Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller

Devlet A, komşu bir devlette meydana gelen iç karışıklıklar nedeniyle sınır güvenliğini korumak ve kontrolsüz göç akınını durdurmak amacıyla, iki ülke arasındaki ikili bir ticaret ve geçiş antlaşmasını tek taraflı olarak askıya almıştır. Devlet A bu eylemini, uluslararası yükümlülüklerden kaçınmak için değil, devletin hayati bir menfaatini korumak için "zaruret hali" (necessity) kapsamında gerçekleştirdiğini ileri sürmektedir. Bu olay ve Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) kuralları çerçevesinde, Devlet A’nın savunmasının hukuki geçerliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Devlet A, ihlal edilen yükümlülüğün ortaya çıkmasına kendi hatalı politikalarıyla katkıda bulunmuş olsa dahi zaruret hali savunmasını geçerli bir şekilde ileri sürebilir.
  2. B
    Devlet A'nın bu eylemi, kontrol edilemeyen bir dış olay sonucunda ve iradesi dışında gerçekleştiği için "mücbir sebep" (force majeure) kapsamında değerlendirilmelidir.
  3. Eğer Devlet A’nın eylemi, temel insan hakları gibi uluslararası hukukun emredici bir normunun (jus cogens) ihlalini içeriyorsa, zaruret hali bu eylemin hukuka aykırılığını ortadan kaldırmaz.Cevap
  4. D
    Zaruret hali savunması, sadece devletin egemenlik haklarının doğrudan askeri saldırıya uğradığı durumlarda geçerlidir; sınır güvenliği veya göç gibi konular bu kapsamda değerlendirilemez.
  5. E
    Devlet A, bu savunmayı ileri sürebilmek için ilgili antlaşmanın diğer tarafının fiilden önce açık rızasını almış olmalıdır.

Cevap

Hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerin emredici normları (jus cogens) ihlal edemeyeceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru ifade, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerin emredici normlar (jus cogens) karşısındaki sınırlılığını vurgulamaktadır. ILC Taslak Maddeleri Madde 26'ya göre, hiçbir gerekçe (zaruret hali, mücbir sebep, meşru müdafaa vb.) uluslararası hukukun genel bir emredici normuna aykırı olan bir fiili hukuka uygun hale getiremez.

Adım Adım Çözüm

1
Devletin ileri sürdüğü gerekçenin türünü belirleyin.
Devlet A, eylemini bilinçli bir tercih olarak 'zaruret hali' (necessity) ile gerekçelendirmektedir.
Hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerin şartlarını test etmek için önce hangi halin söz konusu olduğunu netleştirmek gerekir.
2
Zaruret halinin sınırlarını (ILC Madde 25 ve 26) gözden geçirin.
Devletin duruma katkıda bulunmaması ve eylemin emredici normlara (jus cogens) aykırı olmaması şartları tespit edilir.
Uluslararası sorumluluk hukukunda hiçbir gerekçe, soykırım yasağı veya temel insan hakları gibi jus cogens normların ihlalini hukuka uygun kılmaz.
3
Seçeneklerdeki hukuki hataları eleyin.
Mücbir sebep ile zaruret hali arasındaki irade farkı ve rıza şartının yokluğu gibi unsurlar değerlendirilerek doğru ifade bulunur.
KPSS düzeyinde bu konu genellikle kavramların birbirine karıştırılması (zaruret vs. mücbir sebep) üzerinden test edilir.

Anahtar Kavram

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller ve Jus Cogens Sınırı

Daha Fazla Pratik

Zaruret halinin (Necessity) sınırlarını 'Tehlike Hali' (Distress) ile kıyaslayarak çalışmak, KPSS'deki 'insan hayatı' ile 'devlet menfaati' ayrımını anlamanıza yardımcı olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller