Examkin

Soru

Zorluk: ZorUluslararası Örgütlerin Kararları

Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda ezici bir çoğunlukla kabul edilen, ancak henüz çok taraflı bir antlaşma metnine dönüşmemiş olan uluslararası çevre koruma standartlarına ilişkin bir ilke kararı (rezolüsyon), iki devlet arasındaki bir uyuşmazlıkta iddia makamı tarafından temel hukuki dayanak olarak öne sürülmüştür. Davalı devlet ise bu kararın Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün kaynakları düzenleyen ilgili maddesinde sayılan asli vasıtalar arasında yer almadığını belirterek hukuki geçerliliğini reddetmiştir.

Bu uyuşmazlık senaryosu ve uluslararası örgüt kararlarının hukuki etkileri dikkate alındığında, söz konusu ilke kararı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Karar tek başına doğrudan bağlayıcı bir asli kaynak olmamakla birlikte, 'esnek hukuk' (soft law) niteliği taşıyarak uluslararası teâmül hukukunun oluşumunda devletlerin hukuki kanaatini (opinio juris) yansıtan önemli bir kanıt teşkil edebilir.Cevap
  2. B
    Uluslararası Adalet Divanı Statüsü 38. madde kapsamında açıkça zikredilmiş olmasa da, bu tür kararlar günümüzde uluslararası antlaşmalarla eşdeğer, mutlak surette bağlayıcı bir asli hukuk kaynağı olarak uygulanmaktadır.
  3. C
    Karar, uluslararası toplumun ezici çoğunluğu tarafından desteklendiği için derhal emredici kural (jus cogens) niteliği kazanır ve taraf devletlerin zıt yöndeki tüm yerel uygulamalarını peşinen hukuka aykırı kılar.
  4. D
    Birleşmiş Milletler Şartı'nın 7. Bölümü uyarınca alınan bu tür uluslararası örgüt kararları, uyuşmazlığın tarafı olan tüm üye devletler üzerinde icrai yaptırım gücüne sahip zorunlu metinlerdir.
  5. E
    Karar, yalnızca uyuşmazlık taraflarının meselenin hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kurallarına göre çözülmesine açıkça rıza göstermesi durumunda bağlayıcılık kazanan bir hukukun genel ilkesidir.

Cevap

Doğru yanıt, Genel Kurul kararlarının tek başına doğrudan bağlayıcı asli kaynak olmamakla birlikte, 'esnek hukuk' (soft law) niteliği taşıyarak uluslararası teâmül hukukunun oluşumunda 'opinio juris' kanıtı teşkil edebileceğini ifade eden seçenektir.
Doğru seçenek, Birleşmiş Milletler Genel Kurul kararlarının hukuki statüsünü tam ve eksiksiz bir şekilde açıklamaktadır. Bu kararlar (rezolüsyonlar) devletler için doğrudan bağlayıcı yükümlülükler doğuran asli (sert) hukuk kuralları değildir. Ancak modern uluslararası hukukta, özellikle ezici çoğunlukla kabul edilen kararlar 'esnek hukuk' (soft law) kategorisinde değerlendirilir ve uluslararası teâmül (yapılageliş) hukukunun oluşabilmesi için gereken iki unsurdan biri olan 'opinio juris'in (devletlerin hukuki zorunluluk inancı) tespiti ve ispatında çok önemli bir vasıta olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki merciin (BM Genel Kurulu) hukuki yetkisinin tespit edilmesi
Genel Kurul kararlarının bütçe ve iç işleyiş hariç kural olarak tavsiye niteliğinde (bağlayıcı olmayan) kararlar olduğu belirlenir.
Organlar arası yetki ayrımını (BMGK vs. BM Genel Kurulu) netleştirmek ve bağlayıcılık statüsünü saptamak için.
2
Kararın UAD Statüsü madde 38 bağlamında değerlendirilmesi
Uluslararası örgüt kararlarının statüde sayılan antlaşma veya teâmül gibi asli kaynaklardan olmadığı görülür.
Kararın uluslararası hukukun kaynakları hiyerarşisindeki yerini kesinleştirmek için.
3
Modern uluslararası hukukta kararın 'esnek hukuk' (soft law) etkisinin analiz edilmesi
Bağlayıcı olmasa dahi, ezici çoğunlukla alınan kararların teâmül hukukunun manevi unsuru olan opinio juris'i (hukuki kanaat) yansıtan güçlü bir kanıt (soft law) işlevi gördüğü sonucuna varılır.
Uyuşmazlıktaki temel hukuki değeri ve doğru analizi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Uluslararası Örgüt Kararlarının Hukuki Niteliği, Esnek Hukuk (Soft Law) ve Opinio Juris
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Örgütlerin Kararları