imparatorluklarından farkı, tek bir iş bölümü içinde birden fazla siyasi merkezin (devletler sistemi) varlığıdır; bu durum sermayenin esnekliğini ve hayatta kalmasını sağlar.
Doğru yanıt, kapitalist dünya-ekonomisinin en belirleyici özelliğini tanımlar: Tek bir mekânsal iş bölümü (sistem) içerisinde birden fazla egemen devletin bulunması. Bu çoklu siyasi yapı, sermaye birikiminin tek bir imparatorluk bürokrasisi tarafından vergilendirme yoluyla boğulmasını engeller ve sermayeye devletler arası rekabeti kullanarak hareket alanı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Dünya-İmparatorluğu ve Dünya-Ekonomisi kavramlarını karşılaştır.
Dünya-imparatorluklarında siyasi yapı ve ekonomik iş bölümü çakışırken; dünya-ekonomisinde tek bir iş bölümü fakat çoklu siyasi yapı vardır.
Sistemin hayatta kalma mekanizmasını anlamak için birimsel farkın tespit edilmesi gerekir.
2
Çoklu siyasi yapının sermaye birikimi üzerindeki etkisini analiz et.
Tek bir imparatorun olmadığı bir sistemde, sermaye sahipleri kendilerine baskı yapan devletten kaçıp başka bir devlete sığınabilirler.
Bu 'kaçış' imkanı, sermayenin devletler üzerinde pazarlık gücü elde etmesini ve birikimin engellenememesini sağlar.
3
Sistemsel dengeyi sağlayan unsuru belirle.
Tek bir merkezi otoritenin yokluğu, kapitalizmin ekonomik mantığının (kâr maksimizasyonu) siyasi mantığın (bürokratik vergilendirme) önüne geçmesine izin verir.
Wallerstein'a göre bu yapısal özellik, kapitalist dünya sisteminin beş asırdır çökmemesinin ana nedenidir.

Anahtar Kavram

Dünya-Ekonomisi vs. Dünya-İmparatorluğu Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Wallerstein'ın 'Geokültür' kavramı ile 1789 sonrası liberalizmin sistemin ideolojik çerçevesi haline gelmesi arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla