Birleşmiş Milletler (BM) sisteminde, örgüt organları tarafından alınan kararların (resolution) uluslararası hukukun kaynakları arasındaki yeri ve hukuki bağlayıcılığı doktrinde geniş yer tutmaktadır. Buna göre, BM Genel Kurulu'nun normatif nitelikteki kararları ile Güvenlik Konseyi'nin BM Şartı'nın 7. Bölümü kapsamında aldığı kararların karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Güvenlik Konseyi'nin 7. Bölüm kararları tüm üyeler için hukuken bağlayıcıyken; Genel Kurul kararları kural olarak tavsiye niteliğindedir ancak uluslararası teâmül hukukunun oluşumuna kanıt teşkil edebilir.Cevap
- BUluslararası örgüt kararları, yetkilerini kurucu antlaşmadan aldıkları için antlaşmalarla aynı hiyerarşik düzeyde yer alan 'asli' (birincil) hukuk kaynaklarıdır.
- CGenel Kurul kararları, oybirliği ile alındıkları takdirde doğrudan 'jus cogens' niteliği kazanarak mevcut tüm uluslararası antlaşmaları hükümsüz kılar.
- DGüvenlik Konseyi'nin kararları sadece uyuşmazlığın taraflarını bağlarken, Genel Kurul'un aldığı genel nitelikli kararlar tüm devletler için mutlak bir yükümlülük doğurur.
- E'Yumuşak hukuk' (soft law) olarak tanımlanan Genel Kurul kararları, bağlayıcı olmadıkları için uluslararası yargı organları tarafından hiçbir şekilde dikkate alınmaz.
Cevap
Güvenlik Konseyi'nin 7. Bölüm kararları bağlayıcı bir güç taşırken, Genel Kurul kararlarının normatif değeri daha çok tavsiye niteliğinde olup uluslararası teâmül hukukuna (yapılageliş) kanıt oluşturabilme potansiyeline sahiptir.
Uluslararası hukukta BM Güvenlik Konseyi'nin 7. Bölüm (barışın tehdidi, bozulması ve saldırı fiili) kapsamında aldığı kararlar, BM Şartı'nın 25. maddesi uyarınca tüm üye devletler için hukuken bağlayıcıdır. Buna karşın BM Genel Kurulu'nun aldığı kararlar kural olarak tavsiye (recommendation) niteliğindedir ve 'yumuşak hukuk' (soft law) olarak adlandırılır. Ancak bu kararlar, eğer devletlerin genel kabulünü yansıtıyorsa, uluslararası teâmül (yapılageliş) hukukunun oluştuğuna dair güçlü bir kanıt ('opinio juris') teşkil edebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Uluslararası Örgüt Kararlarının Hukuki Niteliği
Daha Fazla Pratik
Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 'Nükleer Silahların Kullanımının Hukukiliği' hakkındaki danışma görüşünde, BM Genel Kurul kararlarının teâmül hukuku oluşumundaki rolüne nasıl değindiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s